অলিকা দুৰ্গ

অলিকা দুৰ্গ হৈছে ইউক্ৰেইনৰ অলিকাত অৱস্থিত এটা সুৰক্ষিত প্ৰাসাদ। ১৫৬৪ চনত নিৰ্মিত এই প্ৰাসাদটো ভলিন অঞ্চলত থকা ৰাডজিউইত পৰিয়ালৰ মুখ্য বাসস্থান হৈ পৰিছিল। এই অঞ্চলটো এসময়ত পোলিশ-লিথুৱানিয়ান কমনৱেলথৰ অংশ আছিল আৰু বৰ্তমান ইউক্ৰেইনৰ অন্তৰ্গত। ৰাডজিউইত পৰিয়ালে প্ৰায় চাৰিশ বছৰ ধৰি এই দুৰ্গটো নিজৰ অধীনত ৰাখিছিল আৰু ইয়াৰ শেষ মালিগৰাকী জানুস ৰাডজিউইতৰ হাতত ১৯৪৫ চনলৈকে ইয়াৰ মালিকীস্বত্ব আছিল। ১৯৪৫ চনৰ পিছত ইয়াক চৰকাৰীভাৱে বাজেয়াপ্ত কৰা হয় আৰু এখন মানসিক চিকিৎসালয়লৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়। ২০২১ চনত ইয়াক ভলিন সংগ্ৰহালয় কৰ্তৃপক্ষলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয় আৰু বৰ্তমান ই সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজ তথা পৰ্যটকৰ বাবে মুকলি।^১

এই দুৰ্গটো হৈছে এক বিশেষ স্থাপত্যশৈলীৰ নিদৰ্শন, য’ত এটা সুৰক্ষিত দুৰ্গ বা প্ৰাচীৰৰ ভিতৰত এক বিলাসী প্ৰাসাদ বা অভিজাত বাসস্থান নিৰ্মাণ কৰা হয়। ২০০তকৈও অধিক কোঠা থকা এই প্ৰাসাদটো ইউক্ৰেইনৰ অন্যতম বৃহৎ অভিজাত বাসস্থান। ইয়াৰ চোতালখন ভেনিচৰ বিখ্যাত পিঁয়াজ্জা ছান মাৰ্কো চকতকৈও ডাঙৰ।^২

ইতিহাস

১৬ শতিকা: অলিকা দুৰ্গৰ ভেটি স্থাপন

দুখন নদীৰ মধ্যৱৰ্তী প্লাৱিত অঞ্চলত ১৫৫৪ চনৰপৰা ১৫৬৪ চনৰ ভিতৰত ৰাজকুমাৰ মিকোলাই ৰাডজিউইতৰদ্বাৰা অলিকা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, যাৰ উপনাম আছিল 'দ্য ব্লেক'।^৩৪ এই নিৰ্মাণ কাৰ্যত মিকোলাইক দুৰ্গ বিশেষজ্ঞ জান ফ্ৰাঙ্কেনষ্টাইনে সহায় কৰিছিল।^৩ মিকোলাইৰ পিছত অলিকাৰ জমিদাৰী তেওঁৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ স্তানিস্লাভ ৰাডজিউইতৰ হাতলei যায়। ইয়াৰ পিছত এই কেন্দ্ৰটো পোলিশ-লিথুৱানিয়ান কমনৱেলথৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী পৰিয়াল ৰাডজিউইত পৰিয়ালৰ হাততে সুৰক্ষিত আছিল।^৩ এই দুৰ্গটো পৰিয়ালটোৰ তিনিটা প্ৰধান শাখাৰ এটাৰ মুখ্য কাৰ্যালয় হৈ পৰিছিল। বাকী দুটা জ্যেষ্ঠ শাখা নেচভিঝ আৰু ক্লেটস্ক অঞ্চলত আছিল।^৫

অলিকা দুৰ্গ আছিল এই অঞ্চলৰ প্ৰথমবোৰ বৰ্গাকৃতিৰ সুৰক্ষিত দুৰ্গ বা বেচন-টাইপ দুৰ্গৰ ভিতৰত অন্যতম।^৩ ই অন্যতম বৃহৎ দুৰ্গও আছিল, যাৰ পৰিসৰ আছিল প্ৰায় ১০০ পূৰণ ১২০ মিটাৰ। ই এই অঞ্চলৰ অনুৰূপ দুৰ্গ আৰু সুৰক্ষিত গাঁথনিসমূহৰ বাবে এক আৰ্হি হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৫৯১ চনৰপৰা ১৬৪৮ চনৰ ভিতৰত এই দুৰ্গটোক শত্ৰুপক্ষই কেইবাবাৰো অৱৰোধ কৰিছিল, যদিও শত্ৰু সৈন্যই ইয়াক দখল কৰিব পৰা নাছিল।^৩৪

১৭ আৰু ১৮ শতিকা

১৬৪০ চনত ৰাজকুমাৰ আলব্ৰিচট স্তানিস্লাভ ৰাডজিউইতে দুৰ্গটোত অতিৰিক্ত প্ৰতিৰক্ষামূলক প্ৰাচীৰ নিৰ্মাণ কৰাইছিল।^৩ এটা পুৰণি কাঠৰ দলঙৰ ঠাইত শিলৰ দলং নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। দুৰ্গটোত এটা ডাঙৰ চোতাল আছিল যিটো বিভিন্ন অট্টালিকাৰে পৰিবেষ্টিত আছিল: ইয়াৰ দক্ষিণ-পূব অংশটো আছিল মূল প্ৰাসাদ আৰু ইয়াৰ বিপৰীত দিশত থকা উত্তৰ-পশ্চিম অংশটোত বাৰোক শৈলীৰ এটা দুমহলীয়া ঘড়ী-টাৱাৰ আছিল। দুয়োটা অংশই দুমহলীয়া আছিল আৰু এখন মুকলি আৰ্কেড গেলেৰীৰদ্বাৰা ইটোৰ সৈতে সিটো সংযোগ হৈ আছিল। দুৰ্গটোত দুখন সুন্দৰকৈ সজোৱা প্ৰৱেশদ্বাৰ আছিল, যাৰ এখন চহৰৰ দিশে আৰু আনখন তাৰ বিপৰীত দিশে আছিল।

ইয়াৰ ওচৰতে ৰাজকুমাৰ আলব্ৰিচটে ১৬৩৫ চনৰপৰা ১৬৪৫ চনৰ ভিতৰত বাৰোক শৈলীত পৱিত্ৰ ত্ৰিনিটিৰ এক আশ্চৰ্যময় কেথলিক কলেজিয়েট গীৰ্জাও নিৰ্মাণ কৰিছিল, যিখন ৰোমৰ ইল জেচুৰ এক নিখুঁত প্ৰতিলিপি আছিল।^৪ ১৬৪৮ চনত কছাকসকলে এই গীৰ্জাখন ধ্বংস কৰিছিল, যদিও ইয়াৰ পিছতেই ইয়াক পুনৰ মেৰামতি কৰা হয়।^৪

১৭০২ চনত গ্ৰেট নৰ্দান ৱাৰ বা উত্তৰৰ মহা যুদ্ধৰ সময়ত ছুইডিছ সাম্ৰাজ্যৰ সৈন্যই অলিকা গাঁওখন লুণ্ঠন কৰিছিল, কিন্তু দুৰ্গটো সুৰক্ষিত হৈ আছিল।^৩

১৮ শতিকাত যুদ্ধৰ কৌশল সলনি হোৱা আৰু সামৰিক অভিযানত নতুন উদ্ভাৱনৰ বাবে অলিকা দুৰ্গই নিজৰ কৌশলগত গুৰুত্ব হেৰুৱাই পেলায়।^৩ ৰাজকুমাৰ মিচেল ৰাডজিউইতে ১৭৩৭ চনৰপৰা ১৭৬০ চনৰ ভিতৰত এই দুৰ্গটোক এটা আশ্চৰ্যমজ় বাৰোক আৱাসিক প্ৰাসাদলৈ ৰূপান্তৰ কৰে।^৪ প্ৰাসাদটোত এটা তৃতীয় মহলা যোগ কৰা হৈছিল আৰু সন্মুখৰফালে এখন মুকলি গেলেৰী স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি প্ৰাসাদটোত বাৰোক শৈলীৰ এটা চালি দিয়া হৈছিল আৰু ভিতৰৰ অংশটো নৱীকৰণ কৰি কেইবাটাও হলঘৰ আৰু কোঠা যোগ কৰা হৈছিল, যিবোৰ এক বিশেষ স্থাপত্যশৈলীৰ শাৰীৰে সজোৱা হৈছিল।

১৭৯৩ চনত পোলণ্ডৰ দ্বিতীয় বিভাজনৰ পিছত অলিকা অঞ্চলটো ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ হৈ পৰে।

১৯ শতিকা

১৮১২ চনত নেপোলিয়নৰ ৰাছিয়া আক্ৰমণৰ সময়ত অলিকা দুৰ্গত ৰাছিয়াৰ এটা সামৰিক চিকিৎসালয় স্থাপন কৰা হৈছিল, যিটো ১৮৩৭ চনলৈকে তাত আছিল।^৬৩৪ ১৮৪০ চনৰপৰা ৰাডজিউইত পৰিয়ালৰ কোনো সদস্যই তাত বসবাস কৰা নাছিল।^৩ দুৰ্গটো পৰিত্যক্ত আৰু জৰাজীৰ্ণ হৈ পৰিছিল আৰু ইয়াৰ ভিতৰৰ অংশ ধ্বংস হৈছিল— ইয়াৰ কাৰণ আছিল অংশিকভাৱে অগ্নিকাণ্ড।^৪

১৮৮৩ চনত ফেৰ্ডিনাণ্ড ৰাডজিউইতে পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম আৰম্ভ কৰে, যিটো ত্ৰিছ বছৰ ধৰি চলিছিল।^৩৪ এই মেৰামতি আৰু নৱীকৰণৰ কাম-কাজসমূহ স্থপতি জিস্মুণ্ট গৰ্গোলেভস্কিৰ নেতৃত্বত কৰা হৈছিল, যিয়ে লভিভৰ গ্ৰ্যাণ্ড থিয়েটাৰৰ নক্সাও প্ৰস্তুত কৰিছিল।

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত অলিকা দুৰ্গ গুৰুতৰভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল আৰু ইয়াৰ বহুতো মূল্যৱান আচ-বাব তথা সামগ্ৰী চুৰি হৈছিল।^৩ ইয়াৰ পিছৰ পুনৰুদ্ধাৰ কাৰ্য ইয়াৰ শেষ মালিগৰাকী জানুস ৰাডজিউইতৰ অধীনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল।^৩৪ অৱশ্যে, জানুস প্ৰধানকৈ ৱাৰ্ছ’ত থকা তেওঁৰ প্ৰাসাদ বা নিব’ৰ’ভ প্ৰাসাদতহে বসবাস কৰিছিল, কিয়নো তেওঁ পোলণ্ডৰ ৰাজনীতিৰ সৈতে ওচৰৰপৰা জড়িত আছিল আৰু অলিকা অঞ্চলটো সেই সময়ত পোলণ্ডৰ দ্বিতীয় প্ৰজাতন্ত্ৰৰ অংশ আছিল।

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ আৰম্ভণিতে জানুস ৰাডজিউইতে অলিকা ত্যাগ কৰে আৰু তাৰ পিছত তেওঁ কেতিয়াও ইয়ালৈ ঘূৰি অহা নাছিল। নাজী জাৰ্মানীয়ে পোলণ্ড দখল কৰে আৰু অলিকা দুৰ্গটো জাৰ্মান বাহিনীয়ে অধিগ্ৰহণ কৰে। এই দুৰ্গটো হ’ল’কষ্টৰ সময়ত অলিকাৰ ইহুদীসকলৰ ওপৰত চলোৱা নিৰ্যাতনৰ এক স্থান হৈ পৰিছিল। ১৯৪১ চনৰ আগষ্ট মাহত এক বিশেষ নাজী সামৰিক অভিযানৰ অংশ হিচাপে অলিকা দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ ওচৰ-পাজৰৰ অঞ্চলত ৭২০ জন ইহুদীক হত্যা কৰা হৈছিল।^৭৮৯ ১৯৪২ চনৰ জুলাই মাহত দুৰ্গটোৰ ভিতৰত পুনৰ কেইবাশ ইহুদীক হত্যা কৰা হয়।^১০ অলিকা চহৰৰ বাহিৰত থকা স্মাৰকসমূহে ১৯৪২ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত অলিকা ঘেটো, ৰাডজিউইত কিল্লা, অলিকা দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহত ৪,০০০ তকৈও অধিক ইহুদীক মৃত্যুদণ্ড দিয়াৰ স্থানক চিহ্নিত কৰে।^১১১২ ইজৰাইলৰ হোলোন কবৰস্থানতো অলিকা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলৰ নিহত ইহুদীসকলৰ স্মৃতিত এটা স্মাৰক স্থাপন কৰা হৈছে।^১৩

১৯৪৫ চনৰ পিছৰ সময়ছোৱা

১৯৪৫ চনত অলিকা অঞ্চলটো পোলেণ্ডৰপৰা আঁতৰি ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ অংশ হৈ পৰে। যুদ্ধৰ বাবে দুৰ্গটো পুনৰ গুৰুতৰভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত আৰু ধ্বংস হৈছিল। প্ৰাসাদ আৰু অন্যান্য গাঁথনিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে অগ্নিদগ্ধ হৈ চালি আৰু চিলিং খহি পৰিছিল। কেৱল প্ৰথম মহলাৰ দেৱাল আৰু ভল্টসমূহৰ লগতে ইটাৰে নিৰ্মিত সুৰক্ষিত বেচনসমূহহে অক্ষত অৱস্থাত আছিল। দুৰ্গৰ কিছু অংশত চৰকাৰী মালিকানাধীন ঘোঁৰা প্ৰজনন কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল আৰু ১৯৫০ৰ দশকৰ মাজভাগৰপৰা পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম আকৌ আৰম্ভ হৈছিল। ১৯৬৭ চনত ইয়াৰ পুনৰ্নিৰ্মাণৰ কাম সম্পূৰ্ণ হয় আৰু দুৰ্গটোক ভলিন মানসিক চিকিৎসালয়লৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়।^৩

১৯৯১ চনত ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতা লাভৰ লগে লগে অলিকা অঞ্চলটোৱে একেটা শতিকাতে চতুৰ্থবাৰৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিৱৰ্তনৰ সন্মুখীন হয়। ২০২১ চনৰ জুলাই মাহলৈকে ইয়াত মানসিক চিকিৎসালয়খন চলি আছিল, যাৰ পিছত ইয়াক ভলিন সংগ্ৰহালয় কৰ্তৃপক্ষলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।^১ বৰ্তমান এই দুৰ্গটো সম্পূৰ্ণৰূপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰাৰ লক্ষ্য লোৱা হৈছে আৰু ২০২১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ইয়াৰ বাবে প্ৰথম পুঁজি লাভ কৰা হৈছিল।^১ অৱশ্যে বৰ্তমান অলিকা দুৰ্গটো দৰ্শনাৰ্থী তথা পৰ্যটকৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়া হৈছে।^১৪

স্থাপত্য

অলিকা দুৰ্গৰ আকৃতি প্ৰায় এটা নিয়মীয়া বৰ্গক্ষেত্ৰৰ দৰে, যিটো চাৰিটা চুকত থকা বেচনযুক্ত মথাউৰিৰদ্বাৰা গঠিত। পূৰ্বতে এই বেচনসমূহৰ ওপৰত পহৰা দিয়া টাৱাৰ আছিল। দুৰ্গটোৰ তিনিটা দিশ ইটাৰে সজোৱা এটা খাৱৈৰদ্বাৰা সুৰক্ষিত কৰা হৈছে। দুৰ্গৰ চোতালখন তিনিটা দুমহলীয়া অট্টালিকা আৰু এটা তিনিমহলীয়া অট্টালিকা অৰ্থাৎ মূল প্ৰাসাদেৰে পৰিবেষ্টিত হৈ আছে। দুৰ্গটোলৈ সোমাবলৈ দুখন প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে, যাৰ এখন দক্ষিণ-পূব দেৱালত আৰু আনখন উত্তৰ-পশ্চিম দেৱালত অৱস্থিত। উত্তৰ-পশ্চিম গেটৰ ওপৰত বাৰোক শৈলীৰ ঘড়ী টাৱাৰটো অৱস্থিত।

দুৰ্গৰ মূল প্ৰাসাদটো হৈছে দক্ষিণ-পূব দিশৰ অট্টালিকাটো। ই পৰিকল্পনাত আয়তাকাৰ আৰু তিনিমহলীয়া; যদিও মূলতঃ ই একমহলীয়া আছিল আৰু ১৭ শতিকাত ইয়াক দুমহলীয়া কৰা হৈছিল। ইয়াৰ দুখন প্ৰৱেশদ্বাৰ আছে। এই প্ৰৱেশদ্বাৰসমূহৰ মাজৰ সন্মুখভাগৰ দ্বিতীয় মহলাত বেলকনিৰ সৈতে এটা ইটালিয়ান শৈলীৰ বাৰাণ্ডা আছিল, যিটো প্ৰথম মহলাৰ মুকলি আৰ্কেড গেলেৰীৰ ওপৰত আধাৰিত আছিল। গেলেৰীখন ক্ৰচ ভল্টেৰে আবৃত আছিল। ভিতৰৰ গাঁথনিটো কৰিদৰ শৈলীৰ, য’ত কোঠাবোৰ এফালে সজোৱা হৈছে আৰু সেইবোৰ এক বিশেষ স্থাপত্যশৈলীৰ শাৰীৰে সংযোগ হৈ আছে।

এই দুৰ্গটো হৈছে এক বিশেষ স্থাপত্যশৈলীৰ নিদৰ্শন, য’ত এটা সুৰক্ষিত দুৰ্গ বা প্ৰাচীৰৰ ভিতৰত এক বিলাসী প্ৰাসাদ বা অভিজাত বাসস্থান নিৰ্মাণ কৰা হয়। এনে প্ৰাসাদৰ অন্যান্য উদাহৰণ হৈছে ইটালীৰ কাপ্ৰাৰোলাত থকা ভিলা ফাৰ্নেচে, পোলণ্ডৰ ক্ৰযিষ্টোপোৰ দুৰ্গ ও লানকাট দুৰ্গ আৰু ইউক্ৰেইনৰ পিল্ধিৰ্ট্চি দুৰ্গ। ইয়াৰ উপৰি অলিকা দুৰ্গৰ সৈতে লিথুৱানিয়াত ক্ৰিষ্টোফ ৰাডজিউইতৰদ্বাৰা নিৰ্মিত বিৰঝাই দুৰ্গৰ বহুখিনি মিল আছে, কিয়নো সম্ভৱতঃ বিৰঝাই দুৰ্গটো অলিকা দুৰ্গৰ আৰ্হিতেই নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।

প্ৰাসাদৰ কোঠাবোৰত এসময়ত শিল্পকলা আৰু আচ-বাবৰ এক বৃহৎ সংগ্ৰহ আছিল, যাৰ ভিতৰত ৰাডজিউইত পৰিয়ালৰ তৈলচিত্ৰ, যুদ্ধৰ দৃশ্য আৰু পৱিত্ৰ অনুষ্ঠানসমূহ চিত্ৰিত কৰা ছবি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। কিন্তু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ভয়াবহ ধ্বংসলীলাৰ বাবে ইয়াৰ একোৱেই অৱশিষ্ট নাথাকিল।

বাহ্যিক সংযোগ

• Olyka castle at the website of the Volyn museum (e.g. opening times). volynmuseum.com

ৰাডজিউইত পৰিয়ালৰ অন্যান্য দুৰ্গসমূহ

• লুবচা দুৰ্গ
• মীৰ দুৰ্গ
• নেচভিঝ দুৰ্গ
• নিব’ৰ’ভ প্ৰাসাদ
• বিৰঝাই দুৰ্গ
• ডুবিনগিয়াই দুৰ্গ