ধৰ্ম আৰু দৰ্শন
দেৱ-দেৱী, মন্দিৰ, সত্ৰ, পুৰাণ আৰু দাৰ্শনিক চিন্তা · ১,৯৫৭ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
ওৱাহাবি মতবাদ
ওৱাহাবি মতবাদ (وهابية ওৱাহাবিয়াহ) হৈছে ধৰ্মীয় মতবাদ বা ইছলামৰ এটা শাখাগোষ্ঠী যিটো অৰ্থোডক্স, অতিচৰমপন্থী," অষ্টেৰে, মৌলবাদী, বিশুদ্ধবাদী," একেশ্বৰবাদৰ উপাসনাৰ বাবে ইছলামী পূৰ্ণ জাগৰণ, চৰমপন্থী আন্দোলন ইত্যাদি নামেৰে পৰিচিত।
-
ছালেমিছ (শ্ৰুতিকথা)
ছালেমিছ (/ˈsæləmɪs/ SAL-ə-miss; প্ৰাচীন গ্ৰীক: Σαλαμίς, ইংৰাজী: Salamis) গ্ৰীক শ্ৰুতিকথা অনুসৰি নদী-দেৱতা এছ'পাছ আৰু লেডন নদীৰ নদী-অপেশ্বৰী (নিম্ফ) মেট'পেৰ কন্যা নাইয়াডসকলৰ অন্যতম। তেওঁ চাইক্ৰেয়াছ দ্বীপৰ (Cychreus) ব্যক্তিত্ব আৰু তত্ত্বাৱধায়ক দেৱী।
-
জাকাত
জাকাত ( زكاة zakāt, "যিটোয়ে পৰিশুদ্ধ কৰে", আৰু زكاة ألمال, "সম্পদৰ জাকাত") হ'ল ইছলাম ধৰ্মৰ পঞ্চস্তম্ভৰ এটা। প্ৰত্যেক স্বাধীন, পূৰ্ণবয়স্ক মুছলিম নৰ-নাৰীক প্ৰতি বছৰে স্বীয় আয় আৰু সম্পত্তিৰ এটা নিৰ্দিষ্ট অংশ, যদি সেয়া ইছলামী শ্বৰীয়ত নিৰ্ধাৰিত সীমা (নিছাব পৰিমাণ) অতিক্ৰম কৰে তেন্তে, গৰীব-দুঃস্থদৰ…
-
দৈত্য
হিন্দু ধৰ্মত, দৈত্য (সংস্কৃত: दैत्य) হৈছে দানৱ আৰু অসুৰৰ এটা গোত্ৰ বা জাতি। দৈত্যবোৰ দিতি আৰু ঋষি কাশ্যপৰ সন্তান আছিল। দেৱতাসকল তেওঁলোকৰ ভাতৃ আছিল। দেৱতাসকলক তেওঁলোকে ঈৰ্ষা কৰিছিল আৰু ফলস্বৰূপে তেওঁলোকৰ মাজত যুদ্ধ হৈছিল।
-
বাসুকী
হিন্দু ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ কিংবদন্তিসমূহৰ মতে বাসুকী হৈছে সৰ্পসমূহৰ এজন ৰজা। তেওঁ শিৱৰ ডিঙিত অৱস্থান কৰে। তেওঁৰ শিৰত নাগমণি নামৰ ৰত্ন আছে বুলি কোৱা হয়। সৰ্পৰ দেৱী মনসা বাসুকীৰ ভগ্নী। চীন আৰু জাপানৰ আখ্যান মতে বাসুকী আঠগৰাকী ড্ৰেগন ৰজাৰ অন্যতম।
-
সাবৰমতী আশ্ৰম
সাবৰমতী আশ্ৰম (Sabarmati Ashram) ভাৰতৰ গুজৰাট ৰাজ্যৰ আহমেদাবাদ জিলাৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ আহমেদাবাদৰ সমীপত সাবৰমতী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। ১৯১৭ চনত আহমেদাবাদৰ কোচৰব নামে ঠাইত মোহনদাস কৰমচান্দ গান্ধীৰ দ্বাৰা সত্যাগ্ৰহ আশ্ৰম স্থাপন কৰা হৈছিল।
-
আল্লামা
আল্লামা (Allamah, আৰবী: عَلَّامة, উৰ্দু আৰু علامه) হ'ল ইছলামিক চিন্তা কৰা ব্যক্তি, দৰ্শনৰ ক্ষেত্ৰত উচ্চ পৰ্যায়ৰ পণ্ডিতসলৰ নামৰ সৈতে ব্যৱহৃত সন্মানজনক উপাধি। ইছলাম ধৰ্মৰ ফিকহ আৰু দৰ্শনৰ পণ্ডিতসকলক এই উপাধি প্ৰদান কৰা হয়।
-
জন্মেজয়
জন্মেজয় বা জনমেজয় (Janamejaya) পাণ্ডৱ বংশৰ পৰীক্ষিত ৰজাৰ পুতেক। তেওঁৰ মাক আছিল মাদ্ৰৱতী। তেওঁৰ পিতৃ পৰীক্ষিত ৰজাক তক্ষক নাগে দংশি মাৰে। জনমেজয়ৰ পিতৃ পৰীক্ষিত ৰজা আছিল অৰ্জুনৰ পুত্ৰ অভিমন্যু আৰু উত্তৰাৰ পুত্ৰ। শুকে তেওঁৰ (পৰীক্ষিত) আগত মহাভাগৱত কৈছিল।
-
তৰ্কশাস্ত্ৰ
তৰ্কশাস্ত্ৰ (Logic) স্থানভেদে যুক্তিসূত্ৰ বা যুক্তিবিদ্যা বা যুক্তিতত্ত্ব হৈছে যুক্তিৰ মান্য প্ৰয়োগ আৰু সম্পৰ্কীয় বিদ্যা। দৰ্শন,গণিত আৰু কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানত ইয়াৰ বহুল অধ্যয়ন হোৱা দেখা যায়। প্ৰাচীন ভাৰতীয়, চীন, পাৰস্য,ৰোমান আৰু গ্ৰীক আদি বহু সভ্যতাত এই বিষয়ৰ অধ্যয়ন হৈছিল।
-
দ্ৰুপদ
দ্ৰুপদ (द्रुपद) যজ্ঞসেন নামেও পৰিচিত (यज्ञसेन) হ'ল মহাভাৰতৰ এটি চৰিত্ৰ। তেখেত দক্ষিণ পাঞ্চাল ভূমিৰ ৰজা আছিল। তেখেতৰ ৰাজধানী কাম্পিল্য হিচাপে পৰিচিত আছিল। তেখেতৰ পিতৃৰ নাম আছিল পৃষত। তেখেত দ্ৰোণাচাৰ্যৰ বাল্য কালৰ বন্ধু আছিল। দ্ৰোণাচাৰ্যৰ আদেশত অৰ্জুনে দ্ৰুপদ ৰজাক বন্দী কৰিছিল।
-
নৱদুৰ্গা
হিন্দু ধৰ্মত নৱ দুৰ্গা (नवदुर्गा) হৈছে দেৱী দুৰ্গাৰ নটা ভিন্ন ৰূপ বা অৱতাৰ। সাধাৰণতে নৱৰাত্ৰিত এই নটা ৰূপৰ অৰ্চনা কৰা হয়। প্ৰতিগৰাকী দেৱীকে নটা ভিন্ন দিনত পৃথকে পৃথকে পূজা কৰা হয়।
-
শুক্ৰেশ্বৰ মন্দিৰ
শুক্ৰেশ্বৰ মন্দিৰ হ'ল অসমৰ কামৰূপ জিলাত অৱস্থিত এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ শিৱ মন্দিৰ। আহোম ৰজা প্ৰমত্ত সিংহই ১৭৪৪ চনত শুক্ৰেশ্বৰ মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। গুৱাহাটী মহানগৰীৰ পাণবজাৰ নামে ঠাইত মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰে থকা শুক্ৰেশ্বৰ বা ইটাখুলি পাহাৰত মন্দিৰটো অৱস্থিত।
-
সত্যযুগ
সত্যযুগ (দেৱনাগৰী: सत्य युग) হ'ল হিন্দু শাস্ত্ৰ অনুযায়ী, চাৰিটা যুগৰ প্ৰথম যুগ। অন্য যুগসমূহ হ'ল ত্ৰেতাযুগ, দ্বাপৰযুগ আৰু কলিযুগ। ব’হাগ মাহৰ শুক্ল পক্ষ তৃতীয়া তিথিত দেওবাৰে সত্যযুগৰ উৎপত্তি। ইয়াৰ পৰিমাণ ১৭,২৮,০০০ বছৰ। অৱতাৰ সংখ্যা চাৰিটা।
-
হজৰত
হজৰত (Ḥaḍrah, حضرة; বা Hazret বা Hazrat) হ'ল সম্মানসূচক আৰবী উপাধি। ইয়াৰ শাব্দিক অৰ্থ "উপস্থিত"। উচ্চ মৰ্যদা ব্যক্তিসকলৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহৃত পশ্চিমা সম্মানসূচক উপাধি যেনেকৈ "Your Honour" (বিচাৰসকলৰ বাবে), "His Majesty" (ৰাজকীয় ব্যক্তিৰ বাবে) বা "His Holiness" (ধৰ্মীয় ব্যক্তিৰ বাবে) নামৰ উপাধিৰ সৈতে…
-
ঈমান
ঈমান শব্দৰ আভিধানিক অৰ্থ দৃঢ় বিশ্বাস। ইছলামত ঈমানৰ অৰ্থ অত্যন্ত ব্যাপক। ঈমানৰ ছয়টা অঙ্গ হৈছে * আল্লাহ্ৰ প্ৰতি ঈমান। আল্লাহ এক, তেখেত অবিহনে অন্য কোনো উপাস্য নাই।
-
উম্মাহ
উম্মাহ (أمة) এটা আৰবী শব্দ আৰু ইছলামি পৰিভাষা, যিটোৰ দ্বাৰা মুছলিম জাতি বা সম্প্ৰদায় বুজোৱা হয়। কিন্তু ইয়াৰ সৈতে নৃতাত্ত্বিক বা ভৌগলিক বৈশিষ্ট্যৰ দ্বাৰা নিৰ্ণীত জাতিৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে। ইয়াৰ দ্বাৰা অনুৰূপ বহুসংখ্যক জাতিৰ সমন্বয়ত গঠিত সামগ্ৰিক মুছলিম জনগোষ্ঠীক বুজায়।
-
কল্পতৰু
কল্পতৰু হিন্দু, জৈন আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লগত জড়িত ইচ্ছাপূৰ্ণ কৰিব পৰা এজোপা ঐশ্বৰিক গছ। ইয়াক কল্পবৃক্ষ, কল্পদ্ৰুম, কল্পপাদপ আদি নামেৰেও জনা যায়। সংস্কৃত সাহিত্যৰ প্ৰাচীনতম উৎসসমূহতো ইয়াৰ উল্লেখ পোৱা যায়। জৈন ধৰ্ম আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সাহিত্যতো কল্পতৰু জনপ্ৰিয় বিষয়বস্তু।
-
ছালাফ
ছালাফ (سلف) বুলিলে ইছলাম ধৰ্মানুসৰি সাধাৰণতে নবী মুহাম্মাদ (ছাঃ) আৰু তেওঁৰ পৰৱৰ্তী তিনি প্ৰজন্মক বুজোৱা হয়।
-
জটায়ু
জটায়ু (जटायु) হৈছে মহাকাব্য ৰামায়ণত বৰ্ণিত শগুণ বা ঈগলৰূপী এক অৰ্ধদেৱতা। তেওঁ অৰুণ আৰু শ্যেনীৰ কনিষ্ঠ সন্তান আৰু সম্পাতিৰ ভ্ৰাতৃ। জটায়ু ৰামৰ পিতৃ দশৰথৰ পুৰণি বন্ধু।
-
থেলিয়া (নেৰেইড)
থেলিয়া (/ˈθeɪliə/ বা /θəˈlaɪə/; প্ৰাচীন গ্ৰীক: Θάλεια থালেইয়া, ইংৰাজী: সৰহ; আক্ষৰিক অৰ্থ: "আনন্দময়, প্ৰচুৰতা") গ্ৰীক শ্ৰুতিকথাৰ সাগৰীয় দেৱতা নেৰিয়াছৰ নেৰেইডছ নামৰ ৫০ গৰাকী কন্যাৰ ভিতৰত অন্যতম এগৰাকী কন্যা।
-
থেস্পিয়া (শ্ৰুতিকথা)
থেস্পিয়া (প্ৰাচীন গ্ৰীক: Θέσπια, ইংৰাজী: Thespia) গ্ৰীক শ্ৰুতিকথা অনুসৰি নদী-দেৱতা এছ'পাছ আৰু লেডন নদীৰ নদী-অপেশ্বৰী (নিম্ফ) মেট'পেৰ কন্যা নাইয়াডসকলৰ অন্যতম। এপ'ল'ই তেওঁক থেস্পিয়া (থিবিছৰ পশ্চিমে থকা চহৰ)লৈ অপহৰণ কৰি নিছিল আৰু চহৰখনৰ নাম হয়তো তেওঁৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল।
-
নৱবিধা ভক্তি
নৱবিধা ভক্তি হৈছে শ্ৰীমদ্ভাগৱত পুৰাণ আৰু আন আন ভক্তি শাস্ত্ৰত উল্লেখ থকা ন বিধ ভক্তি। শংকৰদেৱৰ এটি শ্লোকত এই ন বিধ ভক্তিৰ উল্লেখ আছে-
-
ভীষ্মক
ভীষ্মক (भीष्मक), আছিল বিদৰ্ভ ৰাজ্যৰ ৰজা। তেওঁক “হিৰণ্যৰমন” বুলিও জনা যায়। তেওঁৰ ৰাজধানীৰ নাম কুণ্ডিন নগৰ আছিল। বৰ্তমানৰ শদিয়াতে আগৰ কুণ্ডিল নগৰ আছিল বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে যদিও বিদৰ্ভ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী কুণ্ডিনাপুৰ মহাৰাষ্ট্ৰত অৱস্থিত।
-
ইৰেবাছ
গ্ৰীক আখ্যান অনুসৰি ইৰেবাছ ("গভীৰ অন্ধকাৰ, ছাঁ বা "আৱৰি থকা") বা ইৰেবোছ হৈছে আদি দেৱতাসকলৰ অন্যতম যি অন্ধকাৰক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। উদাহৰণ স্বৰূপে, হেচিঅ'ডৰ থিঅ'গনিয়ে তেওঁক মহাশূন্যৰ পৰা জন্মলাভ কৰা সৃষ্টিৰ আদি অৱস্থাৰ প্ৰথম পাঁচটা সত্তাৰ ভিতৰত এজন বুলি চিনাক্ত কৰে।
-
কালচিছ (শ্ৰুতিকথা)
কালচিছ (/ˈkælsɪs/ KAL-siss; প্ৰাচীন গ্ৰীক: Χαλκίς; ইংৰাজী: Chalcis) বা খালকিছ (Khalkis) গ্ৰীক শ্ৰুতিকথা অনুসৰি নদী-দেৱতা এছ'পাছ আৰু লেডন নদীৰ নদী-অপেশ্বৰী (নিম্ফ) মেট'পেৰ কন্যা নাইয়াডসকলৰ অন্যতম।
-
কেতুমতী
কেতুমতী (Ketumati) ৰাক্ষষ ৰজা সুকেশ আৰু গন্ধৰ্ব ৰাজকুমাৰী দেৱৱতীৰ পুত্ৰ সুমালীৰ দাম্পত্য সঙ্গী আছিল৷ তেওঁ আছিল গন্ধৰ্ব ৰাজকুমাৰী নৰ্মদাৰ কন্যা৷ তেওঁ ১০ গৰাকী পুত্ৰ আৰু ৪ গৰাকী কন্যা সন্তানৰ মাতৃ আছিল৷ তেওঁৰ ভনী দুগৰাকীৰ নাম হৈছে- বসুদা আৰু সুন্দৰী,
-
টানাগ্ৰা (শ্ৰুতিকথা)
টানাগ্ৰা (/ˈtanəgrə/; প্ৰাচীন গ্ৰীক: Τανάγρα বা Τάναγραν, ইংৰাজী: Tanagra) গ্ৰীক শ্ৰুতিকথা অনুসৰি নদী-দেৱতা এছ'পাছ আৰু লেডন নদীৰ নদী-অপেশ্বৰী (নিম্ফ) মেট'পেৰ কন্যা নাইয়াডসকলৰ অন্যতম।
-
থেলিয়া (গ্ৰেচ)
থেলিয়া (/ˈθeɪliə/ বা /θəˈlaɪə/; ইংৰাজী: Thalia বা Thaleia; আক্ষৰিক অৰ্থ: 'the joyous, the abundance') গ্ৰীক পৌৰাণিক কাহিনী অনুসৰি সৌন্দৰ্য্য আৰু কৃপাৰ তিনিগৰাকী দেৱীৰ ভিতৰত অন্যতম৷ তেওঁলোকক চাৰিটেছ (Charites) বুলি জনা যায়, অন্য দুগৰাকী হৈছে তেওঁৰ ভগ্নী এগ্লিয়া (Aglaea) আৰু ইউফ্ৰ’চাইন…
-
দুআ
ইছলামী পৰিভাষাত, দুআ (دُعَاء, বহুবচন: أدْعِيَة; বহুত সময়ত: 'দুয়া') শব্দটোৰ আক্ষৰিক অৰ্থ 'আহ্বান' বা 'মাতা', যিটো এটা পদ্ধতি-সিদ্ধ মিনতি প্ৰক্ৰিয়া। এই শব্দটো আহিছে এটা আৰবী শব্দৰ পৰা যাৰ অসমীয়া অনুবাদ মাতা বা তলব কৰা আৰু মুছলিম সকলে ইয়াক আইন হিচাপে আৰু বিবেচনা কৰি পালন কৰি থাকে।
-
বিৰাট
বিৰাট (Virata; विराट) হৈছে হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থ মহাভাৰতৰ অনুসৰি মৎসদেশৰ ৰজা। তেওঁ উত্তৰ আৰু উত্তৰাৰ পিতৃ তথা অৰ্জুন আৰু সুভদ্ৰাৰ পুত্ৰ অভিমন্যুৰ শহুৰ আছিল। তেওঁৰ পত্নী আছিল সুদেষ্ণা।
