ধৰ্ম আৰু দৰ্শন
দেৱ-দেৱী, মন্দিৰ, সত্ৰ, পুৰাণ আৰু দাৰ্শনিক চিন্তা · ১,৯৫৭ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
সুৰপদ্ম
সুৰপদ্ম বা সুৰপদ্মন হিন্দু সাহিত্যত উল্লেখ থকা এক অসুৰ। তেওঁ কাশ্যপ ঋষিৰ আৰু মায়া নামৰ শক্তি পুত্ৰ। তেওঁ বৃহৎ সৈন্যবাহিনীৰে দেৱলোক আক্ৰমণ কৰি দেৱতাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰে। তেওঁ মুৰুগানৰ হাতত পৰাস্ত হয় আৰু তামিল পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁৰ বাহন ময়ুৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। তেওঁ তাৰকাসুৰৰ ভাতৃ।
-
সূৰ্য্য মন্দিৰ, মধেৰা
মধেৰাৰ সূৰ্য্য মন্দিৰ ভাৰতৰ গুজৰাটৰ মেহছানা জিলাৰ মধেৰা গাঁৱত অৱস্থিত সৌৰ দেৱতা সূৰ্য্যৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত হিন্দু মন্দিৰ। পুষ্পৱতী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এই মন্দিৰটো ১০২৬-২৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পিছত চালুক্য বংশৰ প্ৰথম ভীমৰ ৰাজত্বকালত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।
-
স্কাংক এইপ
স্কাংক এইপ (ইংৰাজী: Skunk ape) আমেৰিকাৰ দক্ষিণ-পূব অংশৰ অৰণ্য আৰু জলাশয় বিশেষকৈ ফ্ল'ৰিডাত বাস কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা এবিধ কিংবদন্তিমূলক জীৱ। ইয়াক প্ৰায়ে উত্তৰ আমেৰিকাৰ জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিৰ বিশিষ্ট বিষয় বিগফুটৰ "সম্পৰ্কীয় ভাতৃ"ৰ সৈতে তুলনা কৰা হয় নাইবা সমাৰ্থক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
-
স্বয়ম্ভুনাথ
স্বয়ম্ভুনাথ (দেৱনাগৰী: स्वयम्भू स्तूप; নেপাল ভাষা: स्वयंभू) কাঠমাণ্ডু চহৰৰ পশ্চিমৰ কাঠমাণ্ডু উপত্যকাৰ এটা পাহাৰৰ ওপৰত থকা এটা প্ৰাচীন ধৰ্মীয় স্থাপত্য। এই স্থানৰ তিব্বতী আৰু সংস্কৃত নামৰ অৰ্থ হৈছে 'নিজে নিজে উৎপত্তি হোৱা'।
-
সৰমা
সৰমা (सरमा) হৈছে হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণৰ এক চৰিত্ৰ। সেই অনুসৰি তেওঁ লংকাৰ ৰাক্ষস ৰজা ৰাৱণৰ ভাতৃ বিভীষণৰ পত্নী। তেওঁক ৰাক্ষসী বা গন্ধৰ্ব বংশৰ বুলি কোৱা হয়। ৰামায়ণৰ সকলো সংস্কৰণতে তেওঁ ৰাৱণে অপহৰণ কৰা আৰু লংকাত বন্দী হৈ থকা ৰামৰ সহধৰ্মিনী সীতাৰ সৈতে বন্ধুত্বপূৰ্ণ সম্পৰ্ক ৰাখিছিল বুলি উল্লেখ আছে।
-
সৰ্বোদয়া
সৰ্বোদয়া হৈছে এটা সংস্কৃত শব্দ যাৰ অৰ্থ হৈছে 'সৰ্বজনীন উন্নতি' বা 'সকলোৰে প্ৰগতি'। মহাত্মা গান্ধীয়ে ১৯০৮ চনত জন ৰাস্কিনৰ ৰাজনৈতিক অৰ্থনীতিৰ ওপৰত ৰচা আনটু দিছ লাষ্টৰ অনুবাদৰ শিৰোনাম হিচাপে এই শব্দটি ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আৰু গান্ধীয়ে তেওঁৰ নিজৰ ৰাজনৈতিক দৰ্শনৰ আদৰ্শৰ বাবে শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
-
হংসকন্যা
হংসকন্যা (Swan maiden) হৈছে কল্পকাহিনীৰ এক জীৱবিশেষ যি মানুহৰ পৰা ৰাজহংস অৰ্থাৎ ৰাজহাঁহৰ ৰূপ ল'ব পাৰে। ৰাজহাঁহৰ চৰ্ম বা পাখিযুক্ত পোচাকেই হৈছে এনে ৰূপ সলনি কৰিব পৰা গুণৰ মূল।
-
হজৰত মহম্মদৰ বংশাৱলী
হজৰত মহম্মদ (জন্ম প্ৰায় ৫৭০, মক্কা, আৰব [বৰ্তমান চৌদি আৰব]—মৃত্যুৰ ৮ জুন, ৬৩২, মদিনা) ইছলামৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু কোৰআনৰ ঘোষক আছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে তেওঁৰ জন্ম হৈছিল ৫৭০ চনত মক্কাত আৰু মৃত্যু হৈছিল ৬৩২ চনত মদিনাত, য'ত তেওঁ ৬২২ চনত তেওঁৰ অনুগামীসকলৰ সৈতে প্ৰব্ৰজন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল।
-
হলিৰাম মহন্ত ঠাকুৰ
হলিৰাম মহন্ত ঠাকুৰ হৈছে এজন লেখক, বৈষ্ণৱ সাহিত্যৰ সংগ্ৰাহক আৰু শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘৰ তৃতীয়জন পদাধিকাৰ। তেওঁ এজন মহাপুৰুষীয়া ধৰ্মাধিকাৰী, বৈষ্ণৱ সাহিত্যৰ প্ৰাচীন পুথি সংগ্ৰাহক,প্ৰকাশক আৰু লেখক,সমাজ সংগঠক আৰু সংস্কাৰক,সক্ৰিয় স্বাধীনতা কৰ্মী আৰু ত্যাগী পুৰুষ।
-
হাউলাৰ বান্দৰ দেৱতা
ধ্ৰুপদী মায়াসকলৰ ভিতৰত হাউলাৰ বান্দৰ দেৱতা(হাউলাৰ মাংকী গড) কলাৰ প্ৰধান দেৱতা আছিল—সংগীতকে ধৰি—আৰু শিল্পীসকলৰ, বিশেষকৈ লিখক আৰু ভাস্কৰ্য্যশিল্পীসকলৰ পৃষ্ঠপোষক আছিল। সেইবাবেই তেওঁৰ প্ৰভাৱৰ ক্ষেত্ৰখন টনছুৰেড মেইজ গডৰ সৈতে ওপৰত ওপৰত সোমাই পৰিছিল।
-
হাতীগড় শিৱদ'ল
হাতীগড় শিৱ দেৱালয় বা দ'ল যোৰহাট নগৰৰপৰা প্ৰায় পাঁচ মাইল দূৰত ট্ৰাংক ৰ'ডৰ দাঁতিত অৱস্থিত এখন দেৱালয়। ট্ৰাংক ৰ'ডৰ (এ. টি. ৰ'ড) পৰা প্ৰায় তিনিশ মিটাৰ দক্ষিণে সোমাই দ'লটো আছে। ১৭৮৬-৮৭ চনত এই দ'লৰ ভেটি স্থাপন কৰা হয়।
-
হাপি (দেৱতা)
হাপি হৈছে প্ৰাচীন মিচৰীয় ধৰ্মত নীল নদীৰ বাৰ্ষিক বানৰ দেৱতা। বানৰ ফলত নদীখনৰ পাৰত পলসুৱা মাটি জমা হৈছিল আৰু ইয়াৰ ফলত মিচৰীয়সকলে কৃষিকাৰ্ষ কৰিব পাৰিছিল। হাপি মিচৰীয় লোকসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় আছিল।
-
হিড়িম্ব
হিড়িম্ব (हिडिम्ब) মহাভাৰতৰ পাতত হিড়িম্ব এজন মহাবলবান দৈত্য ৰজা। তেওঁ হিড়িম্বীৰ ককায়েক তথা এখন অৰণ্যৰ অধিষ্ঠতা। কামাখ্যা অৰণ্যৰ দৈত্যসকলৰ তেওঁ ৰজা আছিল। তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভগ্নী পাণ্ডৱৰ দৃষ্টিত প্ৰলুব্ধ হৈছিল তথা পাণ্ডৱৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিব বিচাৰিছিল।
-
হেকুবা
হেকুবা (/ˈhɛkjʊbə/; হেকাবেও; প্ৰাচীন গ্ৰীক: Ἑκάβη, ইংৰাজী: Hecuba) গ্ৰীক শ্ৰুতিকথাত বৰ্ণিত এগৰাকী ৰাণী৷ ট্ৰজান যুদ্ধৰ সময় ছোৱাত তেওঁ ট্ৰয়ৰ ৰজা প্ৰিয়ামৰ পত্নী আছিল।
-
ৰং পঞ্চমী
200px|thumb|কৃষ্ণয়ে গোপীৰ লগত ৰংপঞ্চমী খেলাৰ সময়ত ৰং পঞ্চমী (সংস্কৃত: रंगपंचमी, ৰোমানিক: Raṅgapañcamī) হৈছে হিন্দু মাহৰ দ্বিতীয় পষেকৰ পঞ্চম দিন ই এটা ফাগুন মাহৰ কৃষ্ণ পঞ্চমীত পালন কৰা হিন্দু উৎসৱ।
-
ৰংদা
বালিৰ পৰম্পৰাগত পৌৰাণিক কাহিনী অনুসৰি বালিৰ লেয়াকসকলৰ দানৱ ৰাণী ৰংদা। দেখাত ভয়ংকৰ, শিশু খোৱা ৰংদাই সজ শক্তিৰ নেতা — বৰঙৰ বিৰুদ্ধে দুষ্ট ডাইনীৰ সৈন্যবাহিনীক নেতৃত্ব দিয়ে। বৰোং আৰু ৰংদাৰ মাজৰ যুদ্ধখন বৰোং নৃত্যত দেখা যায়, যিয়ে ভাল আৰু বেয়াৰ মাজৰ চিৰন্তন যুঁজক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।
-
ৰক্তেশ্বৰী
ৰক্তেশ্বৰী এগৰাকী হিন্দু দেৱী। তেওঁক আদি পৰাশক্তিৰ এটা দিশ হিচাপে চিনাক্ত কৰা হয়, যাক দুৰ্গা পৰমেশ্বৰী বুলিও কোৱা হয়। মূলতঃ পৰশুৰাম ক্ষেত্ৰত পূজা কৰা হিন্দু দেৱীৰ এটা প্ৰধান আৰু জনপ্ৰিয় ৰূপ। ৰক্তেশ্বৰী হৈছে তুলুনাডুৰ ইস্ত-দেৱতা (তত্ত্বাৱধায়ক দেৱতা)।
-
ৰজ্মনামা
ৰজ্মনামা (আক্ষৰিক অৰ্থ: যুদ্ধৰ গ্ৰন্থ) হৈছে মোগল সম্ৰাট আকবৰৰ সময়ত কৰা হিন্দু মহাকাব্য মহাভাৰতৰ ফাৰ্চী অনুবাদ। ১৫৭৪ চনত আকবৰে তেওঁৰ নতুন ৰাজধানী ফতেহপুৰ ছিক্ৰীত এটা মকতাব খানা বা অনুবাদ গ্ৰন্থৰ গৃহ মুকলি কৰে।
-
ৰত্নগিৰি, ওড়িশা
ৰত্নগিৰি, হৈছে ভাৰতৰ আধুনিক ওড়িশাৰ এসময়ত প্ৰধান বৌদ্ধ মঠ, ধ্বংসপ্ৰাপ্ত মহাবিহাৰৰ স্থান। জাজপুৰ জিলাৰ ব্ৰাহ্মণী আৰু বীৰুপা নদীৰ মাজৰ এটা পাহাৰত অৱস্থিত। কাষৰীয়া বৌদ্ধ স্থান ললিতগিৰি আৰু উদয়াগিৰিৰ সৈতে ইয়াক হীৰা ত্ৰিভুজ বুলি জনা যায়।
-
ৰে'ম
ৰে'ম (ইংৰাজী: Re'em বা reëm) হৈছে এবিধ কিংবদন্তিমূলক জীৱ। হিব্ৰু বাইবেলত এই প্ৰাণীটোৰ বিষয়ে ন বাৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। লেটিন ভালগেট বাইবেল, বাইবেলৰ কিং জেমছ সংস্কৰণত ইয়াক “ইউনিকৰ্ণ আৰু কিছুমান খ্ৰীষ্টান বাইবেলত “অৰিক্স”, “বনৰীয়া ষাঁড়”, “ম'হ” বা “গঁড়” বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে।
-
অসমৰ জনজাতীয় ধৰ্ম
অসমৰ জনজাতীয় ধৰ্মই (Assamese folk religion) অসমৰ মংগোলীয়সকলৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় পদ্ধতিসমূহক সামৰি লয়। ইয়াৰ ভিতৰত চেং (আত্মা) আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ পূজা,, প্ৰকৃতি পূজা আদি সামৰি লোৱা হয়। এই ধৰ্মীয় বিশ্বাস সমুহত তিব্বতীয় আৰু টাই প্ৰভাৱ পৰা দেখা যায়।
-
অ'ৰা (অপেশ্বৰী)
গ্ৰীক আৰু ৰোমান পৌৰাণিক কাহিনীত অ'ৰা (গ্ৰীক: Αὔρα, আক্ষৰিক: "বতাহ") বতাহৰ এগৰাকী স বনদেৱী বা অপেশ্বৰী, যাৰ নামৰ অৰ্থ "বতাহ।" ইংৰাজীত বহুবচন ৰূপ, অ'ৰে (গ্ৰীক: Αὔραι) কেতিয়াবা বতাহৰ অপেশ্বৰীৰ এটা দলক বৰ্ণনা কৰা দেখা যায়।
-
অংগলা দেৱী
অংগলা দেৱীক অংগলম্মান আৰু অংগলা পৰমেশ্বৰী (Angala Devi) বুলিও কোৱা হয়। তেওঁ হিন্দু দেৱী পাৰ্বতীৰ এটা স্বৰূপ। তেওঁক মূলতঃ দক্ষিণ ভাৰতত কাৱল দেৱম অৰ্থাৎ ৰক্ষক দেৱতা হিচাপে পূজা কৰা হয়। এই গৰাকী দেৱীক প্ৰায়ে অতিৰিক্তভাৱে মাত্ৰিকাসকলৰ এগৰাকী বুলি গণ্য কৰা হয় ৷
-
অংশুমান
হিন্দু ধৰ্মৰ সূৰ্যবংশ বংশৰ ৰজা অংশুমান। অসামঞ্জৰ পুত্ৰ অংশুমান ককাক সাগৰৰ মৃত্যুৰ পাছত অযোধ্যাৰ ৰজা হয়। অংশুমানৰ নাতি ভগীৰথে স্বৰ্গৰপৰা গংগাৰ সোঁত নমাই আনে।
-
অখিলনন্দেশ্বৰী
অখিলনন্দেশ্বৰী (अखिलांडेश्वरी) হৈছে হিন্দু দেৱী আদি-পৰশক্তিৰ এক মুখ্য প্ৰকাৰ, যাক সাধাৰণতে দেৱী পাৰ্বতী বুলি জনা যায়। মন্দিৰটো সম্ৰাট কোচেঙ্গান চোলাই ১৮,০০ বছৰৰো অধিক আগতে নিৰ্মাণ কৰিছিল। অখিলনন্দেশ্বৰীৰ বিখ্যাত বাসস্থান হৈছে থিৰুভানকোভিলৰ জাম্বুকেশ্বৰ মন্দিৰ।
-
অগ্নেয়া
অগ্নেয়া অৰ্থ হৈছে "অগ্নি ঈশ্বৰৰ কন্যা" বা "অগ্নি ঈশ্বৰৰ সন্তান" আৰু প্ৰাচীন হিন্দু শাস্ত্ৰ আৰু সংস্কৃত গ্ৰন্থৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। অগ্নি হৈছে হিন্দু অগ্নি দেৱতা আৰু বৈদিক সময়ৰ পৰা আধুনিক যুগলৈকে সমগ্ৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশত ইয়াক শ্ৰদ্ধা আৰু উপাসনা কৰা হৈছে। হিন্দু নাম অগ্নেয়াৰ অৰ্থ হৈছে ‘জুইৰ দেৱী’।
-
অছুন
অছুন ইয়োৰুবা জনগোষ্ঠীৰ মাজত প্ৰচলিত প্ৰেম, যৌনতা, উৰ্বৰতা, নাৰীত্ব, পানী, ভাগ্য, ভৱিষ্যদ্বাণী, বিশুদ্ধতা আৰু সৌন্দৰ্য্য আৰু অছুন নদী আৰু ভুডুৰ ধন-সম্পত্তি আৰু সমৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত দেৱী। ৪০১টা ওৰিছা (দেৱ-দেৱী)ৰ ভিতৰত তেওঁক আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আৰু পূজনীয় বুলি গণ্য কৰা হয়।
-
অনন্ত (হিন্দু ধৰ্ম)
অনন্ত ( अनन्त; অন্ত নোহোৱা) হৈছে এটা সংস্কৃত শব্দ। ই মূলতঃ বিষ্ণুৰ এটা উপনাম।
-
অনুন্নাকী
অনুন্নাকী (চুমেৰীয়:, অনুনাকি, আনুনাকি, অনুন্না, আনানাকি আৰু অন্যান্য ভিন্নতা হিচাপেও লিপিবদ্ধ কৰা হয়) হৈছে প্ৰাচীন চুমেৰীয়, আক্কাদীয়, অচিৰীয় আৰু বেবিলনীয়সকলৰ এটা দেৱতা।
-
অনুসুয়া
অনসূয়া বা অনুসূয়া (अनसूया, অৰ্থ: 'ঈৰ্ষাৰ পৰা মুক্ত') হৈছে প্ৰাচীন কালৰ ঋষি অত্ৰীৰ ধৰ্মপত্নী। ৰামায়ণত অনুসূয়াক চিত্ৰকূট বনৰ দক্ষিণ অংশত নিজৰ পতিৰ সৈতে জুপুৰীত বাস কৰিছিল। তেওঁ এগৰাকী ধৰ্মপ্ৰাণা মহিলা আছিল আৰু পূজা-পাৰ্বণ তথা তপস্যাৰ মাজেৰে জীৱন অতিবাহিত কৰিছিল।
