মগধৰ সহদেৱ

সহদেৱ এজন ৰাজকুমাৰ (পাণ্ডৱ নহয়) আৰু পিছলৈ মহাভাৰত আৰু বিভিন্ন পুৰাণত উল্লেখিত ৰজা আছিল। শক্তিশালী মাগধী ৰজা জৰাসন্ধৰ পুত্ৰ হিচাপে পিতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁক সিংহাসনত অধিষ্ঠিত কৰা হয়।

বংশ আৰু উত্তৰাধিকাৰ

সহদেৱ মগধৰ শক্তিশালী ৰজা জৰাসন্ধৰ পুত্ৰ আছিল। মহাভাৰতৰ মতে তেওঁৰ ভগ্নী অস্তি আৰু প্ৰাপ্তিৰ বিবাহ মথুৰাৰ অত্যাচাৰী শাসক কংসৰ লগত হৈছিল। ভীমৰ দ্বাৰা জৰাসন্ধক বধ কৰাৰ পিছত অৰ্জুন আৰু কৃষ্ণৰ সহায়ত সহদেৱক পাণ্ডৱ আৰু কৃষ্ণই মগধৰ সিংহাসনত বহুৱাইছিল। সহদেৱৰ এজন ভাতৃ জয়ৎসেন (বা জয়সেন) আছিল, যাৰ কিছু অধিকাৰো থাকিব পাৰে।^১

পুৰাণ অনুসৰি সিংহাসনত বহাৰ পিছত কৃষ্ণৰ অনুৰোধত জৰাসন্ধৰ বন্দীত্বৰ পৰা মুক্তি পোৱা ৰজাসকলৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে স্নান, সাজ-পোছাক আৰু খাদ্যৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। পিছলৈ ৰাজধানীৰ পৰা যোৱাৰ সময়ত তেওঁ কৃষ্ণক সন্মান জনায়।^২

যদিও সহদেৱক ৰজা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, তথাপি তেওঁ আপাত দৃষ্টিত মাগধী ৰাজ্যৰ পশ্চিম অংশহে শাসন কৰিছিল। গিৰিভৰাজা ৰাজধানী থকা পূব অঞ্চলটো দণ্ডধৰা আৰু দণ্ডা নামৰ আন দুজন শাসকৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকা যেন লাগে। এই ৰজাসকলক মহাকাব্য পৰম্পৰাত পৃথকে পৃথকে উল্লেখ কৰা হৈছে আৰু তেওঁলোকক জৰাসন্ধৰ পুত্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হোৱা নাই। তেওঁলোকে জলাসন্ধা নামৰ আন এজন ৰাজকুমাৰৰ সৈতে কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধৰ সময়ত কৌৰৱসকলৰ লগত মিত্ৰতা কৰিছিল, আনহাতে সহদেৱে পাণ্ডৱসকলক সমৰ্থন কৰিছিল। ইয়াৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে জৰাসন্ধৰ পতনৰ পিছত মগধৰ ভিতৰত ৰাজনৈতিক বিভাজন ঘটিছিল।^৩

পুৰাণৰ মতে সহদেৱৰ দুজন পুত্ৰ আছিল: সোম্পী (কিছুমান উৎসত সোমাধি বুলিও কোৱা হয়)^৪ আৰু মৰ্জাস্প। ৫৮ বছৰ গিৰিভৰাজত শাসন কৰা সোম্পীৰ মাজেৰে তেওঁৰ বংশ অব্যাহত আছিল। সোম্পীৰ পুত্ৰৰ নাম আছিল শ্ৰুতাশ্ৰৱ।^২

মহাভাৰতত ভূমিকা

দ্ৰৌপদীৰ স্বয়ম্বৰত সহদেৱ উপস্থিত আছিল আৰু পাণ্ডৱৰ প্ৰতি আনুগত্য প্ৰদৰ্শন কৰা ৰজাসকলৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। তেওঁ কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত তেওঁলোকৰ কাৰ্য্যক সমৰ্থন কৰিছিল, সৈন্যৰ এক অক্ষৌহিনীৰ বাহিনী আনিছিল। পাণ্ডৱ সেনাবাহিনীত তেওঁক সাতজন মহাৰথী—মহাযোদ্ধা—ৰ ভিতৰত এজন হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। মহাভাৰতত উল্লেখ আছে যে যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁক দ্ৰোণে হত্যা কৰিছিল।^২