গ্ৰসন (জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান)

গ্ৰসন দুটা বস্তুৰ মাজত থকা আন এটা বস্তুৰ বাবে পৰ্যবেক্ষকৰপৰা এটা বস্তু সাময়িকভাৱে বা সম্পূৰ্ণৰূপে অদৃশ্য হোৱা এক জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক পৰিঘটনা। এই শব্দটো সাধাৰণতে জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। অৱশ্যে সন্মুখত থকা কোনো বস্তুৱে পিছফালে থকা বস্তু এটাক দৃষ্টিৰপৰা আঁতৰাই পেলোৱা যিকোনো পৰিস্থিতিৰ বাবেও এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। এই সাধাৰণ অৰ্থত, কম উচ্চতাত উৰি থকা বিমানৰপৰা দেখা দৃশ্যতো গ্ৰসন ঘটে। তেনে ক্ষেত্ৰত সন্মুখৰ বস্তুবোৰে দূৰত থকা বস্তুবোৰক সময়ৰ লগে লগে সলনি হোৱা দৃশ্যয়ে ঢাকি পেলায়।

যদি ওচৰৰ বস্তুটোৱে দূৰৰ বস্তুটো সম্পূৰ্ণৰূপে ঢাকি নেপেলায়, তেন্তে সেই ঘটনাক অতিক্ৰমণ বুলি কোৱা হয়। অতিক্ৰমণ আৰু গ্ৰসন দুয়োটাকে সাধাৰণভাৱে অৱৰোধন বুলিও কোৱা হয়। কোনো বস্তুৰ ছাঁ পৰ্যবেক্ষকৰ ওপৰত পৰিলে তাক গ্ৰহণ বুলি কোৱা হয়।

গ্ৰসন আৰু বিশেষকৈ সূৰ্য গ্ৰহণৰ প্ৰতীক হৈছে

(U+1F775 🝵)।

জোনৰদ্বাৰা গ্ৰসন

ৰ সময়ত ইউৰেনাচৰ গ্ৰসন।]]

গ্ৰসন শব্দটো সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ কৰা হয় জোনৰ গ্ৰসন বুজাবলৈ। জোনে পৃথিৱীৰ চাৰিওফালে কক্ষপথত ঘূৰি থকাৰ সময়ত সঘনাই কোনো তৰাৰ সন্মুখেৰে পাৰ হৈ তৰাটোক ঢাকি পেলোৱা ঘটনাক জোনৰ গ্ৰসন বোলে। তৰাৰ তুলনাত জোনৰ কৌণিক বেগ প্ৰতি ছেকেণ্ডত ০.৫৫ কোণীয় ছেকেণ্ড বা ২.৭ মাইক্ৰ'ৰেডিয়ান। জোনৰ বায়ুমণ্ডল অতি পাতল আৰু তৰাৰ কৌণিক ব্যাস সৰ্বাধিক ০.০৫৭ কোণীয় ছেকেণ্ড বা ০.২৮ মাইক্ৰ'ৰেডিয়ান। সেয়েহে জোনে কোনো তৰাক ঢাকি পেলালে তৰাটো জোনৰ প্ৰান্তত ০.১ ছেকেণ্ড বা তাতকৈ কম সময়ৰ ভিতৰতে অদৃশ্য বা পুনৰ দৃশ্যমান হয়। জোনৰ অন্ধকাৰ প্ৰান্তত হোৱা ঘটনাবোৰ পৰ্যবেক্ষকৰ বাবে বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ, কাৰণ তাত উজ্জ্বলতাৰ বাধা কম হোৱাৰ বাবে ঘটনা সহজে পৰ্যবেক্ষণ আৰু সময় নিৰ্ণয় কৰিব পাৰি।

জোনৰ কক্ষপথ সূৰ্যপথৰ তুলনাত অলপ হেলনীয়া। সেয়েহে সূৰ্যপথীয় অক্ষাংশ −৬.৬ৰপৰা +৬.৬ ডিগ্ৰীৰ ভিতৰত থকা যিকোনো তৰা জোনৰদ্বাৰা গ্ৰাসিত হ'ব পাৰে।^১ এই অঞ্চলটোৰ ভিতৰত প্ৰথম শ্ৰেণীৰ উজ্জ্বলতাৰ তিনিটা তৰা আছে—ৰেগুলাছ, স্পিকা আৰু এণ্টাৰেছ। সেয়েহে এই তৰাবোৰ জোন বা গ্ৰহৰদ্বাৰা গ্ৰাসিত হ'ব পাৰে।^২ বৰ্তমান সময়ত এলডেবাৰণৰ গ্ৰসন কেৱল জোনৰদ্বাৰাহে সম্ভৱ, কাৰণ গ্ৰহবোৰ এলডেবাৰণৰ উত্তৰফালেৰে পাৰ হয়। অৱশ্যে বৰ্তমান পলাক্সৰ গ্ৰহীয় বা জোনীয় গ্ৰসন সম্ভৱ নহয়। কেইবা হাজাৰ বছৰ আগতে জোনৰদ্বাৰা পলাক্সৰ গ্ৰসন সম্ভৱ আছিল। প্লেইয়াডিছৰ দৰে কিছুমান তুলনামূলকভাৱে ওচৰৰ গভীৰ মহাকাশীয় বস্তুও জোনৰদ্বাৰা গ্ৰাসিত হ'ব পাৰে।

ৰ মাজাটলানত ৮ এপ্ৰিল ২০২৪ত হোৱাসম্পূৰ্ণ সূৰ্য গ্ৰহণৰ দহ মিনিটৰ সময়-দ্ৰুত ভিডিঅ'।]]

গ্ৰসনৰ পূৰ্বানুমান কৰা পথৰ সীমাৰ কেইকিলোমিটাৰৰ ভিতৰত, অৰ্থাৎ উত্তৰ বা দক্ষিণ সীমাৰ ওচৰত থকা পৰ্যবেক্ষকে তৰাটো বাৰে বাৰে অদৃশ্য আৰু পুনৰ দৃশ্যমান হোৱা দেখা পাব পাৰে। জোনৰ অসমান প্ৰান্ত তৰাটোৰ সন্মুখেৰে পাৰ হৈ যোৱাৰ ফলত এনে হয়। এই ঘটনাক প্ৰান্তীয় জোনৰ গ্ৰসন বুলি কোৱা হয়। পৰ্যবেক্ষণ আৰু বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নৰ ক্ষেত্ৰত এই ধৰণৰ ঘটনা জোনৰ গ্ৰসনৰ ভিতৰত আটাইতকৈ গতিশীল আৰু আকৰ্ষণীয়।

জোনৰ গ্ৰসনৰ সঠিক সময় নিৰ্ণয় জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে, বিশেষকৈ অপেছাদাৰী জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে, নিয়মীয়াকৈ কৰে। কেইটামান দশমাংশ ছেকেণ্ডৰ সঠিকতাৰে নিৰ্ণয় কৰা জোনৰ গ্ৰসনৰ সময়ৰ বিভিন্ন বৈজ্ঞানিক ব্যৱহাৰ আছে। ইয়াৰ জৰিয়তে জোনৰ ভূ-আকৃতিৰ বিষয়ে অধিক সঠিক জ্ঞান লাভ কৰিব পাৰি। জোনৰ গ্ৰসনৰ আলোক-বিদ্যুৎ বিশ্লেষণৰ জৰিয়তে কিছুমান তৰা দৃশ্যমান বা বৰ্ণালীয় যুগ্ম তৰা হিচাপে অতি ওচৰত থকাৰ তথ্যও পোৱা গৈছে। জোনৰ গ্ৰসনৰ সময় নিৰ্ণয় কৰি কিছুমান তৰাৰ কৌণিক ব্যাস জুখিব পাৰি। ইয়াৰ সহায়ত সেই তৰাবোৰৰ কাৰ্যকৰী উষ্ণতা নিৰ্ণয় কৰিব পাৰি।

প্ৰথম যুগৰ ৰেডিঅ' জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে জোনৰদ্বাৰা ৰেডিঅ' উৎসৰ গ্ৰসনক সেই উৎসৱোৰৰ সঠিক অৱস্থান নিৰ্ণয়ৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ইয়াৰ কাৰণ আছিল ৰেডিঅ' তৰংগৰ দীঘল তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ বাবে প্ৰত্যক্ষ পৰ্যবেক্ষণৰ জৰিয়তে লাভ কৰিব পৰা সংকল্প-ক্ষমতা সীমিত আছিল। ৩চি ২৭৩ ৰেডিঅ' উৎসক ইয়াৰ দৃশ্যমান কোৱাছাৰ আৰু জেটৰ সৈতে দ্ব্যৰ্থহীনভাৱে চিনাক্ত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এই পদ্ধতি অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।^৩ লগতে মাৰ্টেন শ্মিড্টৰ কোৱাছাৰৰ মহাজাগতিক প্ৰকৃতি আৱিষ্কাৰৰ বাবেও ই এক মৌলিক পূৰ্বচৰ্ত আছিল।

এটা বছৰৰ ভিতৰত কেইবাবাৰো জোনে কোনো গ্ৰহক ঢাকি পেলোৱা দেখা যায়।^৪ তৰাৰ বিপৰীতে গ্ৰহৰ কৌণিক আকাৰ যথেষ্ট ডাঙৰ। সেয়েহে কোনো গ্ৰহৰ জোনীয় গ্ৰসনৰ ফলত পৃথিৱীত এটা সৰু অঞ্চল সৃষ্টি হয়, য'ৰপৰা গ্ৰহটোৰ আংশিক গ্ৰসন দেখা যায়। সেই সৰু অঞ্চলত থকা পৰ্যবেক্ষকে লাহে লাহে গতি কৰা জোনৰদ্বাৰা গ্ৰহটোৰ এটা অংশ ঢাকি যোৱা দেখা পাব পাৰে। সূৰ্যৰ ক্ষেত্ৰতো একে ধৰণৰ ঘটনা ঘটে। পৃথিৱীৰ পৰ্যবেক্ষকে ইয়াক সূৰ্য গ্ৰহণ হিচাপে দেখে। সেয়েহে সম্পূৰ্ণ সূৰ্যগ্ৰহণ মূলতঃ জোনে সূৰ্যক ঢাকি পেলোৱা এক গ্ৰসন।

গ্ৰহৰদ্বাৰা গ্ৰসন

ৰ উপগ্ৰহ]]

গ্ৰহৰদ্বাৰাও তৰা গ্ৰাসিত হ'ব পাৰে। উজ্জ্বল তৰাৰ গ্ৰসন অতি বিৰল। ১৯৫৯ চনত শুক্ৰ গ্ৰহই ৰেগুলাছক অন্তৰালিত কৰিছিল। উজ্জ্বল তৰাৰ পৰৱৰ্তী গ্ৰসন ২০৪৪ চনত হ'ব আৰু তাতো শুক্ৰই ৰেগুলাছক অন্তৰালিত কৰিব।^২ ১৯৭৭ চনত ইউৰেনাছে এটা তৰাক অন্তৰালিত কৰাৰ সময়ত ইউৰেনাচৰ বলয় প্ৰথমবাৰৰ বাবে আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ১৯৮৯ চনৰ ৩ জুলাইত শনি গ্ৰহয়ে পঞ্চম শ্ৰেণীৰ উজ্জ্বলতাৰ ২৮ ধনু নামৰ তৰাটোৰ সন্মুখেৰে পাৰ হৈছিল। প্লুটোই ১৯৮৮, ২০০২ আৰু ২০০৬ চনত তৰা গ্ৰাসিত কৰিছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে বায়ুমণ্ডলীয় প্ৰান্ত পৰ্যবেক্ষণ পদ্ধতিৰে প্লুটোৰ অতি পাতল বায়ুমণ্ডল অধ্যয়ন কৰা হৈছিল।

বিৰল ক্ষেত্ৰত এটা গ্ৰহ আন এটা গ্ৰহৰ সন্মুখেৰে পাৰ হ'ব পাৰে।^৫ যদি ওচৰৰ গ্ৰহটো দূৰৰ গ্ৰহতকৈ ডাঙৰ দেখা যায়, তেন্তে এই ঘটনাক পাৰস্পৰিক গ্ৰহীয় গ্ৰসন বুলি কোৱা হয়। এনে অন্তিম গ্ৰসন বা অতিক্ৰমণ ১৮১৮ চনৰ ৩ জানুৱাৰীত হৈছিল। পৰৱৰ্তীটো ২০৬৫ চনৰ ২২ নৱেম্বৰত হ'ব। দুয়োটা ঘটনাতে একে দুটা গ্ৰহ, অৰ্থাৎ শুক্ৰ গ্ৰহ আৰু বৃহস্পতি গ্ৰহ, জড়িত।^৬

বৃহস্পতি গ্ৰহয়ে অতি বিৰলভাৱে শনি গ্ৰহক অন্তৰালিত কৰে। এইটো জনাজাত অতি বিৰল ঘটনাবোৰৰ ভিতৰত এটা।^৭ পৰৱৰ্তী এনে ঘটনা ৭৫৪১ চনৰ ১৬ ফেব্ৰুৱাৰীত ঘটিব।^৮ এই ঘটনা সমগ্ৰ পৃথিৱীৰপৰা দেখা যাব, কাৰণ সেই সময়ত দুয়োটা গ্ৰহ সূৰ্যৰ প্ৰায় বিপৰীত দিশত থাকিব। ই অৰিয়ন আৰু বৃষ নক্ষত্ৰমণ্ডলৰ সীমাৰ ওচৰত থাকিব। কিছুমান অঞ্চলৰপৰা এই গ্ৰসন দেখা নাযাব। কিন্তু সৰু দূৰবীণৰেও পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে দুয়োটা গেছীয় দৈত্য একেটা দৃশ্যক্ষেত্ৰত দেখা যাব। ইয়াৰ আগৰ এনে ঘটনা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬৮৫৭ চনত হৈছিল।^৯

সৰু জ্যোতিষ্কীয় বস্তুৰদ্বাৰা গ্ৰসন

যেতিয়া কোনো সৰু সৌৰজগতীয় বস্তু বা বামন গ্ৰহই কোনো তৰাৰ সন্মুখেৰে পাৰ হৈ পৃথিৱীৰপৰা দেখা তৰাটোৰ পোহৰ সাময়িকভাৱে বন্ধ কৰি দি একপ্ৰকাৰৰ গ্ৰসন ঘটায়।^১০ এই গ্ৰসনবোৰে আন পদ্ধতিতকৈ কোনো বস্তুৰ আকাৰ আৰু অৱস্থান অধিক সঠিকভাৱে জুখিবলৈ সহায় কৰে। বিভিন্ন ওচৰা-উচৰি স্থানত থকা কেইবাজনো পৰ্যবেক্ষকে একেটা গ্ৰসন পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে সেই বস্তুটোৰ আকৃতিৰ এটা অনুপ্ৰস্থ ৰূপৰেখাও নিৰ্ণয় কৰিব পাৰি। নেপচুন গ্ৰহৰ সিপাৰৰ বস্তু যেনে ২৮৯৭৮ ইক্সিয়ন আৰু ২০০০০ বৰুণৰ ব্যাস নিৰ্ণয় কৰিবলৈ গ্ৰসন ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। পৰ্যবেক্ষণৰ সমন্বয়ৰ বাবে ব্যৱহৃত ছফ্টৱেৰ এই ঠিকনাৰপৰা ব‍্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।

ইয়াৰ উপৰি, কোনো মূল বস্তু আৰু তাৰ ক্ষুদ্ৰ গ্ৰহৰ উপগ্ৰহৰ মাজত পাৰস্পৰিক গ্ৰসন আৰু গ্ৰহণৰ ঘটনা ঘটিব পাৰে। বহুতো উপগ্ৰহ ক্ষুদ্ৰ বস্তুৰ আলোকমাত্ৰাৰ পোহৰৰেখা বিশ্লেষণ কৰি আৰু তাৰ ওপৰত দ্বিতীয় এটা উজ্জ্বলতাৰ পৰিৱৰ্তন ধৰা পেলাই আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। ইয়াৰপৰা উপগ্ৰহটোৰ কক্ষীয় পৰ্যায়কাল আৰু যুগ্ম গ্ৰহাণু ব্যৱস্থাৰ ক্ষেত্ৰত উপগ্ৰহ আৰু মূল বস্তুৰ ব্যাসৰ অনুপাত নিৰ্ণয় কৰিব পাৰি।

উদাহৰণ

গ্ৰহাণু

• ১৯৮৩ চনৰ ২৯ মে'ত ২ পাল্লাছে খালী চকুৰে দেখা পোৱা উজ্জ্বল বৰ্ণালীয় যুগ্ম তৰা ১ ভালপেকুলাক অন্তৰালিত কৰিছিল। গ্ৰসনৰ পথটো দক্ষিণ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, উত্তৰ মেক্সিকো আৰু কেৰিবিয়ান অঞ্চলৰ উত্তৰ অংশৰ মাজেৰে গৈছিল। ১৩০টা বিভিন্ন স্থানৰপৰা কৰা পৰ্যবেক্ষণে গ্ৰহাণুটোৰ আকৃতিৰ প্ৰায় দুই-তৃতীয়াংশ নিৰ্ণয় কৰিছিল আৰু উজ্জ্বল যুগ্ম তৰাটোৰ দ্বিতীয় সহচৰটোক চিনাক্ত কৰিছিল। ১৯৭৯ চনত পাল্লাছৰদ্বাৰা হোৱা আন এটা পৃথক গ্ৰসনৰ পৰ্যবেক্ষণৰ সৈতে এই তথ্য একেলগে ব্যৱহাৰ কৰি মহাকাশযানে কোনো গ্ৰহাণু পৰিদৰ্শন কৰাৰ আঠ বছৰ আগতেই গ্ৰহাণুটোৰ সম্পূৰ্ণ আকৃতি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল। তাৰ পিছত ১৯৯১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত গেলিলিও মহাকাশযানে ইয়াতকৈ বহু সৰু ৯৫১ গাস্প্ৰা গ্ৰহাণুটো পৰিদৰ্শন কৰিছিল।^১১
• ২০০৯ চনৰ ১২ মাৰ্চত নটা গ্ৰহাণু (৮৫ আয়ো, ২৪৭ ইউক্ৰেট, ১৫৮৫ ইউনিয়ন, ২০১ পেনেলোপ, ৭০ পানোপিয়া, ৯৮০ এনাকষ্টিয়া, ২৪৪৮ শ্বোলখভ, ১৭৪৬ ব্ৰুৱেৰ আৰু ১৯১ ক'লগা)য়ে পৃথিৱীৰ নিৰ্দিষ্ট স্থানৰপৰা দেখা পোৱা উল্লেখযোগ্য উজ্জ্বলতাৰ তৰাক গ্ৰাসিত কৰিছিল।^১২
• ইউৰাস্তাৰৰ ১৯৯৮ চনৰ ইউৰোপীয় গ্ৰহাণু গ্ৰসন ফলাফল অনুসৰি, ৩৯ লেটিচিয়াক ১৯৯৮ চনৰ ৩ মাৰ্চত হোৱা এটা গ্ৰসনত ৩৮টাতকৈ অধিক পৰ্যবেক্ষণ কেন্দ্ৰৰপৰা পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত বহুতো জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীয় জ্যা নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল।^১৩
• ২০১৪ চনৰ ২০ মাৰ্চৰ পুৱতি নিশা ৰেগুলাছ তৰাক ১৬৩ এৰিগোন গ্ৰহাণুৱে গ্ৰাসিত কৰিছিল।^১৪ জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলৰ ওপৰেৰে ঘটিব বুলি পূৰ্বানুমান কৰা গ্ৰহাণুৰ গ্ৰসনসমূহৰ ভিতৰত এইটো আটাইতকৈ উজ্জ্বল আছিল। মূল বলয়ৰ গ্ৰহাণুটোৱে তৰাটোৰ সন্মুখেৰে পাৰ হৈ যোৱাৰ সময়ত ইয়াৰ ১০০ কিলোমিটীৰ ছাঁ নাছাউ আৰু ছাফোক কাউণ্টি, সমগ্ৰ নিউয়ৰ্ক চহৰ আৰু হাডছন নদী উপত্যকাৰ ওপৰেৰে পাৰ হৈছিল। ছাঁৰ কেন্দ্ৰীয় পথটো নিউয়ৰ্ক মহানগৰ চহৰ, হোৱাইট প্লেইনছ, নিউবাৰ্গ, ওৱানণ্টা, ৰোম আৰু পুলাস্কিক প্ৰায় সংযোগ কৰা ৰেখাৰে আগবাঢ়ি গৈছিল আৰু তাৰ পিছত কানাডাত বেলভিল আৰু উত্তৰ বে সাগৰৰ ওচৰত প্ৰৱেশ কৰিছিল।^১৪১৫ বেয়া বতৰৰ বাবে গ্ৰসনটো ভালদৰে দেখা নগ'ল।^১৬
• ২০২৩ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰৰ পুৱতি নিশা বিটেলজিউজ তৰাক ৩১৯ লিঅ'না গ্ৰহাণুৱে আংশিকভাৱে গ্ৰাসিত কৰিছিল। এই ঘটনা আমেৰিকা, ইউৰোপ আৰু এছিয়াৰ কিছু সৰু অঞ্চলৰপৰাহে দেখা গৈছিল।^১৭১৮

দূৰৱৰ্তী বস্তু

• ২০১০ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত বামন গ্ৰহ এৰিছে ১৭তম উজ্জ্বলতাৰ এটা তৰাক (USNOA2 0825-00375767) তিমি নক্ষত্ৰমণ্ডলত অন্তৰালিত কৰিছিল। প্ৰাথমিক ফলাফলৰপৰা এৰিছৰ ব্যাসৰ সৰ্বোচ্চ সীমা ২৩২০ কিলোমিটাৰ বুলি নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত এৰিছৰ আকাৰ প্লুটোৰ প্ৰায় সমান বুলি প্ৰকাশ পাইছিল।^১৯নেপচুনৰ সিপাৰৰ বস্তুবোৰে ৰাতিৰ আকাশত লাহে লাহে গতি কৰাৰ বাবে মূল গ্ৰহাণু বলয়ৰ গ্ৰহাণুতকৈ সিহঁতৰ গ্ৰসন বহুত কম ঘটে।
• ২০১৭ চনৰ ২১ জানুৱাৰীত বামন গ্ৰহ হাউমিয়াক এটা তৰাৰ অতিক্ৰমণত পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে হাউমিয়াৰ এটা বলয় থকা বুলি চিনাক্ত কৰা হয়।^২০
• ২০১৭ চনৰ ৩ জুনত কুইপাৰ বলয়ৰ বস্তু ৪৮৬৯৫৮ এৰ'কথৰদ্বাৰা এটা তৰা অন্তৰালিত হোৱা ধৰা পৰিছিল। এইটো এনে ধৰণৰ প্ৰথম ধৰা পৰা গ্ৰসন আছিল।^২১ এই বৃহৎ পৰ্যবেক্ষণ অভিযানত আৰ্জেণ্টিনাৰ চৰকাৰ আৰু স্থানীয় চৰকাৰসমূহ, তিনিখন মহাকাশযান, ২৪টা পৰিবহণযোগ্য পৃথিৱী-ভিত্তিক দূৰবীণ আৰু নাছাৰ ছফিয়া আকাশযান পৰ্যবেক্ষণ কেন্দ্ৰ জড়িত আছিল। পোহৰ প্ৰদূষণ ৰোধ কৰিবলৈ এখন মুখ্য পথ দুঘণ্টাৰ বাবে বন্ধ কৰা হৈছিল আৰু পথৰ বিজুলীবোৰ বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল। এই অভিযান ছমাহ ধৰি চলিছিল আৰু ইয়াক জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ ইতিহাসৰ অন্যতম কঠিন তৰা-গ্ৰসন পৰ্যবেক্ষণ অভিযান হিচাপে গণ্য কৰা হয়।^২২

দ্বৈত গ্ৰসন

জোন বা আন কোনো আকাশী বস্তুৱে একে সময়তে একাধিক আকাশী বস্তুক অন্তৰালিত কৰিব পাৰে।

জোনৰ কৌণিক ব্যাস তুলনামূলকভাৱে ডাঙৰ হোৱাৰ বাবে যিকোনো সময়তে ই নিৰ্দিষ্টসংখ্যক তৰা আৰু তাৰকাৰাজ্যক অন্তৰালিত কৰিব পাৰে। কিন্তু একে সময়তে দুটা উজ্জ্বল বস্তু, যেনে দুটা গ্ৰহ বা এটা উজ্জ্বল তৰা আৰু এটা গ্ৰহ, জোনে ঢাকি পেলোৱাটো অতি বিৰল। এনে ঘটনা পৃথিৱীৰ অতি সৰু এটা অঞ্চলৰপৰাহে দেখা যায়। শেষবাৰৰ বাবে এনে ঘটনা ১৯৯৮ চনৰ ২৩ এপ্ৰিলত ঘটিছিল। সেই সময়ত এছেনশ্যন দ্বীপৰ পৰ্যবেক্ষকৰ বাবে জোনে শুক্ৰ আৰু বৃহস্পতিক একেলগে ঢাকি পেলাইছিল।

কৃত্ৰিম গ্ৰসন

বিগ অকাল্টিং ষ্টিয়াৰেবল ছেটেলাইট বা বছ হৈছে এটা প্ৰস্তাৱিত প্ৰাকৃতিক উপগ্ৰহ, যিটো দূৰবীণৰ সৈতে একেলগে ব্যৱহাৰ কৰি দূৰৰ তৰাৰ চাৰিওফালে থকা গ্ৰহ ধৰা পেলোৱাৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। এই উপগ্ৰহটো এটা ডাঙৰ আৰু অতি পাতল পাত, লগতে কেইটামান দিশ-নিয়ন্ত্ৰণ ইঞ্জিন আৰু দিক্‌নিৰ্দেশনা ব্যৱস্থাৰে গঠিত হ'ব। ই দূৰবীণ আৰু ওচৰৰ কোনো তৰাৰ মাজৰ দৃষ্টিৰেখাত এটা নিৰ্দিষ্ট স্থানলৈ যাব। ইয়াৰ ফলত উপগ্ৰহটোৱে তৰাটোৰপৰা অহা বিকিৰণ বন্ধ কৰি দিব আৰু তৰাটোৰ চাৰিওফালে ঘূৰি থকা গ্ৰহবোৰ পৰ্যবেক্ষণ কৰিব পৰা যাব।^২৩

প্ৰস্তাৱিত উপগ্ৰহটোৰ আকাৰ ৭০ মিটাৰ x ৭০ মিটাৰ আৰু ভৰ প্ৰায় ৬০০ কিলোগ্ৰাম হ'ব। ই এখন আয়ন ইঞ্জিনৰ সহায়ত আৰু পাতখনক পোহৰৰ পাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি গতি কৰিব। দূৰবীণৰপৰা ১০০,০০০ কিলোমিটাৰ দূৰত স্থাপন কৰিলে ই তৰাটোৰ ৯৯.৯৯৮ শতাংশতকৈ অধিক পোহৰ বন্ধ কৰিব পাৰিব।

এই উপগ্ৰহটোৰ দুটা সম্ভাৱ্য বিন্যাস আছে। প্ৰথমটো মহাকাশ দূৰবীণৰ সৈতে কাম কৰিব আৰু সম্ভৱতঃ পৃথিৱীৰ এল২ লেগ্ৰাঞ্জ বিন্দুৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হ'ব। দ্বিতীয়টো পৃথিৱীৰ চাৰিওফালে অতি উপবৃত্তাকাৰ কক্ষপথত স্থাপন কৰা হ'ব আৰু পৃথিৱীৰপৰা ব্যৱহাৰ কৰা দূৰবীণৰ সৈতে কাম কৰিব। কক্ষপথৰ সৰ্বোচ্চ বিন্দুত উপগ্ৰহটো পৃথিৱীৰ তুলনাত প্ৰায় স্থিৰ হৈ থাকিব। ইয়াৰ ফলত অধিক সময় ধৰি আলোকচিত্ৰ গ্ৰহণ কৰিব পৰা যাব।

এই নক্সাৰ উন্নত ৰূপটোক ষ্টাৰশ্বেড বুলি কোৱা হয়। ইয়াত সূৰ্যমুখী ফুলৰ আকৃতিৰ কৰ'নাগ্ৰাফ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উজ্জ্বল এক্স-ৰে উৎসক অন্তৰালিত কৰাৰ বাবে অনুৰূপ এটা উপগ্ৰহৰ প্ৰস্তাৱো দিয়া হৈছিল। ইয়াক এক্স-ৰে অকাল্টিং ষ্টিয়াৰেবল ছেটেলাইট বা এক্সঅ'এছএছ বুলি কোৱা হৈছিল।^২৪

অতিৰিক্ত পঠন

• Meeus, Jean. (1995). Astronomical Tables of the Sun, Moon and Planets. Willmann-Bell, Inc. ISBN 0-943396-45-X
• Marco Peuschel – Astronomische Tabellen für den Mond von 2007 bis 2016, Mondphasen, Apsiden, Knotendurchgänge, Maximale und minimale Deklinationswerte und Sternbedeckungen sowie ausführliche Ephemeriden für jeden Tag des Jahres, inkl. Mondauf-und Untergänge und physische Daten.

বাহ্যিক সংযোগ

• Occultation Studies at Williams College, [www.stellaroccultations.info](www.stellaroccultations.info )
• International Occultation Timing Association (IOTA), with lunar occultations
• Moon, planets, asteroid occultations, [www.occultations.net](www.occultations.net)
• Mutual occultations (and conjunctions) of planets, TAU astronomy Club
• Planetary Conjunctions and Mutual Planetary Occultations stevealbers.net
• Discovery Hints at a Quadrillion Space Rocks Beyond Neptune, [www.space.com](www.space.com), August 2006
• Scientists Use Novel Technique To Watch Occultations By Planets, The Starry Mirror, 2007
• Asteroid Occultation Updates, [www.asteroidoccultation.com](www.asteroidoccultation.com), 2018
• Occultations by Phoebe, [www.occultations.net](www.occultations.net)
• Combining asteroid models derived by lightcurve inversion with asteroidal occultation silhouettes, arXiv, 2011
• Occultations of bright stars by planets between 0 and 4000, Il cielo ed i suoi femomeni
• Lunar Occultation Workbench, (software), Durch Occultation Association
• Occult, (software), [www.lunar-occultations.com](www.lunar-occultations.com)