ধৰ্ম আৰু দৰ্শন
দেৱ-দেৱী, মন্দিৰ, সত্ৰ, পুৰাণ আৰু দাৰ্শনিক চিন্তা · ১,৯৫৭ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
থুপৰামায়া
থুপৰামায়া হৈছে শ্ৰীলংকাৰ আটাইতকৈ পুৰণি নথিভুক্ত বৌদ্ধ মন্দিৰ। ইয়াৰ নিৰ্মাণ মহিন্দ থেৰা (মহিন্দগমনয়) কাল আৰু দ্বীপটোত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তনৰ পৰাই আৰম্ভ হয়।
-
থেমিষ্টো (ইনাকাছৰ কন্যা)
থেমিষ্টো (প্ৰাচীন গ্ৰীক: Θεμιστώ) গ্ৰীক শ্ৰুতিকথা অনুসৰি নদী দেৱতা ইনাকাছৰ কন্যা আৰু জিউছৰ দ্বাৰা আৰ্কাছৰ মাতৃ আছিল। কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি তেওঁক কেলিষ্টোৰ আন এটা ৰূপ, জিউছৰ দ্বাৰা আৰ্কাছৰ মাতৃ মেগিষ্টো বুলিও কোৱা হৈছে।
-
থোইবি
মইৰাং থোইবি (পুৰণি মণিপুৰী: মইলাং থোইপি) বা ইৱাংলন থোইবি (পুৰণি মণিপুৰী: ইৱাংলন থোইপি) প্ৰাচীন মইৰাং কংগলেইৰল কিংবদন্তিৰপৰা খম্বা থোইবি কাহিনীৰ মূল চৰিত্ৰ। প্ৰাচীন মইৰাং ৰাজ্যৰ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী। তাই ৰজাৰ কন্যা নহয়।
-
দ'দান থান
অসমৰ গোৱালপাৰা জিলাৰ আগিয়াৰ পৰা ১৮ কিলোমিটাৰ আঁতৰত অৱস্থিত বায়দাত অৱস্থিত এখন থান হ'ল শ্ৰীশ্ৰী ৰিছি আশ্ৰিত দ'দান থান৷ প্ৰতিবছৰে ফাগুনৰ শুক্লা মহাষ্টমীৰ পৰা একাদশীলৈ ইয়াত এখন মেলা উদযাপন কৰা হয়৷ ১৯৭১ চনৰ পৰা ৰাভাসকলে পৰম উলহ-মালহেৰে ইয়াক জাতীয় উৎসৱ হিচাপে পালন কৰি আহিছে৷ এই মেলাত শিৱৰ (ৰিছি)…
-
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্মত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বিভিন্ন পৰম্পৰা অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে, যাৰ মাজত দুটা প্ৰধান পৰম্পৰা আছে: মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম আৰু থেৰাৱাদা বৌদ্ধ ধৰ্ম। ঐতিহাসিকভাৱে, মহাযান ধৰ্মৰ এই অঞ্চলত এক প্ৰধান স্থান আছিল, কিন্তু আধুনিক সময়ত, অধিকাংশ দেশে থেৰাৱাদা পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰে।
-
দুঃশলা
দুঃশলা (Sanskrit: दुःशला), (দুঃশলা নামটো দুশলা হিচাপেও ঠায়ে ঠায়ে লিখা দেখা যায়) কৌৰৱ কূলৰ ধৃতৰাষ্ট্ৰ ৰজাৰ একমাত্ৰ দুহিতা আছিল। হিন্দু মহাকাব্য মহাভাৰতত কৌৰৱৰ ভগ্নী হিচাপে দুঃশলা বৰ্ণিত হৈছে।
-
দুৰ্গমাসুৰ
দুৰ্গমা, দুৰ্গমাসুৰ হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত এজন অসুৰ ৰজা। তেওঁৰ কিংবদন্তি শাকম্ভৰী দেৱীৰ উৎপত্তিৰ সৈতে জড়িত।
-
দেশ অনুসৰি ইছলাম ধৰ্ম
ইছলামৰ অনুগামীসকলে ২০২২ চনত ২০১৭ চনৰ প্ৰস্তাৱিত প্ৰক্ষেপণ বজাই ৰাখি বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম আৰু দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা ডাঙৰ ধৰ্মীয় গোট গঠন কৰে। ২০২০ চনলৈকে পিউ ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰ (পিইডব্লিউ)ৰ প্ৰক্ষেপণ অনুসৰি বিশ্বজুৰি মুঠ ২ বিলিয়ন অনুগামী আছে।
-
দেৱী লঞ্জাৰ
দেৱী লঞ্জাৰ হৈছে ইণ্ডোনেছিয়াৰ সাগৰৰ দেৱী। তেওঁ মধ্য জাভাৰ পেকালোংগান চহৰৰ জনপ্ৰিয় দেৱী৷ "লাঞ্জাৰ" শব্দৰ অৰ্থ হ'ল বিবাহ বিচ্ছেদ হোৱা আৰু সন্তান নথকা মহিলা। বিশেষকৈ পেকালোংগানবাসীৰ দেৱী লঞ্জাৰৰ প্ৰতি এতিয়াও দৃঢ় বিশ্বাস আছে।
-
দেৱী ৰতি
দেৱী ৰতি, যাক চাং হিয়াং ৰাতিহ বা চাং হিয়াং ছেমাৰা ৰাতিহ বুলিও কোৱা হয়, জাভা আৰু বালিত পূজা কৰা হিন্দু চন্দ্ৰ দেৱী। তেওঁৰ সৌন্দৰ্য্য আৰু কৃপাৰ বাবে তেওঁ সুপৰিচিত, এইদৰে তেওঁক সৌন্দৰ্য্যৰ দেৱী হিচাপেও পৰিচিত হৈছিল। তাইৰ মিথটো চন্দ্ৰগ্ৰহণৰ সৈতে জড়িত৷
-
দ্বন্দ্ববাদ
দ্বন্দ্ববাদ (Dialectic) শব্দই মূলতঃ কোনো বিষয়ৰ ওপৰত বিভিন্ন দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰা কিন্তু যুক্তিযুক্ত যুক্তিৰ জৰিয়তে সত্যত উপনীত হ'ব বিচৰা লোকসকলৰ মাজত হোৱা সংলাপক বুজায়। দ্বন্দ্ববাদ বিতৰ্কৰ সৈতে মিল আছে, কিন্তু ধাৰণাটোৱে আৱেগিক আবেদন আৰু অলংকাৰৰ দৰে বিষয়ভিত্তিক উপাদানসমূহ বাদ দিছে।
-
দ্বিবিদ
দ্বিবিদ হিন্দু ধৰ্মত প্ৰচলিত বিভিন্ন বান্দৰ সদৃশ এটা চৰিত্ৰৰ নাম। ব্ৰহ্ম পুৰাণ আৰু হিন্দু সাহিত্যৰ অন্যান্য গ্ৰন্থত তেওঁৰ অসুৰ। এই অসুৰক বলোৰামে বধ কৰে। ৰামায়ণ মতে ৰাম আৰু ভায়েক লক্ষ্মণক ৰাৱণক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰা মৈন্দাৰ অন্যতম ভাতৃ।
-
নকুল সহদেৱ ৰথ
নকুল সহদেৱ ৰথ ভাৰতৰ তামিলনাডু ৰাজ্যৰ কাঞ্চীপুৰম জিলাৰ বংগ উপসাগৰৰ ক’ৰ’মেণ্ডেল উপকূলৰ মহাবলীপুৰমত পঞ্চৰথ কমপ্লেক্সত অৱস্থিত এক কীৰ্তিচিহ্ন। ই একক ভাৰতীয় শিল কাটি স্থাপত্যৰ উদাহৰণ।
-
নটৰ-ডেমৰ কেথেড্ৰেল
নটৰ-ডামৰ কেথেড্ৰেল (Notre Dame de Paris) ফ্ৰান্সৰ ৰাজধানী পেৰিছত অৱস্থিত৷ স্থাপত্য শৈলীৰ উৎকৃষ্ট নিদৰ্শন বুলি ধৰা হয়৷ ১৯৯১ চনত ইউনেস্কৱে ইয়াক বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰৰ স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে৷ এই কেথেড্ৰেল পেৰিছৰ দ্ৰষ্টব্য স্থানবোৰৰ অন্যতম৷
-
নভিৰাজ
ৰজা নভি বা নভি ৰায় আছিল অৱসৰপিনিৰ (জৈন ধৰ্মত মহাজাগতিক সময়চক্ৰৰ অৱনমিত অৰ্ধেক আৰু বৰ্তমান জগতখন যিটোত আছে বুলি কোৱা হয়)ৰ ১৪ নং বা শেষ কুলাকাৰ। বৰ্তমান অৱসৰপিনিৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ (জৈন ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠাপক) ঋষভনাথৰ পিতৃ।
-
নলেশ্বৰ থান
নলেশ্বৰ থান তেজপুৰ চহৰৰ দ-বেছেৰীয়া গাঁৱত অৱস্থিত| তথ্য অনুসৰি, ১৭৬০ চনৰ ভাদ মাহত সেই গাঁৱৰে মূৰাৰী সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰ প্ৰভু নমোৰাম গোস্বামীদেৱে এই থান খন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।
-
নাগনেচিয়া মাতা
নাগনেচিয়া মাতা বা নাগানেচি মাতা (চক্ৰেশ্বৰী বুলিও জনা যায়) হিন্দু দেৱী দেৱীৰ এটা ৰূপ। তেওঁ বিকানেৰ ৰাজ্যৰ মাৰৱাৰ ৰাজ্যৰ ৰাথোৰ ৰাজপুতসকলৰ কুলদেৱী আৰু তেওঁৰ মূল মন্দিৰ ৰাজস্থানৰ যোধপুৰৰ ওচৰৰ নগানা গাঁৱত অৱস্থিত।
-
নাগেশ্বৰ মন্দিৰ
নাগেশ্বৰ মন্দিৰ ভাৰতৰ গুজৰাট ৰাজ্যত অৱস্থিত হিন্দুসকলৰ এক অন্যতম ধৰ্মীয় পীঠস্থান। গুজৰাটৰ জামনগৰত অৱস্থিত এই মন্দিৰৰ শিৱলিংগক সমগ্ৰ ভাৰতৰ বিভিন্ন স্থানত অৱস্থিত দ্বাদশ জ্যোতিৰ্লিংগৰ অন্যতম বুলি বিবেচনা কৰা হয়।
-
নাগ্নজিতী
নাগ্নজিতী (नाग्नजिती)ক সত্যা আৰু নপিন্নাই বুলিও কোৱা হয়৷তেওঁ হিন্দু দেৱতা কৃষ্ণৰ আঠগৰাকী পত্নীৰ গোট অষ্টভাৰ্যাৰ পঞ্চম। বৈষ্ণৱ গ্ৰন্থত নাগ্নজিতীক লক্ষ্মীৰ তৃতীয় দিশ নীলাদেৱীৰ অৱতাৰ বুলি কোৱা হয়।
-
নানা বুলুকু
নানা বুলুকু, যাক নানা বুৰুকু, নানা বুকু বা নানান-বৌক্ল বুলিও কোৱা হয়, পশ্চিম আফ্ৰিকাৰ ফন জনগোষ্ঠী (বেনিন, ডাহোমে) আৰু ইৱে জনগোষ্ঠী (ট'গো)ৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মৰ নাৰী সৰ্বোচ্চ সত্তা।
-
নাৰ্চিছাছ
গ্ৰীক পুৰাণত নাৰ্চিছাছ (; Νάρκισσος) হৈছে বয়োটিয়াৰ থেছপিয়েৰ (বিকল্পভাৱে মিমাছ বা আধুনিক Karaburun, ইজমিৰ) এজন চিকাৰী, যিজন তেওঁৰ সৌন্দৰ্যৰ বাবে পৰিচিত আছিল আৰু যি সকলোকে মোহিত কৰিছিল৷ অভিডৰ মেটামৰ্ফছিছত পোৱা কাহিনীৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় সংস্কৰণ অনুসৰি, নাৰ্চিছাছে তেওঁৰ ওচৰলৈ অহা সকলো নাৰী আৰু…
-
নীলা দেৱী
নীলা দেৱী ( Nila Devi), এগৰাকী আঞ্চলিক হিন্দু দেৱী আৰু শ্ৰীদেৱী আৰু ভূদেৱীৰ সৈতে বিষ্ণুৰ তৃতীয় গৰাকী সহধৰ্মিনী। কৃষ্ণৰ ৰূপত বিষ্ণুৰ অৱতাৰৰ সময়ত তেওঁ বিষ্ণুৰ সহধৰ্মিনী হয়। এই গৰাকী দেৱী দক্ষিণ ভাৰতত জনপ্ৰিয়, বিশেষকৈ তামিল সংস্কৃতিত বিষ্ণুৰ সহধৰ্মিনী হিচাপে তেওঁ পৰিচিত।
-
নৈতিক প্ৰকৃতিবাদ
নৈতিক প্ৰকৃতিবাদ (যাক প্ৰকৃতিবাদী জ্ঞানবাদী সংজ্ঞাবাদ বুলিও কোৱা হয়) হৈছে নৈতিক ধৰ্ম আৰু তথ্যসমূহ প্ৰাকৃতিক ধৰ্মলৈ হ্ৰাসযোগ্য আৰু অভিজ্ঞতাভিত্তিক বা বৈজ্ঞানিক উপায়েৰে অধ্যয়ন কৰিব পৰা বুলি কোৱা মেটা-নৈতিক দৃষ্টিভংগী।
-
ন্যাই ৰোৰো কিদুল
ন্যাই ৰোৰো কিদুল বা নী ৰৰো কিদুল ইণ্ডোনেছিয়ান লোককথাৰ এটা অতিপ্ৰাকৃতিক সত্তা। চুণ্ডানিজ আৰু জাভানীজ পৌৰাণিক কাহিনীত তেওঁ দক্ষিণ সাগৰৰ ৰাণী আৰু শাসক। জাভানীজ পৌৰাণিক কাহিনীত কাঞ্জেং ৰাটু কিডুল হৈছে শস্য চপোৱাৰ দেৱী আৰু প্ৰকৃতিৰ দেৱী হিচাপে জীৱনৰ ক্ষেত্ৰখন পূৰণ কৰা দেৱা কাপিং তেলুৰ সৃষ্টি।
-
নৱ বিহাৰ
নৱ বিহাৰ (পাৰ্চী: نوبهار; আক্ষৰিক অৰ্থ 'নতুন মঠ') আছিল উত্তৰ আফগানিস্তানৰ প্ৰাচীন বালখ চহৰৰ ওচৰত অৱস্থিত দুটা বৌদ্ধ মঠৰ এটা গোট। ঐতিহাসিক বিৱৰণীয়ে ইংগিত দিয়ে যে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম আৰু একাদশ শতিকাৰ ভিতৰত এই বিহাৰটো বৌদ্ধ ধৰ্মৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হিচাপে বিকশিত হৈ উঠিছিল।
-
পদ্ম (বিষ্ণু)
পদ্ম (पद्म) হৈছে বিষ্ণুৱে ধাৰণ কৰা চাৰিটা বৈশিষ্ট্যৰ ভিতৰত অন্যতম। ইয়াৰ সৈতে জলভাগৰ ওপৰত অৱস্থিত বিষ্ণুৰ বাসস্থানৰ লগতে সৃষ্টি আৰু জন্মৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ভূমিকা জড়িত হৈ আছে।
-
পদ্মনাভ তীৰ্থ
পদ্মনাভ তীৰ্থ আছিল এজন ভাৰতীয় দ্বৈত দাৰ্শনিক, পণ্ডিত আৰু মধ্বাচাৰ্যৰ শিষ্য। মধ্বাচাৰ্যৰ পিছত পুৰোহিতৰ আসনত উঠি তেওঁ তেওঁৰ ৰচনাৰ প্ৰাথমিক ধাৰাভাষ্যকাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু তেনে কৰাৰ সময়ত মাধৱৰ সংক্ষিপ্ত আৰু লেকনিক লেখা শৈলীক উল্লেখযোগ্যভাৱে স্পষ্ট কৰি দিছিল।
-
পাছিথিয়া
পাছিথিয়া (প্ৰাচীন গ্ৰীক: Πασιθέα, ইংৰাজী: Pasithea, Pasithee বা Pasitheia) গ্ৰীক শ্ৰুতিকথা অনুসৰি এগৰাকী অন্যতম সৌন্দৰ্য্য আৰু অনুগ্ৰহৰ দেৱী (গ্ৰেচ) আৰু হিপনোছৰ পত্নী আছিল। ননছৰ মহাকাব্য ডাইঅ’নিচিয়াকাত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম শতিকা) তেওঁ এফ্ৰোডাইটিৰ তিনি গৰাকী পৰিচাৰিকা গ্ৰেচৰ ভিতৰত অন্যতম অছিল।
-
পাৰ্ছি (শ্ৰুতিকথা)
পাৰ্ছি (প্ৰাচীন গ্ৰীক: Πέρση, ইংৰাজী: Perse, আক্ষৰিক অৰ্থ: 'ধ্বংসকাৰী') গ্ৰীক শ্ৰুতিকথা অনুসৰি টাইটান অ'চেনাছ আৰু টেথিছৰ তিনি হাজাৰ অ'চেনিডৰ ভিতৰত অন্যতম সামুদ্ৰিক দেৱী৷ তেওঁৰ নামটো পাৰ্ছা (Persa), পাৰ্ছাইড (Perseide), পাৰ্ছিয়া (Persea) বা পাৰ্ছেইছ (Perseis) বুলিও বানান কৰা হৈছিল।
-
পিটচেন
পিটচেন চাইবেৰিয়ান টাটাৰসকলৰ মাজত প্ৰচলিত পৌৰাণিক কাহিনীৰ এটা বনপ্ৰাণী। পিটচেনৰ ভূমিকা পৰস্পৰ বিৰোধী। ই ভাগ্য কঢ়িয়াই আনিব পাৰে, কিন্তু বিপদো আনিব পাৰে, মানুহক বন্য জন্তুলৈ সলনি কৰাব পাৰে।