ধৰ্ম আৰু দৰ্শন
দেৱ-দেৱী, মন্দিৰ, সত্ৰ, পুৰাণ আৰু দাৰ্শনিক চিন্তা · ১,৯৫৭ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
মাউ লিজা
মাউ-লিজা ওৰফে মাহু, এগৰাকী সৃষ্টিকৰ্তা দেৱী, গবে(Gbe) পৌৰাণিক কাহিনী আৰু পশ্চিম আফ্ৰিকান ভোডুনত সূৰ্য্য আৰু চন্দ্ৰৰ কাহিনীৰ সৈতে জড়িত। মাৱু আৰু লিজা ঐশ্বৰিক, একেলগে ৰাখিলে তেওঁলোক এজন এজেণ্ডাৰ দেৱতা।
-
মাঘনোৱা দ’ল
মাঘনোৱা দ’ল অসমৰ লখিমপুৰ জিলাৰ নাৰায়ণপুৰৰ ফুলবাৰী গাঁৱত অৱস্থিত এটা দ'ল। ইয়াক ফুলবাৰী দ’ল নামেৰেও জনা যায়। পিচলা নৈৰ পূৱে মাঘনোৱা বিলৰ পাৰত এই দ’লটো অৱস্থিত। এসময়ত ই শক্তিৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী কালীৰ এক মুখ্য পূজন স্থলী আছিল।
-
মাচিলোট ভগৱতী
মাচিলোট ভগৱতী ( Muchilot Bhagavathi) উত্তৰ মালাবাৰৰ ভানিয়াৰ সম্প্ৰদায়ৰ টিউটেলাৰী দেৱতা। শিৱালয় ষ্টোথ্ৰামত উল্লেখ কৰা ১০৮টা শিৱ মন্দিৰৰ সৈতে মিল থকা উত্তৰ কেৰালা ত বিস্তৃত ১০৮টা মাচিলোট মন্দিৰ আছে।
-
মাণ্ডকৰ্ণী
মাণ্ডকৰ্ণী ৰামায়ণৰ তৃতীয় কাণ্ড(আৰণ্য কাণ্ড)ত উল্লেখ থকা এজন ঋষি। ৰাজকুমাৰে দণ্ডকাৰণ্যৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰাৰ সময়ত যেতিয়া ৰামে বনৰ জলাশয়ৰ পাৰত থিয় হৈ অজ্ঞাত উৎসৰপৰা অহা বিস্ময়কৰ সংগীতৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে সুধিছিল, ধৰ্মভৃত ঋষিয়ে ৰামক তেওঁৰ কাহিনী কৈছিল।
-
মাতা গুজৰি
মাতা গুজৰি (১৬২৪–১৭০৫) বা বানানটো মাতা গুজৰী বুলিও লিখা হয়; শিখ ধৰ্মৰ নৱম গুৰু গুৰু তেগ বাহাদুৰৰ পত্নী আৰু শিখ ধৰ্মৰ দশম গুৰু গুৰু গোবিন্দ সিংহৰ মাতৃ। শিখ ধৰ্মৰ ইতিহাসত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰিছিল আৰু গুৰু-মহল উপাধি প্ৰদান কৰা চাৰিগৰাকী পত্নীৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।
-
মাদ্ৰৱতী
মাদ্ৰৱতী (Madravti) পাণ্ডৱ বংশৰ অভিমন্যু আৰু উত্তৰাৰ পুত্ৰ পৰীক্ষিত ৰজাৰ পত্নী আৰু জন্মেজয়ৰ মাতৃ আছিল মাদ্ৰৱতী।
-
মানুছিহা
মানুছিহা (বাৰ্মিজ: မနုဿီဟ; ছান: မၼုၵ်ႉသီႇႁႃႉ; ইংৰাজী: Manussiha; আক্ষৰিত অৰ্থ: 'মানুহ-সিংহ'), এবিধ বাৰ্মিজ কিংবদন্তীমূলক জীৱ৷ এই জীৱটো দেখিবলৈ আধা মানুহ আৰু আধা সিংহৰ দৰে৷ নৱজাত ৰাজকীয় শিশুসকলক সাগৰৰ পৰা অহা ৰাক্ষসী সকলে ভক্ষণ কৰাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ বৌদ্ধ সন্ন্যাসীসকলে এই জীৱ বিধ সৃষ্টি কৰিছিল বুলি…
-
মামা অক্লো
ইনকা পৌৰাণিক কাহিনীত মামা অক্লো বা অধিক নিৰ্দিষ্টভাৱে ক’বলৈ গ’লে মামা উকল্লুক মাতৃ আৰু উৰ্বৰতা দেৱী হিচাপে দেৱী হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। এটা কিংবদন্তিত তেওঁ ইংতি আৰু মামা কিল্লাৰ কন্যা আৰু আন এটা কিংবদন্তিত ভিৰাকোচা (ৱিৰাকুচা) আৰু মামা কুচাৰ কন্যা বুলি কোৱা হয়।
-
মামা কুইলা
মামা কুইলা বা মামা কিলা (অৰ্থ: মা চন্দ্ৰ), ইনকা পৌৰাণিক কাহিনী আৰু ধৰ্মত, চন্দ্ৰৰ তৃতীয় শক্তি আৰু দেৱী আছিল। তেওঁ আছিল ইংতিৰ ডাঙৰ ভনীয়েক আৰু পত্নী, ভিৰাকোচাৰ কন্যা আৰু ইনকা সাম্ৰাজ্য আৰু সংস্কৃতিৰ পৌৰাণিক প্ৰতিষ্ঠাপক মানকো কাপাক আৰু মামা উকলু (মামা অক্লো)ৰ মাতৃ।
-
মামা কুচা
মামা কুচা বা মামা কোচা (আক্ষৰিক অৰ্থ: "মাতৃ সাগৰ", "মাতৃ হ্ৰদ", বা কেৱল "সাগৰ") হৈছে প্ৰাচীন ইনকান সাগৰ আৰু মাছৰ দেৱী, নাৱিক আৰু মাছমৰীয়াৰ ৰক্ষক, ইংটি আৰু মামা কুইলাৰ মাতৃ বীৰাকুচাৰ পত্নী।
-
মামি ৱাটা
মামি ৱাটা ( Mami Wata), মেমি ৱাটাৰ বা অনুৰূপ হৈছে পশ্চিম আফ্ৰিকা, পূব আফ্ৰিকা আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কিছু অংশৰ লোককথাত জলপৰী, জল আত্মা আৰু/বা দেৱী। ঐতিহাসিকভাৱে পণ্ডিতসকলে তেওঁৰ উৎপত্তি ১৫ শতিকাত ইউৰোপীয় আৰু পশ্চিম আফ্ৰিকানসকলৰ মাজত হোৱা প্ৰাৰম্ভিক মুখামুখিৰ পৰাই অনুসন্ধান কৰে, য'ত ইউৰোপীয় জলপৰীৰ…
-
মালিনী থান
মালিনী থান এটি মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষ থকা এখনি সৰু ঠাই। প্ৰতি বছৰে এই প্ৰৱিত্ৰ ঠাইত অনেক পৰ্যটকে ভিৰ কৰা দেখা যায়। এই ঠাই অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পশ্চিম ছিয়াং জিলাৰ দক্ষিণ সীমান্তৰ চিলাপথাৰ নামৰ ঠাইৰ পৰা কেইমাইলমান উত্তৰ-পূবত অৱস্থিত।
-
মাহ প্ৰসাদ
মাহ-প্ৰসাদ অসমৰ মহাপুৰুষীয়া নামধৰ্মৰ নামঘৰ আৰু আৰু আন কীৰ্তন-প্ৰসংগসমূহত ভগৱানক উদ্দেশ্যি নিবেদন কৰা নৈবেদ্য৷ প্ৰসাদ মানে অনুগ্ৰহ, কৃপা, প্ৰসন্নতা আদি৷ বিষ্ণু নিৱেদিত দ্ৰব্য বা গুৰুজনাৰ ভুক্তাৱশিষ্টকে প্ৰসাদ বোলে৷ ভগৱন্তৰ প্ৰীতিৰ উদ্দেশ্যে তেওঁৰ গ্ৰহণযোগ্য ফল-মূলাদি বা আঞ্চলিকভাৱে উৎপন্ন…
-
মিত্ৰবিন্দা
মিত্ৰবিন্দা (Mitravinda) হৈছে দেৱতা শ্ৰীবিষ্ণুৰ অৱতাৰ আৰু দ্বাপৰ যুগৰ দ্বাৰকাৰ ৰজা তথা কৃষ্ণৰ আঠজন প্ৰধান অষ্টভাৰ্যাৰ ষষ্ঠতম ৰাণী।
-
মিথিলাত ৰামৰ যাত্ৰা
মিথিলাত ৰামৰ যাত্ৰা হৈছে ৰামায়ণ মহাকাব্যৰ সেই অংশ, য’ত ঋষি বিশ্বামিত্ৰৰ আশ্ৰমৰপৰা আৰম্ভ কৰি মিথিলা ৰাজ্যলৈকে শ্ৰীৰামৰ যাত্ৰাৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়। এই যাত্ৰাত অযোধ্যাৰ ৰাজকুমাৰ ৰাম আৰু লক্ষ্মণে গুৰু বিশ্বামিত্ৰৰ সৈতে বহু পৱিত্ৰ স্থান অতিক্ৰম কৰি শেষত মিথিলাৰ ৰাজধানী জনকপুৰত উপস্থিত হৈছিল।
-
মীনাক্ষী
মীনাক্ষী (সংস্কৃত: मीनाक्षि, ৰোমানীকৃত: Mīnakshi, তামিল: மீனாக்ஷி, Mīnaṭci আৰু Tadhadakai বুলিও জনা যায়) এগৰাকী হিন্দু দেৱী। মাদুৰাইৰ তত্ত্বাৱধায়ক দেৱতা আৰু তেওঁক পাৰ্বতী দেৱীৰ ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়। তেওঁ শিৱৰ ৰূপ সুন্দৰেশ্বৰৰ ঐশ্বৰিক পত্নী আৰু বিষ্ণুৰ আলাগৰ ৰূপৰ ভগ্নী।
-
মুকাসুৰ
মুকাসুৰ মহাকাব্য মহাভাৰতত উল্লেখ থকা এক অসুৰ।
-
মুট
মুট আছিল প্ৰাচীন মিচৰত প্ৰচলিত ধৰ্মৰ এগৰাকী দেৱী। প্ৰাচীন মিচৰীয় ভাষাত মুট শব্দৰ অৰ্থ আছিল মাতৃ। তেওঁৰ নামটো মাউট বা মউট বুলিও বানান কৰিব পাৰি। যি পানীৰ পৰা সকলো জন্ম হৈছিল, সেই পানীৰ লগত তাইৰ সম্পৰ্ক আছে। অৰ্থাৎ তেওঁৰ উৎপত্তি নীল নদীৰ ব-দ্বীপ বা মধ্য মিচৰত বুলি কোৱা হয়।
-
মুণ্ডমালা
মুণ্ডমালা (मुण्डमाला)ক কপালমালা বা ৰুণ্ডমালা বুলিও কোৱা হয়। এয়া হৈছে হিন্দু আৰু তিব্বতী বৌদ্ধ বিশ্বাসত কাটি পেলোৱা মানুহৰ মূৰ আৰু/বা মূৰৰ খোলাৰ মালা। হিন্দু ধৰ্মত মুণ্ডমালা হিন্দু ঐশ্বৰিক মাতৃ আৰু শিৱ দেৱতাৰ ভয়ংকৰ দিশৰ বৈশিষ্ট্য; আনহাতে বৌদ্ধ ধৰ্মত ইয়াক তিব্বতী বৌদ্ধ ধৰ্মৰ ক্ৰোধিত দেৱতাসকলে…
-
মুদগল
ৰাজৰ্ষি মুদ্গল (বা মুদ্গাল নামেৰেও লিখা হয়) নামেৰে পৰিচিত ঋষি মুদ্গল হিন্দু ধৰ্মৰ ৰাজৰ্ষিসকলৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰথমে ক্ষত্ৰিয় (যোদ্ধা) ৰজা হিচাপে জন্মগ্ৰহণ কৰা মুদ্গলে ৰাজকীয় বিলাসী জীৱনশৈলী কটায়।
-
মুলাডোনা
কাটালন পৌৰাণিক কাহিনীত মুলাডোনা বা ডোনামুলা বুলিও কোৱা (কাটালান ভাষাত খচ্চৰ-মহিলা বা মহিলা-খচ্চৰ) হৈছে মানৱ নাৰীৰ মূৰ থকা এটা মাইকী খচ্চৰ। কিংবদন্তি অনুসৰি এগৰাকী যুৱতীক চহৰৰ মানুহে অনাদৰ আৰু অধৰ্মী বুলি অভিশাপ দিছিল আৰু সেই অভিশাপৰ ফলত তেওঁ খচ্চৰলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল।
-
মেগিষ্টো (শ্ৰুতিকথা)
মেগিষ্টো (প্ৰাচীন গ্ৰীক: Μεγιστώ) গ্ৰীক শ্ৰুতিকথাৰ কিছুমান বিৱৰণ অনুসৰি কেলিষ্টোৰ আন এটা ৰূপ, জিউছৰ দ্বাৰা আৰ্কাছৰ মাতৃ। তেওঁক ইনাকাছৰ কন্যা থেমিষ্টো বুলিও কোৱা হৈছিল। থেমিষ্টো নদী দেৱতা ইনাকাছৰ কন্যা আৰু জিউছৰ দ্বাৰা আৰ্কাছৰ মাতৃ আছিল।
-
মেট'পে (শ্ৰুতিকথা)
মেট'পে (/mɪˈtoʊpiː/; প্ৰাচীন গ্ৰীক: Μετώπη, ইংৰাজী: Metope) গ্ৰীক শ্ৰুতিকথা অনুসৰি মেট'পে নামৰ বহুকেইটা চৰিত্ৰ পোৱা যায়৷ তলত চৰিত্ৰ কেইটাৰ চমু বিৱৰণ দিয়া হৈছে৷
-
মেটিছ (শ্ৰুতিকথা)
মেটিছ (/ˈmiːtɪs/; প্ৰাচীন গ্ৰীক: Μῆτις, ইংৰাজী: Metis; আক্ষৰিক অৰ্থ: 'প্ৰজ্ঞা', 'দক্ষতা' বা 'শিল্প'), প্ৰাচীন গ্ৰীক ধৰ্ম আৰু গ্ৰীক শ্ৰুতিকথাত বৰ্ণনা কৰা এগৰাকী অন্যতম গ্ৰীক অ'চেনিড। গ্ৰীক দেৱতাৰ ৰজা জ্যুছৰ উপদেষ্টা আৰু প্ৰথম পত্নী হিচাপে তেওঁ জনাজাত।
-
মৈৰামৰা দৌল
মৈৰামৰা দৌল বা মৈৰামৰা থান (Moiramora Doul) ডিব্ৰুগড় জিলাৰ মানকটা মৌজাৰ খামতি ঘাটত অৱস্থিত ঐতিহাসিক দৌল। এই দৌলটো পোণপ্ৰথমতে ১০ শতিকা মানত শিলেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল যদিও পাছলৈ ১৩-১৪ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত ইটাৰে পুণৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। বৰ্তমান সময়ত মৈৰামৰা দৌল বা থানৰ কেৱল ভগ্নাৱশেষ পোৱা গৈছে।
-
মোমাই মাতা দেৱী
মোমাই বা মোমাই মাতা যাক দশমা নামেৰেও জনা যায়, এগৰাকী গুজৰাট ৰাজ্যৰ আঞ্চলিক হিন্দু দেৱী, বিশেষকৈ কুচ্চৰ মৰুভূমি অঞ্চলত এই দেৱী অধিক জনপ্ৰিয়।
-
ম্যলনিৰ
ম্যলনিৰ (ইংৰাজী: Mjölnir) হৈছে নৰ্ছ পৌৰাণিক কাহিনীৰ বিজুলীৰ দেৱতা থৰৰ হাতুৰী। এই হাতুৰীটোক বিধ্বংসী অস্ত্ৰ হিচাপে আৰু আশীৰ্বাদ প্ৰদানৰ ঐশ্বৰিক আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
-
ম্হাৰ মঠ
__NOTOC__ ম্হাৰ মঠ (Mhar Monastery, Мгарський монастир; সম্পূৰ্ণ নাম: ত্ৰাণকৰ্তা-ৰূপান্তৰণ ম্হাৰ মঠ) মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্কেটৰ ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ এটা পুৰুষৰ মঠ। ই সুলা নদীৰ পাৰত লুবনি, পল্টাভা অঞ্চল, ইউক্ৰেইনৰ ওচৰত অৱস্থিত।
-
যমদূত
যমদূত (সংস্কৃত- यमदूत) হিন্দু ধৰ্মমতে মৃত্যুৰ দূত। পাতালৰ দেৱতা যমৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে তেওঁলোকৰ ভূমিকা হ'ল মোক্ষ লাভ নকৰা মৃতকৰ বিদেহ আত্মাক যমলোকলৈ লৈ যোৱা।
-
যমাই দেৱী
যমাই দেৱী মন্দিৰ ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ সতৰা জিলাৰ আউন্ধ চহৰৰ এটা পাহাৰীয়া কমপ্লেক্সত অৱস্থিত। কোৱা হয় যে মহালক্ষ্মী দেৱতা, কোলহাপুৰৰ দেৱ জ্যোতিবা আৰু শ্ৰীৰাম(ভগৱান বিষ্ণু)দেৱে তেওঁক "Ye Mai" (মাৰাঠী ভাষাত) বুলি মাতিছিল যাৰ অৰ্থ অসমীয়াত “হে মা, আহা’’। সেয়েহে তেওঁক যমাই দেৱী বুলি জনা যায়।
