ধৰ্ম আৰু দৰ্শন
দেৱ-দেৱী, মন্দিৰ, সত্ৰ, পুৰাণ আৰু দাৰ্শনিক চিন্তা · ১,৯৫৭ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
অ'চেনিড
অ'চেনিড বা অ'চেনাইড (/oʊˈsiːənɪdz, ˈoʊʃənɪdz/ ইংৰাজী Oceanids বা Oceanides) গ্ৰীক পৌৰাণিক কাহিনী অনুসৰি টাইটান অ'চেনাছ আৰু টেথিছৰ তিনি হাজাৰ (এটা সংস্কৰণৰ মতে "অসংখ্য" বুলি ব্যাখ্যা কৰা) সামুদ্ৰিক কন্যা।
-
অসুৰ
অসুৰ (Asura) হৈছে ভাৰতীয় মূলৰ কিংবদন্তিসমূহত বৰ্ণিত একপ্ৰকাৰৰ জীৱ। হিন্দুধৰ্মৰ ৰচনাৱলীত তেওঁলোকক দেৱতাসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কিন্তু এক ক্ষমতালোভী জাতি হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। বৌদ্ধধৰ্মৰ সাহিত্যত অসুৰ শব্দটো টাইটানসকলক বা অৰ্ধদেৱতাসকলক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
-
একিলিছ
গ্ৰীক কিংবদন্তিমতে একিলিছ (Achilles) (Ἀχιλλεύς, Akhilleus, ) হৈছে ট্ৰ'জান যুদ্ধৰ এজন নায়ক আৰু হোমাৰৰ ইলিয়াদৰ শ্ৰেষ্ঠ যোদ্ধা। একিলিছক এজন উপদেৱতাৰূপে গণ্য কৰা হয়; তেওঁৰ মাক থেটিছ আছিল এগৰাকী পৰী আৰু দেউতাক পেলিয়াছ আছিল মাইৰমিডনৰ ৰজা।
-
নেৰেইডছ
নেৰেইডছ (/ˈnɪəriɪdz/; প্ৰাচীন গ্ৰীক: Νηρηΐδες, ইংৰাজী: Nereids বা Nereides) গ্ৰীক শ্ৰুতিকথাত বৰ্ণনা কৰা সাগৰীয় নিম্ফ৷ তেওঁলোক 'সাগৰৰ বুঢ়া মানুহ' নেৰিয়াছ আৰু অ'চেনিড ড'ৰিছৰ কন্যা৷ তেওঁলোকৰ সংখ্যা ৫০ গৰাকী আৰু ভাতৃৰ নাম নেৰাইটছ।
-
থেটিছ
থেটিছ (/ˈθiːtɪs/ বা /ˈθetɪs/; প্ৰাচীন গ্ৰীক: Θέτις, ইংৰাজী: Thetis) গ্ৰীক শ্ৰুতিকথাৰ বিভিন্ন পৌৰাণিক ভূমিকা থকা এক উল্লেখনীয় চৰিত্ৰ। তেওঁক মূলতঃ প্ৰাচীন সাগৰীয় দেৱতা নেৰিয়াছৰ নেৰেইডছ নামৰ ৫০ গৰাকী কন্যাৰ অন্যতম সাগৰীয় দেৱী আৰু নিম্ফ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
-
ধৰ্ম
ধৰ্ম হৈছে মনোনীত আচৰণ, নৈতিকতা, বিশ্বাস, বিশ্বদৰ্শন, গ্ৰন্থ, পবিত্ৰ স্থান, ভৱিষ্যতবাণী, নৈতিকতা বা সংগঠনৰ এক সামাজিক-সাংস্কৃতিক প্ৰণালী। ই অতিপ্ৰাকৃতিক, অতীন্দ্ৰিয় আৰু আধ্যাত্মিক উপাদানৰ সৈতে মানৱতাৰ সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে। কিন্তু ধৰ্ম কিহৰ দ্বাৰা গঠিত হয় তাক লৈ কোনো পাণ্ডিত্যপূৰ্ণ সহমত নাই।
-
গণেশ
গণেশ (সংস্কৃত: गणेश; আন্তৰ্জাতিক সংস্কৃত লিপ্যন্তৰ পদ্ধতি অনুসৰি:; ) পৌৰাণিক হিন্দু ধৰ্মৰ জনপ্ৰিয় আৰু সৰ্বাধিক পূজিত দেৱতাসকলৰ অন্যতম। ভাৰতৰ সকলো ঠাইতে গণেশ-মূৰ্তি দেখা যায়। সকলো হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ মাজতেই গণেশ দেৱৰ পূজা প্ৰচলিত। জৈনধৰ্ম, বৌদ্ধধৰ্ম আৰু ভাৰতৰ বাহিৰতো গণেশৰ আৰাধনা ব্যাপকভাৱে প্ৰচলিত।
-
বেদ
বেদ (वेद) হৈছে হিন্দুধৰ্মৰ সৱাতোতকৈ পুৰণি ধৰ্ম গ্ৰন্থ। বেদ শব্দৰ অৰ্থ হৈছে জ্ঞান, ভাৰতীয় বিশ্বাস অনুযায়ী বেদসমূহ অপৌৰুষেয়, ইয়াৰ কোনো ৰচক নাই। পৰম্পৰা অনুসৰি ব্যাস মুনি হৈছে বেদৰ সংকলক, তেখেতে চাৰিপ্ৰকাৰৰ মন্ত্ৰক একেলগ কৰি বেদ সংকলন কৰিছিল।
-
হনুমান
হনুমান (हनुमान) হিন্দু শাস্ত্ৰ গ্ৰন্থত বৰ্ণিত দেৱতা। তেওঁ পৱন দেৱৰ পুত্ৰ। হিন্দু ধৰ্মগ্ৰন্থ ৰামায়ণত হনুমানৰ বিস্তাৰিত বৰ্ণনা পোৱা যায়। এই ধৰ্মগ্ৰন্থত তেওঁক মহাবলশালী, পৰাক্ৰমী, পৰম চতুৰ দেৱতাৰূপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁক ভগৱান শ্ৰীবিষ্ণুৰ সপ্তম অৱতাৰ শ্ৰীৰামৰ পৰম ভক্ত বুলি জনা যায়।
-
অৰ্জুন
অৰ্জুন (Arjuna) হ'ল মহাভাৰতৰ এটি কেন্দ্ৰীয় চৰিত্ৰ। পঞ্চ-পাণ্ডৱৰ তৃতীয়জন অৰ্জুন। অৰ্জুনৰ পিতৃৰ নাম পাণ্ডু আৰু মাতৃৰ নাম কুন্তী। মহাভাৰতীয় সাহিত্যত অৰ্জুনক অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ধনুৰ্ধৰ যোদ্ধা হিচাপে দাঙি ধৰা হৈছে।
-
ইহুদী ধৰ্ম
ইহুদী ধৰ্ম হৈছে ইহুদী জনসাধাৰণৰ সামূহিক আধ্যাত্মিক, সাংস্কৃতিক আৰু আইনী পৰম্পৰাক সামৰি লোৱা এক আব্ৰাহামী, একেশ্বৰবাদী, জনগোষ্ঠীয় ধৰ্ম। ধৰ্মীয় ইহুদীসকলে ইহুদী ধৰ্মক তেওঁলোকৰ মোচিৰ নিয়ম পালনৰ মাধ্যম হিচাপে গণ্য কৰে, যিটো তেওঁলোকৰ মতে ঈশ্বৰ আৰু ইহুদী লোকসকলৰ মাজত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।
-
সৰস্বতী
সৰস্বতী (सरस्वती) হ'ল জ্ঞান, সংগীত, শিল্পকলা, বুদ্ধি আৰু বিদ্যাৰ হিন্দু দেৱী। তেখেত সৰস্বতী-লক্ষ্মী-পাৰ্বতী এই ত্ৰিদেৱীৰ অন্যতম। এই ত্ৰিদেৱীৰ কাম হ'ল ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু শিৱক যথাক্ৰমে জগৎ সৃষ্টি, পালন আৰু ধ্বংস কৰাত সাহায্য কৰা। সৰস্বতীৰ প্ৰথম উল্লেখ পোৱা যায় ঋগ্বেদত।
-
শিখ ধৰ্ম
শিখ ধৰ্ম এটা একেশ্বৰবাদী ধৰ্ম। এই ধৰ্মৰ অনুসৰণকাৰী সকলক শিখ বুলি কোৱা হয়। খৃষ্টীয় পঞ্চদশ শতাব্দীত পঞ্জাবত এই ধৰ্ম প্ৰৱৰ্তিত হয়। এই ধৰ্মৰ মূল ভিত্তি গুৰু নানক দেৱ আৰু এখেতৰ উত্তৰসূৰী ১০জন শিখ গুৰুৰ (পবিত্ৰ ধৰ্মগ্ৰন্থ গুৰু গ্ৰন্থ চাহিব এওঁলোকৰ মাজৰ দশমজন হিচাপে বিবেচিত হয়) ধৰ্মোপদেশ।
-
লক্ষ্মণ
লক্ষ্মণ (लक्ष्मण) (আক্ষৰিক অৰ্থত যাৰ ভাগ্যশালীৰ লক্ষণ আছে) লখন হৈছে ৰামায়ণৰ মূল চৰিত্ৰ ৰামৰ ভ্ৰাতৃ। তেওঁক সৌমিত্ৰ, ৰামানুজ আৰু ভৰতানুজ নামেৰেও জনা যায়। তেওঁ শত্ৰুঘ্নৰ যঁমজ ভ্ৰাতৃ।
-
শিখ
শিখ ধৰ্মৰ অনুসাৰীসকলক শিখ ( or; ਸਿੱਖ, ) বোলা হয়। এই শব্দটো মূলতঃ সংস্কৃত ভাষাৰ শিষ্য শব্দৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে। শিষ্য মানে শিক্ষাৰ্থী বা শিক্ষানুৰাগী। অথবা সংস্কৃত শব্দ শিক্ষাৰ পৰা এই শব্দৰ উৎপত্তি, যাৰ অৰ্থ হৈছে নিৰ্দেশ, উপদেশ ইত্যাদি".।
-
ৰাক্ষস
ৰাক্ষস হিন্দু বিশ্বাসৰ মতে এক দানৱীয় প্ৰাণী। ৰাক্ষসসকলে পিছলৈ বৌদ্ধ বিশ্বাসতো স্থান পালে। ৰাক্ষসসকলে মানুহ ভক্ষণ কৰাৰ কথাও কোৱা হয়। স্ত্ৰী ৰাক্ষসক ৰাক্ষসী বোলা হয় আৰু মানৱ ৰূপ ধৰা ৰাক্ষসীক মনুষ্য-ৰাক্ষসী। কেতিয়াবা অসুৰ আৰু ৰাক্ষস একে বুলি কোৱা হয়।
-
জ্যুচ
জেউছ বা জ্যুচ (Zeus) পুৰণি গ্ৰীক ধৰ্ম আৰু কিংবদন্তি মতে "দেৱতা আৰু মানৱৰ পিতৃপুৰুষ", হিন্দু ধৰ্ম অনুসৰি ইন্দ্ৰৰ সমকক্ষ, ৰোমান বিশ্বাস বা কিংবদন্তিমতে জুপিটাৰ আৰু ইট্ৰুস্কান সমকক্ষ হৈছে টিনিয়া।
-
দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)
হিন্দু ধৰ্মত দেৱতা বা দেৱ (Deva; देव) হৈছে দিব্য শৰীৰধাৰী একপ্ৰকাৰৰ উন্নতলোকৰ জীৱ। দেৱতা পুংলিংগবাচক শব্দ। ইয়াৰ স্ত্ৰীলিংগ ৰূপ হৈছে দেৱী। প্ৰাচীনতম বৈদিক সাহিত্যত সকলো আতিভৌতিক জীৱকে দেৱতা আৰু অসুৰ আখ্যা দিয়া হৈছিল।
-
কালী
কালী হৈছে হিন্দু ধৰ্মৰ এগৰাকী দেৱী আৰু তেখেতক শ্যামা বা কালীকা নামেৰেও জনা যায়। শাক্ত আৰু বৌদ্ধসকলৰ দহগৰাকী দেৱীৰ তালিকা সন্নিৱিষ্ট মহাবিদ্যাত কালীৰ উল্লেখ আছে। অপশক্তিৰ ধ্বংসকাৰী হিচাপে কালীৰ প্ৰথম উল্লেখ আছে। তেওঁ হৈছে শক্তিৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী উৎস।
-
হাদিছ
হাদিছ (الحديث) হ'ল মূলত ইছলাম ধৰ্মৰ শেষ বাণীবাহক হজৰত মুহাম্মাদ চাল্লাল্লাহু আলাইহি ওয়াছাল্লামৰ বাণী আৰু জীৱনাচৰণ। হাদিছৰ উপদেশ মুছলিম সকলৰ জীৱনাচৰণ আৰু ব্যৱহাৰ বিধিথ অন্যতম পথ নিৰ্দেশ। কোৰআন হ'ল মৌলিক গ্ৰন্থ আৰু হাদিছক বহুত সময়ত ইয়াৰ ব্যাখ্যা হিচাপেও অভিহিত কৰা হয়।
-
বাইবেল
বাইবেল খ্ৰীষ্টান আৰু ইহুদী ধৰ্মৰ কেন্দ্ৰীয় ধৰ্মীয় গ্ৰন্থৰ সংকলন, আৰু ইছলামৰ দৰে অন্যান্য আব্ৰাহামী ধৰ্মত সন্মানিত। বাইবেল হৈছে মূলতঃ হিব্ৰু, আৰামিক আৰু কইনে গ্ৰীক ভাষাত লিখা এখন সংকলন (বিভিন্ন ৰূপৰ গ্ৰন্থৰ সংকলন)।
-
বাল্মীকি
বাল্মীকি সংস্কৃত ভাষাৰ এজন বৰেণ্য কবি, আৰু ৰামায়ণ মহাকাব্যৰ ৰচয়িতা। ৰামায়ণ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পাঁচৰ পৰা এক শতিকাৰ সময়চোৱাত লিখা হৈছিল। ৰামায়ণৰ পাততে বাল্মীকিৰ নাম উল্লেখ থকা পোৱা যায়। তেওঁক আদিকবি বুলিও জনা যায়। বাল্মীকিৰ মূল ৰামায়ণত মুঠ ২৩০০০টা শ্লোক আৰু উত্তৰাকাণ্ডকে ধৰি ৭টা কাণ্ড আছিল।
-
মন্দিৰ
মন্দিৰ (ইংৰাজী: Temple; লেটিন templum শব্দৰ পৰা) হৈছে এটা উপাসনাৰ থলী, যিটো ঘৰ আধ্যাত্মিক ৰীতি-নীতি আৰু কাৰ্যকলাপ যেনে প্ৰাৰ্থনা আৰু বলিদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
-
কিংবদন্তিমূলক জীৱ
কিংবদন্তিমূলক জীৱ (লগতে পৌৰাণিক জীৱও) হৈছে এক প্ৰকাৰৰ কাল্পনিক সত্তা, সাধাৰণতে সংকৰ, যিটো প্ৰমাণিত হোৱা নাই আৰু যিটো লোককথাত (পৌৰাণিক আৰু কিংবদন্তিকে ধৰি) বৰ্ণনা কৰা হৈছে, কিন্তু আধুনিকতাৰ আগৰ ঐতিহাসিক বিৱৰণীত ইয়াক বৈশিষ্ট্যযুক্ত হ'ব পাৰে।
-
যুধিষ্ঠিৰ
হিন্দু মহাকাব্য মহাভাৰতৰ মতে যুধিষ্ঠিৰ (युधिष्ठिर) পঞ্চপাণ্ডৱৰ ভিতৰত জ্যেষ্ঠ। তেওঁ কুৰুবংশৰ ৰজা পাণ্ডু আৰু তেওঁৰ প্ৰথম পত্নী কুন্তীৰ পুত্ৰ আছিল। মৃত্যু দেৱতা যমৰ অনুগ্ৰহত তেওঁৰ জন্ম হয়। মহাকাব্যখনত যুধিষ্ঠিৰ ইন্দ্ৰপ্ৰস্থ আৰু পিছলৈ কুৰু ৰাজ্য অৰ্থাৎ হস্তিনাপুৰৰ ৰজা হয়।
-
আয়ুৰ্বেদ
আয়ুৰ্বেদ (आयुर्वेद, "জীৱন-জ্ঞান") বা আয়ুৰ্বেদিক ঔষধ ভাৰতীয় উপমহাদেশীয় এক পৰম্পৰাগত আৰু বিকল্প ঔষধি ব্যৱস্থা। চৰক সংহিতা আৰু সুশ্ৰুত সংহিতা এই ব্যৱস্থাৰ আটাইতকৈ পুৰণি গ্ৰন্থ। ঔষধৰ এই প্ৰাচীন বিশ্বকোষ দুখনেই আয়ুৰ্বেদীয় ব্যৱস্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু সম্পূৰক।
-
লংকা
লংকা বা লংকাপুৰী বা স্বৰ্ণ লংকা হৈছে ৰামায়ণ আৰু মহাভাৰত মহাকাব্যত উল্লিখিত কিংবদন্তি ৰাক্ষসৰাজ ৰাৱণৰ দুৰ্গসদৃশ নগৰ-দ্বীপ। এই নগৰ ত্ৰিকুট পৰ্বতমালা নামেৰে জনাজাত তিনিটা পৰ্বত শৃংগৰ মাজৰ এটা মালভূমিত অৱস্থিত আছিল। প্ৰাচীন লংকা নগৰখনত হনুমানে অগ্নিসংযোগ কৰিছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
-
স্বামী বিবেকানন্দ
স্বামী বিবেকানন্দ এগৰাকী ভাৰতীয় হিন্দু সন্ন্যাসী, দাৰ্শনিক, লেখক, ধৰ্মগুৰু আছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত নাম আছিল নৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত। তেওঁ ঊনবিংশ শতাব্দীৰ প্ৰসিদ্ধ হিন্দু ধৰ্মগুৰু ৰামকৃষ্ণ পৰমহংসৰ প্ৰধান শিষ্য আৰু ৰামকৃষ্ণ মিশ্যনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।
-
দশৰথ
দশৰথ (दशरथ) হৈছে ৰামায়ণ আৰু বিষ্ণু পুৰাণত বৰ্ণিত কোশল দেশৰ ৰজা আৰু ৰামৰ পিতৃ। তেওঁৰ ৰাজধানীৰ নাম অযোধ্যা। তেওঁ আছিল ৰজা অজ আৰু ৰাণী ইন্দুমতীৰ পুত্ৰ। তেওঁৰ তিনিগৰাকী ভাৰ্যা আছিল। তেওঁলোক হৈছে কৌশল্যা, কৈকেয়ী আৰু সুমিত্ৰা। তেওঁলোকৰ গৰ্ভত দশৰথৰ ঔৰষত ৰাম, ভৰত, লক্ষ্মণ আৰু শত্ৰুঘ্নৰ জন্ম হয়।
-
দেৱী
দেৱী হৈছে এটা সংস্কৃত শব্দ যাৰ অৰ্থ হৈছে ভগৱতী বা পূজিতা স্ত্ৰী। দেৱী হৈছে দেৱ শব্দৰ স্ত্ৰীৰূপ। যাৰ অৰ্থ হৈছে স্বৰ্গীয়, ঐশ্বৰিক বা বিশিষ্ট। দুই হাজাৰ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত প্ৰণীত হোৱা বেদত দেৱী বা ভগৱতীৰ বিষয়ে উল্লেখ আছে। যদিও সেই সময়ত তেওঁলোকে মূখ্য ভূমিকা লোৱা নাছিল।