ইতিহাস
প্ৰাচীন সভ্যতাৰ পৰা আধুনিক কাললৈ — ৰাজ্য, যুদ্ধ, আন্দোলন আৰু ঘটনাপ্ৰবাহ · ৫৮৭ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
ধৃষ্টকেতু
প্ৰাচীন ভাৰতীয় মহাকাব্য মহাভাৰতৰ এটা চৰিত্ৰ ধৃষ্টকেতু। চেদি ৰাজ্যৰ ৰজা আৰু শিশুপালৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ। তেওঁ পাণ্ডৱসকলৰ নিষ্ঠাবান মিত্ৰ, আৰু কুৰুক্ষেত্ৰ যুদ্ধত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে, য'ত তেওঁ তেওঁলোকৰ সেনাবাহিনীৰ সাতজন সেনাপতিৰ ভিতৰত এজন হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।
-
ধ্ৰুৱবাদ
ধ্ৰৱবাদ (Classicism) হৈছে সাহিত্য বিচাৰৰ পদ্ধতিগত আৰু তাত্ত্বিক মতবাদৰ ভিতৰত ধ্ৰুৱবাদ অন্যতম। ইংৰাজী 'Classicism'ৰ অসমীয়া প্ৰতিশব্দ হিচাবে 'ধ্ৰুৱবাদ' শব্দটো ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে। সাহিত্যৰ গুণগত আৰু ৰূপগত মান নিৰূপনৰ বাবে গ্ৰহণ কৰা তাত্ত্বিক মতবাদেই 'ক্লাছিচিজিম্'।
-
নুপি লান
নুপি লান (Nupi Lan) মণিপুৰৰ ইতিহাসৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মহিলাৰ আন্দোলন। মেইতেই ভাষাত 'নুপি' মানে মহিলা আৰু 'লান' মানে যুদ্ধ। অৰ্থাৎ আক্ষৰিকভাবে ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে মহিলাৰ যুদ্ধ।
-
নেপাললৈ প্ৰব্ৰজন
নেপাল এনে এখন দেশ য’ত ঔদ্যোগিক বৃদ্ধি সীমিত, যাৰ ফলত ভূমি আটাইতকৈ অৰ্থনৈতিক সম্পদ। কিন্তু নেপালত মাটি লাভ কৰাটো সহজ হোৱাৰ পৰা বহু দূৰত। উপনিবেশিকৰণৰ সময়ছোৱাত নেপালত ভূমি প্ৰচুৰ আছিল আৰু মানুহে বৃহৎ পৰিমাণৰ মাটি লাভ কৰিব পাৰিছিল ৷ সময়ৰ লগে লগে সীমান্তৰ ভূমি দখল কৰা হ’ল, যাৰ ফলত দুৰ্লভ মাটিৰ মূল্য…
-
নেপালৰ জেন জী আন্দোলন, ২০২৫
২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত সমগ্ৰ নেপালত এক বৃহৎ পৰিসৰৰ বিক্ষোভ-আন্দোলন সংঘটিত হয়। প্ৰধানকৈ জেনেৰেচন জী-ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু যুৱ নাগৰিকসকলে ইয়াৰ উদ্যোগ লৈছিল। ই জেন জী আন্দোলন (Gen Z protests) নামেৰেও পৰিচিত।
-
নৌৱত খানা
নৌৱত খানা বা নক্কাৰ খানা হৈছে পুৰণি দিল্লীৰ লালকিল্লাত বাহিৰৰ আৰু ভিতৰৰ চোতালৰ মাজৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত থকা ঢোলঘৰ। একাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে ১৮ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মোগল সম্ৰাট জাহান্দৰ শ্বাহ আৰু ফাৰুখছিয়াৰৰ হত্যাকাণ্ডৰ স্থান।
-
পঞ্চীকৰণ
পঞ্চীকৰণ (সংস্কৃত: पञ्चीकरण; IAST: Pañcīkaraṇa; অৰ্থ: “পাঁচটা কৰা”) এক বেদান্ত-ভিত্তিক তত্ত্ব, য’ত মূল পাঁচটা সূক্ষ্ম উপাদানৰ পৰা পদাৰ্থৰ সৃষ্টি কেনেদৰে ঘটিল তাৰ ব্যাখ্যা কৰা হয়। এই তত্ত্বৰ কেন্দ্ৰীয় ধাৰণা অনুসৰি সূক্ষ্ম পদাৰ্থ ক্ৰমে স্থূল পদাৰ্থ (gross matter)লৈ পৰিণত হয়।
-
পবিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্য
পবিত্ৰ ৰোমান সাম্ৰাজ্য (Sacrum Romanum Imperium) আছিল মধ্য আৰু পশ্চিম ইউৰোপত অৱস্থিত এখন ৰাজনৈতিক গঠন, যি ৮০০ খ্ৰীষ্টাব্দত চাৰ্লেমেইনৰ শাসনত আৰম্ভ হৈছিল আৰু ১৮০৬ খ্ৰীষ্টাব্দত নেপোলিয়নৰ সময়ছোৱালৈকে চলি আছিল।
-
পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণ
পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ সূচনা জেনেৰেল পাৰভেজ মুছাৰফৰ সামৰিক শাসনকালত (১৯৯৯ৰ পৰা ২০০৮লৈ) হয়। পৰৱৰ্তী চৰকাৰসমূহৰ সময়তো এই প্ৰথা অব্যাহত থাকে। মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী তথা ডিফেঞ্চ অৱ হিউমেন ৰাইটছ পাকিস্তানৰ অধ্যক্ষা আমিনা মাচুদ জানজুয়াৰ মতে, পাকিস্তানত বলপূৰ্বক নিখোজকৰণৰ ৫,০০০তকৈও অধিক ঘটনা নথিভুক্ত…
-
পুৰণি আৰু মধ্যযুগীয় অসম
অসমৰ প্ৰাচীন নাম অসম নাছিল। মহাভাৰতত এই ভূখণ্ডৰ নাম প্ৰাগজ্যোতিষ বুলি উল্লেখ আছে। প্ৰাগজ্যোতিষৰ সীমা পশ্চিমে কৰতোৱা নদী (বৰ্তমান বাংলাদেশত) আৰু দক্ষিণে বংগোপসাগৰলৈ বিস্তৃত থকাৰ কথা পোৱা যায়। কামৰূপত বৰ্মন বংশ প্ৰতিষ্ঠাৰ পৰাই পুৰণি কামৰূপ ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত ৰাজনৈতিক বুৰঞ্জী আৰম্ভ হয়।
-
প্ৰথম আফিং যুদ্ধ
প্ৰথম আফিং যুদ্ধ (ইংৰাজী: First Opium War) আছিল গ্ৰেট ব্ৰিটেইন আৰু চীনৰ ছিং ৰাজবংশৰ মাজত সংঘটিত হোৱা এখন ঐতিহাসিক আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ যুদ্ধ। এই যুদ্ধ ১৮৩৯ চনৰ পৰা ১৮৪২ চনৰ ভিতৰত সংঘটিত হৈছিল।
-
প্ৰাচীন ভাৰতীয় সভ্যতা
ভাৰতত মানুহৰ বসবাসৰ ইতিহাস কেইবালাখো বছৰৰো প্ৰাচীন। প্ৰাচীন ভাৰতত আদিম মানৱৰ বহু পদচিহ্ন পোৱা গৈছে। ইজিপ্ত, ছুমেৰীয় আৰু ক্ৰীট সভ্যতাৰ পিছতেই ভাৰতীয় আৰু চৈনিক সভ্যতাৰ স্থান। খ্ৰীষ্ট পূৰ্ব আঢ়ৈ হাজাৰ বছৰ মানতেই ভাৰতৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ সিন্ধু উপত্যকাত প্ৰাচীন ভাৰতীয় নগৰ সভ্যতাৰ নিদৰ্শন পোৱা গৈছে।
-
বক্সাৰ যুদ্ধ
বক্সাৰ যুদ্ধ ১৭৬৪ চনৰ ২২ আৰু ২৩ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বাহিনী আৰু বেনাৰস ৰাজ্যৰ মহাৰাজ বলৱণ্ত সিং, বংগৰ নবাব মিৰ কাছিম, আৱধৰ নবাব ছুজা-উদ-দৌলা আৰু মোগল সম্ৰাট শ্বাহ আলম আদিৰ সংযুক্ত বাহিনীৰ মাজত বাক্সাৰ যুদ্ধ হৈছিল। ব্ৰিটিছ সেনাৰ কমাণ্ডাৰ আছিল মেজৰ হেক্টৰ মুনৰো।
-
বখ্ট-উন-নিছা বেগম
বখ্ট-উন-নিছা বেগম(প্ৰায় ১৫৪৭ – ২ জুন ১৬০৮) এগৰাকী মোগল ৰাজকুমাৰী আৰু মোগল সম্ৰাট হুমায়ুনৰ কন্যা আছিল।
-
বাকাব
বাকাব হৈছে পৃথিৱীৰ অভ্যন্তৰীণ অংশ আৰু ইয়াৰ পানীৰ নিক্ষেপৰ চাৰিজন প্ৰাকহিস্পানিক বয়সীয়াল দেৱতাৰ বাবে সাধাৰণ ইউকেটেক মায়া নাম। গালফ ক’ষ্ট অঞ্চলৰ লেচাৰ, মদ্যপান কৰা পুৰণি বজ্ৰপাতৰ দেৱতাবোৰত বাকাবসকলৰ অধিক শেহতীয়া সমকক্ষ আছে। বাকাবসকলক পাৱাহটুন বুলিও কোৱা হয়
-
বাখচিছাৰাই প্ৰাসাদ
বাখচিছাৰাই প্ৰাসাদ (Bakhchysarai Palace, Hansaray; Han Sarayı) ক্ৰিমিয়াৰ বাখচিছাৰাই চহৰত অৱস্থিত এখন প্ৰাসাদ। ১৬শ শতিকাত নিৰ্মাণ কৰা এই প্ৰাসাদটো ক্ৰিমিয়াৰ খানসকলৰ একাধিক প্ৰজন্মৰ বাসস্থান হৈ পৰিছিল। দেৱালেৰে আগুৰি থকা এই প্ৰাংগনত এটা মছজিদ, এটা হাৰেম, এটা সমাধিক্ষেত্ৰ, বাসস্থান আৰু বাগিছা আছে।
-
বিজয় গিৰি
ৰাজা বিজয় গিৰি আছিল চাকমা চক্ৰৰ ১৫সংখ্যক চাকমা ৰজা। তেওঁৰ পিতৃ ১৪ নং চাকমা ৰজা সম্বুদ্ধই কৈশোৰ অৱস্থাতহে তেওঁক যুৱৰাজ (মুকুট ৰাজকুমাৰ) হিচাপে মনোনীত কৰি ৰাজকৰ্ম আৰু সামৰিক পৰিচালনাৰ প্ৰাথমিক শিক্ষা দিয়াইছিল।
-
বুবকুৱেক
বুবকুৱেক আছিল বিশ্বব্যাপী ২৬ এপ্ৰিল, ২০১৯ত অনুষ্ঠিত হোৱা এক ধাৰাবাহিক ৰেলী। আৰু ই ভূমিকম্পৰ সৃষ্টি কৰাৰ কাৰণ হিচাপে অবিন্যস্ত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা মহিলাসকলক দোষাৰোপ কৰা বিতৰ্কিত বিশ্বাসৰ বাতৰিৰ প্ৰতিবাদৰ কাম কৰিছিল। এই কাৰ্য ব্লগাৰ জে মেকক্ৰেইটৰপৰা অনুপ্ৰাণিত কৰা হৈছিল।
-
ব্ৰেক্সিট
ব্ৰেক্সিট হ'ল ইউৰোপিয়ান ইউনিয়নৰপৰা (ইইউ) যুক্তৰাজ্যৰ বিদায়। ই আছিল অনেক লোক, তৰ্ক গোট আৰু ৰাজনৈতিক দলৰ উদ্দেশ্য। ই যুক্তৰাজ্যই ১৯৭৩ত ইউৰোপীয় সংঘৰ পূৰ্বসুৰী ইউৰোপীয় অৰ্থনৈতিক সম্প্ৰদায় (ইইচি) যোগদান দিয়াৰ পাছৰে পৰাই গঢ় লৈ উঠিল। ইইচিত সদস্যপদ আগবঢ়াই নিয়াৰ সিদ্ধান্ত ১৯৭৫ত ৬৭% ভোটেৰে লোৱা হ'ল।
-
ভাইকম সত্যাগ্ৰহ
ভাইকম সত্যাগ্ৰহ (Vaikom Satyagraha) হ’ল, ১৯২৪ চনৰ ৩০ মাৰ্চৰ পৰা ১৯২৫ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰলৈকে ট্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজ্যৰ ভাইকম মন্দিৰত ৰাজহুৱা প্ৰৱেশাধিকাৰৰ বাবে হোৱা এক অহিংস আন্দোলন। ট্ৰাভাঙ্কোৰ ৰাজ্য ইয়াৰ কঠোৰ আৰু দমনমূলক বৰ্ণ ব্যৱস্থাৰ বাবে জনাজাত আছিল।
-
ভাৰত গণৰাজ্যৰ ইতিহাস
ভাৰত গণৰাজ্যৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীৰ পৰা। ১৯৪৭ চনৰ ১৫ আগষ্টত ভাৰত ব্ৰিটিছ কমনৱেলথৰ অধীনত স্বতন্ত্ৰ আধিপত্য হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ১৯৫০ চনত গণৰাজ্য ঘোষণা কৰাৰ আগতে ষষ্ঠ জৰ্জ (আলবাৰ্ট ফ্ৰেডেৰিক আৰ্থাৰ জৰ্জ) এই দেশৰ ৰজা আছিল।
-
ভাৰতীয় নন্দনতত্ত্ব
ভাৰতীয় কলা দৰ্শকৰ মাজত বিশেষ আধ্যাত্মিক বা দাৰ্শনিক অৱস্থা জাগ্ৰত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি বা সেইবোৰক প্ৰতীকীভাৱে উপস্থাপন কৰি বিকশিত হৈছে।
-
ভাৰতৰ সাংস্কৃতিক ইতিহাস
ভাৰতীয় সংস্কৃতি (ইংৰাজী: Indian culture) প্ৰায়ে কেইবাটাও সংস্কৃতিৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে অভিহিত কৰা হয়, যি সিন্ধু উপত্যকা সভ্যতা আৰু অন্যান্য প্ৰাচীন সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰসমূহৰপৰা আৰম্ভ হোৱা কেইবা হাজাৰ বছৰ পুৰণি ইতিহাসৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছে।
-
মংগোল সাম্ৰাজ্য
মংগোল সাম্ৰাজ্য আছিল ইতিহাসৰ আটাইতকৈ বৃহৎ সংযুক্ত স্থলভাগ সাম্ৰাজ্য। ই ১৩শ শতিকাত চেংগিজ খানৰ নেতৃত্বত স্থাপিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ বিস্তৃতি ইউৰোপৰ পৰা এছিয়া পৰ্যন্ত আছিল। সাম্ৰাজ্যটোৱে ব্যৱসায়, সংস্কৃতি আৰু ৰাজনৈতিক গঠন-প্ৰক্ৰিয়াত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল।
-
মতিহাৰ কুঠী
ৰাজশাহী বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ ভিতৰত আৰু ইয়াৰ মূল দুৱাৰৰ ওচৰতে অৱস্থিত মতিহাৰ কুঠী এটা ঔপনিৱেশিক ভৱন। বৰ্তমান ইয়াক বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ কাৰ্যালয় বিএনচিচি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। সাধাৰণ ৰূপত ই চৰ্দাৰ কুঠীৰ সৈতে মিল আছে গতিকে ইয়াক ১৭৮১ চনত ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে নিৰ্মাণ কৰে।
-
ময়নামতী
ময়নামতী (Môynamoti) নামে ঠাইখণ্ড বাংলাদেশৰ এক বিচ্ছিন্ন নিম্নভূমি অঞ্চল, সৰু সৰু খাতযুক্ত পাহাৰ, য'ত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৮ম আৰু দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰৰ ৫০টাতকৈও অধিক প্ৰাচীন বৌদ্ধ বসতিস্থল আছিল বুলি চিহ্নিত কৰা হৈছে। ই বংগদেশৰ প্ৰাচীন ত্ৰিপুৰা অঞ্চলৰ এক অংশ আছিল।
-
মানৱ দুগ্ধ বেংক
মানৱ দুগ্ধ বেংক বা মাতৃদুগ্ধ বেংক (Human milk bank) প্ৰাপক শিশুৰ সৈতে জৈৱিকভাৱে সম্পৰ্কিত নোহোৱা দুগ্ধৱতী মাতৃসকলে দান কৰা মানৱ দুগ্ধ সংগ্ৰহ, সংৰক্ষণ, সংসাধন আৰু বিতৰণ কৰা একপ্ৰকাৰৰ সেৱা। নৱজাতক শিশুৰ বাবে সৰ্বোত্তম পুষ্টিৰ উৎস হৈছে মাতৃদুগ্ধ।
-
মালি সাম্ৰাজ্য
মালি সাম্ৰাজ্য আছিল পশ্চিম আফ্ৰিকাৰ এখন প্ৰসিদ্ধ আৰু সমৃদ্ধ প্ৰাচীন সাম্ৰাজ্য, যিয়ে ১৩শ শতিকাৰ পৰা ১৬শ শতিকালৈকে বিস্তৃত আছিল। ইয়াৰ ৰাজধানী আছিল নিয়ানি। এই সাম্ৰাজ্য বাণিজ্য, শিক্ষা আৰু ধৰ্মীয় প্ৰভাৱৰ বাবে জনাজাত আছিল।
-
মুক্তিবাহিনী (বাংলাদেশ)
মুক্তিবাহিনী বা মুক্তিফৌজ( Mukti Bahini or Mukti Fouj) হ’ল ১৯৭১ চনৰ বাংলাদেশৰ স্বাধীনতা যুঁজত ভাগ লোৱা বঙালী সেনা, ছাত্ৰ আৰু জনতাৰ সমন্বয়ত গঢ়ি উঠা এক সামৰিক বাহিনী। ২৬ মাৰ্চত স্বাধীনতা ঘোষণাৰ পিছত ধীৰে ধীৰে সাধাৰণ বঙালী জনসাধাৰণৰ মাজত এই বাহিনী গঢ়ি উঠে।
-
মুহাম্মাদৰ প্ৰথম প্ৰকাশ
মুহাম্মাদৰ প্ৰথম প্ৰকাশ আছিল ইছলামিক পৰম্পৰাত ৬১০ খ্ৰীষ্টাব্দত সংঘটিত হোৱা বুলি বৰ্ণনা কৰা এটা পৰিঘটনা, য’ত ইছলামিক নবী মুহাম্মাদক ফৰিষ্টা জিব্ৰিল (জিব্ৰাইল)য়ে তেওঁৰ ওচৰলৈ গৈছিল, যিয়ে তেওঁক পিছলৈ কোৰআনলৈ পৰিণত হোৱাৰ আৰম্ভণিৰ বিষয়ে অৱগত কৰিছিল।
