অনশন ধৰ্মঘট

অনশন ধৰ্মঘট (Hunger strike) হৈছে অহিংস প্ৰতিৰোধৰ এক পদ্ধতি য’ত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে ৰাজনৈতিক প্ৰতিবাদৰ কাৰ্য্য হিচাপে উপবাস কৰে, সাধাৰণতে নীতি পৰিৱৰ্তনৰ দৰে নিৰ্দিষ্ট লক্ষ্যত উপনীত হোৱাৰ উদ্দেশ্যেৰে অনশন ধৰ্মঘট কৰা হয়।^১২ তৰল পদাৰ্থ গ্ৰহণ নকৰা অনশনকাৰীক শুষ্ক অনশন ধৰ্মঘটকাৰী বুলি কোৱা হয়।^৩

যিবোৰ ক্ষেত্ৰত কোনো সত্তাই (সাধাৰণতে ৰাষ্ট্ৰই) অনশনকাৰীৰ (যেনে বন্দী) জিম্মা লাভ কৰে বা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়, তেনে ক্ষেত্ৰত জিম্মাত থকা সত্তাই প্ৰায়ে বলপূৰ্বকভাৱে‍ খাদ্য খুৱাই অনশন ধৰ্মঘট বন্ধ কৰে।^৪

ইতিহাস

প্ৰাক্ খ্ৰীষ্টান আয়াৰলেণ্ডত অন্যায়ৰ প্ৰতিবাদৰ পদ্ধতি হিচাপে উপবাস ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, য'ত ইয়াক ট্ৰস্কাড বা চেলাচান নামেৰে জনা গৈছিল।^৫ সমসাময়িক নাগৰিক সংহিতাত বিশদভাৱে উল্লেখ কৰা ইয়াৰ নিৰ্দিষ্ট নিয়ম আছিল যাৰ দ্বাৰা ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যায় আৰু প্ৰায়ে অপৰাধীৰ ঘৰৰ দুৱাৰমুখতে উপবাস কৰা হৈছিল।^৬ পণ্ডিতসকলে অনুমান কৰিছে যে সংস্কৃতিয়ে আতিথ্যক যি অত্যন্ত গুৰুত্ব দিছিল, তাৰ বাবেই এনে হৈছিল। কোনো ব্যক্তিক নিজৰ দুৱাৰমুখতে মৰিবলৈ দিয়াটো, যাৰ বিৰুদ্ধে কোনো ভুলৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল সেই ঘটনাক এটা ডাঙৰ অপমান বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।^৭ আন কিছুমানে কয় যে এই প্ৰথা আছিল গোটেই ৰাতি উপবাসে ৰখা, কিয়নো প্ৰাক্ খ্ৰীষ্টান আয়াৰলেণ্ডত মানুহৰ মৃত্যুত উপবাসে থকাৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাই। মূলতঃ ঋণ আদায় বা অনুভূত ভুলৰ ন্যায় পাবলৈ এই উপবাসবোৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। আয়াৰলেণ্ডৰ পৃষ্ঠপোষক, সন্ত চেণ্ট পেট্ৰিকৰ কিংবদন্তিসমূহেও এই অনশন ব্যৱহাৰ কৰিছে।^৮

ভাৰতত ভোক প্ৰতিবাদৰ প্ৰথা ১৮৬১ চনত চৰকাৰে বাতিল কৰে য’ত প্ৰতিবাদকাৰীয়ে ন্যায়ৰ ৰাজহুৱা আহ্বানত কোনো অপৰাধী পক্ষৰ (সাধাৰণতে ঋণী) দুৱাৰত উপবাসে থাকে; ইয়াৰ দ্বাৰা সেই তাৰিখৰ আগতে এই প্ৰথাৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ বা অন্ততঃ ইয়াৰ প্ৰতি জনসচেতনতাক সূচায়।^৮

চিকিৎসাবি‍জ্ঞানৰ দৃষ্টিভংগী

অনশনকাৰীৰ শৰীৰে প্ৰথম তিনিদিনত শৰীৰে গ্লুক’জৰ পৰা শক্তি ব্যৱহাৰ কৰে।^৯ ইয়াৰ পাছত যকৃতে শৰীৰৰ চৰ্বি প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰম্ভ কৰে, যিটো প্ৰক্ৰিয়াক কেট’ছিছ বোলা হয়। চৰ্বি কমি যোৱাৰ পিছত শৰীৰ "অনাহাৰ অৱস্থা"ত প্ৰৱেশ কৰে।^৯ এইখিনিতে শৰীৰে শক্তিৰ বাবে পেশী আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগসমূহ "মাইন" কৰে আৰু হাড়ৰ মজ্জা হেৰুৱাই পেলোৱাটোৱে‍ জীৱন সংকটজনক কৰি তুলে৷ ৪৬ৰ পৰা ৭৩ দিনৰ ধৰ্মঘটৰ পাছত অনশনকাৰীৰ মৃত্যুৰ উদাহৰণ আছে, উদাহৰণস্বৰূপে ১৯৮১ চনৰ আইৰিছ অনশন।^৮ অনশন কৰা লোকসকলে ভ্ৰম ^১০ আৰু প্ৰলাপ বকা অৱস্থাৰ সন্মুখীন হ'ব পাৰে।^১১ সাধাৰণতে মৃত্যু হয় যেতিয়া এজন অনশনকাৰীয়ে প্ৰায় ৬০–৭০ দিনত ধৰ্মঘটৰ পূৰ্বৰ ওজনৰ প্ৰায় ৪০–৫০% কমি যায়।^১২ মেদবহুল ব্যক্তিয়ে বেছি দিন টিকি থাকিব পাৰে।^১৩