জৈন ধৰ্ম
২০ প্ৰবন্ধ
-
জৈন ধৰ্ম
জৈনধৰ্ম (जैन धर्म; Jainism) প্ৰাচীন ভাৰতৰ প্ৰৱৰ্তিত এক ধৰ্মমত। বৰ্তমান বিশ্বৰ নানা দেশত এই ধৰ্মমতাৱলম্বীসকলক দেখা যায়। জৈনধৰ্মৰ মূল বক্তব্য হ’ল সকল জীৱৰ প্ৰতি শান্তি আৰু অহিংসাৰ পথ গ্ৰহণ। জৈন দৰ্শন আৰু ধৰ্মানুশীলনৰ মূল কথা হ’ল দৈৱ চৈতন্যেৰ আধ্যাত্মিক সোপানত স্বচেষ্টাৰ যোগেৰে আত্মাৰ উন্নতি সাধন কৰা।
-
মহাবীৰ
মহাবীৰ (Mahavira) বা বৰ্ধমান হৈছে জৈন ধৰ্মৰ ২৪তম তথা শেষৰ জন তীৰ্থকৰ। জৈন পৰম্পৰা মতে মহাবীৰ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাত বিহাৰৰ এক ৰাজ পৰিয়ালত জন্ম হৈছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ৩০ বছৰ বয়সত তেওঁ পৰম জ্ঞানৰ সন্ধানত সংসাৰৰ মোহ মায়া ত্যাগ কৰি ঘৰ এৰি গুচি যায়।
-
মগধ
মগধ আছিল প্ৰাচীন ভাৰতৰ পূব গংগা সমভূমিত অৱস্থিত এখন ৰাজ্য। দ্বিতীয় নগৰায়ন যুগৰ ষোল্লখন মহাজনপদৰ ভিতৰত মগধ আছিল অন্যতম। এই অঞ্চলত কেইবাটাও বংশই শাসন কৰিছিল, যিয়ে আন মহাজনপদবোৰৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাইছিল, জয় কৰিছিল আৰু নিজৰ ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল।
-
মেৰু পৰ্বত
যাক সুমেৰু, চিনেৰু বা মহামেৰু বুলিও কোৱা হয় – হিন্দু, জৈন আৰু বৌদ্ধ ব্ৰহ্মাণ্ডবিজ্ঞানৰ এটা পৱিত্ৰ, পাঁচটা শৃংগযুক্ত পৰ্বত, যিটো সকলো ভৌতিক, আধ্যাত্মিক আৰু আধ্যাত্মিক বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে পূজন কৰা হয়।
-
পদ্মাৱতী (জৈন ধৰ্ম)
পদ্মাৱতী (Padmavati) জৈন ধৰ্মৰ ২৩তম তীৰ্থংকৰ পাৰ্শ্বনাথৰ ৰক্ষয়িত্ৰী দেৱী বা 'শাসনৰ দেৱী'। তেওঁৰ 'শাসন দেৱ' হৈছে কাষত অৱস্থিত পাৰ্শ্বযক্ষ। তেওঁ পাৰ্শ্বনাথৰ যক্ষী। পদ্মাৱতী এপাহ পদুম ফুলত বহে আৰু তেওঁৰ মূৰৰ ওপৰত সাপৰ ফনা থাকে। প্ৰায়ে তেওঁৰ মূৰ্তিৰ মুকুটত পাৰ্শ্বনাথৰ সৰু ছবি অংকিত থাকে।
-
আদি পুৰাণ
আদি পুৰাণ খ্ৰীষ্টীয় নৱম শতিকাৰ দিগম্বৰ সন্ন্যাসী জিনাসেন ৰচিত সংস্কৃত কবিতা। ইয়াত প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভনাথৰ জীৱনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।
-
কল্প সূত্ৰ
কল্পসূত্ৰ (कल्पसूत्र) তীৰ্থংকৰসকলৰ জীৱনী, বিশেষকৈ পাৰ্শ্বনাথ আৰু মহাবীৰৰ জীৱনী সন্নিৱিষ্ট এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জৈন শাস্ত্ৰ। আচাৰ্য ভদ্ৰবাহুৰ বুলি কোৱা হয়, যাৰ ফলত ইয়াক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ শতিকাৰ বুলি ধৰিব পাৰি, ইয়াত উল্লেখ আছে যে ইয়াক মহাবীৰৰ নিৰ্বাণ (মোক্ষ)ৰ ৯৮০ বা ৯৯৩ বছৰৰ পাছত বা তীৰ্থংকৰ…
-
নভিৰাজ
ৰজা নভি বা নভি ৰায় আছিল অৱসৰপিনিৰ (জৈন ধৰ্মত মহাজাগতিক সময়চক্ৰৰ অৱনমিত অৰ্ধেক আৰু বৰ্তমান জগতখন যিটোত আছে বুলি কোৱা হয়)ৰ ১৪ নং বা শেষ কুলাকাৰ। বৰ্তমান অৱসৰপিনিৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ (জৈন ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠাপক) ঋষভনাথৰ পিতৃ।
-
ভাৰতত জৈন ধৰ্ম
জৈন ধৰ্ম ভাৰতৰ ষষ্ঠ বৃহত্তম ধৰ্ম। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভাৰতৰ ১.৩৫ বিলিয়ন জনসংখ্যাৰ ভিতৰত অধিকাংশই মহাৰাষ্ট্ৰ, ৰাজস্থান, গুজৰাট, মধ্যপ্ৰদেশ, কৰ্ণাটক ইত্যাদিত জৈন ধৰ্মালাম্বী লকে বাস কৰে। কিন্তু ভাৰতীয় আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ জনসংখ্যাৰ ওপৰত জৈন ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ এই সংখ্যায় প্ৰকাশ কৰাতকৈ বহু বেছি হৈছে।
-
মহাবীৰ জয়ন্তী
মহাবীৰ জয়ন্তী বা মহাবীৰ জন্ম কল্যানক জৈন ধৰ্মৰ অনুগামী সকলৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উৎসৱ। ভগৱান মহাবীৰৰ জন্ম জয়ন্তী হিচাপে এই দিন পালন কৰা হয়। ভগৱান বৰ্ধমান মহাবীৰ জৈন ধৰ্মৰ ২৪তম তথা তীৰ্থাংকৰ। চ'ত মাহৰ শুক্লা ত্ৰয়োদশী তিথিত উদযাপিত হোৱা এই উৎসৱ ইংৰাজী মাৰ্চ-এপ্ৰিল মাহত অনুষ্ঠিত হয়।
-
বিক্ৰমাৰ্জুন বিজয়
বিক্ৰমাৰ্জুন বিজয় (কন্নড়: ವಿಕ್ರಮಾರ್ಜುನ ವಿಜಯ; ইংৰাজী: Vikramarjuna Vijaya) (অৰ্থাৎ 'পৰাক্ৰমী অৰ্জুনৰ বিজয়'), যাক পম্প ভাৰত বুলিও জনা যায়, হৈছে ১০ম শতিকাৰ জৈন কবি আদিকবি পম্পাৰ (৯০২–৯৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) এক ধ্ৰুপদী কৃতি। ই কন্নড় ভাষাত ৰচিত মহান মহাকাব্য মহাভাৰতৰ এক জৈন সংস্কৰণ।
-
অম্বিকা (জৈন ধৰ্ম)
অম্বিকা (Ambika) জৈন ধৰ্মৰ ২২তম তীৰ্থংকৰ নেমিনাথৰ ৰক্ষয়িত্ৰী দেৱী বা 'শাসনৰ দেৱী'। তেওঁৰ 'শাসন দেৱ' হৈছে দিগম্বৰপন্থী মতে সৰ্বাহ্ণ আৰু শ্বেতাম্বৰপন্থী মতে গোমেধ। অম্বিকা দেৱী এগৰাকী যক্ষী। তেওঁক অম্বাই, অম্বা, কুষ্মাণ্ডিনী আৰু অম্ৰ কুষ্মাণ্ডিনী বুলিও কোৱা হয়।
-
আৰ্যিকা
আৰ্যিকা (Aryika) বা সাধ্বী হৈছে জৈন ধৰ্মৰ এগৰাকী সন্ন্যাসিনী। পৰম্পৰাগত দিগম্বৰ পৰম্পৰাত, এজন পুৰুষ বিশেষকৈ তপস্বীত্বৰ জৰিয়তে মানুহক মুক্তি প্ৰাপ্ত কৰাৰ সম্ভাৱনা থকা শীৰ্ষৰ আটাইতকৈ ওচৰত বুলি গণ্য কৰা হয়। মহিলাসকলে মুক্তি লাভৰ বাবে কৰ্মযোগ্যতা লাভ কৰিব লাগিব আৰু পুৰুষ হিচাপে পুনৰ জন্ম ল'ব লাগিব।
-
কৈলাশ মানস সৰোবৰ যাত্ৰা
কৈলাস মানস সৰোবৰ যাত্ৰা চীনৰ তিব্বতত অৱস্থিত এখন পৱিত্ৰ তীৰ্থক্ষেত্ৰ আৰু পৰ্বতমালাৰ এক তীৰ্থযাত্ৰা। হিন্দু, বৌদ্ধ, জৈন আৰু বন ধৰ্মৰ অনুগামীসকলৰ বাবে ই এক গভীৰ ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক তাৎপৰ্যৰ যাত্ৰা।
-
চন্দাবাই
পণ্ডিত ব্ৰহ্মচাৰিনী চন্দাবাই (১৮৮০–১৯৭৭) এগৰাকী জৈন পণ্ডিত আৰু ভাৰতৰ নাৰী শিক্ষাৰ পথ প্ৰদৰ্শক। তেওঁ আছিল ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি মহিলা প্ৰকাশন জৈন মহিলাদৰ্শৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।
-
চূড়ামণি (মহাকাব্য)
চূড়ামণি (Culamani) বা সুলামণি (Sulamani) হ’ল উত্তৰ-সংগম যুগৰ তামিল সাহিত্যৰ ক্ষুদ্ৰ পাঁচখন মহাকাব্যৰ ভিতৰত অন্যতম। এইখন তামিল জৈন পণ্ডিত তোলামোলি থেভাৰে লিখিছিল। এই গ্ৰন্থখনত কোনো এটা নিৰ্দিষ্ট প্ৰধান কাহিনী নাই আৰু ই ১২টা সৰ্গত বিভক্ত ২১৩১টা চতুৰ্পদী শ্লোকৰে গঠিত।
-
প্ৰেতাক্ষী দেৱী
প্ৰেতাক্ষী হিন্দু ধৰ্মৰ শাক্ত-তান্ত্ৰিক পৰম্পৰাৰ চৌষষ্ঠিটা যোগিনীৰ ভিতৰত অন্যতম। এই নামটো প্ৰেত ("বিদায়ী আত্মা" বা "ভূত") আৰু অক্ষী ("চকু")ৰ সংযোগত সৃষ্ট,যাৰ অৰ্থ, সাধাৰণতে "যাৰ চকু আত্মাৰ ওপৰত থাকে" বা "যিগৰাকীয়ে বিদায়ীক চোৱাচিতা কৰে" বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।
-
ভদ্দা কুণ্ডলকেশ
ভদ্দা কুণ্ডলকেশ'(Bhadrā Kuṇṇṇḍalakeśā, সংস্কৃত: भद्रा कुंडलकेशाद, পালি: भद्दा कुंडलकेशा, চীনা: 拔陀軍陀羅拘夷國) এগৰাকী প্ৰাক্তন জৈন তপস্বী আছিল যাক গৌতম বুদ্ধৰ দুজন প্ৰধান শিষ্যৰ ভিতৰত অন্যতম শৰিপুত্ৰই বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।
-
ভদ্ৰবাহু
আচাৰ্য ভদ্ৰবাহু (, প্ৰায় ৩৬৭ – প্ৰায় ২৯৮ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) এজন জৈন সন্ন্যাসী আৰু পণ্ডিত আছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে তেওঁক শেষ শ্ৰুত কেৱলিন বা জৈন শাস্ত্ৰৰ সম্পূৰ্ণ জ্ঞান থকা শেষ তপস্বী বুলি গণ্য কৰা হয়। জৈন ধৰ্মৰ দুয়োটা পন্থাৰ মতে তেওঁ আছিল শেষ শ্ৰুতকেৱলিন।
-
মহেন্দ্ৰ সূৰী
মহেন্দ্ৰ সূৰী (প্ৰায় ১৩৪০ – ১৪০০) হৈছে চতুৰ্দশ শতিকাৰ জৈন জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী, যিয়ে জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ ওপৰত প্ৰথম ভাৰতীয় গ্ৰন্থ যন্ত্ৰৰাজা ৰচনা কৰিছিল। মদনা ছুৰীয়ে তেওঁক প্ৰশিক্ষণ দিছিল আৰু মলয়েন্দু ছুৰীৰ তেওঁ শিক্ষক আছিল। বিশেষকৈ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব যোৱা দুটা শতিকাত গণিতত জৈন ধৰ্মৰ প্ৰবল প্ৰভাৱ আছিল।