বিজ্ঞান
গণিত, পদাৰ্থ, ৰসায়ন, জীৱবিজ্ঞান আৰু মহাকাশ · ৬০৩ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান
পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান (Floriculture, floris + culture-ৰপৰা উৎপত্তিপ্ৰাপ্ত) বা ফ্লʼৰিকালচাৰ হৈছে দৃষ্টিনন্দন, বৰ্ণিল তথা ভক্ষণযোগ্য পুষ্প আৰু পত্ৰ উৎপাদনকাৰী উদ্ভিদসমূহৰ দক্ষ উৎপাদন সম্পৰ্কীয় বিজ্ঞানসন্মত অধ্যয়ন। ই সমগ্ৰ বিশ্বতে প্ৰচলিত উদ্যানবিদ্যা আৰু কৃষিকৰ্মৰ এক বাণিজ্যিকভাৱে সফল শাখা।
-
প্ৰিয়াণী ছয়ছা
দেশমণ্য প্ৰিয়াণী এলিজাবেথ ছয়ছা (২৩ নৱেম্বৰ ১৯২৫ – ৭ এপ্ৰিল ২০২৩) এগৰাকী শ্ৰীলংকাৰ বিজ্ঞানী যিয়ে কলম্বো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শিশু চিকিৎসাৰ এমেৰিটাছ অধ্যাপক আছিল আৰু শ্ৰীলংকাত অধ্যাপিকা অধ্যক্ষৰ পদত নিযুক্তি পোৱা প্ৰথম মহিলা।
-
পৰীক্ষামূলক মনোবিজ্ঞান
পৰীক্ষামূলক মনোবিজ্ঞান (Experimental Psychology) -ৰ অৰ্থ হৈছে মনস্তাত্বিক অধ্যয়নত পৰীক্ষামূলক পদ্ধতি প্ৰয়োগ কৰা সকলে কৰা কাম আৰু ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা প্ৰক্ৰিয়াবোৰ।
-
ফাৰজানা আসলাম
ফাৰজানা আসলাম এগৰাকী পাকিস্তানৰ পদাৰ্থবিজ্ঞানী আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী। তেওঁ কভেণ্ট্ৰি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গণিত, পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ স্নাতক অধ্যয়নৰ প্ৰবক্তা।
-
ফেমিনাইজেচন
ফেমিনাইজেচন (ইংৰাজী: Feminization), যাক কেতিয়াবা বাধ্যতামূলত ফেমিনাইজেচন (চমুকৈ ফৰ্চফেম) বুলিও কোৱা হয় আৰু চিচিফিকেচন নামেৰেও জনাজাত, হ’ল প্ৰভুত্ব আৰু বশ্যতা বা কিংক যৌন উপ-সংস্কৃতিৰ এক অনুশীলন।
-
ফ্ল'ছি কোহেন
ফ্ল’ছি কোহেন (১৯২৫–২০০৪) আছিল এজন ভাৰতীয় বংশোদ্ভূত এগৰাকী শিশু ইমিউন’লজিষ্ট, যি নিজৰ কেৰিয়াৰৰ বেছিভাগ সময় মিচিগানৰ শিশু চিকিৎসালয়ত কটাইছিল। তেওঁ ৱেইন ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটি স্কুল অৱ মেডিচিনৰ অধ্যাপকও আছিল।
-
বহুবিশ্ব
বহুবিশ্ব (multiverse) হৈছে কেইবাখনো ব্ৰহ্মাণ্ডৰ এক প্ৰাকল্পিক নাইবা অনুমানভিত্তিক (hypothetical) গোট। আটাইবোৰ ব্ৰহ্মাণ্ডয়েই কাল, সময়, পদাৰ্থ, শক্তি, তথ্য, ভৌতিক নিয়মাৱলী, আৰু ভৌতিক ধ্ৰুৱকৰে সমৃদ্ধ।
-
বিগ ডাটা
বৃহৎ-তথ্য বা বিগ ডাটা (Big Data) হ’ল এনে কিছু তথ্যৰ সমষ্টি যি অতি বৃহদাকাৰ আৰু জটিল আৰু ই গতানুগতিক তথ্য বিশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা বিশ্লেষণৰ বাবে অনুপযুক্ত।
-
বিচূৰ্ণীভৱন
বিচূৰ্ণীভৱন হৈছে ভূ-পৃষ্ঠৰ শিলাসমূহ নিজ স্থানতে প্ৰাকৃতিক আৰু মানৱ প্ৰভাৱিত প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা খণ্ড-বিখণ্ড হোৱা কাৰ্য। এই প্ৰক্ৰিয়াত কোনো বাহক কাৰ্য জড়িত নাথাকে।
-
বিজ্ঞান জগতত অসমীয়া মহিলা
সোতৰ, ওঠৰ আৰু ঊনৈশ শতিকাত বেছিভাগ মহিলাৰে উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান আৰু গৱেষণাগাৰত প্ৰৱেশাধিকাৰ নাছিল। ১৮৬৮ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে পেৰিছ বিশ্ববিদ্যালয়ত (ছৰবন) মহিলাক নামভৰ্তি কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল।১৮৭২ চনত কৰ্ণেল বিশ্ববিদ্যালয়ত মহিলাক বিজ্ঞান পঢ়িবলৈ নামভৰ্তি কৰিবলৈ অনুমতি দিয়াত মহিলাক এনে সুবিধা দিয়া…
-
বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত নাৰী
বিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত নাৰীৰ উপস্থিতি বিজ্ঞানৰ ইতিহাসত আদিম কালৰেপৰা পোৱা যায়, য’ত তেওঁলোকে উল্লেখনীয় অৱদান আগবঢ়াইছে। লিংগ আৰু বিজ্ঞানৰ বিষয়ত আগ্ৰহী ইতিহাসবিদসকলে নাৰীৰ বৈজ্ঞানিক প্ৰচেষ্টা আৰু কৃতিত্ব, তেওঁলোকে সন্মুখীন হোৱা বাধা আৰু প্ৰধান বৈজ্ঞানিক পত্ৰিকা তথা অন্যান্য প্ৰকাশনত নিজৰ কামসমূহ প…
-
বিভূতি লহকৰ
বিভূতি প্ৰসাদ লহকৰ ভাৰতৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ প্ৰকৃতিবিদ আৰু পৰিস্থিতি বিজ্ঞানী (Ecologist)। তেওঁ অসমৰ ঘাঁহনি অঞ্চলৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি আহিছে। তেওঁৰ ডক্টৰেট গৱেষণাৰ বিষয় আছিল অসমৰ মানাহ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ নল গাহৰিৰ বিস্তৃতি অধ্যয়ন।
-
বিয়ছ পদ্ধতি
বিয়ছ পদ্ধতি বা Brain's electrical oscillation signature (BEOS) হৈছে কোনো অপৰাধৰ লগত জড়িত বুলি সন্দেহ কৰা ব্যক্তিৰ মনৰ খবৰ উদ্ধাৰ কৰা এক পদ্ধতি। ব্যক্তি এজনৰ মগজুৰ পৰা বিকিৰিত হোৱা EEG তৰংগৰ দ্বাৰা মগজুৰ সক্ৰিয়তা লিপিবদ্ধ কৰি ব্যক্তিজন অপৰাধৰ লগত জড়িত হৈ আছেনে নাই তাৰ বিশ্লেষণ এই পদ্ধতিৰ দ্বাৰা…
-
বিয়োজক
পচনকাৰী জীৱ বা বিয়োজকৰ অৰ্থ হ’ল, যিয়ে জীৱৰ মৃত শৰীৰক ভাঙি মৃত শৰীৰৰ পৰা পুষ্টিকৰ পদাৰ্থবোৰ চাৰিওফালৰ পৰিৱেশলৈ বিয়পাই দিয়ে। পচন জীৱ-জন্তুৰ হজমৰ দৰে ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল; আচলতে বহুতো উৎসত পাচন আৰু পচন শব্দ দুটা সণ্ঢালনিকৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।
-
বিলম্বিত উপলব্ধি পক্ষপাতিতা
বিলম্বিত উপলব্ধি পক্ষপাতিতা (Hindsight bias)-ৰ আন দুটা নাম হৈছে মই এনে হ'ব বুলি জানিছিলোঁৱেই প্ৰপঞ্চ (knew-it-all-along phenomenon) আৰু বগাই যোৱা নিৰ্ধাৰণবাদ (creeping determinism)। এইয়া একধৰণৰ সহজাত প্ৰৱণতা যাৰ প্ৰভাৱত মানুহে অতীতৰ ঘটনা এটাক বাস্তৱতকৈ অধিক অনুমানযোগ্য হিচাপে ঠাৱৰ কৰে।
-
বিশ্লেষণাত্মক ৰসায়ন
বিশ্লেষণাত্মক ৰসায়ন, যিয়ে পদাৰ্থক পৃথক, চিনাক্তকৰণ আৰু পৰিমাণ নিৰ্ণয় কৰিবলৈ যন্ত্ৰ আৰু পদ্ধতি অধ্যয়ন কৰে আৰু ব্যৱহাৰ কৰে। কাৰ্যক্ষেত্ৰত পৃথক্কৰণ, চিনাক্তকৰণ বা পৰিমাণীকৰণে সমগ্ৰ বিশ্লেষণটো গঠন কৰিব পাৰে বা আন পদ্ধতিৰ সৈতে সংযুক্ত কৰিব পাৰে। পৃথক্কৰণে বিশ্লেষক পৃথক কৰে।
-
বিৱৰ্তনীয়ভাৱে সুস্থিৰ কৌশল
বিৱৰ্তনীয়ভাৱে সুস্থিৰ কৌশল (evolutionarily stable strategy) বা ESS হৈছে এক বিশেষ ধৰণৰ কৌশল অথবা কিছুমান কৌশলৰ সমষ্টি৷ যদি কোনো এটা পৰিৱেশত কোনো এটা জনসমষ্টিয়ে এই কৌশল অৱলম্বন কৰে, তেন্তে সেই জনসমষ্টিটো অভেদ্য হৈ পৰে৷ অৰ্থাৎ, আন বিকল্প কৌশলে (যি প্ৰথমাৱস্থাত বিৰল) এই জনসমষ্টিটোৰ ওপৰত আগ্ৰাসন চলাব…
-
বীণা আগৰৱালা
বীণা আগৰৱালা এগৰাকী ভাৰতীয় উন্নয়নমূলক অৰ্থনীতিবিদ। তেওঁ মেঞ্চেষ্টাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বৈশ্বিক উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠানত উন্নয়নমুলক অৰ্থনীতি আৰু পৰিৱেশৰ অধ্যাপিকা। ভূমি, জীৱিকা আৰু সম্পত্তিৰ অধিকাৰ, লিংগ, অসমতা আৰু দাৰিদ্ৰ্যৰ ৰাজনৈতিক অৰ্থনীতি, আৰু বৈধানিক পৰিৱৰ্তন তেওঁৰ গৱেষণাৰ মূল বিষয়।
-
বৃহৎ হেড্ৰ'ন সংঘৰ্ষক
বৃহৎ হেড্ৰ'ন সংঘৰ্ষক (The Large Hadron Collider; চমুকৈ LHC) হ'ল পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু শক্তিশালী 'কণা সংঘৰ্ষক' (Particle Collider)। ১৯৯৮ৰ পৰা ২০০৮ চনৰ মাজভাগত প্ৰায় ১০,০০০ বিজ্ঞানী আৰু ১০০খন দেশৰ অভিযন্তা লগতে বহুকেইখন বিশ্ববিদ্যালয় আৰু পৰীক্ষাগাৰৰ সহযোগিতাত নিউক্লীয় গৱেষণাৰ ইউৰোপিয়ান সংঘই…
-
বেঁতাৰ শক্তি স্থানান্তৰ
বেতাঁৰ শক্তি স্থানান্তৰ (Wireless Power Transfer; বেতাঁৰ শক্তি সংবহন বা WET) হৈছে তাঁৰ অবিহনে বৈদ্যুতিক শক্তিৰ ভৌতিক সংযোগ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হোৱা এক সংবহন ব্যৱস্থা।
-
বেটি জিন্দাবাদ বেকাৰী
বেটি জিন্দাবাদ বেকাৰী: Beti Zindabad Bakery; ২০১৭ চনত ভাৰতৰ ছত্তীশগড়ৰ যশপুৰ জিলাত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াত মানৱ সৰবৰাহৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা লোকক কৰ্মসংস্থাপনৰ সুযোগ প্ৰদান কৰা হয় আৰু ২০১৭ চনত নাৰী শক্তি পুৰস্কাৰৰ দ্বাৰা সন্মানিত কৰা হয়।
-
বেন ফ্ৰেংকলিন প্ৰভাৱ
বেন ফ্ৰেংকলিন প্ৰভাৱ (Ben Franklin effect) হৈছে এটা প্ৰস্তাৱিত মনোবৈজ্ঞানিক প্ৰপঞ্চ, য'ত: ইতিমধ্যেই অনুগ্ৰহ (সহায়) কৰি থোৱা মানুহ এজনে অইন এজন মানুহৰ প্ৰতি পুনৰ অনুগ্ৰহ কৰাৰ সম্ভাৱনীতা দেখা যায়-লাগিলে সেই মানুহজনৰ পৰা তেওঁ অনুগ্ৰহ লাভ কৰকেই বা নকৰকেই৷ ইয়াৰ এটা ব্যাখ্যা হৈছে- বোধগত অসন্তুষ্টতা…
-
বৰ্ণালী দাস
বৰ্ণালী দাস ( Barnali Das) এগৰাকী অসমৰ যুৱ-জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী৷ তেওঁ তেওঁৰ নিজা অধ্যয়নৰ দ্বাৰা মহাকাশত সূৰ্যতকৈ ডাঙৰ আৰু উষ্ণ আঠটা তৰাৰ বিশেষ বৈশিষ্ট্য ধৰা পেলাবলৈ সক্ষম হয়৷
-
বৰ্তনী ছেদক
বৰ্তনী ছেদক (circuit breaker) হৈছে স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে ক্ৰিয়াশীল হৈ উঠা এটা বৈদ্যুতিক ছুইছ। শ্বৰ্ট ছাৰ্কিট বা অত্যধিক লোদে বৰ্তনী এটাইদি অতি-প্ৰৱাহ চালিত কৰে। সেই প্ৰৱাহে যাতে বৈদ্যুতিক যন্ত্ৰটো বা প্ৰণালীটো ক্ষতিগ্ৰস্ত নকৰে, তাৰ বাবে বৰ্তনী ছেদক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
-
ভণ্ডামি
ভণ্ডামি (Hypocrisy) হ'ল নিজে যি নহয় তাৰ অভিনয় কৰা বা যি নহয় সেইটো বিশ্বাস কৰা। ১২০০ চনৰ আশে-পাশে ইংৰাজী ভাষাত "ভণ্ডামি" শব্দটো প্ৰৱেশ কৰে, যাৰ অৰ্থ আছিল "গুণসম্পন্ন বা মঙ্গলজনকৰ অভিনয় কৰা পাপ"(the sin of pretending to virtue or goodness)।
-
ভাৰতত মহিলাৰ ৰাজনৈতিক অংশগ্ৰহণ
‘ৰাজনৈতিক অংশগ্ৰহণ’ শব্দটোৰ অৰ্থ অতি বহল। ই কেৱল ‘ভোটাধিকাৰ’ৰ সৈতে জড়িত নহয়৷ সমান্তৰালভাৱে ইয়াৰ সৈতে জড়িত হৈ আছে:সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ প্ৰক্ৰিয়া, ৰাজনৈতিক সক্ৰিয়তা, ৰাজনৈতিক চেতনা ইত্যাদি।
-
ভিজা মাটিৰ গোন্ধ (বিজ্ঞান)
ভিজা মাটিৰ গোন্ধ বা পেট্ৰিকোৰ (Petrichor, ) শুষ্ক মাটিত বৰষুণ পৰিলে উৎপন্ন হোৱা সুগন্ধি। সাধৰণে শুকান বতৰৰ পিছত প্ৰথমজাক বৰষুণৰ সময়ত ভিজা মাটিৰ সুবাস উৎপন্ন হয়। এই গোন্ধ বহুতৰে প্ৰিয়।
-
ভূতাপীয় শক্তি
ভূতাপীয় শক্তি (Geothermal Power) হৈছে পৃথিৱীৰ ভূতাপীয় ক্ষমতাৰ দ্বাৰা উৎপাদন কৰা শক্তি৷ শুষ্ক বাস্প বৈদ্যুতিক কেন্দ্ৰ, স্ফুলিংগ বাস্প বৈদ্যুতিক কেন্দ্ৰ আৰু দ্বৈত চক্ৰ বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ (binary cycle power station) প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি এতিয়ালৈকে এই শক্তি আহৰণ কৰি থকা হৈছে৷ ভূতাপীয় বিদ্যুৎ উৎপাদন…
-
মজুৰি শ্ৰমিক
মজুৰী শ্ৰমিক(Wage labour) (সাধাৰণতে বেতনপ্ৰাপ্ত কাম, বেতনপ্ৰাপ্ত নিযুক্তি, বেতনপ্ৰাপ্ত শ্ৰমিক, বা মজুৰী দাসত্ত্ব)ৰ দ্বাৰা এজন শ্ৰমিক আৰু নিয়োগকৰ্তাৰ মাজৰ আৰ্থসামাজিক সম্পৰ্কক বুজোৱা হয়, য'ত শ্ৰমিকে তেওঁলোকৰ শ্ৰমিক শক্তি এক আনুষ্ঠানিক বা অনানুষ্ঠানিক নিযুক্তি চুক্তিৰ অধীনত বিক্ৰী কৰে।
-
মিমেটাইট
মিমেটাইট হৈছে সীহৰ আৰ্চেনেট ক্লৰাইড খনিজ (Pb₅(AsO₄)₃Cl), যি সাধাৰণতে গেলেনা আৰু আৰ্চেন'পাইৰাইটৰ অক্সিডেচনৰ ফলত সীহৰ জমাত গৌণ খনিজ হিচাপে গঠন হয়। এই নামটো গ্ৰীক Μιμητής (mimetes) ৰ পৰা আহিছে, যাৰ অৰ্থ "অনুকৰণকাৰী" আৰু ই মিমেটাইটৰ খনিজ পাইৰ'মৰ্ফাইটৰ সৈতে সাদৃশ্যক বুজায়।
