প্ৰাচীন সভ্যতাৰ পৰা আধুনিক কাললৈ — ৰাজ্য, যুদ্ধ, আন্দোলন আৰু ঘটনাপ্ৰবাহ · ৫৮৭ প্ৰবন্ধ
আহোম ৰাজ্য (পূৰ্বনাম অসম ৰাজ্য; টাই-আহোম নাম মু'ঙ দুন চুন খাম) ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি টিকি থকা এক মধ্যযুগীয় ৰাজতান্ত্ৰিক ৰাজ্য আছিল। এই ৰাজ্যই উত্তৰ-পূব ভাৰতত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক-সামৰিক ব্যৱস্থা গঢ় দি মোগল সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰসাৰ ৰোধ কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয় আৰু শেষত ১৮২৬ চনত…
কামৰূপ ৰাজ্য (প্ৰাগজ্যোতিষ) আছিল অসমৰ প্ৰথম স্পষ্ট ঐতিহাসিক ৰাজ্য, যি প্ৰায় ৩৫০ চনৰ পৰা ১১৪০ চনলৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত কেন্দ্ৰ কৰি দীৰ্ঘ সময় ধৰি টিকি আছিল।
আহোম ৰাজবংশ (১২২৮–১৮২৬) চাওলুং চুকাফাই পাটকাই পাৰ হৈ অসমত প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক টাই-শান উৎসৰ ৰাজবংশ, যিয়ে প্ৰায় ছশ বছৰ ধৰি আহোম সাম্ৰাজ্য শাসন কৰে। মানৰ আক্ৰমণৰ পটভূমিত ১৮২৬ চনৰ ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ পাছত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ অধীনত আহোম শাসনৰ সমাপ্তি ঘটে।
কুমাৰ ভাস্কৰ বৰ্মা বৰ্মণ ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত কামৰূপ ৰাজ্যৰ এক প্ৰসিদ্ধ ৰজা। ৰজা হৰ্ষবৰ্দ্ধনৰ যুগত তেওঁৰ কূটনৈতিক মৰ্যাদা বৃদ্ধি পাইছিল, আৰু উত্তৰাধিকাৰী নথকাৰ বাবে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত কামৰূপত নতুন ৰাজবংশৰ উত্থান ঘটে।
হাজো অসমৰ কামৰূপ জিলাত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এক প্ৰাচীন তীৰ্থাঞ্চল। হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু মুছলিম—তিনিটা ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ পবিত্ৰ স্থল একে ঠাইতে সন্নিবিষ্ট হোৱাত ইয়াৰ ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব বিশেষ।
সংযুক্ত মুক্তি বাহিনী, অসম (আলফা) অসমৰ সাৰ্বভৌমত্বৰ দাবী উত্থাপন কৰা, ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা নিষিদ্ধ ঘোষিত এটা সংগঠন। ১৯৭৯ চনত গঠন হোৱা এই সংগঠনটোৱে উগ্ৰপন্থী কাৰ্য্যকলাপ, দমনমূলক সামৰিক অভিযান, আৰু আলোচনাৰ প্ৰচেষ্টাৰ মাজেৰে অসমৰ সমকালীন ৰাজনীতি-নিৰাপত্তা পৰিস্থিতিত উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ পেলাই আহিছে।
শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ আহোম ৰাজ্য আৰু মোগল সাম্ৰাজ্যৰ মাজত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীত সংঘটিত এক নিৰ্ণায়ক নৌ-যুদ্ধ। লাচিত বৰফুকনৰ নেতৃত্বত আহোম বাহিনীয়ে কৌশল, ভূ-প্ৰকৃতিৰ সদ্ব্যৱহাৰ আৰু নৌ-প্ৰাধান্যৰ জৰিয়তে মোগলৰ অসম অধিকাৰ সম্প্ৰসাৰণৰ অন্তিম বৃহৎ প্ৰচেষ্টাক বাধা দিয়ে।
প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ মধ্যযুগত বৰ্মন ৰাজবংশৰ শাসনকালীন এক ঐতিহাসিক নগৰ আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হিচাপে পৰিচিত। সপ্তম শতিকাৰ পিছত ‘প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ’ নাম অধিক প্ৰচলিত হয় যদিও নগৰখনৰ সঠিক অৱস্থান সম্পৰ্কে ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বহুমত আছে।
আহোম ৰাজ্য (পূৰ্বনাম অসম ৰাজ্য; টাই-আহোম নাম মু'ঙ দুন চুন খাম) ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি টিকি থকা এক মধ্যযুগীয় ৰাজতান্ত্ৰিক ৰাজ্য আছিল। এই ৰাজ্যই উত্তৰ-পূব ভাৰতত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক-সামৰিক ব্যৱস্থা গঢ় দি মোগল সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰসাৰ ৰোধ কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয় আৰু শেষত ১৮২৬ চনত…
বুৰঞ্জী হৈছে টাই-আহোম সমাজত গঢ় লৈ উঠা লিখিত ইতিহাস-লেখনৰ এক পৰম্পৰা, য’ত ৰাষ্ট্ৰশাসন, বংশ-পরম্পৰা, যুদ্ধ-কূটনীতি আদিৰ তথ্য সংৰক্ষিত থাকে। এই বুৰঞ্জীসমূহে অসম আৰু কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ অতীত বুজিবলৈ আজিও গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰামাণ্য উৎসৰ ভূমিকা পালন কৰে।
কামৰূপ ৰাজ্য (প্ৰাগজ্যোতিষ) আছিল অসমৰ প্ৰথম স্পষ্ট ঐতিহাসিক ৰাজ্য, যি প্ৰায় ৩৫০ চনৰ পৰা ১১৪০ চনলৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত কেন্দ্ৰ কৰি দীৰ্ঘ সময় ধৰি টিকি আছিল।
আহোম ৰাজবংশ (১২২৮–১৮২৬) চাওলুং চুকাফাই পাটকাই পাৰ হৈ অসমত প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক টাই-শান উৎসৰ ৰাজবংশ, যিয়ে প্ৰায় ছশ বছৰ ধৰি আহোম সাম্ৰাজ্য শাসন কৰে। মানৰ আক্ৰমণৰ পটভূমিত ১৮২৬ চনৰ ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ পাছত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ অধীনত আহোম শাসনৰ সমাপ্তি ঘটে।
অসম আন্দোলন আছিল ১৯৭৯–১৯৮৫ সময়ছোৱাত অসমত অবৈধ অনুপ্ৰবেশকাৰীৰ পৰিচয় নিৰ্ণয় আৰু ভোটাৰ তালিকাৰ শুদ্ধীকৰণক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা এক বিস্তৃত জন-আন্দোলন। সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থা আৰু সদৌ অসম গণ সংগ্ৰাম পৰিষদৰ নেতৃত্বত চলা এই আন্দোলনৰ অন্ত ১৫ আগষ্ট ১৯৮৫ তাৰিখে অসম চুক্তি সাক্ষৰিত হোৱাত ঘটে।
কুমাৰ ভাস্কৰ বৰ্মা বৰ্মণ ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত কামৰূপ ৰাজ্যৰ এক প্ৰসিদ্ধ ৰজা। ৰজা হৰ্ষবৰ্দ্ধনৰ যুগত তেওঁৰ কূটনৈতিক মৰ্যাদা বৃদ্ধি পাইছিল, আৰু উত্তৰাধিকাৰী নথকাৰ বাবে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত কামৰূপত নতুন ৰাজবংশৰ উত্থান ঘটে।
হাজো অসমৰ কামৰূপ জিলাত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এক প্ৰাচীন তীৰ্থাঞ্চল। হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু মুছলিম—তিনিটা ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ পবিত্ৰ স্থল একে ঠাইতে সন্নিবিষ্ট হোৱাত ইয়াৰ ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব বিশেষ।
মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ (১৭৬৯–১৮০৫) আছিল মায়ামৰা সত্ৰ-কেন্দ্ৰিক ভক্তসমাজ—বিশেষকৈ মৰাণ—আৰু আহোম ৰাজ্যৰ ৰজাঘৰীয়াৰ মাজত দীঘলীয়া আৰু ৰক্তক্ষয়ী সংঘাত। এই বিদ্ৰোহে আহোম শাসনৰ ভিত্তি দুৰ্বল কৰি ৰাজধানী দুবাৰ অধিকাৰহীন কৰা, ব্যাপক জনক্ষয়-অৰ্থনৈতিক ভাঙন ঘটোৱা আৰু পাছৰ বহিৰাক্ৰমণ-ঔপনিবেশিক অগ্ৰসৰতাৰ পথ…
সংযুক্ত মুক্তি বাহিনী, অসম (আলফা) অসমৰ সাৰ্বভৌমত্বৰ দাবী উত্থাপন কৰা, ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা নিষিদ্ধ ঘোষিত এটা সংগঠন। ১৯৭৯ চনত গঠন হোৱা এই সংগঠনটোৱে উগ্ৰপন্থী কাৰ্য্যকলাপ, দমনমূলক সামৰিক অভিযান, আৰু আলোচনাৰ প্ৰচেষ্টাৰ মাজেৰে অসমৰ সমকালীন ৰাজনীতি-নিৰাপত্তা পৰিস্থিতিত উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ পেলাই আহিছে।
ব্যাকৰণ হ’ল কোনো ভাষাৰ গঠন-পদ্ধতি সম্পৰ্কে বিজ্ঞানসন্মত আৰু শৃঙ্খলাবদ্ধ আলোচনা; ই ভাষাৰ ধ্বনি, বৰ্ণ, শব্দ, পদ আৰু বাক্যৰ গঠন নিয়ম ব্যাখ্যা কৰে। সাধাৰণতে ব্যাকৰণে ভাষাৰ গঠন বুজিবলৈ আৰু শুদ্ধ ৰূপে লিখা-পঢ়া তথা কথা ক’বলৈ সহায় কৰে।
শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ আহোম ৰাজ্য আৰু মোগল সাম্ৰাজ্যৰ মাজত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীত সংঘটিত এক নিৰ্ণায়ক নৌ-যুদ্ধ। লাচিত বৰফুকনৰ নেতৃত্বত আহোম বাহিনীয়ে কৌশল, ভূ-প্ৰকৃতিৰ সদ্ব্যৱহাৰ আৰু নৌ-প্ৰাধান্যৰ জৰিয়তে মোগলৰ অসম অধিকাৰ সম্প্ৰসাৰণৰ অন্তিম বৃহৎ প্ৰচেষ্টাক বাধা দিয়ে।
প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ মধ্যযুগত বৰ্মন ৰাজবংশৰ শাসনকালীন এক ঐতিহাসিক নগৰ আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হিচাপে পৰিচিত। সপ্তম শতিকাৰ পিছত ‘প্ৰাগজ্যোতিষপুৰ’ নাম অধিক প্ৰচলিত হয় যদিও নগৰখনৰ সঠিক অৱস্থান সম্পৰ্কে ইতিহাসবিদসকলৰ মাজত বহুমত আছে।
অসমৰ ইতিহাস বহু জনগোষ্ঠীৰ মিলন, স্থানান্তৰ, আৰু সাংস্কৃতিক বিনিময়ৰ দীঘল প্ৰক্ৰিয়াৰ ফল। ইয়াৰ উৎস-সামগ্ৰী লোকগাঁথা, মহাকাব্য-পুৰাণ, শিলালিপি-তাম্ৰফলি, আৰু আহোম যুগৰ বুৰঞ্জীলৈকে বিস্তৃত।
দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ (World War II) বুলিলে ১৯৩৯ চনৰ পৰা ১৯৪৫ চনৰ কালছোৱাত, সমগ্ৰ বিশ্বজুৰি হোৱা যুদ্ধলানিকে বুজা যায়। বিশ্বৰ মহাশক্তি সমূহৰ লগতে, প্ৰায় সকলোবোৰ দেশেই জড়িত হৈ পৰা এই যুদ্ধত দুটি বিপৰীত সামৰিক জোঁটৰ সৃষ্টি হয়, মিত্ৰশক্তি আৰু অক্ষীয়শক্তি।
ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন বুলিলে দক্ষিণ এছিয়াৰ একাংশত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী আৰু পাচৰচোৱাত ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ শাসনৰ প্ৰতিবাদ কৰি তেওঁলোকক শাসনভাৰ এৰি গুচি যাবলৈ দাবীৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত তৎকালীন ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰোধিতাত উদ্ভুত বিভিন্ন ৰাজনৈতীক সংৰচন, দৰ্শন আৰু আন্দোলনকে বুজা যায়।
প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ইউৰোপত আৰম্ভ হৈ সমগ্ৰ পৃথিৱীত বিয়পি পৰা প্ৰথমখন মহাসমৰ। ১৯১৪ চনৰ ২৮ জুলাইত আৰম্ভ হৈ এই মহাসমৰ ১১ নৱেম্বৰ ১৯১৮ চনলৈ চলিছিল। ১৯৩৯ চনত দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ আগলৈ এইখনক বিশ্বযুদ্ধ বা মহাযুদ্ধ বুলি কোৱা হৈছিল। দ্বিতীয়খন বিশ্বযুদ্ধৰ পাছৰপৰাহে ইয়াক প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ বোলা হৈছে।
মোগল সাম্ৰাজ্য বা মোগল চলতনত (আৰবী:চল্তনাত আল হিন্দীয়া; ফাৰ্চী:বিলাদ-ই-হিন্দোস্তান; ঐতিহাসিক হিন্দী:মুগলিয়া চলতনত) দক্ষিণ এছিয়াৰ এক প্ৰাৰম্ভিক আধুনিক সাম্ৰাজ্য আছিল।
Those who cannot remember the past are condemned to repeat it. — —George Santayana ইতিহাস (ἱστορία - historia, অৰ্থ "অনুসন্ধান, বিচাৰ-খোচাৰ কৰি পোৱা জ্ঞান") হৈছে পূৰ্বৰ ঘটনাসমূহৰ তথ্যৰ আৱিষ্কাৰ, সংগ্ৰহ, সংগঠন আৰু উপস্থাপন। ইতিহাস লিখা পদ্ধতি আৱিষ্কাৰ হোৱাৰ পিছৰ সময়ছোৱাকো বুজাব পাৰে।
ভাৰত ত্যাগ আন্দোলন (কেইবাটাও ভাৰতীয় ভাষালৈ ‘ভাৰত এৰাঁ আন্দোলন’ হিচাপে অনূদিত), যাক আগষ্ট আন্দোলন বুলিও কোৱা হয়, ভাৰতত ব্ৰিটিছ-শাসন সমাপ্ত কৰাৰ দাবীত ১৯৪২ চনৰ ৮ আগষ্টত মহাত্মা গান্ধীৰ দ্বাৰা অল-ইণ্ডিয়া কংগ্ৰেছ সমিতিৰ বোম্বাই অধিবেশনত আৰম্ভ কৰা এক আন্দোলন আছিল।
অসহযোগ আন্দোলন হৈছে ১৯২০ চনৰ ৫ ছেপ্টেম্বৰত মহাত্মা গান্ধীয়ে স্বায়ত্বশাসন আৰু সম্পূৰ্ণ স্বাধীনতাৰ লক্ষ্যৰে আৰম্ভ কৰা এক আন্দোলন। ২১ মাৰ্চ ১৯১৯ চনৰ ৰাৱলাট আইন, আৰু ১৩ এপ্ৰিল ১৯১৯ৰ জালিয়ানৱালা বাগ গণহত্যাৰ পিছত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে (INC) বৃট্ৰিছ চৰকাৰৰ পূণৰ গঠনৰ বাবে থকা সমৰ্থন প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ…
সিন্ধু সভ্যতা (Indus Valley Civilization) হৈছে ব্ৰঞ্জ যুগত (৩৩০০–১৩০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব; পূৰ্ণতা প্ৰাপ্তি ২৬০০–১৯০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব, প্ৰাক-হৰপ্পা সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণি ৭৫০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ভাৰত উপমহাদেশৰ উত্তৰ-পশ্চিম প্ৰান্ত, বৰ্তমানৰ পাকিস্তান) আৰু আফগানিস্তানৰ উত্তৰ-পূবৰ কিছু অংশ সামৰি বিৰাজিত এক সভ্যতা।
২০১৯ − ২০২০ চনৰ ক'ৰ'ণা ভাইৰাছৰ প্ৰকোপ বা ২০১৯ − ২০২০ চনৰ ক'ৰ'ণা ভাইৰাছৰ বৈশ্বিক মহামাৰী (2019–20 coronavirus pandemic) হৈছে বৰ্তমান বিশ্বজুৰি চলি থকা ক'ৰ'ণা ভাইৰাছৰ দ্বাৰা সংক্ৰমিত হোৱা ক'ৰ'না ভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯ৰ ঘটনা।
{{Infobox military conflict | image = | caption = | partof = শীতল যুদ্ধ | date = ২৬ মাৰ্চ – ১৬ ডিচেম্বৰ, ১৯৭১ | place = পূব পাকিস্তান | casus = | territory = পূব পাকিস্তানৰ পৰা বাংলাদেশ | result = বাংলাদেশ আৰু ভাৰতৰ জয়, পাকিস্তানৰ পৰাজয়, Subsequent independence of Bangladesh, Eastern Military…
চিপাহী বিদ্ৰোহ হৈছে ১৮৫৭ চনৰ ১০ মে'ত মিৰাট চহৰত হোৱা ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সেনাবাহিনীৰ চিপাহীসকলে কৰা এক বিদ্ৰোহ। ক্ৰমশঃ এই বিদ্ৰোহ সমগ্ৰ উত্তৰ আৰু মধ্য ভাৰতত (বৰ্তমানৰ উত্তৰপ্ৰদেশ, বিহাৰ, উত্তৰ মধ্যপ্ৰদেশ আৰু দিল্লী অঞ্চল) বিয়পি পৰিছিল।
কোচ বিহাৰ ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ অন্তৰ্গত এখন প্ৰিন্সলি ষ্টেট বা কৰতলীয়া ৰাজ্য আছিল। এই ৰাজ্য বেংগল প্ৰেচিডেন্সীৰ ইষ্টাৰ্ণ ষ্টেটছ এজেঞ্চিৰ বেংগল ষ্টেট এজেঞ্চিৰ অংশ আছিল। এই ৰাজ্য হিমালয়ৰ ভূটানৰ দক্ষিণত বৰ্তমান ভাৰতৰ পশ্চিম বংগ ৰাজ্যত অৱস্থিত।
ভাগৱত পুৰাণত উল্লেখ থকা মতে নৰকাসুৰ বা নৰক ভূমি (ভূদেৱী) আৰু বৰাহৰ (বিষ্ণুৰ তৃতীয় অৱতাৰ) পুত্ৰ। বিদেহৰ (উত্তৰ বিহাৰ) ৰজা জনকে তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। বাণাসুৰৰ প্ৰভাৱত তেওঁ অত্যাচাৰী হৈ পৰিছিল। তেওঁ শেষ দানৱ ৰজা ঘটকাসুৰক সিংহাসনচ্যুত কৰি প্ৰাগজ্যোতিষ ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল।
মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য (Sanskrit: मौर्य साम्राज्यम:)লৌহ যুগৰ অবিভক্ত প্ৰাচীন ভাৰতৰ এক বৃহৎ ৰাজনৈতিক শক্তি। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২-১৮৫ লৈকে মৌৰ্য ৰাজবংশই মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যত ৰাজত্ব কৰিছিল।
মহাভাৰতৰ আখ্যানমতে কুন্তী (कुन्ती) বা পৃথ্বা মথুৰাৰৰ যাদৱবংশীয় ৰজা শূৰসেনৰ কন্যা, আৰু ৰজা কুন্তীভোজৰ তোলনীয়া কন্যা। তেওঁ বাসুদেৱৰ ভনীয়েক আছিল। হস্তিনাপুৰৰ ৰজা পাণ্ডুলৈ তেওঁৰ বিয়া হৈছিল আৰু কৰ্ণৰ লগতে প্ৰথম তিনিজন পাণ্ডৱৰ মাতৃ হৈছিল। সম্পৰ্কত তেওঁ কৃষ্ণ, বলৰাম আৰু সুভদ্ৰাৰ পেহীয়েক।
তাজমহল (ताज महल, تاج محل) ভাৰতৰ আগ্ৰাত অৱস্থিত এটা ৰাজকীয় সমাধিক্ষেত্ৰ। মোগল সম্ৰাট ছাহজাহানে তেওঁৰ পত্নী আৰজুমান্দ বানু বেগম, যিগৰাকী মুমতাজ মহল নামে পৰিচিত, তেওঁৰ স্মৃতি চিৰযুগমীয়া কৰি ৰখাৰ উদ্দেশ্যে এই অপূৰ্ব সৌধটি নিৰ্মাণ কৰিছিল।
মহাযান একাধিক বৌদ্ধ পৰম্পৰা, লেখ, দৰ্শন আৰু কাৰ্যৰ এক বহল গোটক বুজোৱা এক সংজ্ঞা। মহাযানৰ বিকাশ ভাৰতত হৈছিল, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০ৰ পাছত। মহাযান আৰু থেৰবাদ বৌদ্ধ ধৰ্মত অস্তিত্বত থকা দুই মুখ্য পৰম্পৰা। মহাযানে আগৰ বৌদ্ধ শিক্ষাৰ লগতে তলুনামূলকভাৱে নতুন লেখ, যেনে মহাযান সূত্ৰসমূহক মান্যতা প্ৰদান কৰে।
