নৌৱত খানা

নৌৱত খানা বা নক্কাৰ খানা হৈছে পুৰণি দিল্লীৰ লালকিল্লাত বাহিৰৰ আৰু ভিতৰৰ চোতালৰ মাজৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত থকা ঢোলঘৰ। একাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে ১৮ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মোগল সম্ৰাট জাহান্দৰ শ্বাহ আৰু ফাৰুখছিয়াৰৰ হত্যাকাণ্ডৰ স্থান। ভিতৰৰ চৌহদলৈ যোৱাৰ আগতে ৰাজকুমাৰৰ বাহিৰে বাকী সকলোৱে ইয়াতে হাতীৰপৰা নামিবলগীয়া হোৱাৰ প্ৰথাৰপৰাই এই গেটখনে এই নাম লাভ কৰিছে। আজিও এই গেটখনত ভাৰতীয় যুদ্ধ স্মৃতি সংগ্ৰহালয় আছে, আনহাতে ইয়াৰ স্থাপত্যৰ চমৎকাৰ ৰঙা বেলেগ বেলেগ শিলৰ দেৱাল, ফুলৰ ভাস্কৰ্য আৰু ৰং কৰা অভ্যন্তৰীণ অংশই মোগল স্থাপত্যক প্ৰতিফলিত কৰি আহিছে।

ইতিহাস

কিছুমান ইতিহাসবিদৰ মতে ইয়াৰ পিছৰ মোগল সম্ৰাট জাহাণ্ডাৰ শ্বাহ (১৭১২–১৩) আৰু ফাৰৰুখচিয়াৰ (১৭১৩–১৯)ক ইয়াত হত্যা কৰা হৈছিল।^১২ দুৱাৰখনৰ জনপ্ৰিয় নাম হাথিয়ান পল বা "হাতীৰ গেট" এই পৰম্পৰাৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে যে ৰাজপৰিয়ালৰ ৰাজকুমাৰৰ বাহিৰে সকলোৱে এইখিনিতে নিজৰ হাতীৰপৰা নামিবলগীয়া হৈছিল, তাৰ পিছত ভিতৰৰ দুৰ্গ চৌহদত আৰু বাকীবোৰত প্ৰৱেশ কৰিবলগীয়া হৈছিল।^৩ ইংৰাজে প্ৰথমে এই দুৱাৰতেই দুৰ্গৰ সংগ্ৰহালয় স্থাপন কৰিছিল। পিছত ইয়াক মুমতাজ মহললৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ভাৰতীয় যুদ্ধ স্মৃতি সংগ্ৰহালয় বৰ্তমান প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় মহলাত অৱস্থিত।^৪

স্থাপত্য

ভূমি মহলাটো তিনিটা ডাঙৰ মহলাৰে গঠিত এটা আয়তাকাৰ গঠন। বেণ্ড গেলেৰী ১০০ x ৮০ ফুট।^৫ নিৰ্মাণ সামগ্ৰী ৰঙা ৰঙৰ শিল, পৃষ্ঠভাগ বগা চুনাম প্লাষ্টাৰেৰে আবৃত।

চহকীভাৱে খোদিত ফুলৰ ডিজাইন ইয়াৰ ৰঙা শিলৰ দেৱালবোৰ প্ৰথম দেখাত সোণেৰে ৰং কৰা যেন লাগে। ভিতৰৰ অংশটো ৰঙীন কৰা হৈছিল। এই চিত্ৰসমূহৰ কেইবাটাও স্তৰৰ প্ৰৱেশ কক্ষত পোৱা যায়।^৩

ছত্তা চ’কৰ গুম্ফাযুক্ত বাৰাণ্ডাৰ আকাৰ ৫৪০ x ৩৬০ ফুট, আৰু ইয়াৰ অন্ত বাহিৰৰ আদালতৰ মাজত।^৫ ১৮৫৭ চনৰ বিদ্ৰোহৰ পিছত কাষৰ বাৰাণ্ডা আৰু কেন্দ্ৰীয় টেংক ধ্বংস কৰা হয়। দৰবাৰৰ পূব দেৱালত নৌৱত খানা আছে, যিটো কাষৰ বাৰাণ্ডাবোৰৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। নৌৱত খানাৰ সংগীতজ্ঞসকলে সম্ৰাট আৰু অন্যান্য গণ্য-মান্য ব্যক্তিৰ আগমনৰ কথা ৰাজহুৱা দৰ্শকৰ দৰবাৰ (দিৱান-ই-আম)ত ঘোষণা কৰে। নিৰ্বাচিত সময়ত দিনটোত পাঁচবাৰকৈও সংগীত বজোৱা হৈছিল। বহুতো ভাৰতীয় ৰাজপ্ৰাসাদৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত এটা ঢোল ঘৰ থাকে।^৩