বিজ্ঞান
গণিত, পদাৰ্থ, ৰসায়ন, জীৱবিজ্ঞান আৰু মহাকাশ · ৬০৩ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
মীনা উপাধ্যায়
মীনা উপাধ্যায় ( Meena Upadhyaya ) এগৰাকী চিকিৎসা জিনীয় বিশেষজ্ঞ আৰু কাৰ্ডিফ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এগৰাকী বিশিষ্ট অধ্যাপিকা। তেওঁ বিভিন্ন জিনীয় বিকাৰৰ সৃষ্টি কৰা জিনসমূহৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি আহিছে।
-
মৃদু পদাৰ্থ
কোমল পদাৰ্থ ঘনীভূত পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ এটা ভাগ। কোমল পদাৰ্থক তাপীয় ক্ৰিয়া অথবা বল প্ৰয়োগ কৰি সলনি কৰিব পৰা যায়। কোমল পদাৰ্থৰ উদাহৰণৰ ভিতৰত জুলীয়া পদাৰ্থ, পলিমাৰ, ফেন, জেল, লিকুইড ক্ৰিষ্টেল ইত্যাদি অন্যতম।
-
মেক্সৱেলৰ দৈত্য
মেক্সৱেলৰ দৈত্য (Maxwell’s demon) হৈছে এটা থট্ এক্সপেৰিমেণ্ট যিয়ে কল্পিতভাৱে তাপগতি বিজ্ঞানৰ দ্বিতীয় সূত্ৰটো উলংঘা কৰে। ১৮৬৭ চনত পদাৰ্থবিজ্ঞানী জেমছ ক্লাৰ্ক মেক্সৱেলে ইয়াৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। থট্ এক্সপেৰিমেণ্টটোত এটা দৈত্যই দুটা গেছৰ খোঁটালিৰ মাজত থকা ভৰশূণ্য দুৱাৰ এখন নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
-
লাচিত-১
লাচিত-১ (LACHIT-1) হৈছে অসম ডন বস্কো বিশ্ববিদ্যালয় (ADBU)ৰ শিক্ষক-ছাত্ৰৰ এটা দলৰদ্বাৰা ধ্ৰুৱ স্পেছৰ সৈতে সহযোগিতাৰে উন্নীত কৰা এটা ভাৰতীয় এমেচাৰ ৰেডিঅ’ নেনো-উপগ্ৰহ, যিয়ে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰপৰা উৎক্ষেপণ হোৱা প্ৰথম উপগ্ৰহ হিচাপে ইতিহাস সৃষ্টি কৰিছে।
-
লি জিয়ং
লি জিয়ং (熊莉) হৈছে এগৰাকী চীনা-আমেৰিকান কম্পিউটাৰ বিজ্ঞানী। তেওঁৰ গৱেষণাৰ মূল ক্ষেত্ৰসমূহ হৈছে ফেডাৰেটেড লাৰ্নিং, ডিফাৰেন্সিয়েল প্ৰাইভেচি, সুনাম প্ৰণালী (ৰেপুটেচন চিষ্টেম) আৰু স্বাস্থ্যসেৱাত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ প্ৰয়োগ।
-
ল’গ’থেৰাপী
ল’গ’থেৰাপী (Logotherapy) হৈছে স্নায়ুবিজ্ঞানী আৰু মনোৰোগ বিশেষজ্ঞ ভিক্টৰ ফ্ৰাঙ্কলে বিকাশ কৰা একপ্ৰকাৰৰ অস্তিত্ববাদী মনোচিকিৎসা-পদ্ধতি। ইয়াৰ মৌলিক ধাৰণা হৈছে—মানুহৰ জীৱনত প্ৰধান প্ৰেৰণাদায়ী শক্তি হ’ল অৰ্থৰ অনুসন্ধান।
-
শক্তিৰ সংৰক্ষণশীলতা
পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ মতে, কোনো এটা বিচ্ছিন্ন প্ৰণালী (isolated system)ৰ শক্তি সলনি হ’ব নোৱাৰে, ইয়াকেই শক্তিৰ সংৰক্ষণশীলতাৰ সূত্ৰ বুলি কোৱা হয়, এই সূত্ৰৰ মতে, শক্তিৰ শৃষ্টি বা ধ্বংশ হ’ব নোৱাৰে, কিন্তু শক্তি ইয়াৰ এটা ৰূপৰ পৰা আন এটা ৰূপলৈ পৰিৱৰ্তিত হ’ব পাৰে, উদাহৰণস্বৰূপে ডাইনামাইটৰ বিষ্ফোৰণৰ সময়ত…
-
শান্তিবাদ
শান্তিবাদ হৈছে যুদ্ধ, সামৰিকতা, সৈনিক আৰু বাধ্যতামূলক সামৰিক সেৱাকে ধৰি হিংসাৰ বিৰোধিতা বা প্ৰতিৰোধ। শান্তিবাদ শব্দটো ফৰাচী শান্তি প্ৰচাৰক এমিল আৰ্নড দ্বাৰা উদ্ভাৱন কৰা হৈছিল। শান্তিবাদে বিবাদ নিষ্পত্তিৰ উপায় হিচাপে যুদ্ধ আৰু হিংসাত লিপ্ত হোৱা কাৰ্যৰ বিৰোধিতা কৰে।
-
শিক্ষা মনোবিজ্ঞান
মনোবিজ্ঞানৰ এটা শাখা হৈছে শিক্ষা মনোবিজ্ঞান (Educational psychology)। শিক্ষা আৰু মনোবিজ্ঞান দুয়োটাই আচৰণৰ লগত জড়িত। মনোবিজ্ঞানে মানুহ তথা প্ৰাণীৰ আচৰণ অধ্যয়ন কৰে আৰু শিক্ষাই সেই আচৰণৰ পৰিবৰ্তন, পৰিশোধন আৰু উন্নতি সাধন কৰে।
-
শূন্যৰে হৰণ
গণিতত শূন্যৰে হৰণৰ অৰ্থ হ'ল এনে বিভাজন য'ত বিভাজক ০। এনে হৰণক ক/০ বুলি লিখিব পাৰি। সাধাৰণ পাটীগণিতত ক/খ=গৰ অৰ্থ হ'ল, গ*খ=ক। পিচে ক/০=গ হ'লে, ক=গ*০ হ'ব লাগিব, যাৰ অৰ্থ হ'লে, ক=০ হ'ব লাগিব।
-
শ্বিৰীন লতীফ
শ্বিৰীন ৰেক্সিনা লতীফ আছিল এগৰাকী ফিজিয়ান মহিলা অধিকাৰ কাৰ্যকৰ্তা, যাক এছিয়ান ডেভেলপমেণ্ট বেংকত লিংগসমতা সম্পৰ্কীয় কামৰ বাবে জনা যায়।
-
ষ্টকহ'ম চিনড্ৰ’ম
ষ্টকহ'ম চিনড্ৰ’ম (Stockholm syndrome) হৈছে এনে এক তাত্ত্বিক অৱস্থা, য'ত পণবন্দীসকলে বন্দিত্বৰ সময়ত তেওঁলোকক বন্দী কৰাসকলৰ সৈতে মানসিক বন্ধন গঢ়ি তোলে। ষ্টকহ'ম চিনড্ৰ’ম অভিজ্ঞতা থকা প্ৰায়ভাগ লোককে অধ্যয়ন চলাবলৈ বিচাৰি পোৱাটো কঠিন।
-
সংখ্যাৰ প্ৰকাৰসমূহৰ তালিকা
সংখ্যাসমূহক সিহঁতৰ ধৰ্ম আৰু প্ৰকাশৰ ধৰণ অনুসৰি বিভিন্ন শ্ৰেণীত ভাগ কৰিব পাৰি।
-
সংগীত মনোবিজ্ঞান
সংগীত মনোবিজ্ঞান বা সংগীতৰ মনোবিজ্ঞানক (Music Psychology) মনোবিজ্ঞান আৰু সংগীতবিজ্ঞান দুয়োটাৰে এটা শাখা হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি। ইয়াৰ লক্ষ্য হৈছে সংগীতৰ অনুভৱ, সৃষ্টি, সঁহাৰি আৰু দৈনন্দিন জীৱনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা প্ৰক্ৰিয়াসমূহকে ধৰি সংগীতৰ আচৰণ আৰু অভিজ্ঞতাৰ ব্যাখ্যা আৰু বুজাবুজি।আধুনিক সংগীত…
-
সংঘাত
সংঘাত (Conflict) হৈছে সংগ্ৰাম আৰু স্বাৰ্থ, মতামত আৰু নীতিৰ সংঘৰ্ষ। সংঘাত সদায় সমাজত দৃশ্যমান হয়; কিয়নো সংঘাতৰ ভিত্তি ব্যক্তিগত, বৰ্ণগত, শ্ৰেণী, বৰ্ণ, ৰাজনৈতিক আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় হ’ব পাৰে।
-
সমমিতীয় উপস্থাপন
সমমিতীয় উপস্থাপন ( Isometric projection) হৈছে কাৰিকৰী আৰু অভিযান্ত্ৰিক অংকনত ত্ৰিমাত্ৰিক বস্তুক দুটা মাত্ৰাত দৃশ্যমানভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ এক পদ্ধতি। ই এটা এক্সন’মেট্ৰিক প্ৰক্ষেপণ য’ত তিনিটা স্থানাংক অক্ষ সমানে আগলৈ চুটি হোৱা দেখা যায় আৰু ইয়াৰে যিকোনো দুটাৰ মাজৰ কোণ ১২০ ডিগ্ৰী।
-
সাংখ্যিক বিশ্লেষণ
সাংখ্যিক বিশ্লেষণ (Numerical analysis) হ'ল শ্ৰেণীবদ্ধ প্ৰক্ৰিয়াৰ বিষয় যাৰ ব্যৱহাৰ গাণিতিক বিশ্লেষণৰ সমস্যা সমাধানৰ বাবে সাংখ্যিক আসন্ন মান নিৰ্ণয়ৰ হেতু হয়।
-
সাংস্কৃতিক স্নায়ুবিজ্ঞান
সাংস্কৃতিক স্নায়ুবিজ্ঞান (Cultural Neuroscience) হৈছে মানুহৰ সাংস্কৃতিক পৰিৱেশ আৰু স্নায়ুজৈৱিক ব্যৱস্থাৰ মাজৰ আন্তঃসম্পৰ্কৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰ।
-
সীমাৰ তালিকা
সীমা (Limit) সম্বন্ধীয় কেইটামান উপপাদ্য আৰু সাধাৰণতে প্ৰচলিত কেইটামান সীমা। ইয়াত a আৰু b হ'ল ধ্ৰুৱক আৰু x হ'ল চলক।
-
স্পেডেক্স
স্পেডেক্স বা স্পেচ ডকিং এক্সপেৰিমেণ্ট (SpaDeX বা Space Docking Experiment) ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাৰ দ্বাৰা বিকশিত এক যমজ উপগ্ৰহ অভিযান। মানৱ মহাকাশ ভ্ৰমণ, মহাকাশত থকা উপগ্ৰহীয় সেৱা আৰু অন্যান্য নিকটতা কাৰ্যকলাপৰ প্ৰয়োগৰ পৰিসৰৰ সৈতে কক্ষপথৰ মিলন, ডকিং, গঠন উৰণ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰযুক্তি বিকশিত…
-
স্বাভাৱিক পক্ষপাতিতা
স্বাভাৱিক পক্ষপাতিতা (en-Normalcy bias), বা স্বাভাৱিকত্ব পক্ষপাত, হৈছে একধৰণৰ বোধগত পক্ষপাতিতা যাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈ মানুহে আসন্ন বিপদৰ সতৰ্কবাণী আওকান কৰে বা অবিশ্বাস কৰে।
-
স্মৃতি শক্তি
সৰুৰে পৰা বিভিন্ন উৎসৰ যেনে চকু, নাক, কাণ, ছাল আৰু জিভা আদি পঞ্চেন্দ্ৰিয়ৰ দ্বাৰা সংগৄহীত তথ্য আমাৰ মগজুয়ে জমা কৰে। মগজুত জমা ৰখা এই তথ্য ভাণ্ডাৰকে স্মৃতি বোলা হয় আৰু প্ৰয়োজন অনুসাৰে ইয়াক উলিয়াই আনি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। জমা ৰখা তথ্য হেৰাই গ'লে বা সময়ত উপলব্ধ নহ'লে সেয়া দুৰ্বল স্মৃতি শক্তিৰ লক্ষণ।
-
সৰণ প্ৰৱাহ
সৰণ প্ৰৱাহ (Displacement Current) হৈছে পৰিৱৰ্তনীয় বিদ্যুত ক্ষেত্ৰৰ বাবে ফলত উৎপন্ন হোৱা প্ৰৱাহ, যিটো ৰাশি মেক্সৱেল সমীকৰণত পোৱা যায়। সৰণ প্ৰৱাহৰ একক বৈদ্যুতিক প্ৰৱাহ ঘনত্বৰ ৰাশিৰ সৈতে একেই আৰু বৈদ্যুতিক প্ৰৱাহৰ লগত এখন চুম্বক ক্ষেত্ৰ জড়িত থকাৰ দৰে সৰণ প্ৰৱাহৰ লগতো এখন চুম্বক ক্ষেত্ৰ জড়িত থাকে।
-
হাইপ'থেলামাছ
হাইপ'থেলামাছ প্ৰমস্তিষ্কৰ ডায়েনচেফালনৰ তলৰ অংশ। অসংখ্য স্নায়ুস্ৰাৱী কোষ বা নিউক্লিয়াইৰ জৰিয়তে ই দেহৰ বহু কাম নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। পিটুইটেৰী গ্ৰন্থিৰ জৰিয়তে স্নায়ু তন্ত্ৰক অন্তঃস্ৰাৱী তন্ত্ৰৰ লগত সংযোগ কৰাটো ইয়াৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰ্য। থেলামাছৰ তলত অৱস্থিত হাইপ'থেলামাছ লিম্বিক প্ৰণালীৰ অংশ।
-
হিন্দুস্তান জিন্দাবাদ
হিন্দুস্তান জিন্দাবাদ (Hindustan Zindabad) হৈছে এটা হিন্দুস্তানী ব্যাকাংশ বা খণ্ড-বাক্য আৰু যুদ্ধকালীন হুংকাৰ (battle cry)৷ ভাৰতৰ প্ৰতি প্ৰদৰ্শন কৰা দেশপ্ৰেমমূলক বক্তব্য আৰু যোগাযোগৰ ক্ষেত্ৰত ভাৰতত এইটো ব্যাকাংশ সততে ব্যৱহৃত হয়৷ ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে-ভাৰত দীৰ্ঘায়ু হওক৷ এইটো এটা ৰাষ্ট্ৰীয়তাবাদী…
-
হেৰ্মানুছ হাগা
হেৰ্মান হাগা (২৪ জানুৱাৰী ১৮৫২ – ১১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৩৬) এজন ডাচ পদাৰ্থ বিজ্ঞানী আছিল।
-
হৰম’ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপী
হৰম'ন ৰিপ্লেচমেণ্ট থেৰাপী Hormone replacement therapy, হৈছে মহিলাৰ ৰজোনিবৃত্তিৰ সৈতে জড়িত লক্ষণসমূহৰ চিকিৎসাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা এক হৰম'ন চিকিৎসা। ইয়াক ৰজোনিবৃত্তিৰ পিছৰ হৰম'ন থেৰাপী বা ৰজোনিবৃত্তিৰ পিছৰ হৰম'ন চিকিৎসা বুলিও কোৱা হয়।
-
১ + ২ + ৪ + ৮ ⋯
গণিতত ১ + ২ + ৪ + ৮ ⋯ এটি অসীম শ্ৰেণী যাৰ পদসমূহ দুইৰ ক্ৰমিত ঘাতত আছে। গুণোত্তৰ শ্ৰেণী হিচাপে বৈশিষ্ট্য হ'ল, ইয়াৰ আদি পদ ১ আৰু সাধাৰণ অনুপাত ২। বাস্তৱ সংখ্যাৰ শ্ৰেণী হিচাপে ই অসীমলৈ অপসাৰিত, গতিকে সাধাৰণ যোগ হিচাপে ইয়াৰ কোনো যোগফল নাই। পিচে বহল অৰ্থত ক'বলৈ গ'লে ∞ৰ বাহিৰেও এই শ্ৰেণীৰ সৈতে -১ জড়িত।
-
৫এছ্ (পদ্ধতি)
5S নামটো কৰ্মস্থলী সংগঠনৰ বিশেষ পদ্ধতিক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই আচলতে জাপানী ভাষাৰ পাঁচটা শব্দৰ পৰা আহিছে,”ছেইৰি” (seiri), ছেইটন (seiton),”ছেইছ'”(seiso), ছেইকেট্ছু (seiketsu) আৰু ছিট্ছুকে (shitsuke)। তদুপৰি এই শব্দকেইটাৰ ইংৰাজী ভাৱানুবাদও “S”ৰে আৰম্ভ হোৱা পাচটা শব্দৰে হৈছে।
-
ৰাজনৈতিক মনোবিজ্ঞান
ৰাজনৈতিক মনোবিজ্ঞান (Political psychology) হৈছে এক আন্তঃশাখা শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰ; যিয়ে মানসিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা ৰাজনীতি, ৰাজনীতিবিদ, ৰাজনৈতিক আচৰণ আৰু সামাজিক-ৰাজনৈতিক দৃষ্টিভংগী ব্যৱহাৰ কৰি মানসিক প্ৰক্ৰিয়াসমূহ বুজিবলৈ প্ৰয়াস কৰে।ৰাজনীতি আৰু মনোবিজ্ঞানৰ মাজৰ সম্পৰ্কক দ্বিমুখী বুলি গণ্য কৰা হয়,…