মিকোলাইভ মানমন্দিৰ

মিকোলাইভ মানমন্দিৰ (Mykolaiv Observatory, সম্পূৰ্ণ নাম: গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান "মিকোলাইভ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰ", Науково-дослідницький інститут «Миколаївська астрономічна обсерваторія») ইউক্ৰেইনৰ মিকোলাইভত অৱস্থিত এটা জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰ।

ইতিহাস

নৌ মানমন্দিৰ (১৮২১–১৯১২)

মিকোলাইভ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰটো ১৮২১ চনত এডমিৰেল আলেক্সেই ছামুইলোভিচ গ্ৰেইগে (১৭৭৫–১৮৪৫) কৃষ্ণ সাগৰীয় নৌবাহিনীক সময় আৰু নৌ-মানচিত্ৰ প্ৰদান কৰা আৰু নৌ-সেনাসকলক জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰে দিশ নিৰ্ণয় কৰিবলৈ শিকোৱাৰ উদ্দেশ্যে এটা নৌ মানমন্দিৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মিকোলাইভ নগৰৰ সৰ্বোচ্চ পাহাৰ স্পাস্কি পাহাৰৰ শীৰ্ষত, যাৰ উচ্চতা ৫২ মিটাৰ, মানমন্দিৰ নিৰ্মাণৰ স্থান হিচাপে নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। ফিয়োদৰ ইভানোভিচ ভুন্‌শ্বে (১৭৭০–১৮৩৬) মুখ্য ভৱনৰ নক্সা প্ৰস্তুত কৰিছিল। তেওঁ কৃষ্ণ সাগৰীয় এডমিৰেলটিৰ মুখ্য স্থপতিও আছিল। ভাছিলি ইয়াকোভলেভিচ ষ্ট্ৰুভেৰ (১৮০১–১৮৮৩) পৰামৰ্শত কাৰ্ল ফ্ৰেডৰিক ন'ৰেক প্ৰথম সঞ্চালক হিচাপে নিযুক্ত কৰা হৈছিল। নৌ-সেনাসকলৰ প্ৰশিক্ষণৰ কামৰ উপৰি কে. ন'ৰে-এ বৈজ্ঞানিক জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক গৱেষণাও আৰম্ভ কৰিছিল। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ ইতিহাসত তেওঁ বাৰ্লিন বিজ্ঞান একাডেমীৰ তৰা-মানচিত্ৰৰ ৫ম পৃষ্ঠাৰ প্ৰণেতা হিচাপে জনাজাত। এই মানচিত্ৰৰ সহায়ত ক্ষুদ্ৰ গ্ৰহ এষ্ট্ৰিয়া আৰু ফ্ল'ৰা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। কে. ন'ৰে ৫০ বছৰ ধৰি মানমন্দিৰটোৰ সঞ্চালক আছিল। দ্বিতীয় সঞ্চালক ইভান ৱাই. কোৰ্টাট্‌চি (১৮৩৭–১৯০৩)-এ মানমন্দিৰত জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক গৱেষণা অব্যাহত ৰাখিছিল আৰু পিছলৈ "নিকোলাইভ অঞ্চল" নামেৰে জনাজাত হোৱা তৰাসমূহৰ অৱস্থানৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল। মানমন্দিৰটোৰ নৌ-যুগত কে. এইচ. ন'ৰে আৰু আই. ই. কোৰ্টাট্‌চিয়ে আজভ, ক'লা আৰু মাৰমাৰা সাগৰত জল’লেখন জৰীপৰ কাম কৰিছিল। তেওঁলোকে এই সাগৰসমূহৰ মানচিত্ৰত বহুতো নিয়ন্ত্ৰণ বিন্দুৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰাৰ লগতে সেইবোৰৰ ভৌগোলিক স্থানাংক অধিক নিৰ্ভুলভাৱে নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। নৌবহৰটোক সঠিক জোখৰ সঁজুলিৰে সজ্জিত কৰা হৈছিল আৰু সময় (দ্ৰাঘিমাংশ) আৰু অক্ষাংশ নিৰ্ণয়ৰ পদ্ধতিসমূহ উন্নত কৰা হৈছিল।

পুলকোভো মানমন্দিৰৰ মিকোলাইভ বিভাগ (১৯১২–১৯৯১)

[১৯১১] চনলৈকে মানমন্দিৰটো নৌবাহিনী মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অধীনত আছিল আৰু ১৯১২ চনৰপৰা ১৯৯১ চনলৈ এমএঅ' পুলকোভো মানমন্দিৰৰ দক্ষিণ শাখাত পৰিণত হয়। সেই সময়ত মানমন্দিৰটোৰ মুখ্য উদ্দেশ্য আছিল পুলকোভোৰ নিৰপেক্ষ তৰা-তালিকাসমূহ দক্ষিণ আকাশলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা আৰু সূৰ্য আৰু সৌৰজগতৰ বস্তুসমূহৰ নিয়মীয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰা। নতুন বিভাগটোক সঁজুলিৰে সজ্জিত কৰিবলৈ ৰেপছ'ল্ড উলম্ব বৃত্ত আৰু পাৰগমন সঁজুলি (ফ্ৰাইবাৰ্গ-কন্দ্ৰাটিয়েভ) অডেছাৰপৰা স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল। সমাজৰ এক অতি সংকটপূৰ্ণ সময়—প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ, ৰাছিয়ান বিপ্লৱ আৰু তাৰ পিছৰ ৰাছিয়াৰ গৃহ-যুদ্ধৰ সময়তো মানমন্দিৰটোৱে বৈজ্ঞানিক প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে অস্তিত্ব ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। বৰিছ পাভ্লোভিচ অষ্টাশ্বেংকো-কুদ্ৰিয়াভ্‌ট্‌ছেভ (১৮৭৯–১৯৫৬) সেই সময়ত সঞ্চালক আছিল। এই কঠিন সময়ৰ পাছত মানমন্দিৰটোৰ পুনৰুত্থান চতুৰ্থ সঞ্চালক লিঅ'নিদ ইভানোভিচ ছেমেনভ (১৮৭৮–১৯৬৫)-ৰ নামৰ সৈতে জড়িত। তেওঁ ১৯২৩ চনত মানমন্দিৰটোৰ নেতৃত্ব লৈছিল। ১৯৩১ চনত এমএঅ'-এ অতি নিৰ্ভুল সময় সেৱা স্থাপন কৰে। এই সেৱাই সঠিক সময় নিৰ্ধাৰণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচীত সহায় কৰিছিল। ১৯৩৫ চনত মানমন্দিৰটো পুলকোভোৰ এটা শাখা হিচাপে ছোভিয়েট সংঘৰ বিজ্ঞান একাডেমীৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ ব্যৱস্থাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। মহান দেশপ্ৰেমমূলক যুদ্ধৰ সময়ত, ১৯৪১ চনৰ আগষ্টৰপৰা ১৯৪৪ চনৰ মাৰ্চলৈ মানমন্দিৰটো জাৰ্মানসকলৰ দখলত আছিল। সঞ্চালক এল. আই. ছেমেনভে ইয়াক গুৰুতৰ ক্ষতি আৰু ধ্বংসৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।

যুদ্ধোত্তৰ কালত ইয়াকভ ই. গৰ্ডন (১৯১২–১৯৭৮)-ক ১৯৫১ চনত মানমন্দিৰটোৰ সঞ্চালক পদত নিযুক্ত কৰা হৈছিল। [১৯৫৫] চনত ৰেপছ'ল্ড মধ্যৰেখা বৃত্ত পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু কেইবাটাও উন্নীতকৰণৰ পিছত পুলকোভোৰপৰা মিকোলাইভলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ইয়াৰ সহায়ত ৪০ বছৰ ধৰি বিভিন্ন পৰ্যবেক্ষণ কাৰ্যসূচী চলোৱা হৈছিল। ১৯৬১ চনত "কাৰ্ল জাইছ" প্ৰতিষ্ঠানে নিৰ্মাণ কৰা অঞ্চলীয় তৰা-চিত্ৰগ্ৰাহী পুলকোভোৰপৰা এমএঅ'লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু আলোকচিত্ৰীয় জ্যোতিষস্থান নিৰ্ণয়ৰ ইতিহাস আৰম্ভ হয়। সৌৰজগতৰ বস্তুসমূহৰ মিকোলাইভৰ আলোকচিত্ৰীয় পৰ্যবেক্ষণ বিশ্বৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভুল পৰ্যবেক্ষণসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ১৯৫৭–১৯৬৯ চনত উপগ্ৰহসমূহৰ কক্ষপথ নিৰ্ণয়ৰ বাবে দৃশ্যমান আৰু আলোকচিত্ৰীয় পৰ্যবেক্ষণ কৰা হৈছিল। ৭০–৮০ৰ দশকত মানমন্দিৰটো মেৰুৰাতি আৰু ককেচাছৰ উচ্চ পৰ্বতৰ পৰিস্থিতিত আৰু পশ্চিম স্পিট্‌ছবাৰ্গেন দ্বীপত পৰ্যবেক্ষণৰ বাবে কেইবাটাও বৈজ্ঞানিক অভিযানৰ উদ্যোগ আৰু মুখ্য পৰিচালক আছিল। মুঠতে এমএঅ'-এ মহাজাগতিক বস্তুসমূহৰ অৱস্থানসহ প্ৰায় ৩৫খন বিভিন্ন তালিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল। ১৯৭৮ চনত ৰিমা তিমোফেয়েভনা ফেডোৰোভা (জন্ম ১৯৩৪) মানমন্দিৰটোৰ সঞ্চালক হয়। গেনাডি পিনিগিন (বৰ্তমানৰ সঞ্চালক, জন্ম ১৯৪৩) ১৯৮৬ চনত সঞ্চালকৰ পদ গ্ৰহণ কৰে।

মিকোলাইভ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰ

১৯৯২ চনত মিকোলাইভ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰে এটা স্বতন্ত্ৰ বৈজ্ঞানিক প্ৰতিষ্ঠানৰ মৰ্যাদা লাভ কৰে আৰু ২০০২ চনত গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান হিচাপে চৰকাৰী মৰ্যাদা লাভ কৰে। বৈজ্ঞানিক পৰম্পৰা অটুট ৰাখি এমএঅ'-এ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক সঁজুলি আৰু পৃথিৱীৰ নিকটৱৰ্তী মহাকাশৰ গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণাৰ বিষয়সমূহ সম্প্ৰসাৰিত কৰিছে। ১৯৯৫ চনত এমএঅ'-এ চিচিডি সংবেদকযুক্ত এটা স্বয়ংক্ৰিয় দূৰবীক্ষণ—অক্ষীয় মধ্যৰেখা বৃত্ত (এএমচি)—নিৰ্মাণ কৰি কাৰ্যক্ষম কৰে। ১৯৯৯ চনত ইয়াক ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সম্পত্তি গঠন কৰা বস্তুসমূহৰ অস্থায়ী তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। অঞ্চলীয় তৰা-চিত্ৰগ্ৰাহীটো উন্নীত কৰি চিচিডি সংবেদক সংযোজন কৰাৰ পাছত ইয়াৰ নাম বহুচেনেল দূৰবীক্ষণ (এমচিটি) কৰা হয়। ২০০৪ চনত দ্ৰুত ৰবটিক দূৰবীক্ষণ (এফআৰটি) সেৱাত মুকলি কৰা হয়। ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাশ কাৰ্যসূচীৰ অধীনত মহাকাশৰ পৰিস্থিতি নিৰীক্ষণ আৰু বিশ্লেষণত অংশগ্ৰহণৰ অংশ হিচাপে এফআৰটিত পৃথিৱীৰ নিকটৱৰ্তী মহাকাশৰ বস্তুসমূহৰ নিয়মীয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰা হয়। ২০০৯ চনত প্ৰথমটো ইউক্ৰেইনীয় চলনশীল দূৰবীক্ষণ "মবিটেল" নিৰ্মাণ কৰা হয়। ইয়াত চাৰিটা স্বতন্ত্ৰ আধাৰ আছে আৰু দূৰৱৰ্তী প্ৰৱেশ পদ্ধতিত নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাৰ কাৰ্যসূচীৰ সৈতে আধুনিক চিচিডি কেমেৰা সংযোজিত কৰা হৈছে। বৰ্তমান ইউক্ৰেইনীয় ৰাষ্ট্ৰীয় ভাৰ্চুৱেল মানমন্দিৰৰ অংশ হিচাপে মিকোলাইভ ভাৰ্চুৱেল মানমন্দিৰ নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে।

গৱেষণাৰ ক্ষেত্ৰ

সৌৰজগতৰ গতিবিদ্যা:

• নিৰ্বাচিত ক্ষুদ্ৰ গ্ৰহসমূহৰ কক্ষপথ উন্নত কৰা আৰু ভৰ নিৰ্ধাৰণৰ বাবে চিচিডি পৰ্যবেক্ষণ;
• পৃথিৱীৰ নিকটৱৰ্তী ক্ষুদ্ৰ গ্ৰহসমূহৰ চিচিডি পৰ্যবেক্ষণ;
• ক্ষুদ্ৰ গ্ৰহ আৰু বৃহৎ গ্ৰহসমূহৰ উপগ্ৰহৰ আলোকমিতিক পৰ্যবেক্ষণ।

তৰা-নিৰ্দেশক প্ৰণালী:

• ক্ষীণ তৰাসমূহলৈ হিপাৰক'ছ তালিকা সম্প্ৰসাৰণ;
• ৰেডিঅ' আৰু আলোকীয় নিৰ্দেশক প্ৰণালীৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ গৱেষণা;
• আকাশমণ্ডলৰ নিৰ্বাচিত ক্ষেত্ৰ, যেনে বহিৰ্গ্যালাক্টিক ৰেডিঅ' উৎসৰ চাৰিওফালৰ ক্ষেত্ৰ, একক বস্তু আৰু মানাংকন অঞ্চলৰ তৰা-তালিকা প্ৰস্তুত কৰা।

পৃথিৱীৰ নিকটৱৰ্তী মহাকাশ:

• পৃথিৱীৰ নিকটৱৰ্তী বস্তুসমূহৰ পৰ্যবেক্ষণৰ পদ্ধতি উন্নত কৰা;
• ভূস্থিৰ উপগ্ৰহসমূহৰ কক্ষপথৰ উপাদান উন্নত কৰা আৰু সেইবোৰৰ তালিকা প্ৰস্তুত কৰাৰ উদ্দেশ্যে পৰ্যবেক্ষণ;
• ভূমিকম্পৰ পূৰ্বানুমান আৰু সূৰ্য-পৃথিৱীৰ সম্পৰ্কৰ অধ্যয়নৰ উদ্দেশ্যে আয়নমণ্ডল নিৰীক্ষণ;
• জিপিএছ পৰ্যবেক্ষণ।

জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক গৱেষণাৰ তথ্য সহায়তা:

• পৰ্যবেক্ষণ আৰু তথ্য প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ বাবে কাৰ্যসূচী উন্নয়ন;
• স্থানীয় নেটৱৰ্ক আৰু ইণ্টাৰনেটৰ জৰিয়তে দূৰবীক্ষণসমূহলৈ দূৰৱৰ্তী প্ৰৱেশৰ ব্যৱস্থা উন্নয়ন;
• ভাৰ্চুৱেল মানমন্দিৰৰ অংশ হিচাপে তথ্যভাণ্ডাৰ উন্নয়ন।

জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ ইতিহাস:

• জ্যোতিষস্থান নিৰ্ণয় গৱেষণাত এমএঅ'-ৰ অৱদান;
• এমএঅ'-ৰ নিৰ্বাচিত জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলৰ বিভিন্ন জ্যোতিষস্থান নিৰ্ণয় শাখালৈ কাৰ্যকলাপ আৰু অৱদানৰ ব্যাখ্যা;
• অভিযানসমূহৰ ঐতিহাসিক অধ্যয়ন।

সংৰক্ষণ

১৯৬৩ চনৰপৰা মানমন্দিৰটো এটা সংৰক্ষিত ভৱন হিচাপে তালিকাভুক্ত হৈ আছে।^১ ২০০৭ চনৰপৰা ইয়াক একক বস্তু হিচাপে ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থাৰ সম্ভাৱ্য বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।^২ ২০০৮ চনৰপৰা ইয়াক ইউক্ৰেইনৰ অন্যান্য উল্লেখযোগ্য মানমন্দিৰসমূহৰ সৈতে একেলগে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।^৩

মানমন্দিৰৰ কৰ্মচাৰী

• এ. ভি. শুল্গা, মিকোলাইভ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰৰ সঞ্চালক;
• ৱাই. আই. প্ৰ'ট্‌চিউক, বিজ্ঞান বিষয়ৰ উপ-সঞ্চালক।

বাহ্যিক সংযোগ

• চৰকাৰী ৱেবছাইট
• মিকোলাইভ মানমন্দিৰ, ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য কেন্দ্ৰ