উদ্ভিদ, প্ৰাণী, ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য · ১,০১২ প্ৰবন্ধ
কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অসমৰ নগাঁও আৰু গোলাঘাট জিলাত অৱস্থিত এক বিশ্বখ্যাত সংৰক্ষিত এলাকা, য’ত পৃথিৱীৰ প্ৰায় দুই-তৃতীয়াংশ এশিঙীয়া গঁড়ৰ বাসস্থান। এই উদ্যান ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘ, হাতী, বনৰীয়া ম’হ, দল-হৰিণা আদিৰ ঘনত্ব আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰ আৰু বাঘ সংৰক্ষণ ক্ষেত্ৰ…
ফুল হৈছে সপুষ্পক উদ্ভিদৰ (এনজিঅ’স্পাৰ্ম) বিশেষ প্ৰজনন অংগ, য’ত পৰাগসঞ্চাৰ আৰু নিষেচনৰ জৰিয়তে বীজ আৰু ফল গঠনৰ পথ মুকলি হয়। জৈৱিক ভূমিকা লগতে ফুলে প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য, সংস্কৃতি, ধৰ্ম, ঔষধ আৰু খাদ্য-ব্যৱহাৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়।
এশৃংগ গঁড় অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰাণী। একমাত্ৰ শিঙৰ বাবে পৰিচিত এই বৃহৎ তৃণভোজী প্ৰাণীৰ সৰ্বাধিক সংখ্যা কাজিৰঙাত দেখা যায়।
হাতী (Elephas maximus) এলিফাছ গোত্ৰৰ একমাত্ৰ জীৱিত প্ৰজাতি আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আটাইতকৈ বৃহৎ স্থলচৰ স্তন্যপায়ী। বনাঞ্চল হ্ৰাস আৰু মানুহ-হাতী সংঘাতে ইয়াৰ সংখ্যা কমাই আনিছে, সেয়েহে ই আই ইউ চি এন ৰঙা তালিকাত সংকটাপন্ন (EN) শ্ৰেণীত অন্তৰ্ভুক্ত।
জলকীয়া গুল্মজাতীয় গছত ধৰা জ্বলাগুণ থকা এক প্ৰকাৰৰ পাচলি, যি বিশ্বজুৰি খাদ্যত মছলা আৰু কিছুমান পৰম্পৰাগত ঔষধি ব্যৱহাৰত প্ৰচলিত। কলম্বিয়ান এক্সচেঞ্জৰ পাছত ইয়াৰ বহু জাত বিভিন্ন ভূখণ্ডলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰে, আৰু ভাৰতত ১৬শ শতিকাৰ পৰা ইয়াৰ প্ৰচলন দেখা যায়।
অৰ্কিড (অৰ্কিডেচি) সপুষ্পক উদ্ভিদৰ এটা অতি ডাঙৰ আৰু বহুল বিস্তৃত পৰিয়াল, যাৰ ফুল সাধাৰণতে ৰঙীণ আৰু সুগন্ধিযুক্ত। বিশ্বজুৰি বিপুল প্ৰজাতিগত বৈচিত্ৰ্য আৰু ফুলৰ বিশেষ গঠনগত লক্ষণৰ বাবে এই পৰিয়াল উদ্ভিদবিজ্ঞান, উদ্যানশিল্প আৰু কৃষিৰ দৃষ্টিত গুৰুত্বপূৰ্ণ।
সুগৰী পহু (Muntiacus muntjak) দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বিস্তৃত এটা সৰু আকাৰৰ হৰিণজাতীয় স্তন্যপায়ী। একাকী স্বভাৱ, বহুপ্ৰজনন, আৰু ৬–৭ মাহীয়া গৰ্ভধাৰণ-সময় আদি বৈশিষ্ট্যৰ বাবে ই অন্য বহু হৰিণৰ পৰা পৃথকভাৱে চিহ্নিত।
এশিঙীয়া গঁড় (Rhinoceros unicornis) দক্ষিণ এছিয়াৰ ঘাঁহনি-জলাভূমি পৰিবেশৰ এক বিশেষ বৃহৎ স্তন্যপায়ী, যাৰ কপালত এটা খড়্গ থাকে। বৰ্তমান ই সীমিত অঞ্চলতহে পোৱা যায় আৰু সংৰক্ষণৰ দিশত ইয়াৰ অৱস্থা আই ইউ চি এন ৰঙা তালিকাত VU হিচাপে চিহ্নিত।
কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অসমৰ নগাঁও আৰু গোলাঘাট জিলাত অৱস্থিত এক বিশ্বখ্যাত সংৰক্ষিত এলাকা, য’ত পৃথিৱীৰ প্ৰায় দুই-তৃতীয়াংশ এশিঙীয়া গঁড়ৰ বাসস্থান। এই উদ্যান ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘ, হাতী, বনৰীয়া ম’হ, দল-হৰিণা আদিৰ ঘনত্ব আৰু জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰ আৰু বাঘ সংৰক্ষণ ক্ষেত্ৰ…
হাতী (Elephas maximus) এলিফাছ গোত্ৰৰ একমাত্ৰ জীৱিত প্ৰজাতি আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আটাইতকৈ বৃহৎ স্থলচৰ স্তন্যপায়ী। বনাঞ্চল হ্ৰাস আৰু মানুহ-হাতী সংঘাতে ইয়াৰ সংখ্যা কমাই আনিছে, সেয়েহে ই আই ইউ চি এন ৰঙা তালিকাত সংকটাপন্ন (EN) শ্ৰেণীত অন্তৰ্ভুক্ত।
জলকীয়া গুল্মজাতীয় গছত ধৰা জ্বলাগুণ থকা এক প্ৰকাৰৰ পাচলি, যি বিশ্বজুৰি খাদ্যত মছলা আৰু কিছুমান পৰম্পৰাগত ঔষধি ব্যৱহাৰত প্ৰচলিত। কলম্বিয়ান এক্সচেঞ্জৰ পাছত ইয়াৰ বহু জাত বিভিন্ন ভূখণ্ডলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰে, আৰু ভাৰতত ১৬শ শতিকাৰ পৰা ইয়াৰ প্ৰচলন দেখা যায়।
অৰ্কিড (অৰ্কিডেচি) সপুষ্পক উদ্ভিদৰ এটা অতি ডাঙৰ আৰু বহুল বিস্তৃত পৰিয়াল, যাৰ ফুল সাধাৰণতে ৰঙীণ আৰু সুগন্ধিযুক্ত। বিশ্বজুৰি বিপুল প্ৰজাতিগত বৈচিত্ৰ্য আৰু ফুলৰ বিশেষ গঠনগত লক্ষণৰ বাবে এই পৰিয়াল উদ্ভিদবিজ্ঞান, উদ্যানশিল্প আৰু কৃষিৰ দৃষ্টিত গুৰুত্বপূৰ্ণ।
ফুল হৈছে সপুষ্পক উদ্ভিদৰ (এনজিঅ’স্পাৰ্ম) বিশেষ প্ৰজনন অংগ, য’ত পৰাগসঞ্চাৰ আৰু নিষেচনৰ জৰিয়তে বীজ আৰু ফল গঠনৰ পথ মুকলি হয়। জৈৱিক ভূমিকা লগতে ফুলে প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য, সংস্কৃতি, ধৰ্ম, ঔষধ আৰু খাদ্য-ব্যৱহাৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়।
সুগৰী পহু (Muntiacus muntjak) দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বিস্তৃত এটা সৰু আকাৰৰ হৰিণজাতীয় স্তন্যপায়ী। একাকী স্বভাৱ, বহুপ্ৰজনন, আৰু ৬–৭ মাহীয়া গৰ্ভধাৰণ-সময় আদি বৈশিষ্ট্যৰ বাবে ই অন্য বহু হৰিণৰ পৰা পৃথকভাৱে চিহ্নিত।
এশিঙীয়া গঁড় (Rhinoceros unicornis) দক্ষিণ এছিয়াৰ ঘাঁহনি-জলাভূমি পৰিবেশৰ এক বিশেষ বৃহৎ স্তন্যপায়ী, যাৰ কপালত এটা খড়্গ থাকে। বৰ্তমান ই সীমিত অঞ্চলতহে পোৱা যায় আৰু সংৰক্ষণৰ দিশত ইয়াৰ অৱস্থা আই ইউ চি এন ৰঙা তালিকাত VU হিচাপে চিহ্নিত।
পদুম (Nelumbo nucifera) জলজ উদ্ভিদ আৰু ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফুল, যি সৌন্দৰ্য্য, ধৰ্মীয় প্ৰতীকীতা আৰু ব্যৱহাৰিক মূল্যৰ বাবে বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছে। উষ্ণ জলবায়ুৰ বহু ঠাইত, বিশেষকৈ জান-জুৰি, বিল আৰু পুখুৰীত ই স্বাভাৱিকভাৱে গজে, আৰু খাদ্য, ঔষধ, শিল্প-সংস্কৃতি তথা স্থাপত্যত ব্যাপকভাৱে উপস্থিত।
মানস ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অসমৰ উত্তৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত অৱস্থিত এক প্ৰধান সংৰক্ষিত অৰণ্যক্ষেত্ৰ, যি ইউনেস্কোৰ প্ৰাকৃতিক বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান হিচাপে স্বীকৃত। একে ঠাইতে ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্প সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, হস্তী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বায়’ছফিয়েৰ ৰিজাৰ্ভৰ মৰ্যাদা পোৱাৰ বাবে মানসৰ সংৰক্ষণ-মূল্য বিশেষ।
হলৌ বান্দৰ গিবন পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত এক লুপ্তপ্ৰায় বৃক্ষবাসী বনমানুহ, আৰু ভাৰতৰ বনাঞ্চলত পোৱা একমাত্ৰ বনমানুহ বুলিও পৰিচিত। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ পৰা ম্যানমাৰলৈ বিস্তৃত ইয়াৰ আবাসভূমি, একগামী যোৰ-জীৱন, সুতীব্ৰ চিঞৰ আৰু বিশেষ খাদ্যাভ্যাস ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য।
আদা এবিধ শিপাজাতীয় উদ্ভিদ; ইয়াৰ শিপা (ৰাইজ’ম) মছলা আৰু বনৌষধি হিচাপে সৰ্বাধিক ব্যৱহৃত। দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ থলুৱা এই উদ্ভিদ বৰ্তমান বিশ্বজুৰি খেতি কৰা হয় আৰু ভাৰত তথা অসমত ইয়াৰ উৎপাদন বিশেষ গুৰুত্বপূর্ণ।
নাহৰফুটুকী বাঘ (Leopard) ফেলিডি গোত্ৰৰ পেন্থেৰা বৰ্গৰ এটা বৃহৎ মেকুৰীজাতীয় ভক্ষক, যি দ্ৰুত, চুপিচাপ চলা আৰু সুযোগসন্ধানী চিকাৰ কৌশলৰ বাবে পৰিচিত। আফ্ৰিকাত ইয়াৰ উপস্থিতি বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য যদিও বাসস্থান হ্ৰাস আৰু চোৰাংচিকাৰৰ চাপত বহু অঞ্চলত বিস্তৃতি কমি আহিছে, আৰু আইইউচিএন-ৰ ৰেড লিষ্টত ই…
ধনিয়া (Coriandrum sativum) এবিধ সুগন্ধী একবৰ্ষজীৱী তৃণজাতীয় উদ্ভিদ, যাৰ পাত আৰু গুটি বিশ্বজুৰি খাদ্যত মছলা আৰু সজাবৰ উপাদান হিচাপে বহুল ব্যৱহৃত। ইয়াৰ খেতি দক্ষিণ-পশ্চিম এছিয়া, উত্তৰ আফ্ৰিকা আৰু দক্ষিণ ইউৰোপৰ স্থানীয় উদ্ভিদৰ পৰা প্ৰসাৰিত হৈ বৰ্তমান বহু দেশত কৰা হয়, আৰু ইতিহাসত ইয়াৰ…
শৰপহু (Sambar) দক্ষিণ এছিয়া আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বিস্তৃত এক বৃহৎ দেহৰ পহু, যাৰ বৈজ্ঞানিক নাম Rusa unicolor। ই বহু অৰণ্য পৰিৱেশত গুৰুত্বপূৰ্ণ তৃণভোজী, আৰু বাঘৰ প্ৰিয় চিকাৰৰূপে পৰিচিত।
এশৃংগ গঁড় অসমৰ ৰাজ্যিক প্ৰাণী। একমাত্ৰ শিঙৰ বাবে পৰিচিত এই বৃহৎ তৃণভোজী প্ৰাণীৰ সৰ্বাধিক সংখ্যা কাজিৰঙাত দেখা যায়।
উদ্ভিদ (লেটিন ভাষা:Viridiplantae) জীৱবিজ্ঞানৰ উদ্ভিদজগতৰ অন্তৰ্গত কিছুমান বহুকোষী, সংকোষকেন্দ্ৰীয় জীৱ। সপুষ্পক উদ্ভিদ, নগ্নবীজী উদ্ভিদ, ঢেকীয়া, মছ, সেউজ শেলাই আদি উদ্ভিদ জগতৰ অন্তৰ্গত। ভেঁকুৰ, আৰ্কিয়া আৰু বেক্টেৰিয়াক উদ্ভিদ বুলি ধৰা নহয়।
মাছ (fish) একপ্ৰকাৰৰ জলজ প্ৰাণী। মাছে ফুলৰ সহায়ত উশাহ লয়। ইহঁতৰ আঙুলি অথবা ভৰি নেথাকে। বেছিভাগ মাছেই শীতল ৰক্তৰ প্ৰাণী। পৰ্বতীয়া জল ধাৰাৰ পৰা, অতি গভীৰ সমুদ্ৰ পৰ্যন্ত মাছ পোৱা যায়। বৰ্তমানলৈকে অন্য যিকোনো মেৰুদণ্ডীৰ তুলনাত মাছৰ সৰ্বাধিক, প্ৰায় ৩৩,১০০টা নথিভুক্ত প্ৰজাতি পোৱা গৈছে।
আধুনিক মানুহ বা মানৱ হৈছে বনমানুহৰ অন্তৰ্গত হ'মিনি গোত্ৰৰ একমাত্ৰ জীৱিত উত্তৰসূৰী; বৈশিষ্ট্য হৈছে দুভৰিৰ সহায়ত থিয় হব পৰা আৰু চলাচল কৰিব পৰা, সজূলিৰ ব্যৱহাৰ, ডাঙৰ আৰু অধিক জটিল মগজু আৰু সমাজপ্ৰিয়।
চৰাইৰ (Bird) বৈজ্ঞানিক সংজ্ঞা হ’ল “কণী পৰা, ডেউকা থকা, উষ্ণৰক্তী, এবিধ দুঠেঙীয়া মেৰুদণ্ডী প্ৰাণী”। সকলো মিলাই বৰ্তমান প্ৰায় ১০,০০০টা প্ৰজাতি, পৃথিৱীৰ সকলো জলবায়ুতে, মেৰু অঞ্চলৰ পৰা এণ্টাৰ্কটিকালৈক, বসবাস কৰা দেখা যায়।
স্তন্যপায়ী হৈছে মেৰুদণ্ডী উপ-পৰ্বৰ অন্তৰ্গত জীৱ প্ৰজাতি। অন্য মেৰুদণ্ডী চৰাই আৰু সৰিসৃপৰ লগত থকা স্তন্যপায়ীৰ প্ৰধান পাৰ্থক্যসমূহ হৈছে, দেহত থকা নোম, মধ্য কৰ্ণৰ তিনিডাল হাড়, স্তন্য গ্ৰন্থি, আৰু মগজুৰ নিঅ'কৰ্টেক্স।
বেক্টেৰিয়া (Bacteria) এবিধ সৰল আৰু অতি ক্ষুদ্ৰ এককোষী জীৱ। এণ্টন ফন লিউৱেনহ'ক(Anton von Leeuwenhoek,1676) নামৰ এজন ওলন্দাজ বিজ্ঞানীয়ে অণুবীক্ষণ যন্ত্ৰৰ সহায়ত পোনপ্ৰথমে কিছুমান ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ জীৱৰ অস্তিত্ব পায়। বিজ্ঞানী এহৰনবাৰ্গ(Ehrenberg,1828)-এ এই জীৱবোৰক "বেক্টেৰিয়া" নাম দিয়ে।
ধান হৈছে এবিধ খাদ্যশস্য। অসমৰ লগতে ভাৰত তথা প্ৰাচ্যৰ বিভিন্ন দেশত জনপ্ৰিয় ধানৰ প্ৰজাতিটো হৈছে Oryza sativa, যাক সচৰাচৰ এছিয় ধান (Asian rice আৰু চমুকৈ Rice) বোলা হয়। ধান উষ্ণ জলবায়ুত, বিশেষকৈ পূব-এছিয়াত বহুলভাৱে খেতি কৰা হয়। Rice শব্দটো তামিল ভাষাৰ আৰিছি শব্দৰপৰা অহা।
তিতা কেৰেলা (Balsam pear, alligator pear, bitter gourd, bitter melon, bitter cucumber, বৈজ্ঞানিক নাম: Momordica charantia) এবিধ লতাজাতীয় উদ্ভিদ। ইয়াৰ গোত্ৰ হ’ল— Cucurbitaceae। আৰোহী লতা জাতীয় এইবিধ গছ প্ৰায় আধাবৰ্ষ কাল জীয়াই থাকে। ইয়াৰ গা-গছ সূতাৰ দৰে।
বাঁহ গছ (Bambuseae) এবিধ ঘাঁহ জাতীয় বৰ ওখ গছ। বাঁহ গছ পৃথিৱীৰ ভিতৰত খুব কম সময়ত ক্ষীপ্ৰতাৰে বৃদ্ধি হোৱা গছসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। এই গছ দক্ষিণ এছিয়াৰ দেশসমূহত অৰ্থনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰমূল্য উল্লেখনীয়।
সাপ বা সৰ্প (Snake) উপাংগবিহীন এক প্ৰকাৰ সৰীসৃপ। পৰম্পৰা আৰু অবৈজ্ঞানীকগতভাৱে সাপ বুলিলে জেঠীজাত জীৱকো বুজায়, যেনে গুইসাপ, কেকোসাপ আদি, মানে সকলো ইস্কুৱামাটাকে বুজায়।
ভেঁকুৰ (Fungus) ক বহুবচনত fungi বোলে। 'fungi' শব্দটো লেটিন শব্দ,ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল "বেংছতা"(mushroom)। বিজ্ঞানৰ যি শাখাত ভেঁকুৰ সম্বন্ধে চৰ্চা আৰু গৱেষণা কৰা হয় তাক মাইক'ল'জি (mycology) বোলে। এই শাখাৰ বিশেষজ্ঞজনক মাইক'ল'জিষ্ট (mycologist) বোলে।
গৰু — হৈছে এবিধ পোহনীয়া স্তন্যপায়ী জন্তু। ইহঁত Bovinae উপ-পৰিয়ালৰ আধুনিক সদস্য, Bos গণৰ অতি বিস্তাৰিত প্ৰজাতি, আৰু বেছিভাগকে Bos taurus বুলি শ্ৰেণীবিভাজিত কৰা হৈছে আৰু টাউৰিন গৰু বুলিও কোৱা হয়। পূৰ্ণবয়স্ক মাইকী গৰুক গাই (cows) আৰু পূৰ্ণবয়স্ক মতা গৰুক ষাঁড় (bulls) বা বলধ বোলে।
শৰ্কৰা বা কাৰ্ব'হাইড্ৰেট হৈছে কাৰ্বন (C), হাইড্ৰ'জেন (H) আৰু অক্সিজেন (O) পৰমানুৰ দ্বাৰা গঠিত একপ্ৰকাৰৰ জৈৱিক অনু, সাধাৰণতে হাইড্ৰ'জেন-অক্সিজেন পৰমানুৰ অনুপাত হৈছে ২:১ (পানীৰ নিচিনা); অন্য শব্দেৰে কবলৈ গলে, Cm(H2O)n (য'ত mৰ মান nতকৈ পৃথক) সাধাৰণ সংকেত বিশিষ্ট অনুবোৰ।
ভাইৰাছ (Virus) এটি লেটিন শব্দ যাৰ অৰ্থ হ'ল বিষ (প্ৰাণীৰ পৰা উৎপন্ন হোৱা বিষ)। নিউক্লিয় প্ৰটিনৰ দ্বাৰা গঠিত অকোষীয়, ৰোগ সৃষ্টিকাৰী, অবিকল্পী পৰজীৱী, অণু-আণুবীক্ষণিক (sub-microscopic) বস্তু, যি অকল জীৱিত পোষক কোষত বংশবৃদ্ধি কৰিব পাৰে, কিন্তু কোষৰ বাহিৰত জড় প্ৰকৃতিৰ,সেইবিলাকক ভাইৰাছ বোলে।
সৰীসৃপ (Reptilia) বোৰ প্ৰথম প্ৰকৃত স্থলচৰ প্ৰাণী৷ আধুনিক মতবাদ অনুসৰি কাৰ্ব'নিফেৰাছ যুগত উদ্ভৱ হোৱা ছিম'ৰিয়া(seymoria) জাতীয় প্ৰাণীবোৰ সৰীসৃপবোৰৰ প্ৰথম আৰু প্ৰকৃত পূৰ্বপুৰুষ৷ পাৰমিয়ান(permian) যুগত কটিল'ছৰিয়া প্ৰাণীবোৰৰপৰা বিভিন্ন ধৰণৰ সৰীসৃপৰ উদ্ভৱ হয় আৰু পিছত মেছ'যইক(mesozoic) যুগত বিকাশ লাভ…
