ইতিহাস
প্ৰাচীন সভ্যতাৰ পৰা আধুনিক কাললৈ — ৰাজ্য, যুদ্ধ, আন্দোলন আৰু ঘটনাপ্ৰবাহ · ৫৮৭ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
মেন্দুট
ইণ্ডোনেছিয়াৰ মধ্য জাভাৰ মাগেলাং ৰিজেন্সিৰ মুংকিড মহকুমাৰ মেন্দুট গাঁৱত অৱস্থিত মেন্দুট মন্দিৰ হৈছে নৱম শতিকাৰ বৌদ্ধ মন্দিৰ। বৰোবুদুৰৰ পৰা প্ৰায় তিনি কিলোমিটাৰ পূবে অৱস্থিত এই মন্দিৰ। মেন্দুট, বৰোবুদুৰ, পাৱন মন্দিৰ, এই তিনিওটা বৌদ্ধ মন্দিৰ একেটা সৰলৰেখাত অৱস্থিত।
-
মেহৰগড়
মেহৰগড় ( Mehrgarh) পাকিস্তানৰ বেলুচিস্তান প্ৰদেশৰ কচ্ছি সমভূমিত অৱস্থিত নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ (৭০০০-২৫০০/২০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) এক আবাসিক ক্ষেত্ৰ। সিন্ধু নদীৰ উপত্যকা অঞ্চলৰ পশ্চিম অংশ আৰু বৰ্তমানৰ পাকিস্তানৰ ব’লান পাছৰ কাষতেই মেহৰগড় অৱস্থিত।
-
লক্ষ্ণৌ চুক্তি
লক্ষ্নৌ চুক্তি (Lucknow Pact) আছিল ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ আৰু সৰ্বভাৰতীয় মুছলিম লীগৰ মাজত হোৱা একধৰণৰ চুক্তি বা বুজাবুজি৷ ১৯১৬ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ভাৰতৰ লক্ষ্ণৌত অনুষ্ঠিত হোৱা দুয়োটা দলৰ এখন যুটীয়া বৈঠকত এই চুক্তি হয়৷ এই চুক্তিৰ জৰিয়তে দুয়োটা দলেই প্ৰাদেশিক বিধানমণ্ডলীত ধৰ্মীয় সংখ্যালঘুৰ…
-
লতাকটা ৰণ
লতাকটা ৰণ বুলিলে আহোম স্বৰ্গদেউ ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত মণিপুৰলৈ চলোৱা অসফল প্ৰথম অভিযানক বুজোৱা হয়। চুখ্ৰংফা বা ৰুদ্ৰ সিংহৰ চতুৰ্থ পুত্ৰ চুৰাম্ফাই ৰাজেশ্বৰ সিংহ নাম লৈ ১৭৫১ চনত ৰাজপাটত উঠে। মানৰ আক্ৰমণত ৰাজ্য হেৰুওৱা মণিপুৰৰ ৰজা জয় সিংহই ১৭৬৫ চনত স্বৰ্গদেউক সহায়ৰ বাবে অনুৰোধ কৰে।
-
লালেটাপু সংঘৰ্ষ
লালেটাপু সংঘৰ্ষ হৈছে ১৯৮৩ চনৰ ২০ মাৰ্চত শোণিতপুৰ জিলাৰ জীয়াভৰলীৰ পাৰৰ লালেটাপু অঞ্চলত থলুৱা অসমীয়া আৰু বহিৰাগতৰ মাজত সংঘটিত এক সংঘৰ্ষ। এই সংঘৰ্ষত 'ভূপেন ডেকা', 'বলীন নাথ', 'প্ৰসন্ন বৰুৱা', 'বীৰেণ মিশ্ৰ', 'শ্যাম কুণ্ডু', 'জয়ৰাম বৰুৱা', 'পলাশ ৰাজবংশী', আৰু 'বল্লভ নাথ' নামৰ আঠজন লোক শ্বহীদ হৈছিল।
-
শক যুগ
শক যুগ ( IAST: Śaka, Śāka ) হৈছে এটা ঐতিহাসিক হিন্দু কেলেণ্ডাৰ যুগ (বছৰ সংখ্যা), যি আৰম্ভ হৈছিল জুলিয়ান কেলেণ্ডাৰৰ ৭৮ তম বছৰৰ পৰা। ভাৰত উপমহাদেশৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ লগতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো এই যুগ ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ভাৰত চৰকাৰৰ মতে, ইয়াক শলিবাহন যুগ (IAST: Śālivāhana ) বুলি কোৱা হয়।
-
শিলসাঁকো
শিলসাঁকো আছিল কামৰূপৰ হাজোৰ বৰনদীৰ ওপৰত থকা এখন প্ৰাচীন শিলৰ দলং। সময়ৰ লগে লগে নদীখনে নিজৰ গতিপথ সলনি কৰাৰ লগে লগে এতিয়া দলংখন আবদ্ধ হৈ পৰিছে এটা সৰু হ্ৰদৰ মাজত। প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় যুগত ই আছিল এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ট্ৰেনজিট পথ।
-
শ্বিশ গুম্বাদ
শ্বিছ গুম্বাদ ("গ্লেজড গম্বুজ"), লোডী বংশৰ এটা সমাধি আৰু ১৪৮৯ চনৰপৰা ১৫১৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা বুলি অনুমান কৰা হয়; ইতিহাসবিদ চাইমন ডিগবীয়ে কাষৰ মছজিদটোৰ এটা শিলালিপিৰ ভিত্তিত যুক্তি দিছে যে ইয়াক ১৪৯৪ খ্ৰীষ্টাব্দত সম্পূৰ্ণ কৰা হৈছিল।
-
ষ্টনৱাল বিদ্ৰোহ
ষ্টনৱাল বিদ্ৰোহ (ষ্টনৱাল অপ্ৰাইজিং, ষ্টনৱাল ৰেবেলিয়ন, ষ্টনৱাল ৰিভলিউশ্যন, বা বা চমুকৈ ষ্টনৱাল নামেৰেও জনাজাত) আছিল ১৯৬৯ চনৰ ২৮ জুনৰ পুৱতি নিশা নিউয়ৰ্ক চহৰৰ ল'ৱাৰ মেনহেটনৰ গ্ৰীণউইচ ভিলেজ অঞ্চলত অৱস্থিত ষ্টনৱাল ইনত হোৱা এক আৰক্ষীৰ অভিযানৰ বিৰুদ্ধে স্বতঃস্ফূৰ্তভাৱে গঢ়ি উঠা ধাৰাবাহিক প্ৰতিবাদ আৰু…
-
সাংস্কৃতিক ইতিহাস
সাংস্কৃতিক ইতিহাস (ইংৰাজী: Cultural history) হৈছে এক অনুশাসন যিয়ে কোনো এক নিৰ্দিষ্ট জনসমষ্টিয়ে পছন্দ কৰা কলা আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ সৈতে জড়িত সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱেশৰ জৰিয়তে অতীতৰ মানৱীয় ঘটনাসমূহ লিপিৱদ্ধ আৰু ব্যাখ্যা কৰে।
-
সুমেৰ
সুমেৰ বা চুমেৰ বা চুমেৰিয়া দক্ষিণ মেছ'পটেমিয়াৰ ঐতিহাসিক অঞ্চলৰ (দক্ষিণ-মধ্য ইৰাক) পৰিচিত সভ্যতাসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ প্ৰাচীন সভ্যতা। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ আৰু পঞ্চম সহস্ৰাব্দৰ ভিতৰত চলকোলিথিক আৰু প্ৰাৰম্ভিক ব্ৰঞ্জ যুগত এই সভ্যতাৰ উত্থান ঘটিছিল।
-
সৈন্যবাহিনী
সৈন্যবাহিনী বা সামৰিক বাহিনী বা সশস্ত্ৰ বাহিনী হ'ল একধৰণৰ অতি সংগঠিত বাহিনী, যাক মূলতঃ যুদ্ধৰ বাবে উদ্দেশ্য কৰি গঠন কৰা হয়। সামৰিক বাহিনী সাধাৰণতে সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰৰ দ্বাৰা অনুমোদিত আৰু ইয়াক ৰাষ্ট্ৰৰ দ্বাৰা ৰক্ষণাবেক্ষণ দিয়া হয়।
-
সৎনামী বিদ্ৰোহ
সৎনামী বিদ্ৰোহ (Satnami Rebellion) হৈছে সৎনাম পন্থৰ অনুগামী সৎনামীসকলে ১৬৭২ চনত মোগল সম্ৰাট ঔৰংজেৱৰ বিৰুদ্ধে কৰা এক বিদ্ৰোহ। সৎনামী (সত্য নাম বা ঈশ্বৰৰ পূজাৰী)সকল আছিল এক ভক্তিবাদী হিন্দুধৰ্মীয় সম্প্ৰদায়।
-
হ’লি ট্ৰিনিটি চাৰ্ছ, জ’ভা
হ’লি ট্ৰিনিটি চাৰ্ছ, জ’ভা (Holy Trinity Church, Zhovkva) হৈছে ১৭২০ চনত ইউক্ৰেইনৰ জ’ভা অঞ্চলত পুনৰ নিৰ্মিত এটি গীৰ্জা ঘৰ। ১৭১৭ চনত জ’ভাৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলত এটি গীৰ্জাঘৰ জ্বলি নষ্ট হৈ গৈছিল আৰু সেইঠাইতে তিনিবছৰ পিছত হ’লি ট্ৰিনিটি চাৰ্ছ নিৰ্মাণ কৰা হয়।
-
১৯৭০ ভোজপুৰ বিদ্ৰোহ
ভোজপুৰ বিদ্ৰোহ ( 1970 Bhojpur uprising) বুলিলে ১৯৭০ চনত বিহাৰৰ ভোজপুৰ জিলাৰ বহু কেইখন গাঁৱত সংঘটিত শ্ৰেণী সংঘাত সূচক সশস্ত্ৰ বিদ্ৰোহক বুজোৱা হয়। এই সংঘৰ্ষসমূহ ৰাজ্যখনৰ নক্সাল-মাওবাদী বিদ্ৰোহৰ অংশ আছিল, যি বিদ্ৰোহ মূলতঃ কৃষি শ্ৰমিক আৰু দৰিদ্ৰ কৃষকসকলে উচ্চবৰ্ণৰ মালিকৰ বিৰুদ্ধে সংগঠিত কৰিছিল।
-
২০০৪ চনৰ ধেমাজিৰ বোমা বিস্ফোৰণ
২০০৪ চনৰ ধেমাজিৰ বোমা বিস্ফোৰণ ২০০৪ চনৰ ১৫ আগষ্ট তাৰিখে স্বাধীনতা দিৱসত অসমৰ ধেমাজিত হৈছিল। ধেমাজি মহাবিদ্যালয়ৰ খেল পথাৰত অনুষ্ঠিত স্বাধীনতা দিৱসৰ পেৰেডত অংশগ্ৰহণ কৰা শিশুৰ ওপৰত চলোৱা এই বোমা বিস্ফোৰণৰ দায়িত্ব সংযুক্ত মুক্তি বাহিনী, অসমে লৈছিল। এই বোমা বিস্ফোৰণত ১৮ মানুহ নিহত আৰু ৪০ জন আহত হৈছিল।
-
২০০৯ চনৰ অসমৰ বোমা বিস্ফোৰণ
২০০৯ চনৰ অসমৰ ধাৰাবাহিক বোমা বিস্ফোৰণ ২০০৯ চনৰ ৬ এপ্ৰিলত গুৱাহাটীৰ মালিগাঁৱকে ধৰি অসমৰ চাৰিটা অঞ্চলত সংঘটিত হৈছিল। অসমৰ পৰা নিৰ্বাচিত ৰাজ্যসভা সাংসদ তথা ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী মনমোহন সিঙৰ অসম আগমণৰ পূৰ্বে এই ঘটনা ঘটিছিল। সেই সময়ত ২০০৯ চনৰ ভাৰতৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ প্ৰচাৰ অভিযান চলি আছিল।
-
২০২৪ চনত বাংলাদেশত কোটা সংস্কাৰ আন্দোলন
প্ৰতিবাদকাৰীয়ে বাংলা অৱৰোধ নামেৰে অভিহিত কৰা "২০২৪ কোটা সংস্কাৰ আন্দোলন" বাংলাদেশৰ দুখন চৰকাৰী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু অধ্যাপকসকলে নিযুক্তি ব্যৱস্থা সলনি কৰাৰ বাবে সংস্কাৰৰ দাবীত অব্যাহত থকা প্ৰতিবাদ।
-
২০২৫ ভাৰত–পাকিস্তানৰ সংঘাত
২০২৫ চনৰ ২৩ এপ্ৰিলত ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ মাজত এক সংঘাতৰ উত্থান ঘটিছিল, যাৰ সূচনা হৈছিল ২০২৫ চনৰ পহলগাম আক্ৰমণক লৈ। জম্মু-কাশ্মীৰৰ বৈছাৰণ উপত্যকাত সংঘটিত সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণৰ ফলত ২৫জন হিন্দু পৰ্যটক, এজন খ্ৰীষ্টান পৰ্যটক আৰু এজন স্থানীয় মুছলমানকে ধৰি ২৭জন লোকৰ মৃত্যু হোৱাৰ লগতে ২০ জনতকৈ অধিক লোক আহত…
-
ৰাইজমেল
ৰাইজমেল সমূহ প্ৰাক ব্ৰিটিছ আৰু ব্ৰিটিছ ৰাজত্বৰ আৰম্ভণি কালছোৱাত অসমীয়া সাধাৰণ প্ৰজাৰ এক সামাজিক মঞ্চ আছিল। ১৭০৭ - ৬৯ ৰ কালছোৱাত মূলতঃ কৃষকৰ এক সামাজিক শক্তি হিচাবে উদ্ভৱ হৈ ১৮৯৪ চন মানলৈকে ই বৰ্তি আছিল। দৰং জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি মধ্য অসম পৰ্য্যন্ত এই ৰাইজমেল সমূহ দেখা গৈছিল।
-
ৰাগনৰক
ৰাগনৰক (ইংৰাজী: Ragnarök,) নৰ্ছ শ্ৰুতিকথাত বৰ্ণনা কৰা এলানী ভৱিষ্যত পৰিঘটনাৰ শৃংখলা৷ এই পৰিঘটনাবোৰৰ ভিতৰত অসংখ্য মহান নৰ্ছ পৌৰাণিক ব্যক্তিত্বসমূহ বিনষ্ট হ'ব (দেৱতা অডিন, থৰ, টাইৰ, ফ্ৰেয়াৰ, হেইমডাল আৰু ল’কিকে ধৰি) বুলি উল্লেখ কৰা এখন বৃহৎ যুদ্ধও অন্তৰ্ভুক্ত৷ ৰাগনৰক ফলত পৃথিৱীখন জ্বলি যোৱাকে ধৰি এক…
-
অট্টোমান আৰু ছাফাভিদ সাম্ৰাজ্যৰ মাজত থকা কুটনৈতিক সম্পৰ্ক
অট্টোমান আৰু ছাফাভিদ সাম্ৰাজ্যৰ মাজত থকা কূটনৈতিক সম্পৰ্ক ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইৰাণ (পাৰস্য)ত ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰপৰাই অট্টোমান-ছাফাৱী সম্পৰ্কৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰাৰম্ভিক অট্টোমান-ছাফাৱী বা ছাফাভিদ সংঘাত ১৫১৪ চনত চালদিৰাণৰ যুদ্ধত শিখৰত উপনীত হয় আৰু সীমান্তৰ সংঘৰ্ষ এশ বছৰ ধৰি চলি থাকে।
-
অডেছাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ
অডেছাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ (Historic Centre of Odesa, Історичний центр Одеси) হৈছে ইউক্ৰেইনৰ অডেছা চহৰত অৱস্থিত এক চহৰ কেন্দ্ৰ আৰু বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ। ইয়াক ২০২৩ চনত বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।
-
অনশন ধৰ্মঘট
অনশন ধৰ্মঘট (Hunger strike) হৈছে অহিংস প্ৰতিৰোধৰ এক পদ্ধতি য’ত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে ৰাজনৈতিক প্ৰতিবাদৰ কাৰ্য্য হিচাপে উপবাস কৰে, সাধাৰণতে নীতি পৰিৱৰ্তনৰ দৰে নিৰ্দিষ্ট লক্ষ্যত উপনীত হোৱাৰ উদ্দেশ্যেৰে অনশন ধৰ্মঘট কৰা হয়। তৰল পদাৰ্থ গ্ৰহণ নকৰা অনশনকাৰীক শুষ্ক অনশন ধৰ্মঘটকাৰী বুলি কোৱা হয়।
-
অলিকা দুৰ্গ
অলিকা দুৰ্গ হৈছে ইউক্ৰেইনৰ অলিকাত অৱস্থিত এটা সুৰক্ষিত প্ৰাসাদ। ১৫৬৪ চনত নিৰ্মিত এই প্ৰাসাদটো ভলিন অঞ্চলত থকা ৰাডজিউইত পৰিয়ালৰ মুখ্য বাসস্থান হৈ পৰিছিল। এই অঞ্চলটো এসময়ত পোলিশ-লিথুৱানিয়ান কমনৱেলথৰ অংশ আছিল আৰু বৰ্তমান ইউক্ৰেইনৰ অন্তৰ্গত।
-
অসমত লোণ উৎপাদন
লোণ উৎপাদন ( Salt production in Assam) অতীজৰ অসম বা উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বিভিন্ন পাহাৰীয়া ঠাইৰ প্ৰধান ব্যৱসায়বোৰৰ ভিতৰৰ লোণৰ ব্যৱসায় অন্যতম আছিল৷ পাটকাই পৰ্বতমালাৰ অনেক ঠাইত পানীৰ সৈতে মিহলি হৈ থকা অৱস্থাত লোণ পোৱা গৈছিল আৰু সেই পানীৰ পৰা বিশেষ ব্যয়সাধ্য-কষ্টসাধ্য উপায়েৰে লোণ আহৰণ কৰি অসমত লোণৰ…
-
অসমত সোণৰ উৎপাদন
অসমৰ মাটিত এসময়ত মূল্যবান ধাতু সোণৰ উৎপাদন (Gold Production in Assam) হৈছিল৷ আহোম ৰাজত্বকালত সোণৰ উৎপাদন বা কমোৱা এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কৰ্ম হিচাপে বিবেচিত হৈছিল৷ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰৰ প্ৰায়বোৰ নদীত সোণ পোৱা গৈছিল আৰু সোণ আহৰণ, সোণৰ অলংকাৰ শিল্প আদিৰ লগত জড়িত হৈ বহু মানুহে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল৷…
-
অসমীয়া বৰ্ণ প্ৰকাশ
অসমীয়া বৰ্ণ প্ৰকাশ (ইংৰাজী: Assamese Phonology) হৈছে গোলোকচন্দ্ৰ গোস্বামীৰ দ্বাৰা ৰচিত এখন অসমীয়া ধ্বনিতত্ত্বৰ গ্ৰন্থ। ১৯৬৯ চনৰ এই ধ্বনিতত্ত্বৰ গ্ৰন্থখন বীণা লাইব্ৰেৰী প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰে। ব্যাকৰণখনত মুঠ ২৫টা অধ্যায় আছে।
-
অসমৰ ছপাশাল
আমেৰিকাৰ মিছনেৰী সকলৰ উদ্যোগত অসমীয়া ভাষাত ছপাগ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ আৰম্ভণি হয়। ১৮১৩ চনত আত্মাৰাম শৰ্মা অনূদিত অসমীয়া বাইবেল (নতুন নিয়ম: The New Testament) প্ৰথম অসমীয়া ভাষাৰ ছপাগ্ৰন্থ। এই গ্ৰন্থখন শ্ৰীৰামপুৰৰ মিছনেৰী ছপাশালত মুদ্ৰণ কৰা হৈছিল।
-
অসমৰ ঠাইৰ নামকৰণ
অসমৰ ঠাই কিছুমানৰ নামৰ গাঁথনিত এক বিশেষ সাদৃশ্য দেখা যায়। কৌতূহলত বহুবোৰ ঠাইৰ নামবোৰ সংগ্ৰহ কৰি সেইবোৰক শেষৰ শব্দটোৰ ভিত্তিত পৃথক কৰাত ঠাইবোৰৰ নামকৰণত এক ধৰণৰ নিয়ম ওলাই পৰিল। দেখা যায় যে, অসমত বহুবোৰ ঠাইৰ নাম দুটা শব্দ লগ লগাই কৰা হয়।