ধৰ্ম আৰু দৰ্শন
দেৱ-দেৱী, মন্দিৰ, সত্ৰ, পুৰাণ আৰু দাৰ্শনিক চিন্তা · ১,৯৫৭ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
বৰুণ
বৰুণ (वरुण) হৈছে হিন্দু ধৰ্মৰ এগৰাকী বৈদিক দেৱতা আৰু তেওঁ আকাশ, জল, ন্যায় আৰু সত্যৰ সৈতে জড়িত। প্ৰাচীনতম বৈদিক সাহিত্য যেনে ঋকবেদ আদিত বৰুণৰ উল্লেখ পোৱা যায়। তেওঁক সপ্তৰ্ষিৰ অন্যতম ঋষি কাশ্যপৰ পুত্ৰ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। হিন্দু পুৰাণসমূহৰ মতে বৰুণ সমুদ্ৰৰ দেৱতা।
-
গৰুড়
গৰুড় (गरुड ) হৈছে হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু জৈন ধৰ্মবিশ্বাসৰ এক কিংবদন্তিমূলক জীৱ। গৰুড়ক মান ভাষাত গেলন বা নান বেলু আৰু জাপানী ভাষাত কাৰুৰা বোলা হয়। তেওঁ হৈছে হিন্দুসকলৰ দেৱতা বিষ্ণুৰ বাহন, বৌদ্ধসকলৰ এজন ধৰ্মৰক্ষক তথা অষ্টসেন আৰু জৈনসকলৰ তীৰ্থংকৰ শান্তিনাথৰ যক্ষ।
-
পৰশুৰাম
পৰশুৰাম (परशुराम) হৈছে হিন্দু ধৰ্মৰ ভগৱান বিষ্ণুৰ ষষ্ঠ অৱতাৰ। তেওঁক ৰাম জমদগ্ন্য, ৰাম ভাৰ্গৱ বা বীৰৰাম নামেৰেও জনা যায়। তেওঁক কলি যুগৰ অন্তত বিষ্ণুৰ দশম অৱতাৰ অৰ্থাৎ কল্কিৰ গুৰুৰূপে আৱিৰ্ভাৱ ঘটিব লগা চিৰঞ্জীৱিসকলৰ এজন বুলি ধৰা হয়।
-
শাক্তধৰ্ম
শাক্তধৰ্ম (সংস্কৃতত: शाक्तं, Śāktaṃ; আক্ষৰিক অৰ্থ শক্তিবাদ) হিন্দু ধৰ্মৰ এটা শাখাসম্প্ৰদায়। হিন্দু দিব্য মাতৃকা শক্তি বা দেৱী পৰম আৰু সৰ্বোচ্চ ঈশ্বৰ – এই মতবাদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিয়েই শাক্তধৰ্মৰ উদ্ভৱ হৈছে। এই ধৰ্মমতাৱলম্বীসকলৰ মতে শাক্ত (সংস্কৃত: शक्त, Śakta) নামে অভিহিত কৰা হয়।
-
বলোৰাম
বলোৰাম এগৰাকী হিন্দু ভগৱান বা দেৱতা তথা কৃষ্ণৰ ককায়েক। তেওঁ বিশেষভাৱে জগন্নাথ পৰম্পৰাৰে জড়িত এগৰাকী দেৱতা। তেওঁক বলোদেৱ, বলোভদ্ৰ, হলধৰ, হলযোদ্ধা আৰু সংকৰ্ষণ নামেৰেও জনা যায়।
-
অপ্সৰা
অপ্সৰা (अप्सरा) হৈছে হিন্দু আৰু বৌদ্ধধৰ্মৰ আখ্যানসমূহত উল্লিখিত ডাৱৰ আৰু জলধাৰাৰ একপ্ৰকাৰৰ অৰ্ধদৈৱিক নাৰী। দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এচিয়াৰ বিভিন্ন স্থাপত্য, নৃত্য আৰু চিত্ৰশিল্পত অপ্সৰাৰ উপস্থিতি দেখা যায়। অপ্সৰা দুই প্ৰকাৰৰ: লৌকিকা (পাৰ্থিৱ) আৰু দৈৱিকা (দৈৱিক)।
-
জনক
জনক (जनकः) প্ৰাচীন ভাৰতৰ মিথিলা অঞ্চলত অৱস্থিত বিদেহ ৰাজ্যৰ ৰজা আছিল। তেওঁৰ শাসনকাল আনুমানিক ভাৱে খীষ্ট্ৰপূৰ্ব অষ্টম অথবা সপ্তম শতিকাত আছিল বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে। বিদেহ ৰাজ্যৰ অধিপতিসকলক জনক নামেৰে জনা গৈছিল। অৰ্থাৎ জনক বিদেহ ৰাজ্যৰ অধীশ্বৰসকলৰ কৌলিক খিতাপ।
-
বিশ্বামিত্ৰ
বিশ্বামিত্ৰ (विश्वामित्र) হোওছে প্ৰাচীন ভাৰতৰ এগৰাকী প্ৰখ্যাত ঋষি। গায়ত্ৰী মন্ত্ৰকে আদি কৰি ঋকবেদৰ তৃতীয় মণ্ডলৰ প্ৰায়বোৰ অংশ ৰচনাৰ কৃতিত্ব তেওঁকে দিয়া হয়।
-
মক্কান ছূৰা
মক্কান ছূৰাবোৰ হৈছে, অনুমিত প্ৰকাশৰ সময় আৰু প্ৰাসংগিক পৃষ্ঠভূমি (আচবাব আল-নুজুল), কালানুক্ৰমিকভাৱে কোৰআনৰ আগৰ অধ্যায়বোৰ (ছূৱাৰ, একক ছূৰা)। ১৯২৪ চনৰ ইজিপ্তীয় মানক সংস্কৰণৰ দ্বাৰা গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত ইবনে আব্বাছৰ দ্বাৰা আৰোপিত পৰম্পৰাগত কালানুক্ৰমিক ক্ৰমব্যাপকভাৱে স্বীকৃত হৈছিল।
-
বাণাসুৰ
বাণ (বা বাণাসুৰ) হিন্দু কিংবদন্তি মতে এজন সহস্ৰ বাহু থকা অসুৰ ৰজা আৰু বলিৰ পুত্ৰ। শোণিতপুৰ (বৰ্তমানৰ তেজপুৰ)ক ৰাজধানী কৰি বাণাসুৰে মধ্য অসমত ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। পুৰাণিক কাহিনী অনুসৰি বাণাসুৰ এজন কিৰাট ৰজা আছিল।
-
ভীষ্ম
ভীষ্ম (भीष्म,, ভীষণ) কুৰু ৰজা শান্তনু আৰু গঙ্গা দেৱীৰ অষ্টম পুত্ৰ। তেওঁক পিতামহ, গঙ্গাপুত্ৰ আৰু দেৱব্ৰত নামেৰেও জনা যায়। মহামুনি বশিষ্ঠৰ পৰা বেদ-বেদান্তৰ জ্ঞান তথা শুক্ৰাচাৰ্যৰ পৰা সকলো শাস্ত্ৰ, কলা আৰু বিজ্ঞানৰ শিক্ষা লাভ কৰা মহাবীৰ ভীষ্ম আছিল এগৰাকী অদ্বিতীয় ধনুৰ্দ্ধৰ তথা ৰাষ্ট্ৰনীতিত সুপণ্ডিত।
-
কুবেৰ
কুবেৰ (कुबेर) বা কুবেৰন হৈছে হিন্দু ধৰ্মৰ সম্পত্তিৰ দেৱতা আৰু যক্ষসকলৰ ৰজা। তেওঁক উত্তৰ দিশৰ ৰক্ষক আৰু পৃথিৱীৰ ৰক্ষক বা লোকপালৰূপে জনা যায়। বিভিন্ন বৰ্ণনাত কুবেৰক অৰ্ধদৈৱ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ অধিপতি আৰু পৃথিৱীৰ সকলো সম্পত্তিৰ গৰাকীৰূপে উল্লেখ কৰা হৈছে।
-
সমুদ্ৰ মন্থন
সমুদ্ৰ মন্থন বা সাগৰ মন্থন বা ক্ষীৰসাগৰ মন্থন (समुद्रमन्थन, Samudra Manthana) হিন্দু ধৰ্মৰ বহুলভাৱে জনাজাত কিংবদন্তিসমূহৰ অন্যতম। সমুদ্ৰ মন্থনৰ বিষয়ে ভাগৱত পুৰাণ, মহাভাৰত আৰু বিষ্ণু পুৰাণত বিস্তৃত বৰ্ণনা পোৱা যায়। দেৱতা আৰু অসুৰসকলে মিলি বিষ্ণুৰ সহযোগত ক্ষীৰ সাগৰ মন্থন কৰে।
-
কাৰ্তিক
কাৰ্তিক হিন্দুসকলৰ যুদ্ধদেৱতা। তেওঁ শিৱ আৰু পাৰ্বতীৰ কনিষ্ঠ সন্তান। কাৰ্তিক বৈদিক দেৱতা নহয়; তেওঁ পৌৰাণিক দেৱতা। প্ৰাচীন ভাৰতত সকলোতে কাৰ্তিক পূজা প্ৰচলিত আছিল। উত্তৰ ভাৰতত এওঁ এজন প্ৰাচীন দেৱতা ৰূপে পৰিগণিত। অন্যান্য হিন্দু দেৱদেৱীৰ দৰে কাৰ্তিককো একাধিক নামেৰে অভিহিত কৰা হয়।
-
মছজিদ
মছজিদ ( مسجد উচ্চাৰণ:ˈmæsdʒɪd) মুছলিমসকলৰ দলবদ্ধভাবে নামাজ পঢ়াৰ বাবে নিৰ্মিত স্থাপনা। শব্দটোৰ উৎপত্তি আৰবী "السجود"ৰ পৰা, যাৰ আভিধানিক অৰ্থ শ্ৰদ্ধাৰে শিৰ নত কৰা অৰ্থাৎ ছিজদাহ কৰা।
-
যম
যম বা যমৰাজ (यम:) হৈছে হিন্দু ধৰ্মৰ মৃত্যু আৰু ন্যায়ৰ দেৱতা। তেওঁক কাল, ধৰ্মৰাজ আৰু ধৰ্মপ্ৰভু নামেৰেও জনা যায়। পাপীসকলক তেওঁৰ নিবাসস্থান নৰক বা যমলোকত যথোচিত শাস্তি বিহি ন্যায়ৰ ব্যৱস্থা কৰাই তেওঁৰ মুখ্য কাম। তেওঁক সততে ধৰ্মৰ স্বৰূপ বা ধৰ্মদেৱৰূপে জনা যায়।
-
ৰাছুল
ইছলাম ধৰ্মত, ৰাছুল (আৰবী ভাষাত: رسول ৰাছুল্ “বাৰ্তাবাহক”, বহুবচন ৰুছুল) হ'ল আল্লাহ প্ৰেৰিত বাৰ্তাবাহী ব্যক্তি। ৰাছুল বুলিলে সিহঁতকেই বুজোৱা হয় যিসকলে আল্লাহৰ পৰা কিতাপ বা পুস্তক প্ৰাপ্ত হৈছে। হাদিছ সহ অন্যান্য ইছলামী কিতাপত এক লাখ চৌব্বিছ হাজাৰ মতান্তৰে দুই লাখ চৌব্বিছ হাজাৰ নবীৰ কথা কোৱা হৈছে।
-
কিয়ামত
ইছলামত "প্ৰতিজ্ঞা আৰু ভাবুকি" (waʿd wa-waʿīd) বিচাৰ দিন (یوم القيامة ইয়াৱম আল-কিয়ামাহ'কিয়ামতৰ দিন ) বা (یوم الدین ইয়াম আদ-দিন'বিচাৰৰ দিন),হ'ল যেতিয়া "সকলো শৰীৰ মৃত্যুৰ পৰা পুনৰুত্থান হ'ব" আৰু "সকলো মানুহক" পৃথিৱীত জীৱনকালত তেওঁলোকৰ কৰ্ম আৰু তেওঁলোকৰ বিশ্বাসৰ বাবে "হিচাপ দিবলৈ আহ্বান" কৰা হব।
-
ছুন্নী ইছলাম
ছুন্নী ইছলাম হৈছে ইছলাম ধৰ্মৰ এটা ডাঙৰ শাখা, যি বিশ্বৰ ৮৫-৯০% মুছলমান মানুহে অনুসৰণ কৰে আৰু একে সময়তে বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ধৰ্মীয় ধৰ্মগোষ্ঠী। ইয়াৰ নাম ছুন্নাহ শব্দৰ পৰা আহিছে, ইয়াৰ দ্বাৰা মুহাম্মাদৰ পৰম্পৰাক বুজোৱা হৈছে।
-
টাইটান
গ্ৰীক কিংবদন্তিৰ মতে তীতান, টাইটান বা টাইটানসকল (Titans) হৈছে প্ৰাক অলিম্পিয়ান দেৱতা। হেচিঅ'ডৰ থিঅ'গনিৰ আখ্যান মতে টাইটানসকল ভূদেৱী গেইয়া আৰু ইউৰেনাচৰ সন্তান। তেওঁলোকৰ মুঠ বাৰগৰাকীৰ ছগৰাকী পুৰুষ: অ'চেনাচ, ক'য়াচ, ক্ৰিয়াচ, হাইপেৰিয়ন, লেপিটাচ আৰু ক্ৰ'নচ। বাকী থকা ছগৰাকী হৈছে নাৰী।
-
নিম্ফ
নিম্ফ (প্ৰাচীন গ্ৰীক: νύμφη, ইংৰাজী: Nymph) প্ৰাচীন গ্ৰীক শ্ৰুতিকথাত বৰ্ণিত এক প্ৰকাৰৰ ক্ষুদ্ৰ প্ৰকৃতি দেৱী। অন্যান্য গ্ৰীক দেৱীৰ তুলনাত নিম্ফসকলক সাধাৰণতে প্ৰকৃতিৰ ব্যক্তিত্ব হিচাপে গণ্য কৰা হয়; সাধাৰণতে এওঁলোক কোনো নিৰ্দিষ্ট ঠাই, ভূ-ৰূপ বা গছৰ সৈতে সাঙুৰ খাই থাকে আৰু সাধাৰণতে কুমাৰী হিচাপে…
-
ফৰিষ্টা
ফৰিষ্টা বা ফৰিস্তা বা ফেৰেস্তা (আৰবীক: ملائكة, Malāʾikah; (singular) ملاك Malāk) হ'ল ইছলাম ধৰ্মাম্বলম্বীসকলৰ বিশ্বাসমতে স্বৰ্গীয় দূত। 'আৰবীত ফৰিষ্টাক একবচনত মালাইক আৰু বহুবচনত মালাক বোলা হয়। ফৰিষ্টাৰ প্ৰতি বিশ্বাস ইছলাম ধৰ্ম বিশ্বাসৰ এটা মূল নীতি।
-
সূৰ্য (দেৱতা)
সূৰ্য (सूर्य) হৈছে হিন্দু ধৰ্মৰ এজন দেৱতা। সংস্কৃত ভাষাত সূৰ্যৰ অৰ্থ বেলি। পৌৰাণিক ভাৰতীয় সাহিত্যত সূৰ্যক আদিত্য, অৰ্ক, ভানু, সৱিতুৰ, পোষণ, ৰবি, মাৰ্তণ্ড, মিত্ৰ, ভাস্কৰ, প্ৰভাকৰ, কথিৰাৱন আৰু বিভাসন আদি নামেৰে সম্বোধিত কৰা হৈছে।
-
গন্ধৰ্ব
গন্ধৰ্ব (Gandharva) হৈছে হিন্দুধৰ্ম, বৌদ্ধধৰ্ম আৰু জৈনধৰ্মৰ আখ্যানসমূহত উল্লিখিত এক দৈৱিক জীৱ। গন্ধৰ্ব পুৰুষসকল সংগীতবিদ্যাত পাকৈত। তেওঁলোকৰ নাৰীসকল (অপ্সৰা) নৃত্য পটিয়সী। গন্ধৰ্ব শব্দৰদ্বাৰা ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ নিপুণ শিল্পীসকলকো বুজোৱা হয়।
-
ছালাত
নামায, নামাজ (نَماز) বা ছালাত হ'ল ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰধান উপাসনা কৰ্ম। প্ৰতিদিন ৫ ওয়াক্ত (নিৰ্দিষ্ট নামাজৰ নিৰ্দিষ্ট সময়) নামাজ আদায় কৰা প্ৰত্যেক মুছলিমৰ বাবে আৱশক বা ফৰজ। নামাজ ইছলামৰ পঞ্চস্তম্ভৰ এটা। শ্বাহাদাহ্ বা বিশ্বাসৰ পাছত নামাজেই ইছলামৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্তম্ভ।
-
প'জাইডন
প'ছেইদন বা প'জাইডন (Poseidon) হৈছে পৌৰাণিক গ্ৰীক কিংবদন্তিৰ বাৰজন অলিম্পিয়ান অৰ্থাৎ অলিম্পাচ পৰ্বত নিবাসী দেৱতাসকলৰ এজন। তেওঁ সমুদ্ৰ, ধুমুহা, ভূমিকম্প আৰু ঘোঁৰাৰ অধিপতি। প্ৰাক অলিম্পিয়ান যুগ অৰ্থাৎ গ্ৰীচৰ তাম্ৰ যুগত প'জাইডনক পাইল'ছ আৰু থেবিছ নামৰ ঠাইত এজন প্ৰধান দেৱতাৰূপে সন্মান আগবঢ়োৱা হৈছিল।
-
হিৰণ্যকশিপু
হিৰণ্যকশিপু (Hiranyakashipu, হিৰণ্যকাশ্যপ বুলিও জনা যায়) হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থৰ মতে, এক মহাপ্ৰতাপী অসুৰ ৰজা। তেওঁ আছিল ঋষি কাশ্যপ আৰু দিতিৰ পুত্ৰ আৰু বিষ্ণুভক্ত প্ৰহ্লাদৰ পিতৃ৷ হিৰণ্যাক্ষ তেওঁৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ আৰু হোলিকা ভনী আছিল।
-
ৰুক্মিণী
ৰুক্মিণী বিদৰ্ভ বা কুণ্ডিলৰ ৰজা ভীষ্মকৰ জীয়ৰী আৰু দ্বাৰকাৰ ৰজা ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ প্ৰধান পত্নী আছিল। কৃষ্ণৰ খ্যাতিৰ কথা শুনি ৰুক্মিণীয়ে তেওঁক মনে-প্ৰানে ভাল পাইছিল। ককায়েক ৰুক্মিৰ বন্ধু আৰু চেদীৰ ৰজা শিশুপালৰ লগত ৰুক্মিণীৰ বিবাহ থিৰ কৰিছিল।
-
শেষনাগ
শেষনাগ বা অনন্ত শেষ বা আদিশেষ হৈছে সকলো নাগৰে ৰজা আৰু সৃষ্টিৰ আদি জীৱসমূহৰ অন্যতম। পুৰণসমূহৰ বৰ্ণনা অনুসৰি শেষনাগে তেওঁৰ ফণাসমূহত ব্ৰহ্মাণ্ডৰ গ্ৰহসমূহ ধাৰণ কৰে আৰু অবিৰাম বিষ্ণুৰ মাহাত্ম্যৰ গীত গায়। কোৱা হয় যে শেষনাগে কুণ্ডলী পকালে সময়ে গতি লাভ কৰে, ব্ৰহ্মাণ্ডৰ সৃষ্টি আৰু আৰু ধ্বংস হয়।
-
এপ'ল'
আপ'ল্লন (Ἀπόλλων, ), আপল্ল (Apollō, ) বা এপ'ল (Apollo) হৈছে পৌৰাণিক গ্ৰীক তথা ৰোমান কিংবদন্তিৰ বাৰজন অলিম্পিয়ান দেৱতাৰ অন্যতম। তেওঁক ধনুৰ্বিদ্যা, সংগীত আৰু কলা, সত্য আৰু ভৱিষ্যৎবাণী, ৰোগ আৰু নিৰাময়, সূৰ্য আৰু পোহৰ, কবিতা আদিৰ অধিষ্ঠাতা দেৱতা হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
