বিজ্ঞান
গণিত, পদাৰ্থ, ৰসায়ন, জীৱবিজ্ঞান আৰু মহাকাশ · ৬০৩ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
গীতাঞ্জলি ৰাও (বিজ্ঞানী)
গীতাঞ্জলী ৰাও (Gitanjali Rao; জন্ম ২০০৫) এগৰাকী ভাৰতীয়-আমেৰিকান আৱিষ্কাৰক, বৈজ্ঞানিক, লেখিকা আৰু ষ্টেম (STEM; বিজ্ঞান, প্ৰযুক্তি, অভিযান্ত্ৰিক আৰু গণিত) প্ৰবন্ধক। তেওঁ ২০১৭ চনত ডিস্ক'ভাৰি এড্যুকেশ্বন 3M ইয়ং বিজ্ঞানী চেলেঞ্জ বিজয়ী।
-
গেইল এছলী
গেইল এছলী, জন্ম নাম মৌৰী, (জন্ম ২৯ জানুৱাৰী ১৯৪১) এগৰাকী আমেৰিকান পলসবিজ্ঞানী। তেওঁ অলডুভাই গৰ্জৰ পলসৰ অধ্যয়নৰ বাবে পৰিচিত, যিয়ে হ’মিনিডৰ বাবে উপলভ্য পানী যোগান আৰু অঞ্চলটোৰ পুৰাজলবায়ুৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।
-
গ্ৰসন (জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান)
গ্ৰসন দুটা বস্তুৰ মাজত থকা আন এটা বস্তুৰ বাবে পৰ্যবেক্ষকৰপৰা এটা বস্তু সাময়িকভাৱে বা সম্পূৰ্ণৰূপে অদৃশ্য হোৱা এক জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক পৰিঘটনা। এই শব্দটো সাধাৰণতে জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
-
চ'ছিয়েল মিডিয়া আৰু মনোবিজ্ঞান
সাধাৰণীকৃত অনলাইন সম্প্ৰদায় হিচাপে চ’ছিয়েল মিডিয়াৰ আৰম্ভণি হৈছিল। এই অনলাইন সম্প্ৰদায়সমূহ ১৯৯৪ চনত জিঅ'চিটিজ ডট কম (Geocities.com), ১৯৯৫ চনত দিগ্ল'ব ডট কম (Theglobe.com ) আৰু ১৯৯৫ চনত ট্ৰাইপড ডট কমৰ (Tripod.com) দৰে ৱেবছাইটত গঠন হৈছিল।
-
চাৰ্লট ই কিন
চাৰ্লট ই কিন (জন্ম নাম: ডেভিডছন) এগৰাকী কানাডাৰ ভূ-তত্ত্ববিদ আৰু কানাডাৰ ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপৰ অধ্যাপক এমেৰিটাছ। তেওঁৰ কামে ভূ-ভৌতিক প্ৰতিচ্ছবি আৰু চুম্বকীয় জোখ-মাখ ব্যৱহাৰ কৰি পৃথিৱীৰ খোলা আৰু ওপৰৰ আৱৰণৰ গঠনৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। কানাডাৰ জৰীপ জাহাজত যোৱা তেওঁ প্ৰথম মহিলা।
-
চুৱান ৱু
চুৱান ৱু (吳川) হৈছে এগৰাকী চীনা কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী। তেওঁ মূলতঃ ক্লাউড কম্পিউটিং, বিতৰণিত যন্ত্ৰ শিক্ষণ আৰু জ্যেষ্ঠ নাগৰিকৰ যত্নৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰযোগ্য তথ্য-প্ৰযুক্তি প্ৰণালীৰ ওপৰত গৱেষণা কৰে। তেওঁ হংকং বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান বিভাগৰ এজন পূৰ্ণ অধ্যাপক।
-
চেগনেচাৰ
চেগনেচাৰ (Segnature) হৈছে ইটালীৰ পৰম্পৰাগত লোক নিৰাময় পদ্ধতি। ইয়াত হাতৰ ইংগিত, গোপন প্ৰাৰ্থনা আৰু চিন ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ৰোগ নিৰাময়, কুচক্ষীৰ দৰে অভিশাপ আঁতৰোৱা, মানুহক সুৰক্ষা দিয়া, বতৰৰ দৰে প্ৰাকৃতিক শক্তিক প্ৰভাৱিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
-
চেনপি
চেনপি, চেন পি বা চিমপি চীনা ৰন্ধনশৈলীৰ পৰম্পৰাগত মচলা আৰু পৰম্পৰাগত চিকিৎসাত ব্যৱহাৰ কৰা ৰ'দত শুকুৱাই লোৱা মেণ্ডাৰিন কমলাৰ বাকলি। বাকলিবোৰ শুকান অৱস্থাত সংৰক্ষণ কৰি ইয়াক পুৰণি কৰা হয়। ইয়াৰ সোৱাদ প্ৰথমতে অলপ মিঠা, কিন্তু পিছৰ সোৱাদ তীক্ষ্ণ আৰু তিতা। চীনা ভেষজবিদ্যা অনুসৰি ইয়াৰ প্ৰকৃতি উষ্ণ।
-
ছাৰা জেমি লুইছ
ছাৰা জেমি লুইছ (Sarah Jamie Lewis) এগৰাকী পৰিচয়হীনতা (anonymity) আৰু গোপনীয়তা সংক্ৰান্তীয় গৱেষক। তেওঁৰ গৱেষণা বিশেষকৈ ‘ডিএনোনিমাইজেচন’ আৰু ই-ভোটদানৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰকাশিত হৈছে।
-
ছাৰা-জেন বাৰ্নছ
ছাৰা-জেন বাৰ্নছ (জন্ম ১৯৫৪) এগৰাকী ব্ৰিটিছ-কানাডিয়ান ভূ-তত্ত্ববিদ, যি ইউনিভাৰ্চিটি ডু ক্যুবেক এ চিকৌটিমিৰ অধ্যাপিকা আৰু লেবমেটাৰৰ পৰিচালক।
-
জিন চিংকফৰ্ড
জিন ক্ৰেগ চিংকফৰ্ড (জন্ম ১৯৩৩) এগৰাকী আমেৰিকান দন্ত চিকিৎসক আৰু একাডেমিক প্ৰশাসক। তেওঁ আমেৰিকাৰ দন্ত চিকিৎসা বিদ্যালয়ৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা ডীন আছিল। আমেৰিকান ডেণ্টেল এডুকেচন এছ’চিয়েশ্যনৰ ৰেচিডেন্সত জ্যেষ্ঠ পণ্ডিত আৰু হাৱাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ডেণ্টেল স্কুলৰ অধ্যাপিকা আৰু ডীন এমেৰিটাছ।
-
জিনা আৰু ইটিবেন
জিনা আৰু ইটিবেন জিনা আৰু ইটিবেন হৈছে আও নগাসকলৰ মাজত প্ৰচলিত এক লোক-কথা। মোমুংচুকেটৰ দুজন প্ৰেমিক এই লোককাহিনী বিষয়বস্তু য'ত তেওঁলোকে সামাজিক স্থিতিৰ পাৰ্থক্যৰ বাবে কৰুণভাৱে পৃথক হৈছিল।
-
জীৱমণ্ডল
জীৱমণ্ডল বা জৈৱ-মণ্ডল(প্ৰাচীন গ্ৰীক βίος (bíos) 'জীৱন' আৰু σφαῖρα (sphaîra) 'গোলক’ৰ পৰা), ইক'স্ফিয়াৰ বুলিও কোৱা হয় (প্ৰাচীন গ্ৰীক οἶκος (oîkos) 'বসতি, ঘৰ' আৰু σφαῖρα (sphaîra) 'গোলক'ৰ পৰা), হৈছে সকলো পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ বিশ্বব্যাপী যোগফল। ইয়াক পৃথিৱীৰ জীৱৰ জ’ন বুলিও ক’ব পাৰি।
-
জীৱাণুসাৰ
‘‘‘জীৱাণুসাৰ’’’ হ’ল মাটিৰ উৰ্বৰতা শক্তি বৃদ্ধিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা কিছুমান অণুজীৱ আৰু এইবোৰ বহন কৰা বাহক পদাৰ্থৰ এক মিশ্ৰণ। ইতিমধ্যে বিজ্ঞানীসকলে সাৰ যোগান ধৰিব পৰা কিছুমান অণুজীৱ চিনাক্ত কৰিছে আৰু বাহক পদাৰ্থৰ সংমিশ্ৰণৰে জীৱাণুসাৰ প্ৰস্তুত কৰিছে। অৱশ্যে শস্যভেদে জীৱাণুসাৰ বেলেগ বেলেগ।
-
জৈৱবিদ্যুৎ
জীৱবিজ্ঞানত বিকাশমূলক জৈৱবিদ্যুতিয়ে অন্তৰ্জাতীয় বৈদ্যুতিকভাৱে মধ্যস্থতা কৰা সংকেতৰ ফলত কোষ, কলা আৰু অংগ-স্তৰৰ আৰ্হি আৰু আচৰণৰ নিয়ন্ত্ৰণক বুজায়। সকলো ধৰণৰ কোষ আৰু কলাবোৰে বৈদ্যুতিকভাৱে যোগাযোগ কৰিবলৈ আয়ন প্ৰবাহ ব্যৱহাৰ কৰে।
-
জোনজ্যোতি দত্তবৰা
জোনজ্যোতি দত্তবৰা এগৰাকী লেখক তথা সাংবাদিক। বৰ্তমান তেওঁ অসম লাইভ ২৪ ৰ সহযোগী সম্পাদক। যোৰহাটত জন্ম আৰু শিক্ষা গ্ৰহণ কৰা জোনজ্যোতি দত্তবৰা ছাত্ৰাৱস্থাতে বিভিন্ন কাকত- আলোচনীত লিখা- মেলাৰ জৰিয়তে সাহিত্যৰ চৰ্চাত জড়িত হয়।
-
জোহানছন বিশ্লেষণ
চলচ্চিত্ৰ সমালোচক মেৰীএন জোহানছনে বিকশিত কৰা জোহানছন বিশ্লেষণে (Johanson analysis) কল্পকাহিনীত মহিলা আৰু ছোৱালীৰ প্ৰতিনিধিত্বৰ মূল্যায়নৰ এক পদ্ধতি প্ৰদান কৰে।
-
জ’হাৰি ৱিনড’
জ’হাৰি ৱিনড’ হৈছে নিজৰ লগতে আনৰ সৈতে এজন মানুহৰ সম্পৰ্কৰ কথা বুজিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এক নক্সা বা আহিলা। এই নক্সাই আত্মসচেতনতা আৰু ব্যক্তিত্ব বিকাশৰ জৰিয়তে পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক, গোট এটাৰ আভ্যন্তৰীন বুজাবুজি আৰু আন্তঃগোট সম্পৰ্ক উন্নত কৰাত সহায় কৰে।
-
ড'পলাৰ প্ৰভাৱ
ড'পলাৰ প্ৰভাৱ (Doppler effect বা Doppler shift) বুলিলে এক তৰংগৰ উৎসৰ সাপেক্ষে গতি কৰি থকা এগৰাকী পৰ্যবেক্ষকৰ বাবে তৰংগৰ কম্পনাংক সলনি হোৱা পৰিঘটনাক বুজায়। অষ্ট্ৰিয়ান পদাৰ্থবিদ ক্ৰিষ্টিয়ান ড'পলাৰ-এ ১৮৪২ চনত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে এই পৰিঘটনাৰ কথা প্ৰকাশ কৰিছিল।
-
ডাৰ্ক কুইজিন
ডাৰ্ক কুইজিন বা হেই আন লিয়াও লি (চীনা: 黑暗料理) হৈছে এক চীনা নৱশব্দ (neologism), যিটো এনে এক ৰন্ধনশৈলীক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় য’ত আচৰিত বা আনকি বিৰক্তিকৰ যেন লগা খাদ্য বা উপকৰণৰ সংমিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কিন্তু সেইবোৰ প্ৰায়ে ভবাতকৈ অধিক সোৱাদযুক্ত হয়।
-
তাপ মৃত্যু
তাপ মৃত্যু (Heat death of the universe)এটি অনুকল্প যিয়ে বিশ্ব-ব্ৰহ্মাণ্ডৰ শেষ পৰিণতি অৰ্থাৎ অন্তৰ কথা সূচায়। ব্ৰহ্মাণ্ডই মুক্ত তাপগতীয় শক্তিবিহীন এক অৱস্থা প্ৰাপ্ত হয়। যেতিয়া শক্তি সকলোতে সমান হ'ব, বা গোটেই ব্ৰহ্মাণ্ডত 'তাপগতীয় সমতা' দেখা যাব, সেই অৱস্থাকে তাপ মৃত্যু বোলা হ'ব।
-
দ্বি জাতি তত্ত্ব
দ্বি জাতি তত্ত্ব (Two-nation theory) হৈছে এনে এক মতাদৰ্শ, য’ত ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ মুছলমানসকলক মূলতঃ তেওঁলোকৰ ধৰ্মৰ জৰিয়তেহে চিনাক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ যোগেদি ভাৰতীয় হিন্দু আৰু মুছলমানৰ বাবে দুটা পৃথক জাতীয়তা চিনাক্ত কৰা হ'ল। য'ত ভাষা, জাতি আৰু অন্যান্য বৈশিষ্ট্যতকৈ ধৰ্মক অধিক গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।
-
নাৰীবাদী ধৰ্মতত্ত্ব
নাৰীবাদী ধৰ্মতত্ত্ব (Feminist theology)হৈছে বৌদ্ধ, হিন্দু, শিখ, নব্য পৌত্তলিক, বাহাই বিশ্বাস, ইহুদী, ইছলাম, খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম আৰু নতুন চিন্তাকে ধৰি কেইবাটাও ধৰ্মত দৃষ্টিগোচৰ হোৱা আন্দোলন, যাৰ দ্বাৰা সেই ধৰ্মসমূহৰ পৰম্পৰা, আচাৰ-ব্যৱহাৰ, শাস্ত্ৰ আৰু ধৰ্মতত্ত্বসমূহ নাৰীবাদী দৃষ্টিকোণৰ পৰা পুনৰ বিবেচনা…
-
নিউক্লীয় বিভাজন
নিউক্লীয় বিভাজন বা নিউক্লিয়াৰ ফিছন (nuclear fission) হৈছে এক ধৰণৰ নিউক্লিয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া, য’ত এটা পৰমাণুৰ নিউক্লিয়াছ দুটা বা ততোধিক সৰু নিউক্লিয়াছত বিভক্ত হয়। এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰায়ে গামা ফ'টন উৎপন্ন হয় আৰু ৰেডিঅ’এক্টিভ ক্ষয়ৰ তুলনাত বহুত বেছি শক্তি মুক্ত কৰে।
-
নেন্সি গ্ৰেচ ৰোমান স্পে’চ টেলিস্কোপ
নেন্সি গ্ৰেচ ৰোমান স্পে’চ টেলিস্কোপ (ইংৰাজী: Nancy Grace Roman Space Telescope; চমুকৈ ৰোমান স্পে’চ টেলিস্কোপ, Roman, বা RST) হৈছে নাছাৰ এটা ইনফ্ৰাৰেড মহাকাশ দূৰবীণ৷ ২০২৫ চনৰ ২৫ নৱেম্বৰত এই দূৰবীণটোৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হৈছিল আৰু ২০২৬ চনৰ ৩০ আগষ্টত সূৰ্য্য–পৃথিৱী এল ২ কক্ষপথলৈ প্ৰেৰণ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা…
-
পদাৰ্থৰ অৱস্থা
পদাৰ্থৰ অৱস্থা বুলি ক’লে সম্পূৰ্ণ সুকীয়াকৈ পদাৰ্থৰ ভিন্ন দশাৰ উপস্থিতিকে বুজা যায়। দৈনন্দিন অভিজ্ঞতাৰ পৰা পদাৰ্থৰ: কঠিন, জুলীয়া, আৰু গেছীয় এই তিনিটা অৱস্থাৰ বিষয়ে জনা যায়। পদাৰ্থৰ আন অৱস্থাবোৰ যেনে প্লাজমা বৈজ্ঞানিক কাম-কাজতহে গুৰুত্বপূৰ্ণ।
-
পয়ছনৰ অনুপাত
পয়ছনৰ অনুপাত হৈছে যিকোনো পদাৰ্থৰ পাৰ্শ্বীয় বিকৃতি আৰু দৈৰ্ঘ্য বিকৃতিৰ মাজৰ অনুপাত। ইয়াক গ্ৰীক আখৰ ⟨\nu⟩ (নিউ) ৰে সূচোৱা হয়। ১৮২৭ চনত ছাইমন ডেনিছ পয়ছন নামৰ এগৰাকী ফৰাচী পদাৰ্থবিজ্ঞানী তথা গণিতজ্ঞই এখন গৱেষণাপত্ৰত পয়ছনৰ অনুপাতৰ বিষয়ে বিষদ তথ্য আগবঢ়াইছিল।
-
পাৰমাণবিক অস্ত্ৰ
পাৰমাণবিক অস্ত্ৰ বা নিউক্লিয়াৰ অস্ত্ৰ এটা বিস্ফোৰক উপকৰণ যিয়ে নিউক্লিয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া — বিভাজন (ফিছন বা এটমিক বম্ব), অথবা বিভাজন আৰু সংযুক্তিকৰণৰ (তাপ নিউক্লিয়াৰ অস্ত্ৰ) সংমিশ্ৰণৰ জৰিয়তে উৎপন্ন নিউক্লিয়াৰ বিস্ফোৰণৰ পৰা ইয়াৰ বিধ্বংসী শক্তি আহৰণ কৰে।
-
পাৰস্পৰিকভাৱে নিশ্চিত ধ্বংসকাৰ্য
ৰাজনীতি বিজ্ঞান, অৰ্থনীতি আৰু খেল তত্ত্বত পাৰস্পৰিকভাৱে নিশ্চিত ধ্বংসকাৰ্য এনে এক পৰিস্থিতি য'ত দুই খেলুৱৈয়ে যুদ্ধও নকৰে আৰু যুদ্ধৰ আহিলা ত্যাগো নকৰে। এনে দেখা যায় সেই পৰিস্থিতিত য'ত দুয়ো খেলুৱৈৰ ওচৰতে এনে বিধ্বংসী কৌশল অৱলম্বন কৰাৰ ক্ষমতা থাকে যে প্ৰতিদ্বন্দ্বীয়ে যুদ্ধ কৰিলে নিজৰেই ধ্বংস…
-
পাৰেইড'লিয়া
পাৰেইড'লিয়া (Pareidolia; ) হৈছে একধৰণৰ প্ৰৱণতা, যাৰ প্ৰভাৱত মানুহ এজনে কোনো উদ্দীপকক ভুলধৰণে প্ৰত্যক্ষ কৰে আৰু তাক বস্তু, বিন্যাস নাইবা অৰ্থ হিচাপে বিবেচনা কৰে; যাৰ অৰ্থ কেৱল প্ৰত্যক্ষদৰ্শীজনেহে জানে।
