মুকাসুৰ

মুকাসুৰ মহাকাব্য মহাভাৰতত উল্লেখ থকা এক অসুৰ।^১

কিম্বদন্তি

মহাভাৰতৰ ’কিৰাট পৰ্ব’ত অৰ্জুনে শিৱক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ আৰু দেৱতাৰ ব্যক্তিগত অস্ত্ৰ পশুপাত অস্ত্ৰ লাভ কৰিবলৈ ইন্দ্ৰকিলা পৰ্বতত আৰোহণ কৰে। গাহৰিৰ ৰূপ ধাৰণ কৰা মুকাসুৰ নামৰ দানৱ এজনে তেওঁক আক্ৰমণ কৰে। অৰ্জুনে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ জন্তুটোৰ কোনো ক্ষতি কৰিব বিচৰা নাই, কিন্তু আত্মৰক্ষাৰ বাবে ইয়াক বধ কৰিব। কিৰাট (চিকাৰী)ৰ বেশত শিৱই ৰাজকুমাৰক ৰৈ যাবলৈ চিঞৰি কয় যে তেওঁ প্ৰথমে জীৱটোক লক্ষ্য কৰিছিল। দুয়োৰে কাঁড়ে একে মুহূৰ্ততে মুকাসুৰক আঘাত কৰে, যাৰ ফলত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। অৰ্জুনে খঙেৰে আনজন চিকাৰীক চিকাৰৰ আইন ভংগ কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰি তেওঁক আক্ৰমণ কৰে। দুয়োজনে কাঁড়েৰে ইজনে সিজনক আক্ৰমণ কৰে, আৰু অৰ্জুনে অনুভৱ কৰে যে তেওঁৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বীজনৰ কোনো তুলনা নাই। শিৱক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ অৰ্জুনে মাটিৰ লিংগ সৃষ্টি কৰি মালাৰে সজাই তোলে। কিন্তু মালাডাল চিকাৰীৰ মূৰত গৈ মেৰ খায়, চিকাৰীৰ প্ৰকৃত পৰিচয় উপলব্ধি কৰি তেওঁ আনন্দত আত্মহাৰা হৈ পৰে। শিৱই অৰ্জুনৰ শৌৰ্যৰ শলাগ লৈ তেওঁক ক্ষেপণাস্ত্ৰৰ বৰদান প্ৰদান কৰে।^২৩

সাহিত্য

মুকাসুৰৰ কিম্বদন্তি আৰু শিৱ আৰু অৰ্জুনৰ সংঘৰ্ষই খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চম আৰু ষষ্ঠ শতিকাৰ ভিতৰত কবি ভৰৱীয়ে ৰচনা কৰা ধ্ৰুপদী সংস্কৃত মহাকাব্য কিৰাটৰ্জুনীৰ আধাৰ গঠন কৰিছে। এই গ্ৰন্থখনত মহাভাৰতৰ আখ্যানৰ বিষয়ে বিশদভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে, য'ত মুকাসুৰে ইন্দ্ৰকিলা পৰ্বতত তপস্যাৰ সময়ত অৰ্জুনক আক্ৰমণ কৰে।^৪

স্থাপত্য

কম্বোডিয়াৰ কোহ কেৰত প্ৰসাত থম গোপুৰা দ্বিতীয় (পশ্চিম)ৰ এটা খ্মেৰ ভাস্কৰ্য্য, যিটো এতিয়া আংশিকভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে, ইয়াত দুটা গ্ৰেপলিং মূৰ্তিৰ চিত্ৰণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াক আংশিকভাৱে মহাভাৰতৰ কিৰাটাৰ্জুনিয়া খণ্ডৰ একেটা মুকাসুৰ গাহৰিৰ ওপৰত মল্লযুঁজ কৰা শিৱ আৰু অৰ্জুনৰ প্ৰতিনিধিত্ব হিচাপে চিনাক্ত কৰা হৈছে।^৫