ধৰ্ম আৰু দৰ্শন
দেৱ-দেৱী, মন্দিৰ, সত্ৰ, পুৰাণ আৰু দাৰ্শনিক চিন্তা · ১,৯৫৭ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
বেৰ’ই
বেৰ’ই শব্দই পৌৰাণিক গ্ৰীক কাহিনীত তলত দিয়া দেৱতা আৰু নাৰী চৰিত্ৰসমূহক বুজাব পাৰে: ৩,০০০ গৰাকী অপেশ্বৰীৰ ভিতৰত অন্যতম বেৰ’ই, টাইটানছ অ’চেনাছ আৰু টেথিছৰ জল অপেশ্বৰ কন্যা। তেওঁক তেওঁৰ ভনীয়েক ক্লিঅ’ৰ সৈতে চাইৰিনৰ ৰেলত গণনা কৰা হৈছিল।
-
বৈদিক পৰিষদ
বৈদিক পৰিষদ বা পৰিষদ (সংস্কৃত: परिषद) প্ৰাচীন ভাৰতৰ বিদ্বান ব্ৰাহ্মণ আৰু পণ্ডিতসকলৰ এখন পৰিষদ আছিল। ইয়াক ব্ৰহ্মাসভা বুলিও জনা যায়। বৈদিক পৰিষদৰ নেতৃত্বত আছিল এজন মুখ্য ন্যায়াধীশ, যাক ধৰ্মাধিকাৰিণ বুলি কোৱা হৈছিল। বৈদিক আৰু ব্ৰাহ্মণ্য যুগত ই প্ৰায়ে এক ধৰ্মীয় দৰবাৰ ৰূপে কাৰ্য্য কৰিছিল।
-
বৰমানৌ
বৰমানৌ (ইংৰাজী: Barmanou), বৰমানু (Barmanu) বা বড়মানুছ (Baddmanus) উত্তৰ পাকিস্তানৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত বাস কৰা এবিধ দ্বিপদ মানৱৰূপী ৰহস্যময়ী জীৱ। পাহাৰত বাস কৰা ভেড়াৰখীয়াসকলে এই জীৱবোৰ দেখা পোৱা বুলি দাবী কৰি আহিছে। বৰমানৌ বিগফুটৰ পাকিস্তানী সংস্কৰণ বুলি ক’ব পাৰি।
-
ভট্টদেৱৰ গদ্যশৈলী
সাহিত্যৰ দুই প্ৰধান ধাৰা - পদ্য সাহিত্য আৰু গদ্য সাহিত্যৰ ভিতৰত গদ্য সাহিত্যৰ এখন সুকীয়া আসন আছে। পদ্য সাহিত্যত কৈ গদ্য সাহিত্যৰ জন্ম বহু পিছত যদিও, পদ্য সাহিত্যতকৈ গদ্য সাহিত্যৰ পাঠকক প্ৰভাৱিত কৰিব পৰা গুণ বেছি।
-
ভদ্ৰবাহু
আচাৰ্য ভদ্ৰবাহু (, প্ৰায় ৩৬৭ – প্ৰায় ২৯৮ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) এজন জৈন সন্ন্যাসী আৰু পণ্ডিত আছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে তেওঁক শেষ শ্ৰুত কেৱলিন বা জৈন শাস্ত্ৰৰ সম্পূৰ্ণ জ্ঞান থকা শেষ তপস্বী বুলি গণ্য কৰা হয়। জৈন ধৰ্মৰ দুয়োটা পন্থাৰ মতে তেওঁ আছিল শেষ শ্ৰুতকেৱলিন।
-
ভিদুবীচি মঠ
ভিদুবীচি মঠ ( Vydubychi Monastery) ইউক্ৰেইনৰ ৰাজধানী কিয়েভত অৱস্থিত এটা ঐতিহাসিক মঠ। ছোভিয়েট যুগত এই মঠত ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান একাডেমীৰ প্ৰত্নতত্ত্ব প্ৰতিষ্ঠান আছিল।
-
ভূ-পৌৰাণিক বিদ্যা
ভূ-পৌৰাণিক বিদ্যা (ইংৰাজী: Geomythology; জিঅ’মিথ’লজী, যাক “পৃথিৱীৰ আখ্যান,” “ভূ-দৃশ্য ধৰ্মীয় আখ্যান,” “পৰ্যৱেক্ষণৰ শ্ৰুতি,” “প্ৰাকৃতিক জ্ঞান” বুলিও কোৱা হয়) হৈছে বিজ্ঞানৰ বিকাশৰ পূৰ্বৰ সংস্কৃতিসমূহে প্ৰায়েই কাব্যিক বা পৌৰাণিক চিত্ৰকল্পৰ জৰিয়তে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ভৌগোলিক পৰিঘটনা যেনে— ভূমিকম্প,…
-
ভূটানৰ ধৰ্মবিশ্বাস
ভূটানৰ চৰকাৰী ধৰ্ম হৈছে বৌদ্ধ ধৰ্ম, যিটো ভূটানৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৭৪.৭% লোকে পালন কৰে। ভূটানৰ সংবিধানত উল্লেখ আছে যে, বৌদ্ধ ধৰ্ম হৈছে ৰাজ্যখনৰ “আধ্যাত্মিক ঐতিহ্য”; ভূটানত ধৰ্মৰ স্বাধীনতা ৰজাৰ দ্বাৰা নিশ্চিত কৰিছে। ভূটানৰ দ্বিতীয় ধৰ্ম হৈছে হিন্দু ধৰ্ম।
-
ভোগপুৰ সত্ৰ
ভোগপুৰ সত্ৰ নদীদ্বীপ মাজুলীৰ মধ্য ভাগত থকা এখন ইতিহাসপ্ৰসিদ্ধ সত্ৰ। এই সত্ৰখনিৰ মুঠ মাটিকালি হৈছে ১৮৮.৫৭ হেক্টৰ। তদুপৰি এই সত্ৰৰ মুঠ জনসংখ্য়া হৈছে ১,৬৯৭ জন। প্ৰায় ৩০১ ঘৰ মানুহ ভোগপুৰ সত্ৰৰ এলেকাত বসবাস কৰি আছে। এই সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল ১৪৫০শকত(ইংৰাজী ১৫২৮ চনত)মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে।
-
ম'ন'চেৰছ (কিংবদন্তিমূলক জীৱ)
ম'ন'চেৰছ (ইংৰাজী: Monoceros, প্ৰাচীন গ্ৰীক: μονόκερως) কেৱল মাত্ৰ এটা শিং থকা এবিধ কিংবদন্তিমূলক জীৱ৷ এই কিংবদন্তিমূলক জীৱটো ইউনিকৰ্ণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।
-
মইনাপৰীয়া নামঘৰ
মইনাপৰীয়া নামঘৰ অসমৰ যোৰহাট নগৰৰ পৰা প্ৰায় ১৪ কিলোমিটাৰ পূবত অৱস্থিত। ই ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ পৰা প্ৰায় ২ কিঃমিঃ দূৰৰ মইনাপৰীয়া গাঁৱত অৱস্থিত। ভক্তিধৰ্মৰ প্ৰচাৰ, প্ৰসাৰ আৰু চৰ্চাৰ কাৰণে মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱৰ সৃষ্টি কৰা সত্ৰ-নামঘৰে পৰৱৰ্তী সময়ত ব্যাপক প্ৰসাৰতা লাভ…
-
মক্তাব
মক্তাব (Kuttab) মুছলমান বিশ্বৰ এক প্ৰকাৰৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়। যদিও কুট্টাব মূলতঃ শিশুসকলক পঢ়া, লিখা, ব্যাকৰণ আৰু ইছলামিক অধ্যয়ন, যেনে কোৰান মুখস্থ আৰু আবৃত্তি (কিৰাতকে ধৰি) শিকোৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, তথাপিও অন্যান্য ব্যৱহাৰিক আৰু তাত্ত্বিক বিষয়সমূহো প্ৰায়ে শিকোৱা হৈছিল।
-
মগধৰ সহদেৱ
সহদেৱ এজন ৰাজকুমাৰ (পাণ্ডৱ নহয়) আৰু পিছলৈ মহাভাৰত আৰু বিভিন্ন পুৰাণত উল্লেখিত ৰজা আছিল। শক্তিশালী মাগধী ৰজা জৰাসন্ধৰ পুত্ৰ হিচাপে পিতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক সিংহাসনত অধিষ্ঠিত কৰা হয়।
-
মন'পড
মন'পড (ইংৰাজী: Monopod) পৌৰাণিক বামন সদৃশ জীৱ যাৰ শৰীৰৰ মাজভাগত কেন্দ্ৰ কৰি ভৰিৰ পৰা বিস্তৃত এটা ডাঙৰ ভৰি থাকে। এই জীৱবোৰক স্কিয়াপড (sciapod), স্কিয়াপড (skiapod) বুলিও কোৱা হয়৷ মনোপড আৰু স্কিয়াপড (σκιάποδες) নাম দুয়োটা গ্ৰীকমূলীয়, যাৰ অৰ্থ ক্ৰমে "এটা ভৰি" আৰু "ছাঁয়া-ভৰি"।
-
ময়ুৰী (দুৰ্যোধনৰ পত্নী)
ময়ূৰী দুৰ্যোধনৰ পত্নী আৰু মহাভাৰতৰ এক চৰিত্ৰ আছিল। পত্নী হিচাপে মূলতঃ দুৰ্যোধনৰ প্ৰতি গভীৰ প্ৰেম থকা ভানুমতীও ময়ূৰীৰ বান্ধৱী আৰু তথাকথিত ভগ্নী আছিল। দুয়োজনে এজনে আনজনক ভাল পাইছিল আৰু সন্মান কৰিছিল। দুৰ্যোধনে দেখা ধুনীয়া মহিলাসকলৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল অন্যতম।
-
মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ
মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আবিৰ্ভাৱ ক্ষেত্ৰ অসমৰ নগাঁও জিলাৰ বটদ্ৰৱাত অৱস্থিত এক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক, ঐতিহাসিক আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক প্ৰকল্প। এই ক্ষেত্ৰখন মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান আৰু ঐতিহাসিক বটদ্ৰৱা থানক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হৈছে।
-
মহোৰগ
মহোৰগ (সংস্কৃত: महोरग, ইংৰাজী: Mahoraga) বৌদ্ধ ধৰ্ম আৰু জৈন ধৰ্মৰ কিংবদন্তিত বৰ্ণনা কৰা এক প্ৰকাৰৰ দেৱতাৰ জাতি। মহোৰগক মহা-উৰগ ("বৃহত্তৰ সৰীসৃপ") বুলিও উচ্চাৰণ কৰা হয়৷ তেওঁলোকক নাগৰ সম্পৰ্কীয় বুলি গণ্য কৰা হয়৷ সৰীসৃপ সদৃশ কিংবদন্তিমূলক জীৱৰ জাতিবোৰৰ ভিতৰত উৰগসকল উচ্চ জাতিৰ।
-
মা ফেই ৱা
মা ফেই ৱা (বাৰ্মীজ: မဖဲဝါ, মা ফেই ৱাৰ বুলিও লিখা হয়; অৰ্থ: হালধীয়া ফিতা পৰিধান কৰা মহিলা) ম্যানমাৰৰ এক নাট (আত্মা)। তেওঁ ম্যানমাৰৰ শ্মশান আৰু সমাধিক্ষেত্ৰসমূহৰ ৰক্ষাকাৰী আত্মা হিচাপে জনা যায়। মা ফেই ৱাই শ্মশানত বাস কৰে, কিন্তু মাজনিশা তেওঁ এখন কফিন কঁকালত লৈ দীঘল চুলিৰে গাঁও-চহৰ ঘূৰি ফুৰে।
-
মাকপা লৌইপা
মাকপা লৌইপা (ꯃꯥꯛꯄꯥ ꯂꯧꯑꯣꯏꯄꯥ), (মাকপা লৌইবা (ꯃꯥꯛꯄ ꯂꯧꯑꯣꯏꯕ) বুলিও জনা যায়) মেইটেই পৌৰাণিক কাহিনী, লোককথা আৰু ধৰ্মৰ এটা সৰু দেৱতা। নুংপান পনপি লুৱাওপাৰ ধ্ৰুপদী মেইটেই সাহিত্যিক গ্ৰন্থত তেওঁৰ উল্লেখ উল্লেখযোগ্য। তেওঁ মৃতকৰ দেৱতা লেইনুং থংগালেনৰ সেৱাত ঐশ্বৰিক দূত বা কুৰিয়ৰ হিচাপে কাম কৰে।
-
মাঘ মেলা
মাঘ মেলা, মাঘ মাহত (জানুৱাৰী/ফেব্ৰুৱাৰী) কোনো নদীৰ পাৰত আৰু হিন্দু মন্দিৰৰ ওচৰত পৱিত্ৰ পুখুৰীৰ পাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা বাৰ্ষিক উৎসৱ। প্ৰায় প্ৰতি বাৰ বছৰৰ মূৰে মূৰে মাঘমেলাবোৰ বৃহস্পতি, সূৰ্য্য আৰু চন্দ্ৰৰ জ্যোতিষীয়ভাৱে শুভ অৱস্থান বুলি বিশ্বাসীসকলে বিশ্বাস কৰা স্থানৰ লগত মিল আছে আৰু এইবোৰক প্ৰয়াগৰাজৰ…
-
মাতংগী
মাতংগী (मातङ्गी, ) এগৰাকী হিন্দু দেৱী। তেওঁ মহাবিদ্যাৰ ভিতৰত এগৰাকী, দহগৰাকী তান্ত্ৰিক দেৱী আৰু হিন্দু ঐশ্বৰিক মাতৃৰ এটা ৰূপ। সংগীত আৰু বিদ্যাৰ দেৱী সৰস্বতীৰ তান্ত্ৰিক ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়। মাতংগীয়ে বাক্য, সংগীত, জ্ঞান আৰু কলাক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
-
মাতা গংগা
মাতা গংগা (মৃত্যু ১৪ মে' ১৬২১) আছিল পঞ্চম শিখ গুৰু গুৰু অৰ্জনৰ পত্নী আছিল। গুৰু-মহল উপাধি প্ৰদান কৰা চাৰিগৰাকী পত্নীৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।
-
মাতৃতান্ত্ৰিক ধৰ্ম
কোনো এক বা একাধিক দেৱীৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া ধৰ্ম হৈছে মাতৃতন্ত্ৰ ধৰ্ম বা মাতৃতান্ত্ৰিক ধৰ্ম। এই শব্দটো প্ৰাগঐতিহাসিক মাতৃতন্ত্ৰ ধৰ্মৰ তত্ত্বসমূহক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যিবোৰ জোহান জেকব বাচোফেন, জেন এলেন হেৰিছন আৰু মাৰিজা গিমবুটাছৰ দৰে পণ্ডিতে প্ৰস্তাৱ কৰিছিল আৰু পিছলৈ দ্বিতীয় ঢৌৰ নাৰীবাদে…
-
মাধৱ (বিষ্ণু)
মাধৱ (সংস্কৃত: माधव) বিষ্ণু বা কৃষ্ণৰ অন্যতম প্ৰাথমিক উপনাম। সংস্কৃতত মাধৱ শব্দটো মধু (সংস্কৃত: मधु) শব্দৰ ব্যুৎপত্তি হৈছে, যাৰ অৰ্থ মৌ। তেওঁৰ বংশক 'মধু বংশৰ আবিৰ্ভাৱ হোৱা' বুলি উল্লেখ কৰি ই কৃষ্ণৰ উপাধি।
-
মানুহ খোৱা গছ
মানুহ খোৱা গছ (Man Eating Plant) হৈছে এক প্ৰকাৰৰ কিংবদন্তিনিৰ্ভৰ মাংসভোজী উদ্ভিদ বা গছ; যি মানুহ বা আন ডাঙৰ প্ৰাণীক হত্যা কৰি সেইবোৰক ভক্ষণ কৰিব পৰাকৈ বৃহৎ। মানুহ খোৱা গছ-সম্বন্ধীয় এনে বিভিন্ন জনশ্ৰুতি আৰু কাল্পনিক কাহিনী সমগ্ৰ বিশ্বতে শ্ৰুতিগোচৰ হয়।
-
মাভকা
মাভকা (ইউক্ৰেইনীয়: Мавка) হৈছে ইউক্ৰেইনীয় লোককথা আৰু পৌৰাণিক আখ্যানৰ এক প্ৰকাৰৰ মহিলা আত্মা। তেওঁলোকক সাধাৰণতে দীঘল চুলি থকা অৰণ্যৰ আত্মা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হয়। মাভকাসকল মোহময়ী সৌন্দৰ্যৰ অধিকাৰী আৰু প্ৰায়েই পুৰুষসকলক আকৃষ্ট কৰে।
-
মাহছুৰী
মাহছুৰী বিনতি পাণ্ডক মায়া নামেৰে মালয়েছিয়াৰ এগৰাকী যুৱতী আছিল। তেওঁ অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে মালয়েছিয়াৰ উত্তৰ-পশ্চিম কেদাহৰ এটা দ্বীপ পুলাউ লাংকাৱীত বাস কৰিছিল। লোককথা অনুসৰি, তাইৰ ওপৰত ব্যভিচাৰৰ অভিযোগ আছিল আৰু ছুৰিকাঘাতকৰি মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল।
-
মিকোলাইভ মানমন্দিৰ
মিকোলাইভ মানমন্দিৰ (Mykolaiv Observatory, সম্পূৰ্ণ নাম: গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান "মিকোলাইভ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰ", Науково-дослідницький інститут «Миколаївська астрономічна обсерваторія») ইউক্ৰেইনৰ মিকোলাইভত অৱস্থিত এটা জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰ।
-
মিলডা (প্ৰেমৰ দেৱী)
লিথুৱেনিয়াৰ পৌৰাণিক কাহিনীত মিলডা প্ৰেমৰ দেৱী অৱশ্যে তেওঁৰ অস্তিত্বক লৈ পণ্ডিতসকলে বিতৰ্ক কৰে। অনিশ্চয়তাৰ মাজতো মিলডা লিথুৱেনিয়াত জনপ্ৰিয় মহিলাৰ নামত পৰিণত হয়। ৰোমুভাকে ধৰি নব্য পৌত্তলিক সমাজ আৰু সম্প্ৰদায়সমূহে মে' মাহত দেৱী মিলডাৰ সন্মানত বিভিন্ন অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰে।
-
মুকাছা
ৰুনিয়াকিতাৰা/ৰুতাৰা ভাষাত মুগাছা নামেৰে পৰিচিত মুকাছা বাগাণ্ডা জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মত দেৱতাৰ প্যান্থেয়ন বা বালুবালেৰ সদস্য আৰু তেওঁক সমৃদ্ধি, শস্য, উৰ্বৰতা আৰু স্বাস্থ্যৰ দেৱতা বুলি গণ্য কৰা হয়। কেইবাটাও বিৱৰণীত তেওঁক ভৱিষ্যদ্বাণী আৰু আকাশবাণীৰ সৈতেও জড়িত কৰা হৈছে।