ধৰ্ম আৰু দৰ্শন
দেৱ-দেৱী, মন্দিৰ, সত্ৰ, পুৰাণ আৰু দাৰ্শনিক চিন্তা · ১,৯৫৭ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
বেন (হিন্দু ৰজা)
বেন (সংস্কৃত: वेन; আক্ষৰিক অৰ্থ. 'যন্ত্ৰণাদায়ক') হৈছে দুষ্টতা আৰু অপশাসনৰ বাবে কুখ্যাত এজন হিন্দু ধৰ্মৰ পৌৰাণিক ৰজা। তেওঁ আছিল প্ৰথম মনুৰ বংশধৰ। তেওঁ ৰাজপাটত বহাৰ লগে লগে তেওঁৰ ৰাজ্যত সকলো পূজা, অৰ্চনা আৰু বলিদান নিষিদ্ধ কৰি দিছিল।
-
বৌদ্ধ আধুনিকতাবাদ
বৌদ্ধ আধুনিকতাবাদ, আধুনিক বৌদ্ধ ধৰ্ম, বৌদ্ধ ধৰ্ম, নব্য বৌদ্ধ ধৰ্ম বা নৱযানে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ আধুনিক পুনৰ্ব্যাখ্যাৰ ওপৰত আধাৰিত আন্দোলনসমূহক বুজায়। ডেভিড মেকমাহানৰ মতে, বৌদ্ধ ধৰ্মৰ আধুনিকতাবাদ আন ধৰ্মৰ আধুনকতাবাদৰ দৰেই।
-
ব্যাঙ্গমা
ব্যাঙ্গমা (ইংৰাজী: Byangoma, স্ত্ৰীলিঙ্গ: ব্যাঙ্গমী) বাংলা লোককথাৰ কিংবদন্তি মানৱমুখী চৰাই৷ এই জীৱটো বিশেষকৈ ঠাকুৰমাৰ ঝুলিৰ সাধুকথাত দেখা যায়৷ এই কাহিনী মতে এই জীৱবোৰ ইহঁতক প্ৰাপ্যক সহায় কৰা জ্ঞানী, ভাগ্যবান চৰাই হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে।
-
বৰযদুমণিদেৱ
বৰযদুমণিদেৱ অসমৰ এজন বৈষ্ণৱ অনুগামী, সত্ৰ প্ৰতিষ্ঠাতা, গোপালদেৱে পতা বাৰজন বৈষ্ণৱ বা বাৰ আতাৰ অন্যতম ৷
-
বৰুণী
বৰুণী বা বাৰুণী (वारुणी) হৈছে জল দেৱতা বৰুণৰ সৈতে সম্পৰ্কিত একাধিক দেৱীৰ নাম। এই অভিধাটোৱে তিনিগৰাকী দেৱীক বুজায় - বৰুণ দেৱৰ পত্নী, তেওঁৰ জীয়ৰী আৰু এগৰাকী মাতৃকা (শক্তি)। কেতিয়াবা, তিনিওগৰাকী দেৱীক এগৰাকী দেৱীৰ ৰূপত একত্ৰিত কৰা হয়।
-
বৰ্বৰীক
বৰ্বৰীক (Barbarika) বা খাটু শ্যাম হৈছে উত্তৰ ভাৰতত পূজ্য এজন হিন্দু দেৱতা। স্কন্দ পুৰাণৰ মতে বৰ্বৰীক ঘটোৎকচ (ভীমৰ পুত্ৰ) আৰু দৈত্য মূৰৰ কন্যা ৰাজকুমাৰী মৌৰৱীৰ পুত্ৰ আছিল আন কিছুমান তথ্যত তেওঁ দক্ষিণৰ পৰা অহা এজন যোদ্ধা বুলি উল্লেখ আছে।
-
ভট্টিকাব্য
ভট্টিকাব্য হৈছে ভট্টিদেৱ বিৰচিত এক মহাকাব্য। এয়া সপ্তম শতিকাৰ সংস্কৃত ভাষাৰ কবিতা। ইয়াত ৰামায়ণ আৰু পাণিনিৰ ব্যাকৰণ শীৰ্ষক সংস্কৃত পৰম্পৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হৈছে, একে সময়তে আন অসংখ্য পৰম্পৰাক বিজ্ঞান আৰু শিল্পৰ সমৃদ্ধ মিশ্ৰণত সামৰি লোৱা হৈছে, ৰামৰ দুঃসাহসিক অভিযান আৰু ব্যাকৰণ আৰু অলংকাৰৰ…
-
ভাৰতত ধৰ্ম
ভাৰতৰ ধৰ্মৰ বৈশিষ্ট্য হৈছে ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ বৈচিত্ৰ্য। সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষৰ ইতিহাসত ধৰ্ম দেশৰ সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ হৈ আহিছে আৰু ভাৰত উপমহাদেশখন বিশ্বৰ চাৰিটা প্ৰধান ধৰ্ম অৰ্থাৎ বৌদ্ধ, হিন্দু, জৈন আৰু শিখ ধৰ্মৰ জন্মস্থান, যিবোৰ সামূহিকভাৱে থলুৱা ভাৰতীয় ধৰ্ম বা ধৰ্ম বুলি জনা…
-
ভেষ্টা
ভেষ্টা (ইংৰাজী: Vesta) ৰোমান ধৰ্মত জুইশাল, ঘৰ আৰু পৰিয়ালক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা কুমাৰী দেৱী। তেওঁক মানৱ ৰূপত খুব কমেইহে চিত্ৰিত কৰা হৈছিল, আৰু বেছিকৈ তেওঁক ৰোমান ফ'ৰামৰ তেওঁৰ মন্দিৰৰ জুই হিচাপে চিত্ৰিত কৰিছিল। তেওঁৰ মন্দিৰত কেৱল তেওঁৰ পুৰোহিত ভেষ্টাল ভাৰ্জিনসকলৰহে প্ৰৱেশৰ অনুমতি আছিল।
-
মকৰধ্বজ
মকৰধ্বজ হৈছে পৌৰাণিক হিন্দু কিংবদন্তিৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ হনুমান পুত্ৰ। হনুমানৰ ঘামৰ পৰা তেওঁৰ জন্ম হৈছে। ৰামায়ণৰ বিভিন্ন আঞ্চলিক সংস্কৰণত তেওঁৰ উপস্থিতি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
-
মচ্ছনু
মচ্ছনু (থাই: มัจฉานุ; RTGS: Matchanu; Khmer: មច្ឆានុប; RTGS: Macchanub) হনুমানৰ পুত্ৰ, যি কাহিনী ৰামায়ণৰ থাই আৰু অন্যান্য সংস্কৰণত দেখা যায়। ৰামায়ণৰ এই সংস্কৰণসমূহৰ মতে ৰাৱণৰ সৈন্যৰ সৈতে হোৱা এখন যুদ্ধৰ সময়ত হনুমানে এজন শক্তিশালী প্ৰতিদ্বন্দ্বীৰ সন্মুখীন হয়।
-
মণিদ্বীপ
মণিদ্বীপ (मणिद्वीप) হিন্দু ধৰ্মৰ শক্তিবাদ পৰম্পৰা অনুসৰি পৰম দেৱী আদি শক্তিৰ বাসস্থান। ই সুধা সমুদ্ৰ নামৰ সাগৰৰ মাজত অৱস্থিত এটা দ্বীপ। দেৱী ভাগৱত পুৰাণত মণিদ্বীপক সৰ্বলোক অৰ্থাৎ বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৰ্বোচ্চ স্থানত অৱস্থিত জগত বুলি কোৱা হৈছে।
-
মণিভদ্ৰ
মণিভদ্ৰ বা মণিগ্ৰীৱ হৈছে এজন অন্যতম প্ৰধান যক্ষ৷ তেওঁ প্ৰাচীন ভাৰতৰ জনপ্ৰিয় দেৱতা আছিল। তেওঁ ধন-সম্পত্তিৰ অধিষ্ঠাতা যক্ষৰাজ কুবেৰৰ পুত্ৰ আৰু নলকুবেৰৰ ভ্ৰাতৃ। নাৰদৰ দ্বাৰা শাপগ্ৰস্ত হৈ তেওঁ নলকুবেৰৰ সৈতে যমজ অৰ্জুন গছৰ ৰূপ পাইছিল। পিছলৈ শিশু কৃষ্ণৰ স্পৰ্শত দুয়ো মুক্তিলাভ কৰে।
-
মধুপুৰ সত্ৰ
মধুপুৰ সত্ৰ অসমীয়া জাতিৰ বিশেষকৈ বৈষ্ণৱ ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলৰ অন্যতম তীৰ্থভূমি। বৰ্তমান পশ্চিমবংগৰ কোচবিহাৰ জিলাৰ মধুপুৰত অৱস্থিত এই এই স্থানত মহাপুৰুষ শঙ্কৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে দেহ ত্যাগ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াত আন বহুতো ভকতৰো সমাধি আছে।
-
মনুস্মৃতি
মানৱ-ধৰ্মশাস্ত্ৰ বা মনুৰ নিয়ম নামেৰেও জনাজাত মনুস্মৃতি (সংস্কৃত: मनुस्मृति), হিন্দু ধৰ্মৰ বিভিন্ন ধৰ্মশাস্ত্ৰ তথা আইনী গ্ৰন্থ আৰু সংবিধানৰ ভিতৰত অন্যতম।
-
মহান জীৱন্ত চোল মন্দিৰসমূহ
মহান চোল মন্দিৰসমূহ (Great Living Chola Temples) চোল সম্ৰাটসকলৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত। এইসমূহ সমগ্ৰ দক্ষিণ ভাৰত আৰু তাৰ প্ৰতিৱেশী দ্বীপসমূহত সিঁচৰিত হৈ আছে৷ এই সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যবাহী স্থানটিত একাদশ আৰু দ্বাদশ শতাব্দীত নিৰ্মিত তিনটি বৃহদাকাৰ মন্দিৰ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে।
-
মহামায়া ধাম
মহামায়া ধাম অসমৰ কোকৰাঝাৰ জিলাৰ পৰ্বতযোৰা মহকুমাৰ বগৰীবাৰীত অৱস্থিত হিন্দু ধৰ্মৰ এক প্ৰাচীন মন্দিৰ। মহামায়া দেৱীলৈ সমৰ্পিত দেই মন্দিৰ উল্লেখযোগ্য শক্তি পীঠ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। মহালয়া দেৱী পাৰ্বতী, দুৰ্গা, কালি, কামাখ্যা আদি দেৱীৰে অন্য ৰূপ।
-
মাধৱ থান
শ্ৰী শ্ৰী মাধৱ থান অসমৰ এখন ধৰ্মস্থান। ই নগাওঁ জিলাৰ কামপুৰ নগৰৰ পৰা প্ৰায় ১২ কিঃমিঃ দক্ষিণে মাধৱপাৰা পাহাৰৰ ওচৰত লাংপি (কাৰ্বি), চীনা বা বৰাপানী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত। কিংবদন্তিমতে এই স্থানত শ্ৰীকৃষ্ণ (মাধব) আৰু অৰ্জুনে এবাৰ জিৰণি লৈছিল।
-
মুক্তেশ্বৰ মন্দিৰ
মুক্তেশ্বৰ মন্দিৰ ভাৰতৰ ওড়িশাৰ ভুৱনেশ্বৰত অৱস্থিত দশম শতিকাৰ শিৱৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত হিন্দু মন্দিৰ। এই মন্দিৰটো ৯৫০–৯৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আৰু ই ওড়িশাৰ হিন্দু মন্দিৰৰ বিকাশৰ অধ্যয়নত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্মৃতিসৌধ।
-
মুণ্ডহীন মানৱ
বিভিন্ন দেশৰ শ্ৰুতিকথাসমূহত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ কিংবদন্তিমূলক মূৰবিহীন পুৰুষৰ উল্লেখ পোৱা যায়। এই জীৱবোৰ পৃথিৱীৰ দুৰ্গম অঞ্চলত বাস কৰে। ইহঁতক বিভিন্ন নামেৰে জনা যায়। যেনে প্ৰাচীন গ্ৰীক শ্ৰুতিকথাত আকাফালই (akephaloi) বা ব্লেমি (Blemmyes) বুলি জনাজাত মূৰৰ নথকা জীৱবোৰৰ বুকুত মুখৰ বৈশিষ্ট্য থাকে।
-
মুৰিমুৰিয়া
প্ৰাক-খ্ৰীষ্টান ফিজিৰ পৌৰাণিক কাহিনীত মুৰিমুৰিয়া পাতালৰ অংশ। ফিজিৰ ধৰ্ম অনুসৰি মানুহৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ আত্মাক এজন অপ্সৰাই পানীৰ ওপৰেৰে লৈ আহে, আৰু আনফালে আত্মাৰ পথ (ছালা নি ইয়ালো)ৰ মাজেৰে গৈ বহু বিপদৰ সম্মুখীন হ’বলগীয়া হয়।
-
মৃকান্দ
মৃকান্দ বা মৃকাণ্ড হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীৰ এজন ঋষি। তেওঁ মনস্বিনীৰ স্বামী আৰু মাৰ্কণ্ডেয়ৰ পিতৃ।
-
মেনকা
মেনকা ( Menaka) হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীৰ এটা অপ্সৰা (স্বৰ্গীয় অপেশ্বৰী)।
-
মোতি মছজিদ
ভাৰতৰ পুৰণি দিল্লীৰ লালকিল্লা কমপ্লেক্সৰ ভিতৰত থকা মোতি মছজিদ (অৰ্থ 'মুকুতা মছজিদ') হৈছে ১৭ শতিকাৰ এক ঐতিহাসিক মছজিদ, যিটো উপাসনাৰ বাবে নহয়। ইয়াক মোগল সম্ৰাট ঔৰংজেবে নিৰ্মাণ কৰিছিল, দিল্লী ঘেৰাওৰ সময়ত ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ইংৰাজে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল।
-
মৰুৎ
হিন্দু ধৰ্মত মৰুৎ (; मरुत), যাক মৰুতগণ বুলিও কোৱা হয় আৰু কেতিয়াবা ৰুদ্ৰৰ সৈতেও চিনাক্ত কৰা হয়, ধুমুহা দেৱতা আৰু ৰুদ্ৰ আৰু প্ৰিষ্ণিৰ পুত্ৰ। মৰুতৰ সংখ্যা ২৭ৰপৰা ষাঠি (আৰভি ৮.৯৬.৮ত তিনিগুণ ষাঠি)লৈকে।
-
যুক্তিবাদ
যুক্তিবাদ (ইংৰাজী: Rationalism) হৈছে জ্ঞানতত্ত্বৰ আন এক প্ৰধান দাৰ্শনিক মতবাদ। অভিজ্ঞতাবাদৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীতে, যুক্তিবাদে বিশ্বাস কৰে যে মানুহৰ জ্ঞানৰ প্ৰধান আৰু আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য উৎস হৈছে কেৱল যুক্তি আৰু বৌদ্ধিক চিন্তন, ইন্দ্ৰিয়ৰ অভিজ্ঞতা নহয়।
-
লক্ষ্মণা
লক্ষ্মণা (लक्ष्मणा) বা লক্ষনা হৈছে অষ্টভাৰ্যাৰ সপ্তমগৰাকী, বা হিন্দু দেৱতা কৃষ্ণৰ আঠগৰাকী পত্নীৰ গোটৰ এগৰাকী৷
-
লীলানন্দ ঠাকুৰ
লীলানন্দ ঠাকুৰ (পাগল বাবা নামেৰে অধিক পৰিচিত) আছিল বিংশ শতিকাৰ এজন হিন্দু আধ্যাত্মিক সাধক আৰু সমাজসংস্কাৰক। তেওঁ অবিৰত হৰি নাম সংকীৰ্তনৰ মাধ্যমেৰে ধৰ্মীয় ভক্তিৰ লগতে শিক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা আৰু সমাজসেৱাক একেলগে আগবঢ়োৱাৰ বাবে পৰিচিত আছিল।
-
শবৰী
শবৰী (शबरी)) হৈছে হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণত বৰ্ণিত এগৰাকী বৃদ্ধ তপস্বী। তেওঁক এগৰাকী উৎসাহী মহিলা হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে যিয়ে নিজ ভক্তিৰ বলত ৰামৰ দৰ্শন আৰু আশীৰ্বাদ লাভ কৰিছিল।
-
শলগুৰি সত্ৰ
শ্ৰীশ্ৰী আইভেটি শলগুৰি সত্ৰ হ'ল মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান বটদ্ৰৱা থানৰ নিকটৱৰ্তী তথা দক্ষিণ পূব দিশত অৱস্থিত এখন সত্ৰ। এইখন সত্ৰ গুৰুজনাৰ নাতি বোৱাৰী আই কনকলতাই স্থাপন কৰিছিল।