দেৱপী

দেৱপী বা দেৱপী অৰ্ষ্টিষেণ, এজন অমৰ ঋষি। নিৰুক্ত (ii.10), বৃহদ্দেৱত, মহাভাৰত, পুৰাণ আদিৰ মতে তেওঁ কুৰু ৰাজকুমাৰ আৰু হস্তিনাপুৰৰ ৰজা প্ৰতীপৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল। তেওঁ এজন সম্ভ্ৰান্ত আৰু প্ৰিয় ৰাজকুমাৰ আছিল যদিও তেওঁক প্ৰতীপৰ উত্তৰাধিকাৰী হ’বলৈ দিয়া হোৱা নাছিল, কাৰণ তেওঁ কুষ্ঠ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল আৰু ব্ৰাহ্মণ আৰু বৃদ্ধ নাগৰিকৰ পৰিষদে এই প্ৰস্তাৱৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ শান্তনু প্ৰতীপৰ পিছত হস্তিনাপুৰাৰ ৰজা হয়।^১ পিছত দেৱপীয়ে তপস্যাৰ বাবে অৰণ্যলৈ গৈ সন্যাস লয়। মৎস্য পুৰাণ আৰু ভাগৱত পুৰাণ অনুসৰি তেওঁ মৰু ঋষিৰ সৈতে বৰ্তমানৰ কলিযুগৰ শেষলৈকে কলাপগ্ৰাম নামৰ ঠাইত জীয়াই থাকিব আৰু পৰৱৰ্তী সত্যযুগত পৌৰৱ বংশক পুনৰুজ্জীৱিত কৰিব।^২

কুৰু ৰাজ্যত খৰাং

শৌনকৰ বৃহদ্দেৱতৰ মতে, যেতিয়া দেৱপীয়ে শান্তনুৰ সপক্ষে সিংহাসন ত্যাগ কৰি অৰণ্যলৈ ৰাওনা হয়, তেতিয়া কুৰু ৰাজ্যত বাৰ বছৰ ধৰি তীব্ৰ খৰাং পৰিস্থিতিৰ সম্মুখীন হ’বলগীয়া হয়, কিয়নো পৰ্জন্য(দেৱতা)ই বৰষুণ দিয়া নাছিল। অৱশেষত শান্তনু প্ৰজাসহ অৰণ্যলৈ গৈ কুৰু সিংহাসন আগবঢ়ায়, তাক তেওঁ অস্বীকাৰ কৰে। বৰঞ্চ শান্তনুৰ পুৰোহিত হৈ তেওঁৰ বাবে যজ্ঞ (যজ্ঞ) কৰি বৰষুণ নমাই আনিবলৈ সন্মত হয়।^৩ এই আখ্যানৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণ বিষ্ণু পুৰাণ (IV.20) ত পোৱা যায়। বিষ্ণু পুৰাণৰ মতে শান্তনুক তেওঁৰ ব্ৰাহ্মণ মন্ত্ৰীসকলে বুজাই দিয়াৰ দৰে খৰাঙৰ কাৰণ আছিল শান্তনু ডাঙৰ ভাইৰ ঠাইত সিংহাসনত আৰোহণ কৰাৰ বাবে দেৱতাসকলৰ অসন্তুষ্টি, যিটো প্ৰাথমিক জন্মৰ নিয়ম উলংঘা কৰা হৈছিল। শান্তনুৰ এজন ধূৰ্ত মন্ত্ৰীয়ে এই কথা শুনি তেওঁ কেইবাজনো পাষণ্ডক অৰণ্যলৈ পঠিয়াই দিলে, যিসকলে সৰল মনৰ ৰাজকুমাৰ দেৱপীক বৈদিক বিৰোধী মতবাদত বিকৃত কৰি পেলালে। শান্তনুৰ দ্বাৰা পঠোৱা ব্ৰাহ্মণসকলে যেতিয়া তেওঁক সিংহাসন আগবঢ়াবলৈ অৰণ্যলৈ আহিছিল, তেতিয়া তেওঁ বেদৰ উপদেশৰ বিপৰীত যুক্তি আগবঢ়াইছিল। ফলত ব্ৰাহ্মণসকলে তেওঁক অৱনমিত আৰু শাসন কৰিবলৈ অযোগ্য বুলি ঘোষণা কৰে আৰু তাৰ পিছত বৰষুণ হয়।^৪৫

ঋগবেদত

ঋগবেদত দেৱপীক সদায় দেৱাপী আৰ্ষ্টিষেণ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ঋগবেদত (X.98) উল্লেখ আছে যে দেৱপীয়ে শান্তনুৰ ৰাজ্যত বৰষুণৰ বাবে যজ্ঞ চলাইছিল।^৬ আধুনিক পণ্ডিতসকলে আৰ্ষ্টিষেণৰ প্ৰকৃত অৰ্থৰ বিষয়ে একমত নহয়। আধুনিক পণ্ডিতসকলে, যাৰ ভিতৰত এছ.এন. প্ৰধান আৰু ভি. মিশ্ৰই বিশ্বাস কৰে যে, দেৱপী ব্ৰাহ্মণ হোৱাৰ পিছত আৰ্ষ্টিষেণ গোত্ৰত প্ৰৱেশ কৰে।^১