লীলানন্দ ঠাকুৰ

লীলানন্দ ঠাকুৰ (পাগল বাবা নামেৰে অধিক পৰিচিত) আছিল বিংশ শতিকাৰ এজন হিন্দু আধ্যাত্মিক সাধক আৰু সমাজসংস্কাৰক। তেওঁ অবিৰত হৰি নাম সংকীৰ্তনৰ মাধ্যমেৰে ধৰ্মীয় ভক্তিৰ লগতে শিক্ষা, স্বাস্থ্যসেৱা আৰু সমাজসেৱাক একেলগে আগবঢ়োৱাৰ বাবে পৰিচিত আছিল। তেওঁ অসম আৰু উত্তৰ ভাৰতত কেইবাটাও আশ্ৰম প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যাৰ ভিতৰত সাপটগ্ৰামৰ শ্ৰীমদ্ লীলানন্দ ঠাকুৰ আশ্ৰম (পাগলবাবা আশ্ৰম) আৰু বৃন্দাবনৰ পাগলবাবা আশ্ৰম বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য।^১

প্ৰাৰম্ভিক জীৱন

লীলানন্দ ঠাকুৰৰ জন্ম তদানীন্তন বেংগল প্ৰেচিডেঞ্চিৰ টাঙ্গাইলত (বৰ্তমান বাংলাদেশত) এটা শিক্ষিত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম কালিচৰণ চক্ৰৱৰ্তী আৰু মাতৃৰ নাম অন্নপূৰ্ণা দেৱী। শৈশৱ কালৰ পৰাই তেওঁ ধৰ্মীয় আৰু আধ্যাত্মিক পৰিৱেশত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। বিবাহৰ কম সময়ৰ ভিতৰতে তেওঁৰ পত্নী সুদেৱীৰ অকাল মৃত্যুৱে তেওঁৰ জীৱনত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়। এই ঘটনাৰ পাছত তেওঁ সংসাৰ ত্যাগ কৰি আধ্যাত্মিক অনুসন্ধানত লিপ্ত হয় আৰু হিমালয় অঞ্চলত কঠোৰ তপস্যা কৰে।^১

‘পাগল বাবা’ নামকৰণ

হৰি নাম সংকীৰ্তনত সম্পূৰ্ণৰূপে নিমগ্ন হৈ পৰাৰ বাবে আৰু পাৰ্থিৱ সামাজিক নিয়মৰ প্ৰতি উদাসীন আচৰণৰ বাবে ভক্তসকলৰ মাজত তেওঁ ‘পাগল বাবা’ নামেৰে পৰিচিত হয়। অৱশ্যে তেওঁৰ এই তথাকথিত ‘পাগলামি’ আছিল গভীৰ ভক্তি আৰু আধ্যাত্মিক আনন্দৰ প্ৰকাশ বুলি অনুগামীসকলে বিশ্বাস কৰে।^১

আশ্ৰম প্ৰতিষ্ঠা

অসম

১৯৪৬ চনত লীলানন্দ ঠাকুৰে অসমৰ ধুবুৰী জিলাৰ সাপটগ্ৰাম চহৰৰ পাৰ্শ্বৱৰ্তী শান্তিপুৰ গাঁৱত এক বৃহৎ আশ্ৰম প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যাক শ্ৰীমদ্ লীলানন্দ ঠাকুৰ আশ্ৰম বা পাগলবাবা আশ্ৰম বুলি কোৱা যায়। এশ বিঘাতকৈও অধিক ভূমিত বিস্তৃত এই আশ্ৰমত ২৪ ঘণ্টাই অবিৰতভাৱে হৰি নাম সংকীৰ্তন চলি আহিছে। এই আশ্ৰম পিছলৈ গৈ অঞ্চলটোৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় আৰু সামাজিক কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়।^২

বৃন্দাবন

লীলানন্দ ঠাকুৰে উত্তৰ প্ৰদেশৰ বৃন্দাবনত মথুৰা পথৰ কাষত আন এটা প্ৰসিদ্ধ আশ্ৰম আৰু মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰে, যাক পাগলবাবা আশ্ৰম বুলি কোৱা হয়। এই আশ্ৰমটো প্ৰায় ১৯৭৭ চনৰ আশে-পাশে সম্পূৰ্ণ হয় আৰু বৃন্দাবনৰ ভক্ত সমাজৰ মাজত ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় স্থান হিচাপে পৰিগণিত হয়।^৩

দৰ্শন আৰু সমাজসেৱা

লীলানন্দ ঠাকুৰৰ দৰ্শনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল জনসেৱা আৰু ভগৱান সেৱা। তেওঁ কেৱল উপদেশ দিয়াত সীমাবদ্ধ নথাকি কাৰ্যক্ষেত্ৰত ধৰ্ম পালন কৰাত বিশ্বাস কৰিছিল। শিক্ষা বিস্তাৰ, সংস্কৃতি সংৰক্ষণ, নাৰী অধিকাৰ আৰু স্বাস্থ্যসেৱা উন্নয়নৰ বাবে তেওঁ বিভিন্ন উদ্যোগ গ্ৰহণ কৰে। আধ্যাত্মিক শান্তিৰ লগতে চিকিৎসা সেৱা প্ৰদান কৰাৰ উদ্দেশ্যে তেওঁ চিকিৎসালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ পৰিকল্পনাও কৰিছিল।^১

মহাসমাধি

১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত লীলানন্দ ঠাকুৰে মহাসমাধি লাভ কৰে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতো তেওঁৰ শিষ্য আৰু অনুগামীসকলৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত আশ্ৰমসমূহত তেওঁৰ আদৰ্শ আৰু কাৰ্যধাৰা অব্যাহত আছে।^১

উত্তৰাধিকাৰ

বৰ্তমানেও সাপটগ্ৰাম আশ্ৰমত ৰথ যাত্ৰাৰ দৰে উৎসৱসমূহ নিয়মিতভাৱে উদ্‌যাপন কৰা হয় আৰু বৃন্দাবনৰ আশ্ৰমটো ভক্তসকলৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তীৰ্থস্থান হিচাপে বিবেচিত। লীলানন্দ ঠাকুৰৰ জীৱন আৰু কৰ্ম অসম তথা ভাৰতীয় ভক্তি আন্দোলনৰ ইতিহাসত এক বিশেষ স্থান দখল কৰি আছে।

আৰু চাওক

• শ্ৰীমদ্ লীলানন্দ ঠাকুৰ আশ্ৰম, (সাপটগ্ৰাম)
• পাগলবাবা আশ্ৰম, বৃন্দাবন