প্ৰকৃতি আৰু পৰিৱেশ

সকলো প্ৰবন্ধ

• বানপানী

  বানপানী (flood) হ'ল সাধাৰণ পৰিস্থিতিত শুকান হৈ থকা পৃথিৱীৰ স্থলভাগ জলমগ্ন হোৱা অৱস্থা। সাধাৰণতে কোনো হ্ৰদ বা নদীৰ পানী বাঢ়ি ওফন্দি বানপানীৰ সৃষ্টি কৰে। অত্যধিক বৰষুণ, বৰফ গলা আদি কাৰণতো বানপানী হয়। বোৱতী পানীয়ে গছ-গছনি, ঘৰ, জীৱ-জন্তু আদি উটুৱাই নিয়ে। ই বৰ্তমান যুগৰ এটা ভয়ংকৰ প্ৰাকৃতিক দূৰ্যোগ।

  প্ৰকৃতি১,০৬৬ শব্দ
  

• ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘ

  ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘ (Bengal tiger, বৈজ্ঞানিক নাম: Panthera tigris tigris) বাঘৰ এটা প্ৰখ্যাত উপপ্ৰজাতি। শেহতীয়া তথ্য অনুসৰি ভাৰতত ইয়াৰ জনসংখ্যা ১,৭০৬-১,৯০৯ টা, বাংলাদেশত ৪৪০ টা, নেপালত ১৬৩-২৫৩টা আৰু ভূটানত প্ৰায় ৬৭-৮১ টা। ২০০০ চনত আই.ইউ. চি.

  প্ৰকৃতি৬৯৫ শব্দ
  

• গম

  গম বা ঘেঁহু (Wheat) ভাৰতৰ দ্বিতীয় প্ৰধান শস্য। উত্তৰ আৰু পশ্চিম ভাৰতৰ ই প্ৰধান খাদ্য শস্য। আন খাদ্য বস্তুতকৈ গম খাদ্য হিচাপে বেছি পুষ্টিকাৰক। গম এবিধ শীতকালীন ৰবি শস্য।

  প্ৰকৃতি২৫৮ শব্দ
  

• আলু (পাচলি)

  আলু (ইংৰাজী: Potato) এবিধ আমেৰিকাৰ স্থানীয় স্বেতসাৰ যুক্ত মাটিৰ তলত হোৱা পাচলি৷ বিশ্বৰ বহু ঠাইত প্ৰধান খাদ্য হিচাপে আলু খোৱা হয়। আলুৰ বৈজ্ঞানিক নাম Solanum tuberosum। মাটিৰ তলত গছৰ শিপাত ইয়াৰ উৎপাদন হয়। আলুৰ খেতি কৰি বহুলভাৱে ইয়াৰ উৎপাদন কৰা হয় কাৰণ আলুৰ চাহিদা অতি বেছি।

  প্ৰকৃতি২৭৮ শব্দ
  

• সপুষ্পক উদ্ভিদ

  সপুষ্পক উদ্ভিদ বা ফুল ফুলা উদ্ভিদ হল পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ অধিক বৈচিত্ৰময় স্থল উদ্ভিদ। এই উদ্ভিদ সমূহত ফুল ফুল আৰু ইয়াৰ ফল সমূহৰ ভিতৰত বীজ সমূহ সুৰক্ষিত হৈ থাকে। বীজ সমূহৰ ভিতৰত এটা বা দুটা দল থাকে আৰু এই দল সমূহৰ ভিক্তিত ইয়াক একবীজপত্ৰি আৰু দ্বিবীজপত্ৰি হিচাপে ভাগ কৰা হৈছে।

  প্ৰকৃতি৪৩৫ শব্দ
  

• নাৰিকল

  নাৰিকল (Cocos nucifera) হ’ল পাম বা তাল পৰিয়ালৰ (Arecaceae) অন্তৰ্গত এবিধ উদ্ভিদ। ই Cocos গণৰ একমাত্ৰ জীৱিত প্ৰজাতি। "নাৰিকল" শব্দটোৱে গোটেই গছজোপাক বা ইয়াৰ টান ফলটোক বুজাব পাৰে। এই গছ প্ৰথমতে কেন্দ্ৰীয় ইণ্ডো-পেচিফিক অঞ্চলৰ থলুৱা উদ্ভিদ আছিল।

  প্ৰকৃতি৩,৬৩৮ শব্দ
  

• মলুৱা বান্দৰ

  মলুৱা বান্দৰ (Rhesus Macaque) হ’ল, আটাইতকৈ বহুলভাৱে বিস্তৃত আৰু মানুহৰ সৈতে ওচৰ সম্পৰ্ক থকা এবিধ বান্দৰৰ প্ৰজাতি৷ ই যথেষ্ট বুদ্ধিমান বান্দৰ হিচাপে খ্যাত৷

  প্ৰকৃতি৪৪২ শব্দ
  

• আম

  আম (Mango, বৈজ্ঞানিক নাম: Mangifera indica) হৈছে 'Mangifera' গোত্ৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত এবিধ ৰসাল ফলধৰা উদ্ভিদ। এই উদ্ভিদবিধ দক্ষিণ এছিয়াত স্থানীয়ভাৱে দেখা পোৱা যায়। আমে ভাৰতবৰ্ষ আৰু ফিলিপাইনছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফল আৰু বাংলাদেশৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বৃক্ষ (national tree) হিচাপে স্বীকৃতি পাইছে।

  প্ৰকৃতি২৪৫ শব্দ
  

• কুঁহিয়াৰ

  কুঁহিয়াৰ (Sugarcane) এবিধ তৃণজাতীয় শস্য। কুঁহিয়াৰ আমাৰ দেশৰ এবিধ অৰ্থশস্য হিচাপে বিখ্যাত কৃষি। কুঁহিয়াৰৰ পৰা চেনি-গুৰ তৈয়াৰ কৰা হয়। পৃথিৱীৰ মুঠ উৎপাদনৰ ১/৪ অংশ ভাৰতে উৎপাদন কৰে। এই খেতিৰ বাবে বছৰটোৰ ১০ ৰ পৰা ১২ মাহ পৰ্য্যন্ত সময় লাগে। অৰ্থাৎ কুঁহিয়াৰ গছ গোটেই বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে।

  প্ৰকৃতি২৭৫ শব্দ
  

• জীৱন

  জীৱন হৈছে এক বিশেষ ধৰণৰ জৈৱিক প্ৰক্ৰিয়া সংঘটিত কৰা ভৌতিক দেহ। এই প্ৰক্ৰিয়াবোৰৰ অবিহনে বা বন্ধহৈ গ'লে ইহঁতক মৃত বুলি কোৱা হয়। পৃথিৱীত উদ্ভিদ, প্ৰাণী, ভেঁকুৰ, শেলাই, প্ৰটিষ্ট­, আৰ্কিয়া আৰু বেক্টেৰিয়া আদি ভিন্ন প্ৰকাৰৰ জীৱন দেখা পোৱা যায়। ভাইৰাছবোৰক জীৱিত বুলি গণ্য কৰা নহয়।

  প্ৰকৃতি৩৮৩ শব্দ
  

• তুলসী

  তুলসী হৈছে লেমীয়াছী (Lamiaceae) পৰিয়ালৰ এবিধ সুগন্ধী ঔষধি উদ্ভিদ। ইয়াক ভাৰত উপমহাদেশীয় অঞ্চলত থলুৱাভাৱে দেখিবলৈ পোৱা যায়। তুলসীৰ বৈজ্ঞানিক নাম হ'ল ওছিমাম তেনুইফ্লোৰাম (Ocimum tenuiflorum) বা ওছিমাম ছেংকটাম (Ocimum Sanctum)। তুলসীক ইংৰাজীত 'হোলী বেছিল' (Holy Basil) বুলি জনা যায়।

  প্ৰকৃতি২০৭ শব্দ
  

• শিয়াল

  শিয়াল (Jackal) শিয়াল আফ্ৰিকা আৰু ইউৰেছিয়াৰ কেনিডি পৰিয়ালৰ এবিধ স্থানীয় প্ৰজাতি। শিয়ালৰ ইংৰাজী "জ্যাকেল" শব্দটো ঐতিহাসিকভাৱে কেনিডি পৰিয়ালৰ বহুতো প্ৰজাতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে যদিও আধুনিক যুগত সাধাৰণতে তিনিটা প্ৰজাতিক বুজায়৷ সেই কেইটা হৈছে মধ্য আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কীয় ক'লা…

  প্ৰকৃতি৪০৬ শব্দ
  

• কল

  কল (Banana) হৈছে 'মুছেছি' পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত 'মুছা' জাতৰ বিভিন্ন ধৰণৰ বৰ্ণসংকৰ আৰু সাধাৰণ প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদত উৎপাদিত এক প্ৰকাৰৰ দীঘলীয়া আকৃতিৰ, খোৱাৰ উপযোগী ফল। পৃথিৱীৰ গ্ৰীষ্মপ্ৰধান অঞ্চলত এই ফলৰ যথেষ্ট ব্যৱসায়িক গুৰুত্ব আছে।

  প্ৰকৃতি৫৩১ শব্দ
  

• মৌ-মাখি

  মৌ-মাখি (Honey bee) এবিধ সন্ধিপদী প্ৰাণী। সমাজ পাতি বাস কৰা মৌ-মাখিবোৰক পৃথিৱীৰ সকলো ঠাইতে পোৱা যায়। ইহঁতে ফুলে ফুলে ৰস বিচাৰি উৰি ফুৰে। শৰীৰৰ গঠন আৰু কামৰ দিশৰ পৰা এইবোৰক উচ্চস্তৰৰ পতংগ ৰূপে জনা যায়। ইহঁতে মৌবাহ সাজি থাকে। এই মৌবাহবোৰক মৌচাক বোলা হয়।

  প্ৰকৃতি৩৮৬ শব্দ
  

• উৎসেচক

  উৎসেচক (Enzyme) হৈছে এক প্ৰকাৰৰ জৈৱিক অনুঘটক। উৎসেচকে ৰাসায়নিক বিক্ৰিয়া ত্বৰান্বিত কৰে। এই প্ৰক্ৰিয়াৰ আৰম্ভণিৰ অনুবোৰক বিক্ৰিয়ক বোলে আৰু উৎসেচকে সিহঁতক উৎপাদক নামৰ অন্য অনুলৈ ৰূপান্তৰ কৰে। কোষত সংঘটিত হোৱা প্ৰায় সকলো পৰিপাক ক্ৰিয়াতে উৎসেচকৰ প্ৰয়োজন হয়।

  প্ৰকৃতি২১৬ শব্দ
  

• জীৰা

  জীৰা (বৈজ্ঞানিক নাম: Cuminum cyminum) এবিধ বাৰ্ষিক তৃণজাতীয় উদ্ভিদ আৰু তাৰ বীজ। ঘাইকৈ মছলা হিচাপে ব্যৱহৃত জীৰা এছিয়াৰ স্থানীয় উদ্ভিদ। ইয়াৰ ফলৰ ভিতৰত থকা জীৰাৰ গুটিসমূহ গোটাই বা গুৰি দুই ধৰণে খাদ্যত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ ঔষধি গুণ আছে বাবে পাৰম্পৰিক চিকিৎসা পদ্ধতিত জীৰা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

  প্ৰকৃতি২১৯ শব্দ
  

• নামেৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান

  নামেৰী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ব্যাঘ্ৰ সংৰক্ষণ বনাঞ্চল অসমৰ শোণিতপুৰ জিলাত হিমালয়ৰ পাদদেশত অৱস্থিত এখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান। ই অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাকে ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্পৰ সীমান্তৱৰ্ত্তী এক উদ্যান আৰু এই দুয়োখনে মিলি প্ৰায় ১০০০ বৰ্গ কিমি অঞ্চল আগুৰি আছে।

  প্ৰকৃতি৯৫৪ শব্দ
  

• মেচেকা

  মেচেকা (Fishing cat, বৈজ্ঞানিক নামঃ Prionailurus viverrinus) এবিধ মেকুৰী জাতীয় জন্তু। ইয়াক নামনি অসমত মাছপইতা আৰু জিনাৰ বুলি কয়। মেচেকা হ'ল দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ এবিধ মজলীয়া আকাৰৰ বনৰীয়া মেকুৰী জাতীয় প্ৰাণী।

  প্ৰকৃতি৪২০ শব্দ
  

• লাজুকী বান্দৰ

  লাজুকী বান্দৰ ( Bengal slow loris) প্ৰধানতঃ ভাৰত উপমহাদেশ তথা ইণ্ডোনেচিয়াত পোৱা বান্দৰৰ এটা প্ৰজাতি। সমগ্ৰ বিশ্বত পোৱা অন্যান্য পাঁচটা লাজুকী বান্দৰৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত এই প্ৰজাতিটোয়ে আটাইতকৈ বহুলভাৱে বিস্তৃত।

  প্ৰকৃতি৪৩৬ শব্দ
  

• অসমীয়া বান্দৰ

  অসমীয়া বান্দৰ (Assamese macaque) অসমকে ধৰি দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিস্তৃত হৈ থকা এবিধ বান্দৰৰ প্ৰজাতি৷ অসমীয়া বান্দৰৰ দুটা মূল উপ-প্ৰজাতি আছে৷ পূব দেশীয় অসমীয়া বান্দৰ আৰু পশ্চিম-দেশীয় অসমীয়া বান্দৰ৷ পূব দেশীয় অসমীয়া বান্দৰৰ নেজডাল পশ্চিম দেশীয় উপপ্ৰজাতিতকৈ চুটি৷ অসমীয়া বান্দৰ…

  প্ৰকৃতি২৭৯ শব্দ
  

• অৰণ্য

  অৰণ্য বা জংঘল (Forest) হ'ল ঘন বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ উদ্ভিদৰ দ্বাৰা ঘেৰা এক এলেকা। বিভিন্ন মাপকাঠিৰ ভিত্তিত, অৰণ্যৰ নানান ধৰনৰ সংজ্ঞা আছে। ব্যাপকভাবে ব্যবহৃত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ খাদ্য আৰু কৃষি সংস্থাৰ সংজ্ঞা অনুযায়ী, ২০০৬ চনত অৰণ্য চাৰি বিলিয়ন হেক্টৰ (১৫ মিলিয়ন বৰ্গ মাইল) বা বিশ্বৰ ভূমিৰ প্ৰায় ৩০ শতাংশ এলেকা…

  প্ৰকৃতি৪৩৮ শব্দ
  

• নেমু

  নেমু (Citrus × limon) এবিধ টেঙা জাতীয় ফল। চিৰসেউজ গুল্মজাতীয় উদ্ভিদ নেমু মূলত দক্ষিণ এছিয়াৰ ঘাইকৈ ভাৰতৰ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ স্থানীয় উদ্ভিদ। নেমু হৈছে ফুলৰ উদ্ভিদ পৰিয়াল Rutaceae ৰ এবিধ সৰু চিৰসেউজ গছৰ প্ৰজাতি, ই এছিয়া, প্ৰধানকৈ উত্তৰ-পূব ভাৰত (অসম), উত্তৰ ম্যানমাৰ বা চীনৰ স্থানীয়।

  প্ৰকৃতি৬৩৮ শব্দ
  

• সোণালী বান্দৰ

  সোণালী বান্দৰ ( Golden langur) পোণপ্ৰথমে ১৯৫৪ চনত আৱিস্কৃত হৈছিল৷ এই আপুৰুগীয়া বান্দৰৰ প্ৰজাতিটো ভাৰতবৰ্ষত মূলতঃ পশ্চিম অসম, ভুটানৰ পৰ্ব্বত অঞ্চলত পোৱা যায় ৷এই প্ৰাণীবিধৰ দৈহিক গঠন তথা বিস্তৃতি সম্পৰ্কে গী (Gee,১৯৫৬) আৰু খাজুৰীয়া (Khajuria,১৯৫৬, ১৯৬২) ই প্ৰথম বৈজ্ঞানিক তথ্য আগবঢ়ায়৷ এই…

  প্ৰকৃতি২৫৩ শব্দ
  

• নহৰু

  নহৰু (Garlic) (বৈজ্ঞানিক নাম: Allium sativum) হৈছে এলিয়াম প্ৰজাতিৰ এবিধ উদ্ভিদ। ইয়াৰ নিকটতম ঘনিষ্ঠ আত্মীয় হৈছে পিঁয়াজ। ই দক্ষিণ এছিয়া, মধ্য এছিয়া আৰু উত্তৰ-পূব ইৰাণৰ স্থানীয় উদ্ভিদ। দীৰ্ঘদিন ধৰি বিশ্বজুৰি ইয়াক জুতি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, ইয়াৰ ইতিহাস কেইবা হাজাৰ বছৰ পুৰণি।

  প্ৰকৃতি১৮৮ শব্দ

• মেঠোন

  মেঠোন (Gaur, Indian bison, বৈজ্ঞানিক নাম-Bos gaurus) দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ এবিধ বৃহৎ আকাৰৰ স্থানীয় প্ৰজাতি৷ এই প্ৰজাতিবিধ আই ইউ চি এন ৰঙা তালিকাত অসুৰক্ষিত হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে৷৷ মেঠোনৰ দেহৰ উচ্চতা বনৰীয়া Cattle সমূহৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক৷

  প্ৰকৃতি৫৭১ শব্দ
  

• দাঁত

  দাঁত (Teeth) মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ মুখত অৱস্থিত এটি অংগ। কঠিন খাদ্যবস্তু কৰ্তন,চৰ্বন নাইবা পেষণৰ বাবে স্তন্যপায়ী প্ৰাণীবোৰৰ দাঁত বিশেষভাৱে বিকাশিত। দাঁতবোৰ উৰ্দ্ধ আৰু নিম্নহনুত থকা গাঁতবোৰৰ ভিতৰত সোমাই থাকে। এই ধৰণৰ দাঁতক থেক'ডণ্ট (thecodont) বোলে।

  প্ৰকৃতি২৩০ শব্দ
  

• ভেকুলী

  ভেকুলী হৈছে উভচৰ মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ এটা প্ৰজাতি। বৰ্তমানে প্ৰায় ৪,৮০০ টা প্ৰজাতিৰ ভেকুলী নথিভুক্ত কৰা হৈছে, যিটো জীৱিত উভচৰ প্ৰাণীৰ প্ৰায় ৮৫%তকৈও বেচি হব। ইয়াৰোপৰি মেৰুদণ্ডী প্ৰাণীৰ পাঁচটা সৰ্বাধিক বৈচিত্ৰময় বৰ্গৰ ভিতৰত ইহঁতো অন্যতম।

  প্ৰকৃতি২৪১ শব্দ
  

• ৰাংকুকুৰ

  ৰাংকুকুৰ (Dhole; বৈ‍জ্ঞানিক নামঃ Cuon alpinus) হ'ল এচিয়া মহাদেশৰ ৰঙা-মুগা বনৰীয়া কুকুৰ৷ ঘৰচীয়া কুকুৰ বা কুকুৰনেচিয়া বাঘতকৈ ইয়াৰ ঠেং কেইটা তুলনামূলকভাৱে চুটি,নেগুৰ জোপোহা ধৰণৰ আৰু ঘন ঘন দাঁতৰ পাৰি৷ ইয়াক Asiatic Wild Dog বুলিও জনা যায়৷ ইয়াৰ পোৱালীবোৰ জন্ম হওঁতে ধোঁৱাবৰণীয়া হয় আৰু প্ৰায়…

  প্ৰকৃতি১৯১ শব্দ
  

• ইলাচী

  ইলাচী (বৈজ্ঞানিক নাম: Elettaria cardamomum) মছলাৰূপে ব্যৱহাৰ কৰা সুগন্ধি বীজ ধাৰণ কৰা এবিধ বহুবৰ্ষজীৱী তৃণজাতীয় উদ্ভিদ আৰু ইয়াৰ বীজ। ইয়াক সৰু ইলাচী বা সেউজীয়া ইলাচী বুলিও কোৱা হয়। আদা গোত্ৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত ইলাচীৰ আদি বাসস্থান হৈছে ভাৰতৰ দক্ষিণ অঞ্চল।

  প্ৰকৃতি৪৬৭ শব্দ
  

• কাছ

  কাছ এবিধ সৰীসৃপ প্ৰাণী। ইহঁতে পানী আৰু মাটি উভয়ত বাস কৰে। ইয়াৰ শৰীৰৰ উপৰিভাগ কঠিন খোলাৰে আবৃত থাকে যি ইহঁতৰ শৰীৰক বিভিন্ন পৰিস্থিতিত ৰক্ষা কৰে। কাছ পৃথিৱীৰ প্ৰাচীনতম প্ৰাণীবোৰৰ ভিতৰত অন্যতম। বৰ্তমানে কাছৰ প্ৰায় ৩০০ প্ৰজাতি পৃথিৱীত পোৱা যায়, তাৰে কিছুমান প্ৰজাতি বিলুপ্তিৰ পথত।

  প্ৰকৃতি৪০৫ শব্দ