ধৰ্ম আৰু দৰ্শন
দেৱ-দেৱী, মন্দিৰ, সত্ৰ, পুৰাণ আৰু দাৰ্শনিক চিন্তা · ১,৯৫৭ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
শাবা (ছূৰা)
শ্বাবা’ (سبأ, saba’; "শ্বেবা" নামৰ নগৰৰ পৰা। ) হৈছে পবিত্ৰ কোৰআনৰ ৩৪তম ছূৰা, য’ত ৫৪টা আয়াত আছে। ইয়াত চলোমন আৰু দাউদৰ জীৱনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে, শ্বেবাৰ লোকসকলৰ বিষয়ে লিখা কাহিনী, কাফিৰসকলৰ বিৰুদ্ধে প্ৰত্যাহ্বান আৰু সতৰ্কবাণীৰ লগতে বিচাৰৰ দিনটোৰ সৈতে জড়িত প্ৰতিজ্ঞাসমূহৰ বিষয়েও আলোচনা কৰা…
-
শুম্ভ আৰু নিশুম্ভ
শুম্ভ আৰু নিশুম্ভ হৈছে হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত বৰ্ণিত দুটা অসুৰ। এই বিষয়ে দেৱী মাহাত্ম্যত উল্লেখ আছে। তেওঁলোকৰ কিংবদন্তীত, তেওঁলোকক কৌশিকী দেৱীয়ে হত্যা কৰিছিল।
-
শৌনক
শৌনক (शौनक, ) শিক্ষকৰ বাবে আৰু অথৰ্ববেদৰ এটা শাখাৰ বাবে প্ৰয়োগ কৰা নাম। তেওঁ বিশেষকৈ এজন প্ৰখ্যাত সংস্কৃত ব্যাকৰণবিদ, ঋগ্বেদ-প্ৰতিশাখ্যা, বৃহদ্বতা, কাৰণ-ব্যূহ, ঋগ্বেদৰ ছটা অনুক্ৰমণী (সূচী) আৰু ঋগবেদৰ বিধানৰ ৰচক।
-
শ্ৰীপদৰাজ
শ্ৰীপদৰাজ (সংস্কৃত- श्रीपादराज) বা শ্ৰীপদৰায়, যাক লক্ষ্মীনাৰায়ণ তীৰ্থ বুলিও জনা যায়, এজন হিন্দু দ্বৈত দাৰ্শনিক, পণ্ডিত আৰু সুৰকাৰ আৰু মুলবাগালৰ মধ্বাচাৰ্য মঠৰ পুৰোহিত আছিল। তেওঁক নৰহৰি তীৰ্থৰ লগত হৰিদাস আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বুলি বহুলভাৱে গণ্য কৰা হয়।
-
সুৰসা
সুৰসা (सुरसा) বা সিৰস এগৰাকী হিন্দু দেৱী। তেওঁক নাগমাতা অৰ্থাৎ সৰ্প বা নাগসকলৰ মাতৃ বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়। হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণতেই সুৰসাৰ সবাতোকৈ জনপ্ৰিয় আখ্যানৰ বিৱৰণ পোৱা যায়। এই আখ্যান অনুসৰি দেৱতাসকলে তেওঁক সীতাৰ সন্ধানত লংকা অভিমুখী হনুমানৰ বল আৰু বুদ্ধিৰ পৰীক্ষা লোৱাৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰে।
-
সেন সূচক
সেন সূচক দাৰিদ্ৰ্যৰ পৰিমাণ জুখিবলৈ ব্যৱহৃত এটি সূচক। এই সূচক ন'বেল বঁটা বিজয়ী অৰ্থনীতিবিদ অমৰ্ত্য সেনে ১৯৭৬ চনত আগবঢ়াইছিল। তেওঁ এই কথাও প্ৰমাণ কৰিছিল যে এই সূচক একমাত্ৰ এনে দাৰিদ্ৰ্য পৰিমাপ কৰা সূচক যি কিছু গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু ইচ্ছিত চৰ্ত পূৰ্ণ কৰে। সেন সূচক এনেদৰে সংজ্ঞায়িত- ⟨P=H[I+(1-I)G]⟩
-
স্কন্দমাতা
স্কন্দমাতা (स्कंदमाता) হৈছে হিন্দু দেৱী পাৰ্বতীৰ পঞ্চম ৰূপ। তেওঁৰ নামটো 'স্কন্দ'ৰ পৰা আহিছে। যুদ্ধদেৱতা কাৰ্তিকৰ ই এক বিকল্প নাম, আৰু মাতা শব্দৰ অৰ্থ মাতৃ। নৱদুৰ্গাৰ এগৰাকী হিচাপে নৱৰাত্ৰিৰ পঞ্চম দিনা স্কন্দমাতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত হয়। দেৱীৰ অৱস্থান বিশুদ্ধ চক্ৰ।
-
স্বৰ্গ (হিন্দু দৰ্শন)
স্বৰ্গ (সংস্কৃত: स्वर्गः, আক্ষৰিক অৰ্থ: 'পোহৰৰ বাসস্থান';) হিন্দু ধৰ্মৰ দেৱতাসকলৰ আকাশী বাসস্থান৷ ইয়াক সৰগ, ইন্দ্ৰলোক আৰু স্বৰ্গলোক নামেৰেও জনা যায়। হিন্দু দৰ্শন মতে ব্ৰহ্মাণ্ডৰ সাতখন উচ্চ লোকৰ ভিতৰত স্বৰ্গ অন্যতম।
-
স্যমন্তক
স্যমন্তক (সংস্কৃত: स्यमन्तक, ৰোমানীকৃত: Syamantaka) হৈছে হিন্দু সাহিত্যত প্ৰদৰ্শিত এক কিংবদন্তিমূলক মণি, যাৰ যাদুকৰী শক্তিৰ আছে বুলি গণ্য কৰা হয়। ইয়াক ৰুবী নামৰ এবিধ অমূল্য ৰত্ন বুলিও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
-
হাউছছ
হাউছছ (ইংৰাজী: *H₂éwsōs বা *Haéusōs; আক্ষৰিক অৰ্থ: 'দোকমোকালি') প্ৰাক-ইণ্ডো-ইউৰোপীয় পৌৰাণিক কাহিনীত দোকমোকালিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা দেৱীৰ পুনৰ্গঠিত প্ৰাক-ইণ্ডো-ইউৰোপীয় নাম।
-
হালাল
হালাল (; حلال ḥalāl ) আৰবী শব্দ যাৰ ইংৰাজী অনুবাদ 'permissible' হয়। কোৰআনত হালাল শব্দটোৰ বিপৰীতে হাৰাম ('forbidden') শব্দটো দেখা গৈছে। এই বাইনাৰী বিৰোধিতাক "পাঁচটা সিদ্ধান্ত" নামেৰে জনাজাত অধিক জটিল শ্ৰেণীবিভাজনত বিশদভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছিল: বাধ্যতামূলক, পৰামৰ্শ দিয়া, নিৰপেক্ষ, নিন্দনীয় আৰু…
-
হিজৰী বৰ্ষ
হিজৰী বৰ্ষ (سَنة هِجْريّة) হৈছে ইছলামিক চন্দ্ৰ বৰ্ষপঞ্জীত ব্যৱহৃত কেলেণ্ডাৰ বৰ্ষ, যাৰ প্ৰথম বছৰ ৬২২ খৃষ্টাব্দত ইছলামিক নৱবৰ্ষৰ দিনা আৰম্ভ হয়। হিজৰিৰ এই প্ৰথম বছৰত মুহাম্মাদ আৰু তেওঁৰ সঙ্গীসকলে মক্কাৰ পৰা য়াছৰিবলৈ (বৰ্তমান মদিনা) প্ৰব্ৰজন কৰে।
-
হিন্দু ধৰ্মত তুলসী
হিন্দু ধৰ্মত তুলসী দেৱীক লক্ষ্মী দেৱীৰ অৱতাৰ বুলি কোৱা হয় আৰু এনেদৰে তেওঁক ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ সহধৰ্মিনী হিচাপে গণ্য কৰা হয়। আন এক কিংবদন্তিয়ে তেওঁক বৃন্দা বুলি উল্লেখ কৰে আৰু লক্ষ্মী দেৱীৰ পৰা পৃথক কৰে। তুলসী বা বৃন্দা (পবিত্ৰ তুলসী) -ক হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী লোকসকলে এক পৱিত্ৰ উদ্ভিদ বুলি বিশ্বাস কৰে।
-
হিমৱত
হিমৱত হিন্দু ধৰ্মত হিমালয়ৰ পৰ্বতৰ মূৰ্তি। তেওঁ হিমালয়ৰ ৰক্ষক দেৱতা, আৰু মহাকাব্য মহাভাৰত আৰু অন্যান্য হিন্দু শাস্ত্ৰসমূহত তেওঁৰ উল্লেখ পোৱা যায়।
-
হেস্পেৰিড
হেস্পেৰিড (/hɛˈspɛrɪdiːz/; প্ৰাচীন গ্ৰীক: Ἑσπερίδες, ইংৰাজী: Hesperide) গ্ৰীক শ্ৰুতিকথাত বৰ্ণিত সন্ধিয়াৰ আৰু সূৰ্যাস্তৰ সোণালী পোহৰৰ নিম্ফ (nymph; অপেশ্বৰী)৷ এওঁলোকক "সন্ধিয়াৰ কন্যা" বা "পশ্চিমৰ নিম্ফ" বুলিও কোৱা হয়।
-
ৰাজাৰাণী মন্দিৰ
ৰাজাৰাণী মন্দিৰ হৈছে ভাৰতৰ ওড়িশা (পূৰ্বতে উৰিষ্যা)ৰ ৰাজধানী চহৰ ভুৱনেশ্বৰত অৱস্থিত খ্ৰীষ্টীয় একাদশ শতিকাৰ হিন্দু মন্দিৰ। ভগৱান শিৱৰ প্ৰতি নিষ্ঠাবান বুলি বিশ্বাস কৰা এই মন্দিৰটোক ৰাজা ৰাণী বুলি কোৱা হয় কাৰণ ইয়াক হালধীয়া আৰু ৰঙা বালিচৰেৰে তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু ৰং দুটাক স্থানীয়ভাৱে ‘ৰাজা ৰাণী’ বুলি…
-
ৰুদ্ৰেশ্বৰ দেৱালয়
ৰুদ্ৰেশ্বৰ দেৱালয় বা ৰুদ্ৰেশ্বৰ মন্দিৰ অসমৰ উত্তৰ গুৱাহাটীত অৱস্থিত ভগৱান শিৱৰ প্ৰতি উছৰ্গিত এখন মন্দিৰ। ই ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ উত্তৰ পাৰৰ ৰুদ্ৰেশ্বৰ গাঁৱত অৱস্থিত। আহোম স্বৰ্গদেউ প্ৰমত্ত সিংহয়ে ১৭৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁৰ পিতৃ স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰ সিংহৰ স্মৃতিত এই মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰাইছিল।
-
ৰুব আল-হিজাব
ৰুব আল-হিজাব (ربع الحزب, rubʿ al-ḥizb), আৰবীয় ইছলামিক ষ্টাৰ নামেৰেও জনাজাত। ৰুব-আল-হিজব কুৰাইশ্ব জনগোষ্ঠীৰ আৰব প্ৰতীক। ই অষ্টভুজৰ আকৃতিৰ, দুটা ওপৰত ওপৰ সোমাই থকা বৰ্গ হিচাপে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয়। ইয়াক কেইবাটাও প্ৰতীক আৰু পতাকাত পোৱা গৈছে।
-
অনুবিছ
অনুবিছ ( Anubis, প্ৰাচীন মিচৰীয় ভাষাত Inpu, Inpw, Jnpw) হৈছে প্ৰাচীন মিচৰ ধৰ্মৰ মৃত্যু, মামিকৰণ, মৃতদেহ সংৰক্ষণ, পৰলোক, কবৰস্থান, সমাধি, আৰু পাতালৰ দেৱতা। তেওঁক সাধাৰণতে কুকুৰৰ ৰূপত বা কুকুৰৰ শিৰ থকা মানুহ হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হয়।
-
অম্বৰীশ
হিন্দু গ্ৰন্থত অম্বৰীশ (সংস্কৃত अम्बरीष) এজন ইক্ষ্বাকু বংশৰ ৰজা, এয়া সেই বংশ, য'ত ভগৱান ৰামৰো আবিৰ্ভাৱ হৈছিল। অম্বৰীশ মথুৰাৰ মান্ধাতাৰ পুত্ৰ। তেওঁ এসপ্তাহত সমগ্ৰ বিশ্ব জয় কৰা বুলি জনা যায়। চাৰিটা চক্ৰীয় যুগৰ ভিতৰত দ্বিতীয় ত্ৰেতা যুগত তেওঁ জীয়াই আছিল।
-
অশ্বনৰ
অশ্বনৰ বা চেণ্টৰ (উচ্চাৰণ: /ˈ sentɔːr, ˈsentɑːr/ SEN-tor, SEN-tar) বা হিপ্প’চেণ্টৰ (hippocentaur) বা ইক্সিঅ’নিডিয়া (Ixionidae) হৈছে গ্ৰীক পৌৰাণিক কাহিনীৰ এটা কিংবদন্তিমূলক জীৱ। ইয়াৰ মূৰ তথা দেহৰ ওপৰৰ অংশ মানুহৰ দৰে আৰু শৰীৰৰ তলৰ অংশ তথা ভৰি ঘোঁৰাৰ দৰে আৰু ই থেছালিৰ পৰ্বতত বাস কৰে।
-
অশ্বমেধিক পৰ্ব
অশ্বমেধিক পৰ্ব বা অশ্বমেধ পৰ্ব (आश्वमेधिकपर्व) ভাৰতীয় মহাকাব্য মহাভাৰতৰ অষ্টাদশটা পৰ্বৰ চতুৰ্দশ পৰ্ব। পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াত ২টা খণ্ড আৰু ৯৬টা অধ্যায় আছে। সমালোচনাত্মক সংস্কৰণত এখন উপ-পুথি আৰু ৯২টা অধ্যায় আছে।
-
অৱৎসৰ
অৱৎসৰ ঋগবেদত উল্লেখ থকা এগৰাকী ঋষি। তেওঁৰ নাম প্ৰথমে পঞ্চম মণ্ডলৰ ৪৪ নং সূক্তত পোৱা যায়।
-
আছ-ছাফাত
আছ-ছাফ্ফাত (الصافات, ’aṣ-ṣāffāt, অৰ্থ: যিসকলে নিজকে ক্ৰম অনুসৰি ৰেংক কৰে, "ৰেঞ্জেড ইন ৰো", "দ্য ৰেঞ্জাৰছ।" ) হৈছে কোৰআনৰ ৩৭ নং ছূৰা (অধ্যায়) য'ত ১৮২টা আয়াত (শ্লোক) আছে।
-
আত্মা (হিন্দু ধৰ্ম)
হিন্দু ধৰ্মত আত্মা হৈছে কোনো জীৱৰ প্ৰকৃত, অন্তৰ্নিহিত সত্তা বা আত্মা, যাক চিৰন্তন আৰু অপৰিৱৰ্তিত বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। আত্মাটো ধাৰণাগতভাৱে ব্যক্তিগত আত্মা, জীৱাত্মৰ সৈতে ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত, যি একাধিক শৰীৰ আৰু জীৱনকালৰ মাজেৰে স্থায়ী হৈ থাকে, কিন্তু ই আত্ম-বুদ্ধি বা অহংকাৰ (আহমকাৰ), মনৰ আৱেগিক দিশ…
-
আমে-ন′-উজুমে
আমে-ন′-উজুমে-ন′-মিক′ট′ (জাপানী: 天宇受売命, 天鈿女命, ইংৰাজী: Ame-no-Uzume-no-Mikoto) জাপানৰ শ্বিণ্ট' ধৰ্ম অনুসৰি দোকমোকালি, হাস্য, ধ্যান, আমোদ-প্ৰমোদ আৰু কলাৰ দেৱী আৰু সহযোগী দেৱতা ছাৰুতাহিক′ অকামিৰ (Sarutahiko Ōkami) পত্নী।
-
আল-আহকাফ
আল-আহকাফ (الأحقاف, al-aḥqāf; অৰ্থ: "বালিৰ টিলাবোৰ" বা "আঁকোৰগোজ বালিৰ ট্ৰেক্টবোৰ") কোৰআনৰ ৪৬তম ছূৰা যাৰ ৩৫টা আয়াত আছে। এইটো মুকাত্তা'আত আখৰ হাʼ মিম ৰপৰা আৰম্ভ হোৱা সপ্তম আৰু শেষ ছূৰা। বিশ্বাস কৰা হয় (আছবাব আল-নুজুল)ৰ সময় আৰু প্ৰসংগভিত্তিক পটভূমিৰ সন্দৰ্ভত ই মক্কাৰ শেষৰ ছূৰাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।
-
আল-ক্বদৰ (ছুৰা)
আল-ক্বদৰ (القدر, "শক্তি, ভাগ্য") হৈছে কোৰআনৰ ৯৭ তম অধ্যায় (ছূৰা) যাৰ ৫টা শ্লোক (আয়াত) আছে। এইটো এটা মক্কান ছুৰা হ'ল যিটো সেই নিশাত অৱতীৰ্ণ কৰে যেতিয়া কোৰআন কি হ'ব তাৰ প্ৰথম প্ৰকাশ প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল। প্ৰথম আয়াতটোত আল-ক্বদৰ শব্দটোৰ পিছত অধ্যায়টো ইমান মনোনীত কৰা হৈছে। এইটো মুখ্যতঃ শক্তিৰ বিষয়ে।
-
আলমাছ
আলমাছ (ইংৰাজী: Almas) উত্তৰ ককেছিয়ান আৰু তুৰ্কী লোককথাত বৰ্ণনা কৰা এবিধ ৰহস্যময় জীৱ৷ এই জীৱটো মধ্য এছিয়াৰ ককেছাছ, টিয়ান শ্বান আৰু পামিৰ পৰ্বতমালা আৰু পশ্চিম মংগোলিয়াৰ আলটাই পৰ্বতমালাত বাস কৰা বুলি কোৱা হয়। ইয়াক আলমা (alma) বা আলমাষ্টি (almasty) বুলিও কোৱা হয়৷
-
আশ-শুৰা
আশ-শুৰা (الشورى, aš-šūrā, "পৰিষদ, পৰামৰ্শ") হৈছে কোৰআনৰ ৪২তম ছূৰা (অধ্যয়)। ইয়াৰ ৫৩টা আয়াত (পদ) আছে। ইয়াৰ শিৰোনামটো ৩৮ পদত উল্লেখ কৰা "শ্বুৰা" (পৰামৰ্শ) পৰা উদ্ভৱ হৈছে। এই শব্দটো কোৰআনৰ পাঠত (৪২:৩৮) আয়তত মাত্ৰ এবাৰহে দেখা গৈছে আৰু ইয়াৰ কোনো প্ৰাক-কোৰানৰ পূৰ্বসূৰী নাই।