প্ৰকৃতি আৰু পৰিৱেশ
উদ্ভিদ, প্ৰাণী, ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য · ১,০১২ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
গৰমপানী অভয়াৰণ্য
গৰমপানী অভয়াৰণ্য (Garampani Wildlife Sanctuary) হৈছে অসমৰ কাৰ্বি আংলং জিলাত অৱস্থিত এখন অভয়াৰণ্য। ইয়াৰ মুঠ মাটিকালি হৈছে 6.05 বৰ্গ কি.মি.। গোলাঘাটৰ পৰা ইয়ালৈ দূৰত্ব প্ৰায় 25 কি.মি.। এই অভয়াৰণ্যত বহুতো গৰমপানীৰ উঁহ আৰু জলপ্ৰপাত আছে। ইয়াত হলৌ বান্দৰ আৰু সোণালী বান্দৰ পোৱা যায়।
-
জহা চাউল
জহা চাউল হৈছে চুটি বা মধ্যম আকাৰৰ এবিধ সুগন্ধি চাউল। অসমৰ মাটি আৰু জলবায়ু জহাধানৰ বাবে উপযোগী হোৱাৰ হেতুকে চাউলবিধ মূলতঃ অসমতেই উৎপাদিত হয়। জহা চাউলত যথেষ্ট পৰিমাণে প্ৰাকৃতিক সুগন্ধি ২-এচিটাইল-১-পাইৰ’লাইন নিহিত হৈ থকাৰ বাবে চাউলবিধ নিজস্ব গোন্ধযুক্ত হয়।
-
তগৰ
তগৰ (বৈজ্ঞানিক নাম: Gardenia jasminoides) অসমত খুবেই পৰিচিত এক ফুল। এই ফুলৰ মুল বাসস্থান হল এছিয়া। বহু বছৰ পূৰ্বৰ পৰায়ে চীন দেশত ইয়াৰ খেতি কৰা হয়। ১৮ শতিকাৰ পৰাহে এই ফুল ইংৰাজ সকলৰ বাগিচাত স্থান পায়। শুভ্ৰ ফুল আৰু উজ্জ্বল সেউজীয়া পাতেৰে ই এবিধ গুল্মজাতীয় উদ্ভিদ।
-
দিহিং পাটকাই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
দিহিং পাটকাই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (Dehing Patkai National Park) অসমৰ ডিব্ৰুগড় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাত অৱস্থিত এখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান। ই বৃহত্তৰ দিহিং পাটকাই বৰ্ষাৰণ্যৰ এক অংশ। এই ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক বিস্তৃতি তথা ঘন বনাঞ্চলৰ বাবে ইয়াক 'পূবৰ আমাজান' (The Amazon of the east) বুলিও আখ্যা দিয়া হয়।
-
দেওহাঁহ
দেওহাঁহ ( White-winged Wood Duck )' (Asarcornis scutulata) এবিধ ডাঙৰ আকাৰৰ হাহঁৰ প্ৰজাতি। দেওহাঁহক অসমৰ জাতীয় চৰাই ৰূপে অভিহিত কৰা হয়। এই প্ৰজাতিৰ হাঁহৰ বিশেষ ধৰণৰ বিকট মাতৰ বাবে অসমীয়াত ইয়াক ‘দেওহাঁহ’ বুলি কোৱা হয়।
-
নল গাহৰি
নল গাহৰি (Pygmy hog বৈ়জ্ঞানিক নাম: Porculasalvania) পৃথিৱীৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ সৰু প্ৰজাতিৰ বনৰীয়া গাহৰি। এটা সময়ত এই নল গাহৰি উত্তৰ প্ৰদেশ, নেপাল, উত্তৰবংগ আৰু অসম জুৰি হিমালয়ৰ পাদদেশৰ দক্ষিণে থকা এক সংকীৰ্ণ অঞ্চলৰ ঘাঁহনিত পোৱা গৈছিল।
-
নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
নামদফা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান ( Namdapha National Park) উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ১৯৮৫ কিলোমিটাৰ বৰ্গমাইল (৭৬৬ বৰ্গমাইল) বৃহৎ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান। ১৯৮৩ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই উদ্যানখন ১০০০ৰো অধিক ফুল আৰু প্ৰায় ১৪০০ প্ৰাণী প্ৰজাতিৰ সৈতে পূব হিমালয়ৰ জৈৱ বৈচিত্ৰ্যৰ এক স্থান।
-
নীলগিৰি তহৰ
নীলগিৰি তহৰ (Nilgiri tahr; বৈজ্ঞানিক নামঃ Nilgiritragus hylocrius) হৈছে ভাৰতৰ তামিলনাডু আৰু কেৰালা ৰাজ্যৰ নীলগিৰি পাহাৰ আৰু পশ্চিম ঘাটৰ দক্ষিণ অংশৰ স্থানীয় প্ৰাণী। ই নীলগিৰিট্ৰাগছ (Nilgiritragus) গণৰ একমাত্ৰ প্ৰজাতি। এই প্ৰজাতিটোক আই ইউ চি এনৰ ৰঙা তালিকাত বিপন্ন হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।
-
প্ৰটিষ্টা
কিছুমান জীৱবৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজন পদ্ধতি অনুসৰি প্ৰটিষ্টবোৰ হ'ল সংকোষকেন্দ্ৰীয় অনুজীৱৰ বৃহৎ গোট, যিবিলাক প্ৰটিষ্টা নামৰ জগতৰ অন্তৰ্গত। আধুনিক বৰ্গীকৰণৰ পৰা এই জগৎ খন আঁতৰোৱাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে যদিও এতিয়াও ই বহুলভাৱে প্ৰচলিত হৈ আছে।আধুনিক বৰ্গীকৰণত ভিন্ন আৰু দুৰ সমন্ধীয় পৰ্ব হিচাপে এই গোটটো পুনঃ…
-
পৰিৱেশ অধ্যয়ন
পৰিৱেশ অধ্যয়ন বিষয়টো তাত্বিক আৰু বিৱব্যৱাহাৰি ব্যাখ্যা কৰা�� অধ্যয়ন ( ইংৰাজী: Environmental studies ) হৈছে বিভিন্ন জটিল সমস্যা সমাধানৰ অৰ্থে পৰিৱেশ আৰু মানুহৰ মাজৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াসমূহৰ অধ্যয়ন। পৰিৱেশ অধ্যয়নত প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ, মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশ আৰু সিহঁতৰ মাজৰ সমন্ধ সম্পৰ্কেও অধ্যয়ন কৰা হয়।
-
বহনক্ষম উন্নয়ন
বহনক্ষম উন্নয়ন (Sustainable development) বিকাশ আৰু মানৱ উন্নয়নৰ এনে এক পদ্ধতি, যিয়ে ভৱিষ্যত প্ৰজন্মই নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰণ কৰাৰ ক্ষমতাৰ সৈতে আপোচ কৰিব নলগাকৈ বৰ্তমানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।
-
বাঢ়ৈটোকা
বাঢ়ৈটোকা বা কাঠৰোকা (ইংৰাজী: "Woodpecker" আৰু বৈজ্ঞানিক নাম: "picidae") ঠোঁটেৰে গছ খুলি পোক উলিয়াই খোৱা টান ঠোঁটৰ এবিধ মজলীয়া আকৃতিৰ চৰাই। পৃথিৱীৰ প্ৰায়বোৰ অঞ্চলতে বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ বাঢ়ৈটোকা পোৱা যায়। বাঢ়ৈটোকাৰ পাখিবিলাক বৰ ৰংচঙীয়া। পেটৰ ৰং বগা। মাজে মাজে ক'লা পাখি থাকে। পিঠিৰ ৰং সোণবৰণীয়া।
-
বাহু মাছ
বাহু মাছ বা ভকুৱা মাছ (Catla catla), হৈছে দক্ষিণ এচিয়াত পোৱা কাৰ্প পৰিয়াল চাইপ্ৰিনিডিয়াৰ অন্তৰ্গত এবিধ অৰ্থনৈতিকভাৱে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ নিৰ্মল পানীৰ মাছ। ইয়াক সাধাৰণতে দক্ষিণ ভাৰত, নেপাল, বাংলাদেশ, পাকিস্থান, আৰু ম্যানমাৰৰ নদী আৰু হ্ৰদসমূহত পোৱা যায়।
-
মান ধনিয়া
মান ধনিয়া বা এৰিঞ্জিয়াম ফয়েটিডাম এপিয়েচি পৰিয়ালৰ এবিধ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বহুবৰ্ষজীবী উদ্ভিদ। ইয়াক বন ধনিয়া, নগা ধনিয়া, কাটা মচলা, বঙালী মেমেধু আদি নামেৰেও জনা যায়।
-
লিচু
লিচু (বৈজ্ঞানিক নাম: Litchi chinensis) এবিধ নিৰক্ষীয় তথা ক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ ফল। ৰসাল ১-১.৫ ইঞ্চি ব্যাস বিশিষ্ট ফল। গা গছ প্ৰায় ১০-৩৫ ফুট উচ্চতা বিশিষ্ট হয়। লিচু Sapindaceae পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত Litchi গণৰ একমাত্ৰ সদস্য। আদিতে লিচু চীনত পোৱা গৈছিল। বৰ্তমান বিশ্বৰ বহু স্থানত লিচুৰ খেতি কৰা হয়।
-
ক'ৰডাটা
ক'ৰডাটা (Chordates, ) হ'ল এনেবোৰ প্ৰাণী যিবোৰৰ এডাল পৃষ্ঠ ৰজ্জু, এডাল ফোঁপোলা পৃষ্ঠীয় স্নায়ু ৰজ্জু, Pharyngeal slit, এডাল Endostyle, আৰু অন্ততঃ জীৱন চক্ৰৰ কিছু কালৰ বাবে এডাল নেজ থাকে।
-
অমৰা
অমৰা (Hog Plum) এবিধ টেঙাজাতীয় ফলযুক্ত গছ। ই ফিলিপাইনছ আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ থলুৱা উদ্ভিদ যদিও দক্ষিণ এছিয়া, মূলভূমি দক্ষিণ-পূব এছিয়া، দক্ষিণ চীন আৰু চলোমন দ্বীপপুঞ্জত বিস্তৃতভাৱে প্ৰাকৃতিকীকৰণ হৈছে। ই Anacardiaceae পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত।
-
আঙুৰ
আঙুৰ হৈছে ভিটিচ্ গণৰ অন্তৰ্গত এবিধ লতাজাতীয় উদ্ভিদ বা তাৰ ফল। উদ্ভিদগতভাৱে ই এক প্ৰকাৰৰ বেৰী। আঙুৰ বোৰ ফল হিচাপে সতেজকৈ খাব পাৰি। ইয়াৰ পৰা সুৰা, জাম, ৰস, জেলী, আঙুৰৰ বীজ, ভিনেগাৰ, আৰু আঙুৰৰ বীজৰ তেল আদি প্ৰস্তুত কৰা হয়। আঙুৰ শুকুৱাই কিচমিচ, কুৰাণ্ট আৰু চুলতানা প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।
-
আপেল
আপেল হৈছে আপেল গছ (বৈজ্ঞানিক নাম: Malus domestica)-ত উৎপাদিত এক খাদ্যফল। বিশ্বব্যাপী আপেল গছৰ খেতি কৰা হয় আৰু ই মালছ গণৰ আটাইতকৈ বহুলভাৱে বিকশিত প্ৰজাতি। এই গছৰ উদ্ভৱ হৈছিল মধ্য এছিয়াত, য'ত ইয়াৰ বনৰীয়া পূৰ্বপুৰুষ মালুছ চিভাৰচি (Malus sieversii) আজিও পোৱা যায়।
-
উঁইপৰুৱা
উঁইপৰুৱা ( White-ant,Termite) উঁইপৰুৱা পৰুৱা নহয় যদিও ইংৰাজীত হোৱাইট এণ্ট বুলি কয়। উঁইপৰুৱা আইছপ্টেৰা (isoptera) বৰ্গৰ। উঁইপৰুৱা প্ৰাচীন,পৰ্যাপ্ত আৰু পৰিৱেশ শুদ্ধক প্ৰাণী।
-
এমিন’ এছিড
এমিন’ এছিড (Amino acid) হৈছে প্ৰটিন যৌগ গঠনৰ মৌলিক একক। ৰসায়ন বিজ্ঞানত ইয়াক জৈৱ-ৰসায়ন বিভাগত অধ্যয়ন কৰা হয়। বহুসংখ্যক এমিন’ এছিড বিশেষ ৰাসায়নিক বান্ধনি (পেপটাইড্ বান্ধনি)-ৰে লগ লাগি একোটা বৃহৎ প্ৰটিন যৌগৰ সৃষ্টি কৰে। প্ৰাকৃতিকভাৱে জীৱদেহত মূলত ২০ ধৰণৰ এমিন’ এছিড পোৱা যায়।
-
এলক'হল
এলক'হল হৈছে একপ্ৰকাৰৰ জৈৱ যৌগ। ইহঁতৰ হাইড্ৰ'ক্সিল কাৰ্যকৰী গোটটো এটা এলকাইল বা এৰাইল গোটৰ কাৰ্বনৰ সৈতে এটা বন্ধনত আবদ্ধ হৈ থাকে। সাধাৰণভাৱে এলক'হলক CnH2n+1OH এই সাধাৰণ সূত্ৰৰ মাধ্যমেৰে প্ৰকাশ কৰা হয়। এলক'হল শব্দটো আৰবি শব্দ "আল-কুহ"ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ সাধাৰণভাৱে ইথানল।
-
কদম
কদম (বৈজ্ঞানিক নাম: Neonauclea cadamba ) ভাৰতৰ ঘাইকৈ অসম, পশ্চিমবংগ, আন্দামান দ্বীপপুঞ্জ,আৰু বাংলাদেশৰ এক সাধাৰণ গছ। নীপ, বৃত্তপুষ্প, মেঘাগমপ্ৰিয়, কৰ্ণপূৰক, ভৃঙ্গবল্লভ, মঞ্জুকেশিনী, পুলকি, সৰ্ষপ, প্ৰাবৃষ্য, ললনাপ্ৰিয়, সুৰভি, সিন্ধুপুষ্প ইত্যাদি বিভিন্ন নামেৰে কদম জনাজাত।
-
গাখীৰতী বন
গাখীৰতী বন (বৈজ্ঞানিক নাম: Euphorbia hirta) আমেৰিকাৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অঞ্চলৰ পৰা উৎপত্তি হোৱা এবিধ ক্ৰান্তীয় অপতৃণ। এই উদ্ভিদক কেতিয়াবা এষ্ঠমা-প্লাণ্ট (asthma-plant; হাঁপানি-উদ্ভিদ) বুলিও কোৱা হয়। ই মুকলি ঘাঁহনি, পথৰ কাষত গজা এবিধ নোমযুক্ত বনৌষধি।
-
ঘৰ-শালিকা
ঘৰ-শালিকা ( Common Myna, বৈজ্ঞানিক নাম: Acridotheres tristis) 'Sturnidae' পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত এছিয়াৰ এবিধ থলুৱা চৰাই। এই সৰ্বভক্ষী চৰাইৰ প্ৰজাতিটোৱে জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলত নিজকে অভিযোজন কৰাত পাকৈত বুলি জনা যায়। ই ভাৰতীয় সংস্কৃতিত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰি আহিছে।
-
চক্ৰশিলা অভয়াৰণ্য
চক্ৰশিলা অভয়াৰণ্য (Chakrashila Wildlife Sanctuary) অসমৰ ধুবুৰী আৰু কোকৰাঝাৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত অভয়াৰণ্য। এই অভয়াৰণ্যখন সোণালী বান্দৰৰ বাবে প্ৰখ্যাত ই ভাৰতৰ সোণালী বান্দৰৰ দ্বিতীয় সংৰক্ষিত বাসস্থান।
-
চুটীয়া শালিকা
চুটীয়া শালিকা (Jungle Myna, বৈজ্ঞানিক নাম Acridotheres fuscus) শালিকা জাতীয় চৰাইৰ প্ৰজাতি সমূহৰ ভিতৰত অন্যতম প্ৰজাতি৷
-
তিতাফুল
তিতাফুল হৈছে এবিধ সপুষ্পক উদ্ভিদ। ইয়াৰ অন্য নাম বাহক (ৰঙা)। ওখ প্ৰায় ১০-১২ ফুট মান হয়। পাত ডাঙৰ আৰু আগবোৰ জোঙা, জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ফুল ফুলে। ফুলৰ সোৱাদ তিতা।
-
তীক্ষ্ণদন্তী প্ৰাণী
তীক্ষ্ণদন্তী প্ৰাণী (Rodent) বুলিলে এন্দুৰ জাতীয় স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ এটা বৃহৎ দলকে বুজায়। এন্দুৰৰ উপৰিও এই গোটত আছে শহা পহু, নিগনি, ইত্যাদি। এণ্টাৰ্কটিকাৰ বাদে অন্য সকলো মহাদেশতেই ইহঁতক পোৱা যায়। তীক্ষ্ণ দাঁত থকাৰ কাৰণে তীক্ষ্ণদন্তীয়ে কাঠ, কাগজ ইত্যাদি কঠিন বস্তু সহজে খাব পাৰে।
-
তেজপাত
তেজপাত (বৈজ্ঞানিক নাম:Cinnamomum tamala) এবিধ সুগন্ধি গুল্মজাতীয় উদ্ভিদ। ইয়াৰ পাত শুকুৱাই বা কেঁচাকৈ মছলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ডালচেনি গোত্ৰৰ অন্তৰ্গত এই উদ্ভিদ মূলতঃ ভাৰত, বাংলাদেশ, নেপাল, ভূটান আৰু চীন দেশত পোৱা যায়। ইয়াৰ পাত আৰু অন্যান্য অংশৰ এক সুকীয়া গোন্ধ আৰু জ্বলা জ্বলা সোৱাদ আছে।
