আহোম ৰাজ্য
৭৮ প্ৰবন্ধ
-
আহোম ৰাজ্য
আহোম ৰাজ্য (পূৰ্বনাম অসম ৰাজ্য; টাই-আহোম নাম মু'ঙ দুন চুন খাম) ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত প্ৰায় ৬০০ বছৰ ধৰি টিকি থকা এক মধ্যযুগীয় ৰাজতান্ত্ৰিক ৰাজ্য আছিল। এই ৰাজ্যই উত্তৰ-পূব ভাৰতত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক-সামৰিক ব্যৱস্থা গঢ় দি মোগল সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰসাৰ ৰোধ কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লয় আৰু শেষত ১৮২৬ চনত…
-
শিৱসাগৰ জিলা
শিৱসাগৰ জিলা অসমৰ এখন প্ৰশাসনিক জিলা, য’ত আহোম যুগৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাস আৰু স্থাপত্য-ঐতিহ্য বিশেষভাৱে ঘনীভূত ৰূপত দেখা যায়। তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ উৎপাদনৰ আগৰণুৱা ক্ষেত্ৰ হিচাপেো জিলাখনৰ আৰ্থ-সামাজিক গুৰুত্ব উল্লেখযোগ্য।
-
টাই-আহোম জনগোষ্ঠী
টাই-আহোম জনগোষ্ঠী হৈছে অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশত বসবাস কৰা উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ টাই জাতিগত গোট। ঐতিহাসিকভাৱে তেওঁলোকৰ আগমন, ৰাজ্য-গঠন, লিপি-ভাষা আৰু পূৰ্বপুৰুষ-পূজাভিত্তিক ধৰ্মীয়-সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা অসম ইতিহাসৰ এটা মুখ্য অধ্যায়।
-
আহোম ৰাজবংশ
আহোম ৰাজবংশ (১২২৮–১৮২৬) চাওলুং চুকাফাই পাটকাই পাৰ হৈ অসমত প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক টাই-শান উৎসৰ ৰাজবংশ, যিয়ে প্ৰায় ছশ বছৰ ধৰি আহোম সাম্ৰাজ্য শাসন কৰে। মানৰ আক্ৰমণৰ পটভূমিত ১৮২৬ চনৰ ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ পাছত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ অধীনত আহোম শাসনৰ সমাপ্তি ঘটে।
-
চৰাইদেউ জিলা
চৰাইদেউ জিলা অসমে ২০১৫ চনত গঠন কৰা এখন তুলনামূলক নতুন প্ৰশাসনিক জিলা, যাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰবিন্দু প্ৰাচীন আহোম ৰাজধানী চৰাইদেউ। আহোম যুগৰ স্মৃতিচিহ্ন, বিশেষকৈ মৈদাম-সংস্কৃতি আৰু ৰাজপথসমূহৰ বাবে জিলাখন অসমৰ ইতিহাস-ঐতিহ্য অধ্যয়নত গুৰুত্বপূৰ্ণ।
-
লাচিত বৰফুকন
লাচিত বৰফুকন আহোম ৰাজ্যৰ নৱমজন বৰফুকন আৰু ১৬৭১ চনৰ শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত আহোম সেনাৰ নেতৃত্ব দিয়া প্ৰধান সেনাপতি। মোগল সাম্ৰাজ্যৰ বৃহৎ সৈন্যবাহিনী পৰাজিত কৰি অসমৰ ৰাজনৈতিক স্বাধীনতা ৰক্ষাত তেখেতে স্থায়ী স্থান লাভ কৰিছে।
-
টাই জাতি
টাই জাতি (ফান-টাই) বুলিলে সেইসকল জনগোষ্ঠীৰ সমষ্টিক বুজায় যিসকলে বৰ্তমান বা অতীতত টাই ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছে। দক্ষিণ চীনৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ বিস্তৃত এই জনগোষ্ঠীসমূহ ভাষা-সংস্কৃতিত বহু সাদৃশ্য ৰাখি অতীতোহে ব্যাপক প্ৰব্ৰজন আৰু ৰাজ্য-গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে জড়িত।
-
মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ
মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ (১৭৬৯–১৮০৫) আছিল মায়ামৰা সত্ৰ-কেন্দ্ৰিক ভক্তসমাজ—বিশেষকৈ মৰাণ—আৰু আহোম ৰাজ্যৰ ৰজাঘৰীয়াৰ মাজত দীঘলীয়া আৰু ৰক্তক্ষয়ী সংঘাত। এই বিদ্ৰোহে আহোম শাসনৰ ভিত্তি দুৰ্বল কৰি ৰাজধানী দুবাৰ অধিকাৰহীন কৰা, ব্যাপক জনক্ষয়-অৰ্থনৈতিক ভাঙন ঘটোৱা আৰু পাছৰ বহিৰাক্ৰমণ-ঔপনিবেশিক অগ্ৰসৰতাৰ পথ…
-
শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ
শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ আহোম ৰাজ্য আৰু মোগল সাম্ৰাজ্যৰ মাজত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীত সংঘটিত এক নিৰ্ণায়ক নৌ-যুদ্ধ। লাচিত বৰফুকনৰ নেতৃত্বত আহোম বাহিনীয়ে কৌশল, ভূ-প্ৰকৃতিৰ সদ্ব্যৱহাৰ আৰু নৌ-প্ৰাধান্যৰ জৰিয়তে মোগলৰ অসম অধিকাৰ সম্প্ৰসাৰণৰ অন্তিম বৃহৎ প্ৰচেষ্টাক বাধা দিয়ে।
-
ৰংঘৰ
ৰংঘৰ আহোম যুগত নিৰ্মিত আৰু এছিয়াৰ সবাতোকৈ পুৰণি মুকলি প্ৰেক্ষাগৃহ বুলি খ্যাত এক ঐতিহাসিক স্থাপত্য-কীৰ্তি। শিৱসাগৰৰ কাষৰ ৰূপহী পথাৰত ৰাজকীয় ক্ৰীড়া, উৎসৱ আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান উপভোগৰ বাবে ই নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।
-
মৈদাম
মৈদাম (ফ্ৰাং-মৈ-দাম) আহোম জনগোষ্ঠীৰ মৃতদেহ সংস্কাৰ প্ৰথা আৰু সমাধি-ধৰণ, যাক “Assamৰ পিৰামিড” বুলিও জনা যায়। অসমত বিভিন্ন ঠাইত মৈদাম দেখা যায়; বিশেষকৈ চৰাইদেউত ইয়াৰ ঘনত্ব আটাইতকৈ বেছি, আৰু ২০২৪ চনৰ জুলাইত চৰাইদেউৰ মৈদামসমূহ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে স্বীকৃত হয়।
-
কাৰেংঘৰ
কাৰেংঘৰ আহোম চাওফাসকলৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত পিৰামিড আকৃতিৰ ৰাজমহল, যি অসমৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ গড়গাঁওত অৱস্থিত। ১৫৪০ চনত নিৰ্মাণ আৰম্ভ হোৱা এই ৰাজকাৰেং পৰৱৰ্তী সময়ত ইটাৰে পকী কৰণ, ক্ষয়ক্ষতি আৰু পুনৰ নিৰ্মাণৰ মাজেৰে ঐতিহাসিক ৰূপ লাভ কৰে।
-
তলাতল ঘৰ
তলাতল ঘৰ অসমৰ শিৱসাগৰ জিলাৰ ৰংপুৰত অৱস্থিত এক আহোম ৰাজমহল। ই আহোম স্থাপত্যকলাৰ উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন হিচাপে পৰিগণিত, আৰু ইয়াৰ বহু-মহলীয়া—মাটিৰ ওপৰত আৰু মাটিৰ তলত—গঠন বৈশিষ্ট্যপূর্ণ।
-
মূলা গাভৰু
মূলা গাভৰু (নাঙ ম’-লা/নাঙ মূলা কুঁৱৰী গাভৰু) আহোম ৰাজপৰিয়ালৰ কন্যা, যুঁজাৰু মহিলা আৰু আহোম সৈন্যবাহিনীৰ সেনা-মুখ্য (নাঙ হান) হিচাপে পৰিচিত। স্বৰ্গদেউ চুহুংমুং (স্বৰ্গনাৰায়ণ)-ৰ সময়ত মুছলমান আক্ৰমণকাৰী সেনাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰি ১৫৩২ চনত তুৰ্বক খানৰ সৈতে সংঘটিত যুঁজত তেওঁৰ মৃত্যু ঘটে।
-
চাওফা
চাওফা (𑜋𑜰𑜫;𑜇า.Tsāo phâa; চীনা:召法;ছান:ၸဝ်ႈၾႃႉ,অৰ্থ: স্বৰ্গদেউ, স্বৰ্গৰ ৰজা) হ'ল আহোম ৰাজ্য, শান ৰাজ্য, দাঈ ৰাজ্য, থাই ৰাজ্য আৰু খামটিসকলৰ টাইবংশানুক্ৰমিক টাইশাসকসকলক সূচাই ব্যৱহাৰ কৰা ৰাজকীয় উপাধি। কেৱল টাই বংশৰ মানুহেহে এই উপাধি লাভ কৰে। অসমীয়া ভাষাত ইয়াক স্বৰ্গদেউ বুলিও কোৱা হয়।
-
সোণাৰি
সোণাৰি (Sonari) অসমৰ চৰাইদেউ জিলাৰ অন্তৰ্গত, চাহ বাগানেৰে পৰিৱেষ্টিত এখন সৰু নগৰ আৰু চৰাইদেউ মহকুমাৰ সদৰ। ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা ১৩ টা।
-
পাইক প্ৰথা
পাইক প্ৰথা (Paik System) আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কালত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত অসমলৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত মোমাই তামূলী বৰবৰুৱাই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে।
-
ফুৰালুং ধৰ্ম
আম-ছু-ছিন ফ্ৰালুং বা চমুকৈ ফ্ৰালুং ধৰ্ম (𑜒𑜪 𑜏𑜥 𑜏𑜢𑜃𑜫 𑜇𑜥 𑜍𑜡 𑜎𑜤𑜂𑜫; অৰ্থ: মহান ড্ৰেগনৰ ধৰ্ম) আহোম সকলৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্ম যি প্ৰাচীন পূব এছীয় ধৰ্মৰ এটা ঠাল। আহোম সকলে ১২২৮ ত চাওলুং চুকাফাৰ লগত অসমলৈ আহোঁতে লগত তিনি শ্ৰেণীৰ পণ্ডিত,বহুতো ধৰ্মপুথি আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰা লৈ আহিছিল।
-
লালুকসোলা বৰফুকন
লালুকসোলা বৰফুকন (পদবীত থকা সময়ঃ ১৬৭২–৮০ চন) আহোম সাম্ৰাজ্যৰ এজন বৰফুকন আছিল। তেওঁ নিজে ৰজা হোৱাৰ আকাংক্ষাত শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত অসমে জয় কৰা গুৱাহাটী পৰিত্যাগ কৰিছিল। ১৬৭২ চনত কনিষ্ঠ ভ্ৰাতৃ লাচিত বৰফুকনৰ দেহাৱসানৰ পিছত স্বৰ্গদেৱ চুন্যৎফা ওৰফে উদয়াদিত্য সিংহই লালুকসোলাক বৰফুকন হিচাপে নিযুক্তি দিছিল।
-
মানৰ অসম আক্ৰমণ
মানৰ অসম আক্ৰমণ (ইংৰাজী ভাষা:Burmese Invasions of Assam) বুলিলে ১৮১৭ চনৰ পৰা ১৮২৬ চনৰ ভিতৰত ব্ৰহ্মদেশৰ (এতিয়াৰ ম্যানমাৰ) সৈন্যই অসমত তিনিবাৰ কৰা আক্ৰমণক বুজায়। ইয়াৰ ফলত ১৮২১ চনৰ পৰা ১৮২৫ চনলৈ আহোম ৰাজ্য বৰ্মদেশৰ তলতীয়া আছিল।
-
হাবুং
হাবুং ( 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜑𑜡;𑜈𑜤𑜂𑜫,Habung) পৌৰাণিক কামৰূপৰ আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ এটা বৃহৎ অঞ্চল আৰু পাছলৈ আহোম ৰাজ্যৰ এক মু'ঙ (প্ৰদেশ) আছিল৷ হাবুং প্ৰদেশ বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ ঢকুৱাখনাত অৱস্থিত আছিল য'ত চুতীয়া ৰজা সকলে হাবুঙীয়া ব্ৰাহ্মণ সকলক ভূমি দান কৰিছিল।
-
ধোদৰ আলি
ধোদৰ আলি (Sluggards' Road) পথটো গোলাঘাট জিলাৰ খুমটাই কমাৰগাঁৱৰ পৰা দক্ষিণ-পূৱলৈ গৈ গোলাঘাট নগৰৰ মাজেদি কমাৰ-বন্ধা হৈ তিতাবৰ, মৰিয়নি মাজেৰে নামৰূপৰ ওচৰৰ জয়পুৰত সংযুক্ত হৈছে। এই আলিটোৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ২১২ কিঃমিঃ।
-
বৰফুকন
ফু-কন -লৌঙ বা বৰফুকন (Borphukan, আহোম ভাষা:𑜇𑜥 𑜀𑜨𑜃𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫) আহোম ৰাজ্যৰ পাঁচজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী সকলৰ মাজৰ এজন। এই পদটো আহোম চাওফা চুচেংফাই সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও কলিয়াবৰৰ পশ্চিম অঞ্চল বৰফুকন-এ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল। বৰফুকনৰ মুখ্য কাৰ্য্যালয় কলিয়াবৰত আছিল।
-
মোমাই তামুলী
মোমাই তামুলী বৰবৰুৱা বুৰঞ্জী মতে ফু-কে-লুঙ লান-ফিমা (Momai Tamuli Borbarua) আহোম ৰাজ্যৰ (মু'ঙ দুন চুণ খাম; 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜓𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫 𑜁𑜪) প্ৰথমজন বৰবৰুৱা (ফুকেলু'ঙ; 𑜇𑜥 𑜀𑜦𑜧 𑜎𑜥𑜂𑜫) আছিল।
-
আহোম সৈন্যবাহিনী
আহোম সৈন্যবাহিনী (চীনা ভাষা:傣 阿洪 军队,থাই ভাষা:กองทัพบก ไทอาหม, ইংৰাজী ভাষা:Tai Ahom Army) হল নৌসেনা আৰু স্থল সেনাৰে আহোম ৰাজ্যৰ পাইক প্ৰথাৰ দ্বাৰা সজ্জিত সৈন্যবাহিনী।
-
দন্দুৱা দ্ৰোহ
দন্দুৱা দ্ৰোহ (Dundiya rebellion) ১৮শ শতিকাৰ শেষৰফালে আহোম ৰাজ্যৰ বৰফুকনে চোৱা-চিতা কৰা অঞ্চল কামৰূপত হোৱা এক বিদ্ৰোহ। স্বৰ্গদেউ কমলেশ্বৰ সিংহৰ দিনত হৰদত্ত আৰু বীৰদত্ত নামৰ দুজন ভাই-ককাইয়ে এই বিদ্ৰোহৰ গুৰি ধৰিছিল।
-
অসম দিৱস
অসম দিৱস বা চ্যু-কা-ফা দিৱস (Assam Day) হ'ল অসমৰ আহোম ৰাজবংশৰ প্ৰথম স্বৰ্গদেউ চাওলুং চুকাফাৰ স্মৃতিত প্ৰতিবছৰে অসমত পালন কৰা এটা দিৱস। ১২২৮ চনৰ এই দিনটোতে তেখেতৰ লগতে আহোমসকল সৌমাৰত উপস্থিত হৈ আহোম ৰাজ্য বা মু'ঙ দ'ন চ'ন খাম স্থাপন কৰিছিল।
-
কনচেং বৰপাত্ৰগোঁহাই
কনচেং বৰপাত্ৰগোঁহাই (Kan Chyeng Bar Patra Gohain) আছিল আহোম শাসনতন্ত্ৰৰ বৰপাত্ৰগোঁহাই পদবী লাভ কৰা প্ৰথমজন বিষয়া। স্বৰ্গদেৱ চুপিম্ফাৰ (১৪৯৩-১৪৯৭ খ্ৰী:) নক্টে খুনবাও (নগাৰজা) কাৰঙ্গপাৰৰে মিত্ৰতা আছিল।
-
আহোম-মোগলৰ সংঘৰ্ষ
আহোম-মোগলৰ সংঘৰ্ষ বুলিলে আহোম ৰাজ্যত প্ৰথমবাৰ ১৬১৫ চনত হোৱা মোগলৰ আক্ৰমণৰ পৰা ১৬৮২ চনৰ শেষ ৰণ অৰ্থাৎ ইটাখুলিৰ যুদ্ধলৈকে গোটেই সময়ছোৱাকে সামৰি লোৱা হয়। এই সময়ছোৱাত দুয়োপক্ষৰে সলনা-সলনিকৈ ক্ষমতা লাভৰ লগতে কোচ হাজোৰ পতন দেখা যায়।
-
ফুকন
ফুকন বা ফু-কন (আহোম ভাষা: 𑜇𑜥:𑜀𑜨𑜃𑜫:, Phu Kan) আছিল আহোম ৰাজ্যৰ আহোম সেনাবাহিনীৰ পাইক কৰ্মচাৰী। ফুকনৰ বংশধৰ সকলে ইয়াক এটা উপাধি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে, এয়া মূলতঃ আহোম জনগোষ্ঠী বা আহোম সৈন্যবাহিনীত কাম কৰা চুতীয়া, কলিতা, ব্ৰাহ্মণ আদি সম্প্ৰদায়ৰ বংশধৰ সকলে প্ৰয়োগ কৰে।