ধৰ্ম আৰু দৰ্শন

সকলো প্ৰবন্ধ

• গীতি-ৰামায়ণ

  গীতি-ৰামায়ণ হৈছে এখন প্ৰাচীন কাব্য সাহিত্য। কাব্যখনৰ ৰচক দুৰ্গাবৰ কায়স্থ। দুৰ্গাবৰে পাঁচালী সংগীত শৈলীত ৰচনা কৰা গীতি-ৰামায়ণ খনক দুৰ্গাবৰী বা দুৰ্গাবৰী ৰামায়ণ বুলিও কোৱা হয়। ১৮৩৭ শক, অৰ্থাৎ ১৯১৫ খৃষ্টাব্দত হাজোৰ বিষয়চন্দ্ৰ বিশ্বাসীয়ে পুথিখন দুৰ্গাবৰি নামেৰে সম্পাদনা কৰিছিল।

  ধৰ্ম৩৫৫ শব্দ
  

• গুংনিৰ

  গুংনিৰ (ইংৰাজী: Gungnir; উচ্চাৰণ: ) হৈছে নৰ্ছ পৌৰাণিক কাহিনীৰ দেৱতা অডিনে ধাৰণ কৰা এবিধ শূল সদৃশ অস্ত্ৰ। আক্ৰমণকাৰীৰ দক্ষতা নিৰ্বিশেষে আক্ৰমণকাৰীৰ নৰ্ধাৰিত লক্ষ্যত সদায় আঘাত কৰাৰ বাবে জনাজাত।

  ধৰ্ম৩৮৭ শব্দ
  

• গুণ (হিন্দু দৰ্শন)

  গুণ (IAST: Guṇa; সংস্কৃত: गुण) হিন্দু দৰ্শনত প্ৰকৃতি বা পদাৰ্থগত অস্তিত্বৰ জাল গঠন কৰা তিনিটা মৌলিক প্ৰৱণতা বা শক্তিৰ ধাৰণা। সাধাৰণ অনুবাদত ইয়াক গুণ, বৈশিষ্ট্য, গুণধৰ্ম, ধৰ্ম আদি অৰ্থত ব্যৱহাৰ হয়।

  ধৰ্ম৩৫৯ শব্দ

• গুপ্তেশ্বৰ দেৱালয়

  গুপ্তেশ্বৰ দেৱালয় বা গুপ্তেশ্বৰ মন্দিৰ (Gupteswar Temple) হৈছে অসমৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ পশ্চিম প্ৰান্তত ঢেকীয়াজুলি চহৰৰ অৱস্থিত হিন্দু ধৰ্মৰ এক দেৱালয়। এই দেৱালয় শিঙৰী মন্দিৰ হিচাপেও জনা যায়, কালিকা পুৰাণটো শৃংগটক নামেৰে ইয়াৰ উল্লেখ আছে।

  ধৰ্ম১৮৬ শব্দ

• গোলোক

  গোলোক ( गोलोक) বা গোলোক বৃন্দাবন হিন্দু দেৱতা কৃষ্ণ আৰু তেওঁৰ প্ৰধান প্ৰেমিকা ৰাধাৰ সৰগীয় বাসস্থান। ভাগৱত পুৰাণ আৰু গৰ্গ সংহিতাত কৃষ্ণক তেওঁৰ প্ৰেমিকা ৰাধাৰ সৈতে গোলোকত বাস কৰা শ্ৰেষ্ঠ ব্যক্তি হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।

  ধৰ্ম৩৫২ শব্দ
  

• ঘনশ্যাম দৌল

  ঘনশ্যাম দৌল বা নাতি গোঁসাই দৌল ১৮ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে স্বৰ্গদেউ ৰাজেশ্বৰ সিংহয়ে নিৰ্মাণ কৰাইছিল। আহোম যুগত নিৰ্মিত টেৰাকোটা শিল্পৰ নিদৰ্শন ঘনশ্যাম দৌলৰ স্থাপত্যত পোৱা যায়। এই দৌল জয়সাগৰ পুখুৰীৰ পশ্চিমপাৰত আৰু দেৱীদ’লৰ দক্ষিণফালে অৱস্থিত।

  ধৰ্ম৬০৯ শব্দ
  

• চন্দৰী আই

  চন্দৰী আই ( Chandari Aai) শংকৰদেৱৰ পৰিয়ালৰ এগৰাকী পৰিচাৰিকা বা দাসী আছিল৷ কোনো কোনোৰ মতে, চন্দৰী আই শংকৰদেৱৰ ধাই মাক আছিল৷ পৰিচাৰিকা যদিও তেওঁ সমাজত প্ৰচলিত শাস্ত্ৰজ্ঞানেৰে জ্ঞানী আছিল৷ সেই বাবেই শংকৰদেৱৰ সৃষ্টিতো খুঁত উলিয়াই তাক শুধৰাবলৈ সক্ষম হৈছিল৷ শংকৰদেৱে তেওঁৰ প্ৰথম অংকীয়া নাট চিহ্ন-যাত্ৰা…

  ধৰ্ম৩৪০ শব্দ

• চলিহা বাৰেঘৰ সত্ৰ

  চলিহা বাৰেঘৰ সত্ৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ নাজিৰাৰ চলিহা বাৰেঘৰ সত্ৰ অসমৰ এখন ঐতিহাসিক সত্ৰ। মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত এখনি প্ৰাচীন সত্ৰ।

  ধৰ্ম৯৪৮ শব্দ

• ছাণ্টাক্লজ

  ছাণ্টাক্লজ (Santa Claus) হ'ল বৰদিনৰ ৰাতি সৰু ল'ৰা-ছোৱালীলৈ উপহাৰ লৈ আহে বুলি কল্পিত, পকা দাঢ়ি-চুলি আৰু শুভ্ৰ পোছাক পৰিহিত এজন বুঢ়া। ছাণ্টাক্লজৰ চৰিত্ৰৰ বিষয়ে প্ৰাচীন কালৰপৰা বিভিন্ন ধাৰণা প্ৰচলিত আছে। তেওঁক মহিলা, শিশু, দুখীয়া আদি লোকসকলক বিপদত ৰক্ষা কৰিবলৈ ঈশ্বৰে পঠিয়াইছিল বুলি ভবা হয়।

  ধৰ্ম২৩৪ শব্দ
  

• ছামাথে (নেৰেইড)

  ছামাথে (প্ৰাচীন গ্ৰীক: Ψαμάθη, ইংৰাজী: Psamathe) সাগৰ দেৱতা নেৰিয়াছ আৰু অ'চেনিড ড'ৰিছৰ পঞ্চাশগৰাকী কন্যাৰ ভিতৰত এগৰাকী অন্যতম নেৰেইড। আইজিনাৰ ৰজা আইকাছৰ পত্নী আৰু তেওঁলোকৰ পুত্ৰৰ নাম ফকাচ।

  ধৰ্ম১৯৬ শব্দ
  

• ছায়া

  ছায়া বা চায়া ( ছাঁ) হৈছে এগৰাকী হিন্দু দেৱী, তেওঁক ছাঁ বা ছায়াৰ দেৱী বুলি কোৱা হয়। ছায়া হিন্দু দেৱতা সূৰ্যৰ এগৰাকী সহধৰ্মিনী। তেওঁ সূৰ্যৰ প্ৰথম পত্নী সৰন্যু (সঞ্জনা বা সংজ্ঞা, সন্ধ্যা)ৰ ছাঁ-প্ৰতিচ্ছবি বা প্ৰতিফলন।

  ধৰ্ম৪৭৯ শব্দ
  

• জগদম্বা

  জগদম্বা (Sanskrit: जगदम्बा) হৈছে হিন্দু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত উপাসিত এগৰাকী দেৱী। তেওঁক দেৱী জগদম্বা, জগদম্বা মাতা, জগদম্বিকা বা অম্বা-বাই হিচাপেও নামাংকিত কৰা হয়। জগদম্বা শব্দটিৰ অৰ্থ হৈছে "বিশ্ব মাতৃ"।

  ধৰ্ম৩৭২ শব্দ

• জগদ্ধাত্ৰী

  জগদ্ধাত্ৰী বা জগতধাত্ৰী বা জগধত্ৰী (Jagadhatri) (জগত ধাৰণ কৰ্তা) হৈছে হিন্দু দেৱী পাৰ্বতীৰ এটা ৰূপ। এই গৰাকী দেৱীৰ জনপ্ৰিয়তা বিশেষকৈ ভাৰতৰ পশ্চিম বংগ আৰু উৰিষ্যাত বেছি। দুয়োখন ৰাজ্যত দেৱীৰ পূজা কৰা হয়।

  ধৰ্ম৪১৬ শব্দ
  

• টাই জাতীয় ধৰ্ম

  টাই জাতীয় ধৰ্ম, চাতসনাফি বা বান ফি হৈছে টাই লোকসকলৰ প্ৰাচীন স্থানীয় জাতিগত ধৰ্ম যি এতিয়াও বিভিন্ন টাই গোটৰ দ্বাৰা পালন কৰা হয়। বৌদ্ধ ধৰ্ম আগমনৰ আগলৈকে এছিয়া টাই লোকসকলৰ মাজত টাই লোক ধৰ্ম প্ৰভাৱশালী আছিল। ই মূলতঃ ফি, খোৱান আৰু পূৰ্বপুৰুষ দেৱতাসকলৰ উপাসনাৰ ওপৰত আধাৰিত।

  ধৰ্ম৬১০ শব্দ
  

• টুক্ৰেশ্বৰী দেৱালয়

  টুক্ৰেশ্বৰী দেৱালয় হৈছে গোৱালপাৰা চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২৪ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূৱত টুক্ৰেশ্বৰী পাহাৰত অৱস্থিত এখন দেৱালয়।

  ধৰ্ম২২০ শব্দ
  

• ডাকিনী

  ডাকিনী (डाकिनी) বুলিলে হিন্দু আৰু বৌদ্ধ উভয় ধৰ্মতে এক প্ৰকাৰৰ নাৰী আত্মা বা ৰাক্ষসীক বুজা যায়। ডাকিনীৰ ধাৰণাটো প্ৰসংগ আৰু পৰম্পৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি কিছু ভিন্ন হোৱা দেখা যায়।

  ধৰ্ম৬৫৯ শব্দ
  

• ত্ৰয়স্ত্ৰিংশ

  ত্ৰয়স্ত্ৰিংশ বা ত্ৰয়স্ত্ৰিংশস্বৰ্গ হৈছে বৌদ্ধ ব্ৰহ্মাণ্ডতত্ত্বৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দেৱনিবাস। ত্ৰয়স্ত্ৰিংশ শব্দটো ত্ৰয়স্ত্ৰিংশত, অৰ্থাৎ "৩৩" শব্দৰ পৰা গঠিত এটা আখ্যা আৰু ইয়াক অসমীয়ালৈ ভাঙনি কৰিলে হ'ব "৩৩ জন দেৱতাৰ ভাগৰ"।

  ধৰ্ম৩৬২ শব্দ
  

• ত্ৰিজঁটা

  ত্ৰিজঁটা (त्रिजटा) হৈছে হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণৰ এগৰাকী ৰক্ষী যাক লংকাৰ অধিপতি ৰাৱণে অপহৰণ কৰা সীতাক ৰক্ষা কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছে। ৰামায়ণৰ পৰৱৰ্তী অভিযোজনত ত্ৰিজঁটাক ৰাৱণৰ ভ্ৰাতৃ বিভীষণৰ কন্যা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

  ধৰ্ম৭৫৮ শব্দ
  

• থেমিছ

  গ্ৰীক কিংবদন্তি আৰু ধৰ্ম অনুসাৰে থেমিছ (/ˈθiːmɪs/; ইংৰাজী: Themis; আক্ষৰিক অৰ্থ: 'ন্যায়, আইন, প্ৰথা') ন্যায়, ঐশ্বৰিক শৃংখলা, আইন আৰু ৰীতি-নীতিৰ দেৱী তথা ব্যক্তিত্ব। গেইয়া আৰু ইউৰেনাছৰ বাৰজন টাইটান সন্তানৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম আৰু জ্যুছৰ দ্বিতীয় পত্নী।

  ধৰ্ম১৯১ শব্দ
  

• দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম

  দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ এক গভীৰ প্ৰভাৱ আছিল, যিয়ে এই অঞ্চলটোৰ সাংস্কৃতিক বিকাশ আৰু ইতিহাসক এক নতুন ৰূপ দিছিল। ভাৰতীয় উপমহাদেশৰপৰা ইণ্ডিক (ভাৰতীয়) লিপিসমূহৰ আগমনৰ লগে লগে, প্ৰথমৰপৰা পঞ্চম শতিকাৰ ভিতৰত এই অঞ্চলৰ লোকসকলে নিজৰ প্ৰথমবোৰ শিলালিপি বা লিখনী প্ৰস্তুত কৰি ঐতিহাসিক যুগত প্ৰৱেশ কৰে।

  ধৰ্ম৩,৪৮৩ শব্দ
  

• দক্ষিণাচাৰ

  দক্ষিণাচাৰ এটা তান্ত্ৰিক শব্দ, যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘সোঁহাতৰ পথ’। ইয়াক বৈষম্যমূলক প্ৰথাত লিপ্ত নোহোৱা তান্ত্ৰিক সম্প্ৰদায়ৰ বৰ্ণনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ বিপৰীতে বামাচাৰ (‘বাওঁহাতৰ পথ’) ব্যৱহাৰ কৰি বিশেষ তান্ত্ৰিক পদ্ধতিৰ বৰ্ণনা কৰা হয় যিবোৰক হেটেৰ’ডক্স বুলি গণ্য কৰা হয়।

  ধৰ্ম১৬৭ শব্দ

• দাঁতৰ বুদ্ধ মন্দিৰ (শ্ৰীলংকা)

  দাঁতৰ মন্দিৰ ( Temple of the Tooth) (সিংহল ভাষাত: ශ් රී දළදා මාළිගාව) বা ডালডা মালিগাৱা শ্ৰীলংকাৰ কাণ্ডীত অৱস্থিত এটা বৌদ্ধ মন্দিৰ। পূৰ্বৰ কেণ্ডি ৰাজ্যৰ ৰাজপ্ৰসাদ য’ত আছিল, তাতেই বুদ্ধৰ দাঁতৰ অৱশেষ নিৰ্মিত ঘৰটো আছে।

  ধৰ্ম৫৭১ শব্দ
  

• দূষণ

  দূষণ (दूषण) ভাৰতীয় মহাকাব্য ৰামায়ণত বৰ্ণিত এজন মানুহ খোৱা ৰাক্ষস আছিল। তেওঁ লংকাৰ অধিপতি ৰাৱণৰ সম্পৰ্কীয় ভাই আৰু কৈকেষীৰ ভগ্নী ৰাকৰ পুত্ৰ আছিল। খৰ আৰু তেওঁ যমজ ভাতৃ আছিল।

  ধৰ্ম২০৯ শব্দ
  

• দূৰৱৰ্তী সংবেদন

  দূৰৱৰ্তী সংবেদন বা দূৰ সংবেদন (remote sensing) হৈছে এক কলা আৰু বিজ্ঞান য'ত কোনো এক বস্তু বা অঞ্চলৰ তথ্য আহৰণ কৰা হয় সেই বস্তু বা অঞ্চলক শাৰীৰিকভাৱে স্পৰ্শ নকৰাকৈ। দূৰৱৰ্তী সংবেদন কৌশলসমূহ বৰ্তমান সময়ত বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত ব্যবহাৰ কৰা হয়।

  ধৰ্ম৬৩৯ শব্দ
  

• দেৱপী

  দেৱপী বা দেৱপী অৰ্ষ্টিষেণ, এজন অমৰ ঋষি। নিৰুক্ত (ii.10), বৃহদ্দেৱত, মহাভাৰত, পুৰাণ আদিৰ মতে তেওঁ কুৰু ৰাজকুমাৰ আৰু হস্তিনাপুৰৰ ৰজা প্ৰতীপৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল।

  ধৰ্ম৩০১ শব্দ

• দেৱানবাগ শ্বৰীফ

  দেৱানবাগ শ্বৰীফ হৈছে বাংলাদেশ ৰাজধানী ঢাকা অৱস্থিত চুফী ভিত্তিক ইছলামিক প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াত মুহাম্মদী ইছলাম (হজৰত মুহাম্মাদ (ছ.)ৰ ইছলাম) ৰ নীতিবোৰ প্ৰচাৰ আৰু শিক্ষা দিয়ে। ইয়াক চুফী সম্ৰাট চৈয়দ মাহবুব এ খোদাৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।

  ধৰ্ম৩৯৮ শব্দ
  

• দেৱী ভাগৱত পুৰাণ

  দেৱী ভাগৱত পুৰাণ (সংস্কৃত: देवी भागवतपुराणम्), দেৱী পুৰাণ বা সৰলভাৱে দেৱী ভাগৱত বুলিও কোৱা হয়, হিন্দু ধৰ্মৰ শিৱ পুৰাণ অনুসৰি আঠাইশখন মহাপুৰাণৰ ভিতৰত অন্যতম। বেদ ব্যাসৰ দ্বাৰা সংস্কৃত ভাষাত ৰচনা কৰা এই গ্ৰন্থখন দেৱী উপাসক (শাক্ত)সকলৰ বাবে এক প্ৰধান পুৰাণ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

  ধৰ্ম১৮৮ শব্দ

• দেৱী শ্ৰী

  দেৱী শ্ৰী বা শ্ৰীদেৱী ( জাভানী: ꦢꦺꦮꦶꦱꦿꦶ, বালি: ᬤᬾᬯᬶᬲ᭄ᬭᬶ, সুন্দানী: ᮑᮄ ᮕᮧᮠᮎᮤ ᮞᮀᮠᮡᮀ ᮃᮞᮢᮤ) হৈছে জাভা, সুন্দানী আৰু বালিৰ ধান আৰু উৰ্বৰতাৰ এগৰাকী হিন্দু দেৱী। বৰ্তমানো ইণ্ডোনেছিয়াৰ জাভা, বালি আৰু লম্বক দ্বীপত বহুলভাৱে এই দেৱীৰ পূজা কৰা হয়।

  ধৰ্ম৮৩৭ শব্দ
  

• ধন্দি দৌল

  ধন্দি দৌল (ধন্দি ভগ্নাৱশেষ হিচাপেও খ্যাত) (Dhandi Ruins) অসমৰ বিশ্বনাথ জিলাৰ গহপুৰ মহকুমাৰ অন্তৰ্গত ধন্দিপথাৰ অঞ্চলত অৱস্থিত এটি প্ৰাচীন দৌল। সাম্প্ৰতিক সময়ত দৌলৰ ভগ্নাৱশেষহে উপলব্ধ হোৱাৰ হেতু ই ধন্দি ভগ্নাৱশেষ হিচাপে স্বীকৃতপ্ৰাপ্ত।

  ধৰ্ম৫৫২ শব্দ
  

• ধম্মপদ

  ধম্মপদ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ মূল গ্ৰন্থ ত্ৰিপিটকৰ অন্তৰ্গত খুদ্দক নিকায়ৰ দ্বিতীয় গ্ৰন্থ। ‘ধম্মপদ’ শব্দটো সংস্কৃত ‘ধৰ্মপদ’ৰ পালি ৰূপ। পালিত সংস্কৃতৰ ‘ৰেফ’ লুপ্ত হৈ ধ্বনিটো দ্বিত্ব হৈ পৰে। ধৰ্ম অৰ্থাৎ নীতি-নৈতিকতামূলক পথ লাভৰ উপায় অৰ্থতে ইয়াত সন্নিবিষ্ট গাথাসমূহক একেলগে ‘ধৰ্ম্মপদ' বুলি কোৱা হৈছে।

  ধৰ্ম২৭৯ শব্দ