জ্যোতিষশাস্ত্ৰ
১৯ প্ৰবন্ধ
-
কেতু
কেতু বৈদিক বা হিন্দু জ্যোতিষত অৱনমিত (অৰ্থাৎ 'দক্ষিণ') চন্দ্ৰ ন’ড বা চন্দ্ৰপাত। দেৱতা হিচাপে ব্যক্তিত্বপ্ৰাপ্ত ৰাহু (আৰোহী (অৰ্থাৎ 'উত্তৰ') চন্দ্ৰ ন’ড) আৰু কেতুক বিষ্ণু দেৱতাই মূৰ কাটি পেলোৱা অমৰ অসুৰ (দানৱ) স্বৰভানুৰ দুটা অংশ বুলি গণ্য কৰা হয়।
-
অশ্বিনী
অশ্বিনী ভাৰতীয় জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ প্ৰথমটো নক্ষত্ৰ, যাৰ বিস্তাৰ ০°-০'-০"ৰ পৰা ১৩°-২০'লৈকে, এই ৰাশিৰ মেষ ৰাশিৰ মূৰৰ সৈতে মিল আছে, য'ত β আৰু γ Arietis তৰাও অন্তৰ্ভুক্ত। অশ্বিনী নামটো বৰাহমিহিৰে (ষষ্ঠ শতিকা) ব্যৱহাৰ কৰিছে।
-
কৃত্তিকা
নক্ষত্ৰ থুপ কৃতিকা, (জনপ্ৰিয়ভাৱে লিপিবদ্ধ কৰা কৃত্তিকা), কেতিয়াবা কাৰ্তিকা বুলিও জনা যায়, পশ্চিম জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানত প্লেইডেছ নামৰ মুকলি তৰাৰ থুপৰ সৈতে মিল আছে; ই বৃষ নক্ষত্ৰমণ্ডল গঠন কৰা থুপবোৰৰ ভিতৰত এটা।
-
হিন্দু জ্যোতিষবিদ্যা
জ্যোতিষ বা জ্যোতিষ্য (সংস্কৃতত জ্যোতি শব্দৰ অৰ্থ পোহৰ বা দৈৱিক সত্তা) হৈছে হিন্দুসকলৰ মাজত প্ৰচলিত জ্যোতিষবিদ্যাৰ পৰম্পৰাগত ব্যৱস্থা। ইয়াক হিন্দু জ্যোতিষ, ভাৰতীয় জ্যোতিষ বা বৈদিক জ্যোতিষ নামেৰেও জনা যায়। বেদৰ অধ্যয়নৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হিন্দু ধৰ্মৰ ছটা সহায়ক শাখাৰ ভিতৰত ই অন্যতম।
-
ৰেৱতী (নক্ষত্ৰ)
ৰেৱতী মীন ৰাশিৰ প্ৰান্তত থকা এটা নক্ষত্ৰ। ই পশ্চিমীয়া ৰাশিচক্ৰৰ জিটা পিচিয়ামৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা। হিন্দু নক্ষত্ৰীয় জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানত এই তৰাটোক মাৰ্চ বিষুৱ বুলি চিনাক্ত কৰা হয়, অৰ্থাৎ যেতিয়া সূৰ্যই এই তৰাটো পাৰ হয়, তেতিয়া এটা নতুন সৌৰবৰ্ষ আৰম্ভ হয়।
-
তুলা (মাহ)
ভাৰতীয় সৌৰ পঞ্জিকাৰ বাৰটা মাহৰ ভিতৰত তুলা অন্যতম। তুলা মাহৰ তুলা ৰাশিৰ সৈতে মিল আছে আৰু গ্ৰেগ’ৰিয়ান পঞ্জিকাত অক্টোবৰৰ প্ৰায় দ্বিতীয়াৰ্ধ আৰু নৱেম্বৰৰ প্ৰায় প্ৰথমাৰ্ধৰ সৈতে ওপৰাওপৰি হয়। হিন্দু লুনছ’লাৰ কেলেণ্ডাৰত তুলা সৌৰ মাহটো ইয়াৰ চন্দ্ৰ মাহ কাৰ্তিকৰ সৈতে ওপৰাওপৰি হয়।
-
মীন (মাহ)
মীন ভাৰতীয় সৌৰ পঞ্জিকাৰ এটা মাহ। ই মীন ৰাশিৰ সৈতে মিলে আৰু গ্ৰেগ’ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰত প্ৰায় মাৰ্চ মাহৰ শেষ পষেক আৰু প্ৰায় এপ্ৰিল মাহৰ আৰম্ভণিৰ পষেকত পৰে। বৈদিক গ্ৰন্থত মীন মাহক তপস্যা (IAST: Tapasya) বুলি কোৱা হয়, কিন্তু এই প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ কোনো ৰাশি সম্পৰ্ক নাই।
-
মৃগশিৰা
মৃগশিৰা (দেৱনাগৰী: मृगशीर्ष) হৈছে হিন্দু জ্যোতিষ আৰু জ্যোতিষ বিজ্ঞানত ব্যৱহৃত চন্দ্ৰ ভৱনৰ ৫ম নক্ষত্ৰ ইয়াৰ অৱস্থান সূৰ্য্য সিদ্ধান্তত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই নক্ষত্ৰৰ প্ৰথম দুটা পদ বৃষভ ৰাশিৰ অংশ, যিটো হৈছে বৃষ ৰাশি।
-
সিংহ (মাহ)
ভাৰতীয় সৌৰ কেলেণ্ডাৰৰ বাৰটা মাহৰ ভিতৰত সিংহ মাহ অন্যতম। সিংহ মাহৰ সিংহ ৰাশিৰ সৈতে মিল আছে আৰু গ্ৰেগ’ৰিয়ান পঞ্জিকাত আগষ্ট মাহৰ প্ৰায় দ্বিতীয়াৰ্ধ আৰু ছেপ্টেম্বৰৰ প্ৰায় প্ৰথমাৰ্ধ পৰে। হিন্দু সৌৰ সৌৰ কেলেণ্ডাৰত সিংহ সৌৰ মাহটো ইয়াৰ চন্দ্ৰ মাহ ভদ্ৰপদৰ সৈতে ওপৰাউপৰি হয়।
-
আদ্ৰা
আৰ্দ্ৰা হিন্দু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ ষষ্ঠ নক্ষত্ৰ (চন্দ্ৰ ভৱন), যাৰ বিস্তৃতি মিথুন ৰাশি আৰু অৰিয়ান নক্ষত্ৰৰ বেটেলজিউজ তৰাকে ধৰি ৬°-৪০'-০"ৰপৰা ২০°-০০'লৈকে।
-
কন্যা (মাহ)
ভাৰতীয় সৌৰ পঞ্জিকাৰ বাৰটা মাহৰ ভিতৰত কন্যা অন্যতম। কন্যা মাহৰ কন্যা ৰাশিৰ সৈতে মিল আছে আৰু গ্ৰেগ’ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰত প্ৰায় ছেপ্টেম্বৰ মাহৰ দ্বিতীয়াৰ্ধ আৰু অক্টোবৰ মাহৰ প্ৰায় প্ৰথমাৰ্ধৰ সৈতে ওপৰাওপৰি হয়। কন্যা সৌৰ মাহটো ইয়াৰ চন্দ্ৰ মাহ অশ্বিনৰ সৈতে হিন্দু লুনিছ’লাৰ কেলেণ্ডাৰত ওপৰাওপৰি হয়।
-
কুম্ভ (মাহ)
ভাৰতীয় সৌৰ পঞ্জিকাত কুম্ভ এটা মাহ। ইয়াৰ কুম্ভ ৰাশিৰ সৈতে মিল আছে আৰু গ্ৰেগ’ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰত ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ প্ৰায় দ্বিতীয়াৰ্ধ আৰু মাৰ্চ মাহৰ প্ৰায় প্ৰথমাৰ্ধ পৰে। বৈদিক গ্ৰন্থত কুম্ভ মাহক তাপস (IAST: Tapas) বুলি কোৱা হয়, কিন্তু এই প্ৰাচীন গ্ৰন্থসমূহত ইয়াৰ কোনো ৰাশি সম্পৰ্ক নাই।
-
ধনু(মাহ)
ধনু, ধনুস বা ধনুৰ্মাস (धनुर्मास) হিন্দু পঞ্জিকা, মালয়ালম পঞ্জিকা আৰু অন্যান্যৰ এটা মাহ। ই ধনু ৰাশিৰ সৈতে মিলে আৰু গ্ৰেগ’ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰত ডিচেম্বৰৰ দ্বিতীয়াৰ্ধ আৰু জানুৱাৰী মাহৰ প্ৰায় প্ৰথমাৰ্ধৰ সৈতে দুয়োটা মাহত পৰে।
-
পুনৰ্বসু
পুনৰ্বসু হিন্দু জ্যোতিষত এক নক্ষত্ৰ; ই মিথুন ৰাশিৰ দুটা উজ্জ্বল নক্ষত্ৰ - কেষ্টাৰ আৰু প'লাক্সক বুজোৱা এটা তৰা।
-
পূৰ্ব ফাল্গুনী
পূৰ্ব ফাল্গুনী ( पूर्व फाल्गुनी) হিন্দু জ্যোতিষ শাস্ত্ৰৰ একাদশ নক্ষত্ৰ (এটা চন্দ্ৰ ভৱন)। ই সিংহ ৰাশিৰ ১৩°২০′ৰপৰা ২৬°৪০′লৈকে বিস্তৃত আৰু ইয়াৰ পিছত আছে উত্তৰ ফাল্গুনী।
-
বৃশ্চিক (মাহ)
বৃশ্চিক, যাক বৃচ্চিক বা বৃষিক বুলিও কোৱা হয়, ভাৰতীয় সৌৰ পঞ্জিকাৰ এটা মাহ। ই বৃশ্চিক ৰাশিৰ সৈতে মিলে আৰু গ্ৰেগ’ৰিয়ান পঞ্জিকাত নৱেম্বৰৰ পিছৰ অৰ্ধেক আৰু ডিচেম্বৰৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ সৈতে প্ৰায় ওপৰাওপৰি হৈ সোমাই থাকে।
-
ভৰণী
ভৰণী (দেৱনাগৰী: भरणी) হিন্দু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ দ্বিতীয় নক্ষত্ৰ, ই সকলো মিলি ৩৫, ৩৯, আৰু ৪১টা আৰিয়েটিৰ সৈতে মিলি আছে। জ্যোতিষত ভৰণীত শুক্ৰ (শুক্ৰ গ্ৰহ)ই শাসন কৰে।
-
মকৰ (মাহ)
ভাৰতীয় সৌৰ পঞ্জিকাত মকৰ এটা মাহ। ই মকৰ ৰাশিৰ সৈতে মিলে আৰু গ্ৰেগ’ৰিয়ান পঞ্জিকাত জানুৱাৰী মাহৰ প্ৰায় শেষৰ আধা আৰু প্ৰায় ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ আৰম্ভণিৰ আধা অংশৰ সৈতে থাকে।
-
দ্য কেণ্টাৰবেৰি টেলছ
দ্যকেণ্টাৰবেৰি টেলছ (ইংৰাজীঃ The Canterbury Tales) হৈছে চৌব্বিছটা কাহিনীৰ সংকলন। ১৩৮৭ চনৰ পৰা ১৪০০ চনৰ ভিতৰত জেফ্ৰী চ'ছাৰৰ দ্বাৰা মধ্য ইংৰাজী ভাষাত লিখিত কাহিনীভাগ ১৭,০০০ শাৰীৰো অধিক। গ্ৰন্থখনক চ'ছাৰৰ মহান ৰচনা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কাহিনীবোৰৰ অধিকাংশ পদ্যত লিখা আৰু কিছুমান গদ্যত আছে।
