অসমীয়া বিশ্বকোষঅসম আৰু অসমীয়া ভাষাৰ জ্ঞানকোষ
অৱদান
বিজ্ঞান

পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান

পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান (Floriculture, floris + culture-ৰপৰা উৎপত্তিপ্ৰাপ্ত) বা ফ্লʼৰিকালচাৰ হৈছে দৃষ্টিনন্দন, বৰ্ণিল তথা ভক্ষণযোগ্য পুষ্প আৰু পত্ৰ উৎপাদনকাৰী উদ্ভিদসমূহৰ দক্ষ উৎপাদন সম্পৰ্কীয় বিজ্ঞানসন্মত অধ্যয়ন। ই সমগ্ৰ বিশ্বতে প্ৰচলিত উদ্যানবিদ্যা আৰু কৃষিকৰ্মৰ এক বাণিজ্যিকভাৱে সফল শাখা।

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ অৱদানকাৰীসকল হালনাগাদ: ২৯ ছেপ্তেম্বৰ ২০২৬ ১,৬১১ শব্দ · ৯ মিনিট সংগৃহীত ৭৪
সংশোধনৰ পৰামৰ্শ

ৰ ব্ৰেডাৰ এক স্থানীয় বজাৰত বিক্ৰীৰ বাবে ৰখা ফুলৰ পুলি]]

পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান১ (Floriculture, floris + culture-ৰপৰা উৎপত্তিপ্ৰাপ্ত) বা ফ্লʼৰিকালচাৰ হৈছে দৃষ্টিনন্দন, বৰ্ণিল তথা ভক্ষণযোগ্য পুষ্প আৰু পত্ৰ উৎপাদনকাৰী উদ্ভিদসমূহৰ দক্ষ উৎপাদন সম্পৰ্কীয় বিজ্ঞানসন্মত অধ্যয়ন। ই সমগ্ৰ বিশ্বতে প্ৰচলিত উদ্যানবিদ্যা আৰু কৃষিকৰ্মৰ এক বাণিজ্যিকভাৱে সফল শাখা। পুষ্প উদ্যোগত ব্যৱহৃত শ শ উদ্ভিদ বৰ্গক কেন্দ্ৰ কৰি বিগত বৰ্ষসমূহত কেইবাটাও দক্ষ উৎপাদন পদ্ধতি বিকশিত কৰা হৈছে, যিয়ে সমগ্ৰ উদ্ভিদ-জীৱবিজ্ঞানৰ সামগ্ৰিক জ্ঞানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰিছে। উদ্ভিদ প্ৰজনন আৰু নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে মানৱ ব্যৱহাৰোপযোগী অযুতসংখ্যক নতুন জিন’টাইপ (genotypes) উদ্ভাৱন কৰা হৈছে।

সংক্ষিপ্ত বিৱৰণ

ফুল মানৱ সমাজৰ এক অপৰিহাৰ্য অংগ, যি প্ৰায়ে আনন্দ আৰু বিষাদৰ মুহূৰ্তসমূহত তথা দৈনন্দিন জীৱনৰ অংশ হিচাপে ব্যৱহৃত হয়। ফুল তথা উদ্ভিদসমূহ গৃহৰ অভ্যন্তৰত সূৰ্যৰ পোহৰপৰা খিৰিকীত, সন্মুখৰ চোতালৰ ভূ-দৃশ্য সজ্জা হিচাপে, অথবা পিছফালৰ চোতালৰ বাৰাণ্ডা বা ডেকত সংৰক্ষণ কৰিব পৰা যায়। মানৱজাতিয়ে ফুল আৰু উদ্ভিদ, মানুহৰ সৈতে এইবোৰৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-প্ৰতিক্ৰিয়া, আৰু এইসমূহৰ উৎপাদন পদ্ধতি সম্পৰ্কে অধ্যয়ন কৰি আহিছে যাতে সমগ্ৰ মানৱ সমাজে ইয়াৰ সুফল লাভ কৰিব পাৰে। বিশ্বজুৰি ফ্লʼৰিকালচাৰৰ বিজ্ঞানীসকল এই কাৰ্যত ব্ৰতী হৈ আছে।

ফ্লʼৰিকালচাৰৰ শস্যসমূহৰ ভিতৰত কৰ্তন কৰা পুষ্প২ আৰু কৰ্তন কৰা আলংকাৰিক পত্ৰ, ভেটিৰ পুলি বা শয্যা উদ্ভিদ (যেনে বাৰ্ষিক বা বহুবৰ্ষজীৱী উদ্যান পুষ্প), আৰু গৃহ-অভ্যন্তৰীণ উদ্ভিদ (যেনে পত্ৰ উদ্ভিদ আৰু পাত্ৰস্থ সপুষ্পক উদ্ভিদ) অন্তৰ্ভুক্ত।৩৪ এই উদ্ভিদসমূহ মাটিৰ ভেটিত, পুষ্প পথাৰত অথবা সেউজগৃহৰ ভিতৰত পাত্ৰত উৎপাদন কৰা হয়। এই উদ্ভিদসমূহ মানুহৰ বাবে অতি উচ্চ মূল্যসম্পন্ন হোৱাৰ হেতুকে প্ৰায়েই সংৰক্ষিত কৃষি পদ্ধতি অৱলম্বন কৰা হয়।

পুষ্প শস্যসমূহ অতি সৰল পদ্ধতিৰপৰা আৰম্ভ কৰি অত্যন্ত উচ্চখাপৰ অত্যাধুনিক প্ৰযুক্তিগত প্ৰণালীৰে খেতি কৰা হয়।৫ এই শস্যবোৰ কৃষিপথাৰৰ মাটিত অথবা কম খৰচী উচ্চস্তৰীয় সুৰংগযুক্ত সেউজগৃহৰ ভিতৰত থকা ভূমিত উৎপাদন কৰিব পৰা যায়। পূৰ্বতে দীৰ্ঘদিন ধৰি ইউৰোপ, উত্তৰ আমেৰিকা আৰু এছিয়া মহাদেশৰ বজাৰসমূহৰ নিকটৱৰ্তী অঞ্চলত নিৰ্দিষ্ট শস্যৰ বাবে ঋতুভিত্তিকভাৱে ফুলৰ খেতি কৰা হৈছিল। অৱশ্যে, পুষ্প উদ্যোগৰ বহু শস্য বৰ্তমান একোটা নিৰ্দিষ্ট জলবায়ু অঞ্চললৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছে—বিশেষকৈ দক্ষিণ আমেৰিকা, আফ্ৰিকা আৰু চীন দেশৰ পাৰ্বত্য অঞ্চলসমূহলৈ,৬ যাতে সুলভ হস্তশ্ৰমৰ সহায়ত কিছুমান বিশেষ উদ্ভিদ সমগ্ৰ বছৰজুৰি উৎপাদন কৰিব পৰা যায়।৭

পুষ্প শস্য আৰু বজাৰৰ ধাৰাবাহিক পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে সমান্তৰালভাৱে সংৰক্ষিত উদ্যান শস্য বিজ্ঞান বা সুৰক্ষিত উদ্যানকৃষিৰ বিকাশ ঘটিছে। নিয়ন্ত্ৰিত-পৰিৱেশ কৃষি (Controlled-environment agriculture—CEA)ৰ এক অন্যতম প্ৰধান উপাদান হৈছে ফ্লʼৰিকালচাৰ। ফ্লʼৰিকালচাৰৰ শস্যসমূহ মানুহৰ বাবে অতি উচ্চ মূল্যসম্পন্ন, সেয়েহে বিশ্বজোৰা বজাৰৰ বাবে এই উদ্ভিদসমূহ দক্ষতাপূৰ্ণভাৱে উৎপাদন কৰিবলৈ এক ব্যয়-বহুল উৎপাদন প্ৰণালীৰ প্ৰয়োজন হয়—যেনে সেউজগৃহ,৮৯১০ স্বয়ংক্ৰিয় পৰিৱেশ নিয়ন্ত্ৰণ, স্বয়ংক্ৰিয় জলসিঞ্চন আৰু সাৰ প্ৰয়োগ, যান্ত্ৰিক বা ৰব’টচালিত বীজ, পুলি স্থানান্তৰণ আৰু পাত্ৰ পৰিচালন, আৰু পৰিপূৰক সালোকসংশ্লেষণকাৰী পোহৰৰ ব্যৱস্থা।১১ ইয়াৰে কিছুমান শস্যত হস্তচালিতভাৱে জলসিঞ্চন কৰা হয় যদিও বেছিভাগ ক্ষেত্ৰতে টোপাল জলসিঞ্চন, বুম জলসিঞ্চন বা প্লাৱিত মজিয়া পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বহুতো কৰ্তন কৰা পুষ্প শস্যৰ বাবে হাইড্ৰ’পনিক্স বা মাটিবিহীন জলীয় কৃষি পদ্ধতিও প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি।৮১০

ফ্লʼৰিকালচাৰৰ মূল্যাংকন ২০২২

২০২২ বৰ্ষত গোলকীয় ফ্লʼৰিকালচাৰ বজাৰৰ সামগ্ৰিক আকাৰ অনুমাণিক ৫০.০৪ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ আছিল বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে আৰু পৰ্যালোচনা কালছোৱাত ২.৫% মিশ্ৰ বাৰ্ষিক বিকাশৰ হাৰ অনুসৰি ২০২৮ বৰ্ষৰ ভিতৰত ইয়াৰ পুনৰীক্ষিত আকাৰ ৫৮.০৩ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ হ’বগৈ বুলি পূৰ্বানুমান কৰা হৈছে।১২

২০২২ বৰ্ষত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সৰ্বমুঠ ৮,৯৫১ গৰাকী পুষ্প উৎপাদকৰদ্বাৰা ৮৩৩ নিযুত বৰ্গফুট উৎপাদন এলেকাত উৎপাদিত সকলো পুষ্প শস্যৰ মুঠ পাইকাৰী বিক্ৰী মূল্য আছিল ৬.৬৯ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ।১৩

ফ্লʼৰিকালচাৰৰ অগ্ৰগতি

উদ্ভিদ অনুৰাগী আৰু উৎপাদকসকলে বিগত বৰ্ষবোৰত কিছুমান নিৰ্দিষ্ট উদ্ভিদৰ খেতিৰ সন্দৰ্ভত গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য লাভ কৰিছে। চীন দেশত ৩০০০ তকৈও অধিক বছৰ ধৰি ইন্দ্ৰমালতীৰ (Chrysanthemum) কৰ্ষণ বা খেতি কৰা হৈছে,১৪ যাৰ বাবে উৎপাদকসকল এই উদ্ভিদজোপা আৰু ইয়াৰ উৎপাদন পদ্ধতিৰ বিষয়ে অৱগত আছিল। ফ্লʼৰিকালচাৰৰ বিজ্ঞানীসকলে মানুহে উৎসৱ-পাৰ্বণ আৰু ধৰ্মীয় বা সামাজিক সমাৱেশৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ দিনবোৰত প্ৰয়োজন হোৱা ফুল লাভ কৰিব পৰাকৈ পুষ্পায়ন (Flowering) নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ উদ্ভিদজোপাৰ পৰিৱেশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ এই প্ৰৱণতাটোকে কেৱল আগুৱাই লৈ গৈছে।

আলোক-পৰ্যাবৃত্তিতা

ইন্দ্ৰমালতী আছিল এনে এবিধ উদ্ভিদ, যাক আলোককাল (Photoperiod) আৰু আলোক-পৰ্যাবৃত্তিতা (Photoperiodism)-ৰ সংজ্ঞা নিৰূপণ কৰা পৰীক্ষাসমূহত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।১৫ তথাপি, সম্ভৱতঃ চীন, কোৰিয়া আৰু জাপানৰ উদ্ভিদবিদসকলৰ তেওঁলোকৰ বহু বছৰৰ অভিজ্ঞতাৰ ভিত্তিত এই বিষয়ে এক গভীৰ বুজা-বুজি আছিল। এই শাৰীৰিক প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সংঘটন আৰু ইয়াৰ কাৰণসমূহ বিভিন্ন বিশ্ববিদ্যালয় আৰু উদ্যোগত বহুতো পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ বিষয় হৈ পৰিছে।১৬১৭১৮১৯ পইনচেটিয়া হৈছে ফুল উৎপাদনকাৰীসকলৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ আন এবিধ হ্ৰস্ব-দিৱস উদ্ভিদ।২০ এইসমূহ আৰু অতিৰিক্ত পৰীক্ষা তথা অভিজ্ঞতাই দেখুৱাইছে যে আলোককালবৃত্তিৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ ওপৰত উষ্ণতাৰ এক প্ৰভাৱ থাকে।২১ বহুতো কৰ্তন কৰা ফুল আৰু তলিৰ উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিয়ে খৰতকীয়া ফুল ফুলাৰ বাবে দীৰ্ঘ-দিৱস বা হ্ৰস্ব-দিৱসৰ প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰদৰ্শন কৰে।২২২৩২৪ উদ্ভিদ উৎপাদনৰ দক্ষতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ পুষ্পচাষিত দিনৰ দৈৰ্ঘ্য বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে আলোক সজ্জাৰ ব্যৱহাৰ আৰু দিনৰ দৈৰ্ঘ্য হ্ৰাস কৰাৰ বাবে ক’লা কাপোৰৰ ব্যৱহাৰ একো একোটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সংযোজন।

উদ্ভিদ কলা কৰ্ষণ, অণুপ্ৰৱৰ্ধন

উদ্ভিদ প্ৰৱৰ্ধন সদায়েই পুষ্প আৰু উদ্ভিদ উদ্যানকৃষিৰ এটা অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ আহিছে। অৰ্কিড অনুৰাগীসকলে যেতিয়া নতুন কৃষিজাত প্ৰকাৰ বা কাল্টিভাৰ প্ৰজনন কৰিছিল, তেতিয়া অৰ্কিডৰ ভ্ৰূণ সংৰক্ষণ কৰাৰ এক উপায় হিচাপে উদ্ভিদ কলা কৰ্ষণৰ আৰম্ভণি হৈছিল। ১৯৫০ ৰপৰা ১৯৮০ ৰ দশকলৈকে পৃথিৱীৰ অধিকাংশ উদ্যানকৃষি আৰু বহুতো উদ্ভিদবিজ্ঞান পাঠ্যক্ৰমত বিজ্ঞানীসকলে কলা কৰ্ষণ পদ্ধতিৰ জৰিয়তে উদ্ভিদ প্ৰৱৰ্ধনৰ ওপৰত কাম কৰি আছিল।২৫২৬২৭ এই কাৰ্যসূচীসমূহে বিভিন্ন ট্যাক্সা (শ্ৰেণীবিভাজন গোট) সম্পৰ্কে জ্ঞানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু উদ্যোগখণ্ডক বাণিজ্যিক উৎপাদনৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছিল। উদ্ভিদ কলা কৰ্ষণে নতুন, অনন্য ফিন'টাইপ (বাহ্যিক লক্ষণ) আৰু জিনʼটাইপ (জিনীয় গঠন) অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে বৃহৎ সংখ্যাত প্ৰৱৰ্ধন কৰাটো সম্ভৱ কৰি তুলিছিল। পত্ৰজাত উদ্ভিদৰ বহুতো কাল্টিভাৰ কেৱল কলা কৰ্ষণৰ জৰিয়তেহে উপলব্ধ হয়।২৮ এক ব্যতিক্ৰমী প্ৰক্ৰিয়াৰে, কলা কৰ্ষিত জেৰেনিয়াম উদ্ভিদক তাপীয় চিকিৎসা কৰা হৈছিল যাতে বহুতো ভাইৰাছ চিনাক্ত কৰি আঁতৰাব পৰা যায়, যাক ভাইৰাছ-সূচকীকৃত বুলি কোৱা হয়।২৯ ভাইৰাছসমূহ আঁতৰাই পেলোৱাৰ ফলত বহুতো কাল্টিভাৰৰ বহুসংখ্যক উদ্যানকৃষি সম্পৰ্কীয় বৈশিষ্ট্য বিলুপ্ত হৈ গৈছিল; ইয়াৰ বাবেই উদ্ভিদ প্ৰজননবিদসকলে ভৱিষ্যতৰ কাল্টিভাৰৰ বাবে প্ৰজনন লাইনত বহুতো ভাইৰাছ অৱশিষ্ট হিচাপে এৰি দিছিল। তেতিয়াৰপৰাই বিভিন্ন পুষ্পকৃষি শস্যৰপৰা বেক্টেৰিয়া আৰু ভাইৰাছজনিত ৰোগজীৱাণু আঁতৰাবলৈ বহু শ্ৰেণীৰ উদ্ভিদৰ কলা কৰ্ষণত তাপীয় চিকিৎসা ব্যৱহাৰ কৰা হৈ আহিছে।

পাত্ৰ আৰু বৰ্ধন মাধ্যম

উদ্ভিদৰ কৰ্ষণত দীৰ্ঘদিন ধৰি বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ পাত্ৰ বা টাব ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে। সম্ভৱতঃ জৈৱিক পদাৰ্থ (পচন সাৰ বা কম্পোষ্ট) মিশ্ৰিত পথাৰৰ মাটি বা বাগিছাৰ মাটি পাত্ৰটোত দি তাত এটা উদ্ভিদ ৰোপণ কৰা হৈছিল আৰু তাৰ পিছত নিয়মীয়াকৈ পানী যোগান ধৰা হৈছিল। অতিৰিক্ত জলসিঞ্চন বা অতিমাত্ৰা পানী দিয়া কাৰ্য প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ অভিজ্ঞতা আৰু এক সতৰ্ক দৃষ্টিৰ প্ৰয়োজন আছিল।

এই সফলতা তুলনামূলকভাৱে এটা গভীৰ পাত্ৰ বা টাবৰ সৈতে জড়িত আছিল, যি সাধাৰণতে ৬–১০ ইঞ্চি (১৫–২৫ চে.মি.) গভীৰ বা তাতকৈ ডাঙৰ আছিল। মাটিৰপৰা পানী নিষ্কাষণ বা তললৈ টানি আনিবলৈ মাধ্যাকৰ্ষণ শক্তিয়েই যথেষ্ট আছিল, যাৰ ফলত পাত্ৰটোৰ মাটিৰ এক উপযুক্ত অংশ সু-নিষ্কাষিত হৈ আছিল আৰু শিপা তন্ত্ৰৰ বাবে অক্সিজেন উপলব্ধ হৈছিল। ১৯৫০ আৰু ১৯৬০ ৰ দশকত যেতিয়া আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ গ্ৰীণহাউচসমূহে তলতি উদ্ভিদৰ ব্যৱসায় সম্প্ৰসাৰণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে, তেতিয়া উদ্ভিদৰ ব্যৱধান নিয়ন্ত্ৰণ আৰু পৰিবহণৰ দৰে লজিষ্টিক দিশসমূহৰ বাবে তেওঁলোকক সৰু আকৃতিৰ পাত্ৰৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। ভেকুৱাম-গঠিত প্লাষ্টিকৰ ট্ৰে আৰু পেকেটসমূহে এই সৰু আকৃতিক সামৰি লৈছিল, কিন্তু সৰু পাত্ৰবোৰত পচন সাৰযুক্ত পথাৰৰ মাটিত অতিৰিক্ত পানী জমা হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছিল। ইয়াৰ প্ৰথম পদক্ষেপ আছিল পথাৰৰ মাটিৰ সৈতে ১:১:১ অনুপাতত পিট মচ আৰু পাৰ্লাইট মিহলি কৰা। ইয়াৰ পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ আছিল ১:১ অনুপাতত অন্যান্য সামগ্ৰী, যেনে স্ফাগ্নাম মচ পিট আৰু ভাৰ্মিকুলাইট ব্যৱহাৰ কৰা, যাক কৰ্নেল পিট-লাইট মিশ্ৰণ বুলি জনা যায়।৩০৩১ ১৯৭০ ৰ দশকত, সমগ্ৰ দেশজুৰি থকা ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহলৈ বৰ্ধন মাধ্যম সংসাধন আৰু বিতৰণ কৰিবলৈ গঢ়ি উঠা কোম্পানীসমূহে বৰ্ধন মাধ্যমৰ বাবে অধিক সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লৈছিল। ব্যাৱসায়িক প্ৰতিষ্ঠানসমূহে লোৱা অৰ্থনৈতিক সিদ্ধান্তসমূহৰ সৈতে সুচিন্তিত বিকল্প বাছনি কৰিবলৈ আটাইবোৰ সামগ্ৰীৰ ভৌতিক ধৰ্মসমূহ এক মানক ভিত্তিত মূল্যায়ন কৰাটো প্ৰয়োজনীয় আছিল।৩২৩৩ ১৯৮০ ৰ দশকত যেতিয়া প্লাগ বা পোখা উদ্ভিদ উৎপাদন, বীজ অংকুৰণৰ যান্ত্ৰিকীকৰণ আৰু ৰোপণ কাৰ্যৰ যান্ত্ৰিকীকৰণ আৰম্ভ হৈছিল, তেতিয়া প্লাগ ট্ৰেসমূহত থকা বৰ্ধন মাধ্যমৰ কম পৰিমাণক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ অধিক গৱেষণাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল।৩৪ বৰ্ধন মাধ্যম আৰু পাত্ৰৰ নক্সা প্ৰস্তুতকৰণৰ সকলো দিশৰ ওপৰত গৱেষণা এতিয়াও অব্যাহত আছে।৩৫

বৰ্ধন মাধ্যমৰ বাবে পিট আহৰণ আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ উত্তৰ আমেৰিকা আৰু ইউৰোপত এক পাৰিপাৰ্শ্বিক বা পৰিৱেশগত সমস্যা হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে।৩৬ বৰ্ধন মাধ্যমৰ সংসাধন প্ৰক্ৰিয়াত বিকল্প আৰু অধিক বহনক্ষম সামগ্ৰী—যেনে পাইন গছৰ ছাল, সংসাধিত পাইনৰ ছাল, কʼকʼ কয়ৰ বা নাৰিকলৰ চোঁচ, কাঠৰ আঁহ আদি ধাৰাবাহিকভাৱে সংযোজন কৰি থকা হৈছে।৩৭৩৮ বৰ্ধন মাধ্যমৰ সামগ্ৰীসমূহৰ বাবে বহনক্ষম সমাধান সূত্ৰায় কৰাটো এই উদ্যোগ খণ্ডৰ বাবে এক উচ্চ অগ্ৰাধিকাৰৰ বিষয় হৈ আছে।৩৯

কীটনাশকৰ অৱশিষ্ট

পুষ্পকৃষিৰ শস্যসমূহৰ ক্ষেত্ৰত কীটনাশকৰ অৱশিষ্ট এক উল্লেখযোগ্য সমস্যা হৈয়েই আছে। বহুতো দেশত কীটনাশকৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত সীমিত নিয়ন্ত্ৰণহে থাকে, যাৰ ফলত ফুল সংগ্ৰহকাৰী বা ফুলৰ ব্যৱসায়ী আৰু গ্ৰাহকসকল এই অৱশিষ্টৰদ্বাৰা প্ৰদূষিত বা সংক্ৰমিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে॥৪০৪১

মৌমাখি আৰু অন্যান্য পৰাগযোগকাৰী বা পৰাগবাহকসমূহৰ ওপৰত কিছুমান নিৰ্দিষ্ট কীটনাশক, যেনে নিয়’নিক্সৰ (নিয়নিকপ্টিনয়ড) প্ৰভাৱ এক গুৰুতৰ চিন্তাৰ বিষয় হৈ পৰিছে। গ্ৰীণহাউচ উৎপাদনৰ সময়ত বাগিছাৰ ফুলত এই কীটনাশকসমূহ প্ৰয়োগ কৰিলে গ্ৰাহকৰ বাগিছাত থকা পৰাগযোগকাৰী জীৱসমূহৰ আবাদীৰ ওপৰত ইয়াৰ এক বৃহৎ প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে।৪২৪৩

পুষ্পকৃষিৰ শস্য উৎপাদনত কীটনাশকৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰাৰ উদ্দেশ্যে গ্ৰীণহাউচৰ পতংগ, মাইট (উঁহী বা একপ্ৰকাৰৰ কীট) আৰু উদ্ভিদৰ ৰোগজীৱাণুৰ জৈৱিক নিয়ন্ত্ৰণৰ ওপৰত গৱেষণা অব্যাহত আছে।৪৪৪৫৪৬

পৰিপূৰক পোহৰ যোগান

পুষ্প শস্যৰ বাবে পৰিপূৰক পোহৰ যোগান ব্যৱস্থা দীপ্তি পৰ্যায়কাল বা ফটোপিৰিয়ড চিকিৎসাৰ জৰিয়তে আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত শীতকালৰ পৰিৱেশত সূৰ্যৰ পোহৰৰ বিকল্প হিচাপে বৈদ্যুতিক লেম্পৰপৰা ওলোৱা কৃত্ৰিম পোহৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যাবনে নাই, তাক নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ আগ্ৰহ বৃদ্ধি পায়।৪৭৪৮ ইনকেণ্ডিচেণ্ট লেম্পসমূহ এই ক্ষেত্ৰত সফল হোৱা নাছিল, গতিকে পুষ্পকৃষি খণ্ডই পোহৰ প্ৰযুক্তিৰ উন্নতিৰ বাবে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হৈছিল। ফ্লুৰোচেণ্ট লেম্প আৰু উদ্যোগিক লেম্পসমূহৰ (যেনে: পাৰা বাষ্প বা মাৰ্কুৰী ভেপৰ, উচ্চ চাপৰ ছ’ডিয়াম, নিম্ন চাপৰ ছ’ডিয়াম আদি) প্ৰযুক্তিগত প্ৰগতিয়ে জেৰেনিয়াম, গোলাপ আৰু অন্যান্য শস্যৰ উদ্ভিদ উৎপাদন উন্নত কৰি তুলিছিল।৪৯৫০৫১৫২ পৰৱৰ্তী দশকসমূহত ইউৰোপ, উত্তৰ আমেৰিকা আৰু জাপানত কৃত্ৰিম পোহৰ যোগান এক মানক পদ্ধতি হৈ পৰিছিল।৫৩

প্ৰাকৃতিক আৰু কৃত্ৰিম উৎসৰপৰা উদ্ভিদৰ পোহৰৰ (বিকিৰণ শক্তি) প্ৰয়োজনীয়তা মানকীকৰণ কৰাৰ বাবে কাৰ্য সম্পাদন কৰা হৈছিল। প্ৰতিজোপা উদ্ভিদৰ সৰ্বোত্তম বৃদ্ধিৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বিকিৰণ শক্তিৰ অনুকূল পৰিমাণ জোখাৰ এক একক হিচাপে ডেইলী লাইট ইনটিগ্ৰেল (Daily Light Integral বা DLI) শব্দটোৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।৫৪৫৫৫৬৫৭

লাইট এমিটিং ডায়োড (LED) লেম্পৰ প্ৰৱৰ্তনে অতিৰিক্ত পোহৰ যোগান ধৰাৰ অধিক সুযোগ আনি দিলে। এই লেম্পবোৰ অন্যান্য লেম্পৰ তুলনাত পোহৰ উৎপাদনত অধিক দক্ষ আৰু তুলনামূলকভাৱে শীতল আছিল, লগতে ই পোহৰৰ বিভিন্ন তৰংগদৈৰ্ঘ্যৰ গুণাগুণ নিয়ন্ত্ৰণ বা পৰিচালনা কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল।৫৮৫৯৬০

পুলি,৬১৬২ ভেটিৰ উদ্ভিদ,২৩ কৰ্তন কৰা ফুল৬৩ আৰু অন্যান্য শস্যৰ উৎপাদন সৰ্বোত্তম কৰিবলৈ অতিৰিক্ত পোহৰ যোগান ব্যৱস্থা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।

উদ্ভিদৰ পুষ্টি, পানীৰ গুণগত মান আৰু জলসিঞ্চন

আন সকলো উদ্যানশস্য আৰু কৃষি শস্যৰ দৰেই ফুলৰ শস্যও পথাৰৰ মাটিত খেতি কৰা হৈছিল। ফুলৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ পুষ্টিবোৰ মাটিৰ ধাৰে থকা ভৌতিক গাঁথনিত নিহিত হৈ আছিল আৰু ইয়াক জৈৱিক পদাৰ্থ তথা গোবৰ বা প্ৰাণীৰ সাৰ প্ৰয়োগ কৰি পৰিপূৰ্ণ কৰা হৈছিল। এই জৈৱিক সাৰ প্ৰয়োগৰ প্ৰক্ৰিয়া আছিল যথেষ্ট শ্ৰম-নিবিড় আৰু অসংগত, যাৰ ফলত ফুলৰ উৎপাদন সৰ্বোত্তম কৰাৰ ক্ষমতা হ্ৰাস পাইছিল। ১৯৫০ আৰু ১৯৬০-ৰ দশকত পাত্ৰত শস্য উৎপাদনৰ গুৰুত্ব বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে পুষ্পপালন বিজ্ঞান ক্ৰমান্বয়ে খেতিৰ মাধ্যম আৰু অজৈৱিক সাৰৰ ব্যৱহাৰলৈ স্থানান্তৰিত হয়। এই পৰিৱৰ্তনক মৃত্তিকা বিজ্ঞানৰ গৱেষণাতকৈ হাইড্ৰ’পনিক্স (মৃত্তিকাবিহীন কৃষি) সম্পৰ্কীয় গৱেষণাই অধিক সমৰ্থন কৰিছিল। হাইড্ৰ’পনিক্সৰ "মৃত্তিকাবিহীন" প্ৰকৃতি, খেতিৰ মাধ্যমৰ "মৃত্তিকাবিহীন" প্ৰকৃতিৰ সৈতে অধিক সাদৃশ্যপূৰ্ণ আছিল।

অতিৰিক্ত পঠন

তথ্যসূত্ৰ

  1. ↑ florculture. Xobdo
  2. ↑ Armitage, Allan M. (1993). Specialty cut flowers. The production of annuals, perennials, bulbs and woody plants for fresh and dried cut flowers.. cabdirect.org
  3. ↑ Dole, John M; Wilkins, Harold F. (2004). Floriculture: Principles and Species. Pearson
  4. ↑ Larson, Roy A. (2013). Introduction to Floriculture. Elsevier Science
  5. ↑ H. Chris Wien. Floral Crop Production in High Tunnels. HortTechnology Jan 2009 19(1): 56-60
  6. ↑ Van Rijswick C. World floriculture map 2015. Gearing Up for Stronger Competition, Rabobank Industry Note. 2015 Jan(475)
  7. ↑ Harisha, BN. (Oct 2017). An economic analysis of floriculture in India.. In Proceedings of the Sixth Middle East Conference on Global Business, Economics, Finance and Banking (ME17Dubai Conference). পৃ. 6–8
  8. ↑ Hanan, Joe J. (2017). Greenhouses: Advanced Technology for Protected Horticulture.
  9. ↑ Hanan, J.J; Holley, W.D.; Goldsberry, K.L. (1978). Greenhouse Management. Advanced Series in Agricultural Sciences. Springer-Verlag
  10. ↑ Chris Beytes (Editor). 2021. Ball RedBook: Greenhouse Structures, Equipment, and Technology 19th Edition. Ball Publishing
  11. ↑ Khair Rabiya, Ummul. (2024). Modern Innovations and Sustainability in Floriculture: Trends, Technologies, and Practices. Journal of Diversity Studies. পৃ. 1–5
  12. ↑ Floriculture Market 2022. Size, Share, Growth. Trends, Recent Developments, Company Profiles, Key Suppliers, Production Capacity, Revenue & Gross Margin, Market Drivers, Opportunities, Challenges and Forecast 2028. Market Reports World. April 04, 2022 07:48 ET
  13. ↑ 2022 Commercial Floriculture Survey NASS's Quick Stats. National Agricultural Statistics Service. United States Department of Agriculture. 05/31/2023
  14. ↑ Visitor Team at Manchester Museum. (2020). FOUR NOBLE PLANTS IN CHINESE CULTURE PART 4: CHRYSANTHEMUM, October 23, 2020
  15. ↑ Garner, W. and H. Allard. 1920. Effect of the relative length of day and night and other factors of the environment on growth and reproduction in plants. Jour. Agr. Res. 18:553-606
  16. ↑ Withrow, R.B. and H.M. Benedict. 1936. Photoperiodic responses of certain greenhouse annuals as influenced by intensity and wavelength of artificial light used to lengthen the daylight period. Plant Physiol. 11:225-249
  17. ↑ Popham, R. A., & Chan, A. P. (1952). Origin and development of the receptacle of Chrysanthemum morifolium. American Journal of Botany, 329-339
  18. ↑ Higuchi, Y., Sumitomo, K., Oda, A., Shimizu, H., & Hisamatsu, T. (2012). Day light quality affects the night-break response in the short-day plant chrysanthemum, suggesting differential phytochrome-mediated regulation of flowering. Journal of plant physiology, 169(18), 1789-1796
  19. ↑ Lee, B. J., Won, M. K., Choi, W. C., Yang, E. S., Lee, J. S., & Atherton, J. G. (2004). Floral development of chrysanthemum influenced by photoperiod. HORTICULTURE ENVIRONMENT and BIOTECHNOLOGY, 45(3), 149-153
  20. ↑ Parker, M. W., Borthwick, H. A., & Rappleye, L. E. (1950). Photoperiodic responses of poinsettia. Florists' Exchange, 115(20), 11-50
  21. ↑ Alden, M., & Faust, J. E. (2021). Unravelling the role of temperature and photoperiod on poinsettia heat delay. HortScience, 56(9), 1097-1103
  22. ↑ Harshitha, H. M., Chandrashekar, S. Y., & Harishkumar, K. (2021). Photoperiod manipulation in flowers and ornamentals for perpetual flowering. Pharma Innov J, 10(6), 127-134
  23. ↑ Erwin, J. E., & Warner, R. M. (2000, November). Determination of photoperiodic response group and effect of supplemental irradiance on flowering of several bedding plant species. In IV International ISHS Symposium on Artificial Lighting 580 (pp. 95-99)
  24. ↑ Adams, S. R., & Langton, F. A. (2005). Photoperiod and plant growth: a review. The Journal of Horticultural Science and Biotechnology, 80(1), 2-10
  25. ↑ Thorpe, T. A. (2007). History of plant tissue culture. Molecular biotechnology, 37, 169–180
  26. ↑ Gamborg, O. L., Murashige, T., Thorpe, T. A., & Vasil, I. K. (1976). Plant tissue culture media. In vitro, 12(7), 473-478
  27. ↑ García-Gonzáles, R., Quiroz, K., Carrasco, B., & Caligari, P. (2010). Plant tissue culture: Current status, opportunities and challenges. International Journal of Agriculture and Natural Resources, 37(3), 5-30
  28. ↑ Griffith, L. P. (1998). Tropical Foliage Plants: A Grower's Guide. United States: Ball Pub
  29. ↑ Oglevee-O'Donovan, W. (1986). Production of culture virus-indexed geraniums. In Tissue culture as a plant production system for horticultural crops: Conference on Tissue Culture as a Plant Production System for Horticultural Crops, Beltsville, MD, October 20–23, 1985 (pp. 119-123). Dordrecht: Springer Netherlands
  30. ↑ Sheldrake Jr, R., & Boodley, J. W. (1965, May). Plant growing in lightweight artificial mixes. In Symposium on Vegetable Growing under Glass 4 (pp. 155-157)
  31. ↑ Boodley, J. W., & Sheldrake, R. (1972). Cornell peat-lite mixes for commercial growing
  32. ↑ Bilderback, T. E., & Fonteno, W. C. (1987). Effects of container geometry and media physical properties on air and water volumes in containers. Journal of Environmental Horticulture, 5(4), 180–182
  33. ↑ Fonteno, W. C., Cassel, D. K., & Larson, R. A. (1981). Physical Properties of Three Container Media and their Effect on Poinsettia Growth1. Journal of the American Society for Horticultural Science, 106(6), 736–741
  34. ↑ Di Benedetto, A. H., & Klasman, R. (2004). The effect of plug cell volume on the post-transplant growth for Impatiens walleriana pot plant. European Journal of Horticultural Science, 69(2), 82-86
  35. ↑ Gallegos, J., Álvaro, J. E., & Urrestarazu, M. (2020). Container Design Affects Shoot and Root Growth of Vegetable Plant. HortScience horts, 55(6), 787-794. Retrieved Jul 22, 2023, from
  36. ↑ Kitir, N., Yildirim, E., Şahin, Ü., Turan, M., Ekinci, M., Ors, S., ... & Ünlü, H. (2018). Peat use in horticulture. Peat; Topcuoglu, B., Turan, M., Eds.; IntechOpen: London, UK, 75-90
  37. ↑ Jackson B., Fields J., Altland J., Owen J. (2022). The Latest on Growing Media Research Jan 1, 2022
  38. ↑ Eveleens, B., van Winkel, A., & Blok, C. (2021, August). Wood fiber in pot plant culture; peat replacement up to 50% in volume?. In II International Symposium on Growing Media, Soilless Cultivation, and Compost Utilization in Horticulture 1317 (pp. 165–174)
  39. ↑ Barrett, G. E., Alexander, P. D., Robinson, J. S., & Bragg, N. C. (2016). Achieving environmentally sustainable growing media for soilless plant cultivation systems–A review. Scientia horticulturae, 212, 220–234
  40. ↑ Toumi, K., Vleminckx, C., Van Loco, J., Schiffers, B. 2016. Pesticide Residues on Three Cut Flower Species and Potential Exposure of Florists in Belgium.International Journal of Environmental Research and Public Health 13:943
  41. ↑ Pereira, P., Parente, C., Carvalho, G., Torres, J., Meire, R., Dorneles, P., Malm, O. (2021) A review on pesticides in flower production: A push to reduce human exposure and environmental contamination. Environmental Pollution, Volume 289:117817
  42. ↑ Potts, S. G., Imperatriz-Fonseca, V., Ngo, H. T., Aizen, M. A., Biesmeijer, J. C., Breeze, T. D., ... & Vanbergen, A. J. (2016). Safeguarding pollinators and their values to human well-being. Nature, 540(7632), 220–229
  43. ↑ Thompson, D. A., Lehmler, H. J., Kolpin, D. W., Hladik, M. L., Vargo, J. D., Schilling, K. E., ... & Field, R. W. (2020). A critical review on the potential impacts of neonicotinoid insecticide use: current knowledge of environmental fate, toxicity, and implications for human health. Environmental Science: Processes & Impacts, 22(6), 1315-1346
  44. ↑ Messelink, G. J., & Janssen, A. (2014). Increased control of thrips and aphids in greenhouses with two species of generalist predatory bugs involved in intraguild predation. Biological Control, 79, 1-7
  45. ↑ van Lenteren, J. C. (2007). Biological control for insect pests in greenhouses: an unexpected success. Biological control: a global perspective. CAB Int, Wallingford, 105–117
  46. ↑ Van Driesche, R., & Hoddle, M. (2009). Control of pests and weeds by natural enemies: an introduction to biological control. John Wiley & Sons
  47. ↑ Werner, H. O. (1942). Relation of length of photoperiod and intensity of supplemental light to the production of flowers and berries in the greenhouse by several varieties of potatoes. Journal of Agricultural Research, 64, 257–275
  48. ↑ Ramaley, F. (1934). Influence of supplemental light on blooming. Botanical Gazette, 96(1), 165–174
  49. ↑ Carpenter, W. J., & Rodriguez, R. C. (1971). Earlier Flowering of Geranium cv. Carefree Scarlet by High Intensity Supplemental Light Treatment1. HortScience, 6(3), 206–207
  50. ↑ Armitage, A. M., & Tsujita, M. J. (1979). Supplemental lighting and nitrogen nutrition effects on yield and quality of Forever Yours roses. Canadian Journal of Plant Science, 59(2), 343–350
  51. ↑ Cathey, H. M., & Campbell, L. E. (1979). Relative Efficiency of High-and Low-pressure Sodium and Incandescent Filament Lamps Used to Supplement Natural Winter Light in Greenhouses1. Journal of the American Society for Horticultural Science, 104(6), 812–825
  52. ↑ Lee, M.J., Seo, H.S., Min, S.Y., Lee, J., Park, S., Jeon, J.B., Kim, J. and Oh, W., 2021. Effects of supplemental lighting with high-pressure sodium or plasma lamps on quality and yield of cut roses. Horticultural Science and Technology, 39(1), pp.49-61
  53. ↑ Moe, R., Grimstad, S. O., & Gislerod, H. R. (2005, June). The use of artificial light in year round production of greenhouse crops in Norway. In V International Symposium on Artificial Lighting in Horticulture 711 (pp. 35–42)
  54. ↑ Faust, J. E., Holcombe, V., Rajapakse, N. C., & Layne, D. R. (2005). The effect of daily light integral on bedding plant growth and flowering. HortScience, 40(3), 645–649
  55. ↑ Kjaer, K. H., Ottosen, C. O., & Jørgensen, B. N. (2012). Timing growth and development of Campanula by daily light integral and supplemental light level in a cost-efficient light control system. Scientia Horticulturae, 143, 189–196
  56. ↑ Faust, J. E., & Logan, J. (2018). Daily light integral: A research review and high-resolution maps of the United States. HortScience, 53(9), 1250-1257
  57. ↑ Oh, W., Cheon, I. H., Kim, K. S., & Runkle, E. S. (2009). Photosynthetic daily light integral influences flowering time and crop characteristics of Cyclamen persicum. HortScience, 44(2), 341-344
  58. ↑ Mitchell, C. A., Both, A. J., Bourget, C. M., Burr, J. F., Kubota, C., Lopez, R. G., ... & Runkle, E. S. (2012). LEDs: The future of greenhouse lighting! . Chronica Horticulturae, 52(1), 6-12
  59. ↑ Jeong, S.W., Hogewoning, S.W. and van Ieperen, W., 2014. Responses of supplemental blue light on flowering and stem extension growth of cut chrysanthemum. Scientia Horticulturae, 165, pp.69-74
  60. ↑ Kobori, M. M. R. G., da Costa Mello, S., de Freitas, I. S., Silveira, F. F., Alves, M. C., & Azevedo, R. A. (2022). Supplemental light with different blue and red ratios in the physiology, yield and quality of Impatiens. Scientia Horticulturae, 306, 111424
  61. ↑ Oh, W., Runkle, E. S., & Warner, R. M. (2010). Timing and duration of supplemental lighting during the seedling stage influence quality and flowering in petunia and pansy. HortScience, 45(9), 1332-1337
  62. ↑ Randall, W. C., & Lopez, R. G. (2015). Comparison of bedding plant seedlings grown under sole-source light-emitting diodes (LEDs) and greenhouse supplemental lighting from LEDs and high-pressure sodium lamps. HortScience, 50(5), 705–713
  63. ↑ Spall, C. E., & Lopez, R. G. (2023). Supplemental Lighting Quality Influences Time to Flower and Finished Quality of Three Long-Day Specialty Cut Flowers. Horticulturae, 9(1), 73

সম্পৰ্কিত শ্ৰেণী

কৃষিফুলকৃষি বিজ্ঞানউদ্ভিদবিজ্ঞান

উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ

উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “পুষ্প-শস্য বিজ্ঞান” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৬৩৯৯৬৭ (২৯ ছেপ্তেম্বৰ ২০২৬)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।

এই প্ৰবন্ধটো উদ্ধৃত কৰক