যোগাযোগ বুদ্ধিমত্তা বিজ্ঞান (সংক্ষেপে CIS) সত্যব্ৰত নিৰালাৰ দ্বাৰা পৰিকল্পিত এক প্ৰস্তাৱিত অধ্যয়ন-ক্ষেত্ৰ। ই যোগাযোগক কেৱল কথা বা বাৰ্তাৰ আদান-প্ৰদান হিচাপে নাচাই, উৎস-চিহ্নিত (attributed) আৰু পদ্ধতি-চিহ্নিত (method-tagged) সংকেতৰ এক সমষ্টি হিচাপে চায়। এনে সংকেতক নিৰীক্ষণ (audit) কৰিব পাৰি, মানদণ্ডৰ সৈতে তুলনা (benchmark) কৰিব পাৰি আৰু কোনো প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰিচালনা পৰিষদৰ আগত যুক্তিৰে সমৰ্থন কৰিব পাৰি। ক্ষেত্ৰখন এতিয়াও প্ৰস্তাৱৰ পৰ্যায়ত আছে আৰু ইয়াৰ পৰীক্ষামূলক (empirical) বৈধকৰণ চলি আছে; সেয়ে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠিত শৈক্ষিক বিষয় বুলি গণ্য কৰা নাযায়।
পটভূমি আৰু উদ্দেশ্য
আধুনিক প্ৰতিষ্ঠানত সিদ্ধান্ত, নিৰ্দেশনা, প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু সম্পৰ্ক বহুখিনি নিৰ্ভৰ কৰে যোগাযোগৰ গুণমানৰ ওপৰত। তথাপি যোগাযোগৰ মূল্যায়ন সাধাৰণতে অনুভৱ বা ব্যক্তিগত মতামতৰ ওপৰতে নিৰ্ভৰশীল হৈ থাকে। CIS-ৰ প্ৰস্তাৱ হ'ল, যোগাযোগৰ প্ৰতিটো মূল্যায়নৰ লগত দুটা কথা স্পষ্টকৈ লিখি ৰখা উচিত: সংকেতটো কোন উৎসৰ পৰা আহিছে, আৰু কোন পদ্ধতিৰে সেই সংকেতটো নিৰ্ণয় কৰা হৈছে। এনে কৰিলে মূল্যায়নটো পিছত পৰীক্ষা কৰিব, পুনৰ কৰিব আৰু প্ৰশ্ন কৰিব পৰা হয়।
কেন্দ্ৰীয় প্ৰশ্ন
বহু সংলাপ-প্ৰযুক্তিয়ে ধৰি লয় যে প্ৰতিটো উক্তিত বক্তাৰ মনোভাৱ বা উদ্দেশ্য নিৰ্ভুলভাৱে নিৰ্ণয় কৰিবলৈ যথেষ্ট প্ৰমাণ থাকে। CIS এই অনুমানক প্ৰশ্ন কৰে। "বক্তাই কি অনুভৱ কৰিছে?" এই প্ৰশ্নৰ সলনি ই সুধিবলৈ কয়: "উপলব্ধ প্ৰমাণ, ভাষাৰ অস্পষ্টতা আৰু প্ৰসংগৰ অনিশ্চয়তাৰ মাজত সৰ্বোত্তম যোগাযোগ-সিদ্ধান্ত কি?" এই দৃষ্টিভংগীত যোগাযোগক অনিশ্চয়তাৰ অধীনত লোৱা ক্ৰমিক সিদ্ধান্তৰ এক শৃংখলা হিচাপে চোৱা হয়।
মূল ধাৰণাসমূহ
- উৎস-চিহ্নিত সংকেত: প্ৰতিটো দাবী বা মূল্যায়নৰ লগত তাৰ উৎস উল্লেখ থাকে।
- পদ্ধতি-চিহ্নিত সংকেত: সংকেতটো কোন পদ্ধতিৰে পোৱা গ'ল (যেনে মানৱ পৰ্যালোচনা, নিয়ম-ভিত্তিক বিশ্লেষণ বা যন্ত্ৰ-ভিত্তিক মূল্যায়ন), সেয়া লিপিবদ্ধ থাকে।
- অনিশ্চয়তাৰ স্বীকৃতি: প্ৰমাণ দুৰ্বল হ'লে সেই কথা লুকুৱাই নাৰাখি স্পষ্টকৈ প্ৰকাশ কৰা হয়।
- অসমান পৰিণাম: সকলো ভুলৰ পৰিণাম একে নহয়; উচ্চ ঝুঁকিপূৰ্ণ পৰিস্থিতিত ভুল কিন্তু আত্মবিশ্বাসী উত্তৰে বিশ্বাস নষ্ট কৰিব পাৰে।
- সাৱধানী প্ৰতিক্ৰিয়া: প্ৰমাণৰ গুণমান অনুসৰি দৃঢ় উত্তৰ, সাৱধানী উত্তৰ, স্পষ্টীকৰণৰ প্ৰশ্ন বা সিদ্ধান্ত স্থগিত ৰখাৰ দৰে বিভিন্ন পথ বাছি ল'ব পাৰি।
আন্তঃবিষয়ক ভিত্তি
CIS-এ কেইবাটাও প্ৰতিষ্ঠিত গৱেষণা-ধাৰাৰ পৰা ধাৰণা আহৰণ কৰে। দাৰ্শনিক পল গ্ৰাইচৰ সহযোগিতাৰ নীতিয়ে দেখুৱায় যে যথেষ্ট প্ৰমাণ নথকাকৈ অতি-আত্মবিশ্বাসী দাবী কৰাটো সহযোগী যোগাযোগৰ পৰিপন্থী।১ হাৰ্বাৰ্ট ক্লাৰ্ক আৰু ছুজান ব্ৰেনানৰ সাধাৰণ ভিত্তি (grounding) বিষয়ক কাম২ আৰু এমানুৱেল শেগলফ আৰু সহযোগীসকলৰ কথোপকথন-মেৰামতি (repair) বিষয়ক অধ্যয়নে৩ দেখুৱায় যে ভুল বুজাবুজি শুধৰাই লোৱাটো স্বাভাৱিক কথোপকথনৰে অংশ, ব্যৰ্থতা নহয়। সিদ্ধান্ত-তত্ত্ব আৰু সম্ভাৱিতা-তত্ত্বৰ পৰা ই অনিশ্চয়তাৰ মাজত যুক্তিসংগত সিদ্ধান্ত লোৱাৰ ধাৰণা গ্ৰহণ কৰে।
সম্ভাৱ্য প্ৰয়োগ
- প্ৰতিষ্ঠানৰ ভিতৰৰ যোগাযোগৰ নিৰীক্ষণ আৰু মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ।
- এআই-ভিত্তিক সংলাপ-ব্যৱস্থাৰ আচৰণক কেৱল উত্তৰৰ পাঠ নহয়, সিদ্ধান্ত-প্ৰক্ৰিয়াৰ ভিত্তিতো মূল্যায়ন।
- জ্ঞানকোষ আৰু সংবাদ মাধ্যমত দাবীসমূহক উৎস আৰু পদ্ধতিৰ সৈতে প্ৰকাশ। অসমীয়া বিশ্বকোষৰ সম্পাদকীয় মানদণ্ডত এই ধাৰণাৰ এক সৰল ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।
সমালোচনা আৰু সীমাবদ্ধতা
- বক্তাৰ উদ্দেশ্য প্ৰায়ে একাধিক, মিশ্ৰ আৰু সময়ৰ লগে লগে সলনি হয়; সেইবোৰক পৃথক শ্ৰেণীত ভগাই লোৱাটো কঠিন।
- অনিশ্চয়তাৰ জোখ নিজেই ব্যৱহৃত আৰ্হিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; আৰ্হি ভুল হ'লে জোখো ভুল হ'ব পাৰে।
- "ভাল যোগাযোগ" কি, সেই প্ৰশ্ন সংস্কৃতি, প্ৰসংগ আৰু নৈতিক মূল্যবোধৰ লগত জড়িত।
- সঘনাই স্পষ্টীকৰণ বিচাৰিলে ব্যৱহাৰকাৰীৰ বোজা বাঢ়িব পাৰে; কেতিয়া সোধা উচিত, সেয়া পৰীক্ষাৰ বিষয়।
বৈধকৰণৰ অৱস্থা
CIS-ৰ বাবে এক পৃথক পৰীক্ষামূলক বৈধকৰণ আঁচনি পৰিকল্পিত আছে। এতিয়ালৈকে কোনো প্ৰকাশিত ফলাফল বা স্বতন্ত্ৰ প্ৰতিলিপি (replication) উপলব্ধ নহয়। সেয়ে ইয়াৰ দাবীসমূহক প্ৰমাণিত সত্য নহয়, পৰীক্ষণযোগ্য প্ৰকল্পনা (hypothesis) হিচাপেহে গণ্য কৰিব লাগে। ক্ষেত্ৰখনৰ ভৱিষ্যৎ স্থিতি নিৰ্ভৰ কৰিব স্বতন্ত্ৰ পৰীক্ষা আৰু তুলনামূলক অধ্যয়নৰ ওপৰত।
আৰু চাওক
তথ্যসূত্ৰ
- ↑ Grice, H. P. (1975). "Logic and Conversation". Syntax and Semantics, খণ্ড ৩. Academic Press.
- ↑ Clark, H. H. & Brennan, S. E. (1991). "Grounding in communication". Perspectives on Socially Shared Cognition. American Psychological Association.
- ↑ Schegloff, E. A., Jefferson, G. & Sacks, H. (1977). "The preference for self-correction in the organization of repair in conversation". Language, খণ্ড ৫৩.
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
গৱেষণা-কাঠামো প্ৰবন্ধ। সত্যব্ৰত নিৰালাৰ গৱেষণাৰ ৰাজহুৱা সাৰাংশৰ ভিত্তিত মৌলিক অসমীয়া ভাষাত প্ৰস্তুত। ইয়াত বৰ্ণিত কাঠামো প্ৰস্তাৱিত; ইয়াৰ পৰীক্ষামূলক বৈধকৰণ চলি আছে আৰু ইয়াক প্ৰতিষ্ঠিত বিজ্ঞান বুলি দাবী কৰা হোৱা নাই। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।