প্ৰকৃতি আৰু পৰিৱেশ
উদ্ভিদ, প্ৰাণী, ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য · ১,০১২ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
কুঞ্জলতা
কুঞ্জলতা বা আইপ'মিয়া কোৱাম'ক্লিট হৈছে এবিধ লতাজাতীয় সপুষ্পক উদ্ভিদ। ইয়াক ইংৰাজীত চাইপ্ৰেছ ভাইন, চাইপ্ৰেছ ভাইন মৰ্নিং গ্ল'ৰী, কাৰ্ডিনেল ক্ৰিপাৰ, কাৰ্ডিনেল ভাইন, ষ্টাৰ গ্ল'ৰী, ষ্টাৰ অৱবেথলহেম বা হামিংবাৰ্ড ভাইন নামেৰে জনা যায়।
-
কুৰুলী ফেঁচা
কুৰুলী ফেঁচা (Spotted Owlet, বৈজ্ঞানিক নাম-Athene brama) এবিধ সৰু আকাৰৰ ফেঁচাৰ প্ৰজাতি। ই প্ৰধানকৈ বিষুৱীয় অঞ্চল অৰ্থাৎ ভাৰতৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈকে প্ৰজনন কৰে। খেতি-পথাৰ বা মানুহৰ বসতিপূৰ্ণ মুকলি অঞ্চলত বাস কৰিবলৈ ই বিশেষভাৱে অভিযোজিত আৰু সেইবাবেই ইয়াক নগৰ অঞ্চলতো দেখা পোৱা যায়।
-
কৃত্ৰিম ৰেচম
কৃত্ৰিম ৰেচম বা আৰ্ট ছিল্ক হৈছে এনে এটা কৃত্ৰিম আঁহ যিয়ে ৰেচমৰ সৈতে সাদৃশ্যপূৰ্ণ, কিন্তু সাধাৰণতে উৎপাদনৰ খৰচ কম। প্ৰায়ে, কৃত্ৰিম ৰেচম শব্দটো ৰেয়নৰ বাবে এটা সমাৰ্থক শব্দ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। যেতিয়া এইটো বাঁহৰ ভিস্কছৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়, তেতিয়া ইয়াক কেতিয়াবা বাঁহৰ ৰেচম বুলিও কোৱা হয়।
-
কেঁচুখাটী
কেঁচুখাটী(Olive-backed Pipit, বৈজ্ঞানিক নাম-Anthus hodgsoni) Anthus গোত্ৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত এটা মজলীয়া আকাৰৰ চৰাইৰ প্ৰজাতি। ই দক্ষিণ এছিয়া, ইউৰোপ তথা ৰাছিয়াত বহুলভাৱে বিস্তৃত। ই শীতকালত দীঘলীয়া প্ৰব্ৰজন কৰে বুলি জান যায়।
-
কেক্টাছ
কেকটাছ উদ্ভিদজগতৰ কেৰিওফিললছ (Caryophyllales) বৰ্গৰ অন্তৰ্গত কেকটাছীআই (Cactaceae) পৰিয়ালৰ এবিধ উদ্ভিদ। কেকটাছ শব্দটি গ্ৰীক ভাষাৰ কেকটোছ (κάκτος, kaktos) শব্দটোৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। গ্ৰীক দাৰ্শনিক (Theophrastus) থিওফ্ৰেছ্টাছে এবিধ কাঁইটিয়া উদ্ভিদৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ প্ৰথমে এই শব্দটি ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
-
কেলিমুটু ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
কেলিমুটু ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (Kelimutu National Park) হৈছে ইণ্ডোনেছিয়াৰ এখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান। উদ্যানখন ইণ্ডোনেছিয়াৰ পূব নুছা টেংগাৰা প্ৰদেশৰ ফ্ল’ৰেছ দ্বীপত অৱস্থিত। ই পাহাৰ-পৰ্বতে আগুৰি থকা এটা অঞ্চল। মাউণ্ট কেলিবাৰা, ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ, যাৰ উচ্চতা ১,৭৩১ মিটাৰ।
-
কৈলাঙী
কৈলাঙী(Indian Cormorant, বৈজ্ঞানিক নাম-Phalacrocorax fuscicollis) পানীকাউৰীৰ পৰিয়ালৰ অন্তৰ্ভুক্ত এবিধ জলচৰ চৰাই৷ ই প্ৰধানতঃ ভাৰতীয় উপমহাদেশ, থাইলেণ্ড তথা কম্বোডিয়া আদিত বিস্তৃত হৈ আছে৷ ই সাধাৰণতে জাক পাতি বাস কৰে৷ ইয়াক দেখাত একেধৰণৰ অন্য এবিধ প্ৰজাতি, পানীকাউৰীৰ পৰা চকুৰ নীলাবৰণ, সৰু মূৰ তথা…
-
কৰ্টেক্স (উদ্ভিদ বিজ্ঞান)
উদ্ভিদ বিজ্ঞানত কৰ্টেক্স হৈছে ভেছকুলাৰ উদ্ভিদৰ কাণ্ড বা শিপাৰ বাহিৰৰ স্তৰ, যিটো এপিডাৰ্মিছৰ তলত কিন্তু ভেছকুলাৰ বাণ্ডিলৰ বাহিৰত থাকে। কৰ্টেক্স বেছিভাগেই মাটিৰ কলা ব্যৱস্থাৰ বৃহৎ পাতল বেৰৰ পেৰেনকাইমা কোষেৰে গঠিত আৰু ইয়াত গাঁথনিগত পাৰ্থক্য কম বা একেবাৰেই দেখা নাযায়।
-
ক’লা টুনি
ক’লা টুনি (Tricoloured Munia, বৈজ্ঞানিক নাম- Lonchura malacca) হৈছে এষ্ট্ৰিল্ডিড ফিঞ্চ পৰিয়ালৰ এটা সৰু চৰাই, যি মূলতঃ বাংলাদেশ, ভাৰত, শ্ৰীলংকা, পাকিস্তান আৰু দক্ষিণ চীনত পোৱা যায়। এই প্ৰজাতিটো ত্ৰিনিদাদ, জামাইকা, হিছ্পানিঅলা, পুৱাৰ্টো ৰিকো, কিউবা আৰু ভেনেজুৱেলাত পৰিচয় কৰোৱা হৈছে।
-
খাগৰিকটা শহা
খাগৰিকটা শহা (Hispid hare; বৈজ্ঞানিক নামঃ Caprolagus hispidus)ক অসম শহাপহু আৰু ব্ৰিষ্টলি শহাপহু বুলিও কোৱা হয়। লেপৰিড পৰিয়ালৰ কেপ্ৰ’লাগাছ গণৰ এই প্ৰাণীবিধ দক্ষিণ এছিয়াৰ স্থানীয় প্ৰাণী আৰু ইয়াৰ ঐতিহাসিক বিস্তৃতি হিমালয়ৰ দক্ষিণ পাদদেশ।
-
গড়ভঙা সংৰক্ষিত বনাঞ্চল
গড়ভঙা সংৰক্ষিত বনাঞ্চল ( Garbhanga forest reserve; পূৰ্বতে গড়ভঙা আৰু ৰাণী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল) গুৱাহাটী চহৰৰ দক্ষিণ-পশ্চিম দিশৰ এখন সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, ভাৰতৰ অসম-মেঘালয় সীমান্তত অৱস্থিত। এই বনাঞ্চলখনেই হৈছে গুৱাহাটী চহৰৰ সমীপৱৰ্তী নগৰীয়া বন্যপ্ৰাণীৰ মূল স্থান আৰু জলাশয় এলেকা।
-
গধূলিগোপাল
গধূলিগোপাল (Mirabilis jalapa) বা Four O'Clock Flower বা Marvel of Peru এক প্ৰকাৰৰ গুল্ম জাতীয় আলংকাৰিক ফুল গছ। বিভিন্ন ৰঙৰ গধূলিগোপাল পোৱা যায়। লেটিন ভাষাত Mirabilis মানে "আশ্চৰ্য্যকৰ" আৰু jalapa হৈছে মধ্য আৰু উত্তৰ আমেৰিকাৰ এক ঠাইৰ নাম। ১৫৪০ চনত গধূলিগোপাল পেৰুৰ পৰা আমদানি কৰা হৈছিল।
-
গাঁঠিয়ন
গাঁঠিয়ন বা কেম্পফেৰিয়াগলাংগা আদাজাতীয় একক স্ত্ৰীকেশৰযুক্ত উদ্ভিদ আৰু গলাংগাল নামৰ চাৰিবিধ উদ্ভিদৰ ভিতৰত অন্যতম। ইয়াক প্ৰধানকৈ ইণ্ডোনেছিয়া, দক্ষিণ চীন, টাইৱান, কম্বোডিয়া আৰু ভাৰতৰ মুকলি অঞ্চলসমূহত পোৱা যায় যদিও সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াতে ইয়াৰ খেতি ব্যাপকভাৱে কৰা হয়।
-
গাং শালিকা
গাং শালিকা (Bank Myna, বৈজ্ঞানিক নাম- Acridotheres ginginianus) দক্ষিণ এছিয়াত দেখা পোৱা শালিকাৰ এটা প্ৰজাতি। ই দেখাত ঘৰশালিকা ৰ দৰে প্ৰায় একেই যদিও আকাৰত সৰু। তাৰোপৰি ইয়াৰ চকুৰ তলতে হালধীয়াৰ সলনি ৰঙচুৱা বৰণ দেখা যায়। উত্তৰ আৰু কেন্দ্ৰীয় ভাৰতত ইয়াৰ জাক দেখা পোৱা যায়।
-
গুচ্ছিত শিপা
গুচ্ছিত শিপা বা থুপীয়া শিপা, যাক ইংৰাজীত প্ৰটিঅ’ইড শিপা বুলিও কোৱা হয়, উদ্ভিদৰ শিপা যিয়ে ওচৰাওচৰিকৈ থকা চুটি পাৰ্শ্বীয় শিপাৰ থুপ গঠন কৰে। পাতৰ আৱৰ্জনাবোৰৰ ঠিক তলত দুইৰ পৰা পাঁচ চেণ্টিমিটাৰ ডাঠ দলিচা গঠন কৰিব পাৰে।
-
গুনুং হালিমুন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
গুনুং হালিমুন ছালাক ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (Mount Halimun Salak National Park) ইণ্ডোনেছিয়াৰ জাভা দ্বীপৰ পশ্চিম জাভা প্ৰদেশৰ ৪০০ বৰ্গকিলোমিটাৰৰ এক সংৰক্ষণ এলেকা। ১৯৯২ চনত স্থাপিত এই উদ্যানখনত ১১ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বনাঞ্চলৰ কৰিডৰৰ সৈতে মাউণ্ট ছালাক আৰু মাউণ্ট হালিমুন নামৰ দুটা পৰ্বত আছে।
-
গুৱলা সাপ
গুৱলা সাপ (milk snake, বৈজ্ঞানিক নাম-Lampropeltis triangulum) এবিধ অবিষাক্ত সাপৰ প্ৰজাতি৷ ইয়াৰ কমেও ২৪ বিধমান উপ-প্ৰজাতি আছে বুলি জনা যায়৷
-
গোধাফুটুকী
গোধাফুটুকী (Clouded leopard; বৈজ্ঞানিক নামঃ Neofelis nebulosa)ক মূল ভূ-খণ্ডৰ গোধাফুটুকী বুলিও কোৱা হয়, ই হিমালয়ৰ পাদদেশৰপৰা উত্তৰ-পূব ভাৰত আৰু ভূটানৰ মাজেৰে মূল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দক্ষিণ চীনলৈকে ঘন অৰণ্যত বাস কৰা এবিধ বনৰীয়া মেকুৰীজাতীয় প্ৰাণী।
-
গোলকীয় জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ মানৱীয় মাত্ৰাৰ ওপৰত মালে ঘোষণাপত্ৰ
গোলকীয় জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ মানৱীয় মাত্ৰাৰ ওপৰত মালে ঘোষণাপত্ৰ (Malé Declaration on the Human Dimension of Global Climate Change) হৈছে কেইবাখনো ক্ষুদ্ৰ দ্বীপ উন্নয়নশীল ৰাষ্ট্ৰ প্ৰতিনিধিৰ দ্বাৰা স্বাক্ষৰ কৰা এখন চুক্তি।
-
গোলাপী উইণ্ডমিল
গোলাপী উইণ্ডমিল (Rose windmill, বৈজ্ঞানিক নাম:Byasa latreillei) এছিয়াৰ বিভিন্ন দেশত দেখা পোৱা এবিধ পখিলাৰ প্ৰজাতি৷ ই Byasa গোত্ৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত আৰু চাতকনেজীয়া পখিলা (Swallowtail butterfly)ৰ ভিতৰত অন্যতম৷
-
গ্ৰেট হিমালয়ান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
গ্ৰেট হিমালয়ান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান ভাৰতৰ হিমাচল প্ৰদেশৰ কুল্লু অঞ্চলত অৱস্থিত সংৰক্ষিত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান। ১৯৮৪ চনত এই ৰাষ্ট্ৰীয় ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। গ্ৰেট হিমালয়ান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ মাটিকালি ১,১৭১ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু ই সাগৰ পৃষ্ঠৰ পৰা ৬০০ মিটাৰৰ পৰা ১৫০০ মিটাৰ উচ্চতাত অৱস্থিত।
-
গৰুড় বিষ্ণু কাঞ্চন সাংস্কৃতিক উদ্যান
গৰুড় বিষ্ণু কাঞ্চন সাংস্কৃতিক উদ্যান (ইণ্ডোনেছিয়ান: তামান বুদায়া গৰুদা উইছনু কেনকানা), বা GWK, ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালি দ্বীপৰ বাডুঙৰ উংগাছানত অৱস্থিত, নুৰাহ ৰাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ পৰা প্ৰায় ১০–১৫ মিনিটৰ ড্ৰাইভত অৱস্থিত।
-
ঘিলা
ঘিলা(Bean ) এবিধ বৃহৎ কলেবৰৰ আৰু মটৰমাহৰ দৰে চেউ ধৰা এবিধ গছ। ই ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চেউ লগা গছ হিচাবে জনাজাত। ইয়াৰ গুটিবোৰ প্ৰায় আঁঠুৰ ঘিলাটোৰ সমান ডাঙৰ হয়। ভাৰত, আফ্ৰিকা, অষ্ট্ৰেলিয়া, দক্ষিণ-পূৱ এচিয়া আদিত ইয়াৰ বিস্তৃতি পোৱা যায়। সৰু ল’ৰা-ছোৱালীয়ে ইয়াৰ গুটিৰে "ঘিলা খেল" খেলে।
-
চন্দা মাছ
চন্দা মাছ বা দীঘলীয়া কাঁচচন্দা (বৈজ্ঞানিক নাম: Chanda nama; ইংৰাজী: Elongate glassy perchlet) হ’ল এছিয়াৰ গ্লাছফিচ পৰিয়াল এম্বেচিডিৰ অন্তৰ্গত এক প্ৰকাৰৰ মিঠা পানীৰ মাছ। চন্দা গণৰ ই একমাত্ৰ প্ৰজাতি। এই মাছবিধ পাকিস্তানৰ পৰা ম্যানমাৰলৈকে দক্ষিণ এছিয়াৰ ইণ্ডো-মালয়ান অঞ্চলৰ থলুৱা মাছ।
-
চাইবেৰিয়ান আইবেক্স
চাইবেৰিয়ান আইবেক্স (:Capra sibirica), আলটাই আইবেক্স, এছিয়ান আইবেক্স, মধ্য এছিয়ান আইবেক্স, গবি আইবেক্স, হিমালয়ান আইবেক্স, মংগোলিয়ান আইবেক্স বা টিয়ান শ্বান আইবেক্স আদি অঞ্চল ভেদে বিভিন্ন নামেৰে জনা যায়। ছাগলী আৰু ভেড়াৰ সকলো লক্ষণ সংমিশ্ৰিত এটা বনৰীয়া জন্তু।
-
চামিয়ানা শিপা
চামিয়ানা শিপা বা কেন’পি শিপা, যাক বৃক্ষৰ শিপা বুলিও কোৱা হয়, গছৰ ডালৰ পৰা এপিফাইটিক মেটৰ তলত গজা এক প্ৰকাৰৰ শিপা। এই আকস্মিক শিপাবোৰ আৰ্দ্ৰ, ক’লা, পুষ্টিকৰ পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত গঠন হয় যিবোৰ “চালিৰ মাটি”ত পোৱা যায়।
-
চুনতি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য
চুনতি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য (Chunati Wildlife Sanctuary) হৈছে বাংলাদেশৰ এখন সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য। অভয়াৰণ্যখন, দক্ষিণ-পূব বাংলাদেশৰ চট্টগ্ৰাম বিভাগৰ চট্টগ্ৰাম জিলাৰ অন্তৰ্গত চুনতি গাঁৱৰ ওচৰত অৱস্থিত।
-
চোৰাত
চোৰাত(বৈজ্ঞানিক নাম: Dendrocnide sinuata, ইংৰাজী নাম: pulutus, pulus, ) এবিধ জোপোহা গছ। এই গছ এছিয়াৰ অৰ্ধক্ৰান্তীয় সেমেকা আৰু চিৰসেউজীয়া (subtropical wet evergreen forests) অঞ্চলসমূহত দেখা পোৱা যায়। চোৰাতৰ গছৰ বহুতো ঔষধি গুণ আছে বুলিও জনা যায়।
-
চৰ কুকৰি-মুকৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য
চৰ কুকৰি-মুকৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য (Char Kukri-Mukri Wildlife Sanctuary) হৈছে বাংলাদেশৰ এখন বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য। ই বাংলাদেশৰ দক্ষিণ চাৰ্ফেচন উপজিলাৰ বংগোপসাগৰৰ চৰ কুকৰি-মুকৰি দ্বীপত অৱস্থিত। অভয়াৰণ্যখনৰ আয়তন ৪০ হেক্টৰ (৯৯ একৰ), আৰু ই আকাৰত প্ৰসাৰিত।
-
চৰাইৰ ডেউকাৰ পখিলা
চৰাইৰ ডেউকাৰ পখিলা (Common Birdwing, বৈজ্ঞানিক নাম-Troides helena)এটা ডাঙৰ আকাৰৰ চাতকনেজীয়া পখিলা (Swallowtail butterfly)ৰ প্ৰজাতি৷ এই পখিলাবিধৰ কমেও সোতৰটা উপ-প্ৰজাতি আছে বুলি জনা যায়৷