ইতিহাস
প্ৰাচীন সভ্যতাৰ পৰা আধুনিক কাললৈ — ৰাজ্য, যুদ্ধ, আন্দোলন আৰু ঘটনাপ্ৰবাহ · ৫৮৭ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
হৰি-হৰ যুদ্ধ
হৰি-হৰ যুদ্ধ অসমত প্ৰচলিত এটা কিংবদন্তি। ভগবান কৃষ্ণ আৰু শিৱৰ মাজত সংঘটিত হোৱা এখন যুদ্ধক লৈ ই প্ৰচলিত। অসমৰ তেজপুৰ নগৰৰ নামৰ উৎপত্তিৰ কাৰণ হিচাবে এই প্ৰবাদ বিখ্যাত। এসময়ত তেজপুৰত বাণ নামৰ এজন শিৱভক্ত অসুৰ ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। বাণ ৰজাৰ জীয়ৰী উষাৰ সৌন্দৰ্য্য আছিল জগত বিখ্যাত।
-
ৰঞ্জন ৰশ্মি
ৰঞ্জন ৰশ্মি ক্ষুদ্ৰ তৰঙ্গ বিশিষ্ট এক ধৰণৰ ত্বৰিক চৌম্বিক বিকিৰণ। ইয়াৰ আন এক নাম এক্স-ৰে (X-ray)। ৰঞ্জনৰশ্মিৰ তৰঙ্গ দৈৰ্ঘ্য (সাধাৰণতে ১০-০.০১ নেন'মিটাৰ) সাধাৰণ পোহৰতকৈ অনেক কম কাৰণে ইয়াক খালি চকুৰে দেখা নাযায়। ১৮৯৫ চনত উইলিয়াম ৰণ্টজেনে এই ৰশ্মিৰ আৱিষ্কাৰ কৰে।
-
নৱপ্ৰস্তৰ যুগ
নৱপ্ৰস্তৰ যুগ বা নব্য প্ৰস্তৰ যুগ (Neolithic) হৈছে প্ৰস্তৰ যুগৰ শেষৰছোৱা কাল। এই কালছোৱা আজিৰ পৰা প্ৰায় ১২,০০০ বছৰ পূৰ্বেই আৰম্ভ হৈছিল। নৱপ্ৰস্তৰ যুগতেই মানুহে সমীপৱৰ্তী প্ৰাচ্যত কৃষিকাৰ্য কৰিবলৈ শিকিছিল আৰু এয়া পিছলৈ ক্ৰমান্বয়ে সমগ্ৰ বিশ্বতে বিয়পি পৰিছিল।
-
প্ৰস্তৰ যুগ
প্ৰস্তৰ যুগ হৈছে প্ৰাক ঐতিহাসিক কালৰ তিনিটা প্ৰধান পুৰাতাত্ত্বিক ভাগৰ (প্ৰস্তৰ যুগ, ব্ৰঞ্জ যুগ আৰু লৌহ যুগ) প্ৰথমটো ভাগ য’ত ধাৰ থকা, জোঙা অথবা মিহি পৃষ্ঠৰ যাৱতীয় সামগ্ৰী সাজিবলৈ প্ৰস্তৰ অৰ্থাৎ শিলৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
-
প্ৰাচীন ইজিপ্ট
প্ৰাচীন ইজিপ্ট পৃথিৱীৰ ৬টা প্ৰাচীনতম তথা স্বাধীনভাৱে গঢ় লৈ উঠা সভ্যতাৰ অন্যতম। এই সভ্যতা আফ্ৰিকাৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত নীল নদীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠিছিল। ৩১৫০ খ্ৰী:পূ:তে প্ৰাচীন ইজিপ্টিয় সভ্যতাৰ উন্মেষ ঘটিছিল। প্ৰথমজন ফাৰাওৰ অধীনত উজনি আৰু নামনি ইজিপ্টক একগোট কৰা হৈছিল।
-
ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য
ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যত যুক্তৰাজ্য আৰু ইয়াৰ পূৰ্বৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহে শাসিত বা প্ৰশাসন কৰা ডমিনিয়ন, উপনিবেশ, প্ৰটেক্টৰেট, মেণ্ডেট আৰু অন্যান্য ভূখণ্ডসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।
-
বৰফুকন
ফু-কন -লৌঙ বা বৰফুকন (Borphukan, আহোম ভাষা:𑜇𑜥 𑜀𑜨𑜃𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫) আহোম ৰাজ্যৰ পাঁচজন পাত্ৰ মন্ত্ৰী সকলৰ মাজৰ এজন। এই পদটো আহোম চাওফা চুচেংফাই সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও কলিয়াবৰৰ পশ্চিম অঞ্চল বৰফুকন-এ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল। বৰফুকনৰ মুখ্য কাৰ্য্যালয় কলিয়াবৰত আছিল।
-
ভাৰতৰ বিভাজন
১৯৪৭ চনত ভাৰতৰ বিভাজনৰ জৰিয়তে ব্ৰিটিছ ভাৰতক দুখন স্বতন্ত্ৰ ডমিনিয়ন ৰাষ্ট্ৰ, ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া আৰু ডমিনিয়ন অৱ পাকিস্তানত বিভক্ত কৰা হয়। ভাৰতীয় সংঘ ভাৰতীয় গণৰাজ্য, আৰু পাকিস্তানৰ আধিপত্য হৈছে ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ পাকিস্তান আৰু পিপলছ ৰিপাব্লিক অৱ বাংলাদেশ।
-
মধ্বাচাৰ্য
বাস্তৱ দ্বৈত: স্বাধীন আৰু পৰাধীন। কেৱল বিষ্ণুহে স্বাধীন। মধ্বাচাৰ্য (১১৯৯ - ১২৭৮ বা ১২৩৮ - ১৩১৭) বা পূৰ্ণ প্ৰজ্ঞ বা আনন্দ তীৰ্থ এগৰাকী ভাৰতীয় দাৰ্শনিক, ঈশ্বৰবিদ আৰু দ্বৈত বেদান্তৰ মুখ্য প্ৰৱক্তা। তেওঁৰ দৰ্শনক তত্ত্ববাদো বোলা হয়, যাৰ অৰ্থ "বাস্তৱ দৃষ্টিভংগীৰ পৰা কৰা তৰ্ক"।
-
আৱেগ
আৱেগ (Emotion) হৈছে বিভিন্ন ধৰণৰ চিন্তা, অনুভূতি, আচৰণৰ সঁহাৰি, আৰু কিছু পৰিমাণে আনন্দ বা অসন্তুষ্টিৰ সৈতে জড়িত, স্নায়ুশাৰীৰিক পৰিৱৰ্তনৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা এক প্ৰকাৰৰ মানসিক অৱস্থা বা স্থিতি। বৰ্তমান ইয়াৰ কোনো বৈজ্ঞানিক ঐকমত্য সংজ্ঞা নাই।
-
বংগ বিভাজন (১৯০৫)
প্ৰথমটো বংগ বিভাজন (Partition of Bengal, ১৯০৫; বংগ ভংগ) আছিল ব্ৰিটিছ শাসকৰ দ্বাৰা ঘোষিত হোৱা বংগ প্ৰদেশৰ এক পুনৰ্গঠন। এই পুনৰ্গঠনে পূৰ্বীয় সংখ্যাগৰিষ্ঠ মুছলমান বসতিপ্ৰধান অঞ্চলসমূহক পশ্চিমৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ হিন্দু বসতিপ্ৰধান অঞ্চলৰ পৰা পৃথক কৰিছিল।
-
বৰ্ণবৈষম্য নীতি
বৰ্ণবৈষম্য নীতি বা আপাৰ্টহাইট (আফ্ৰিকান্স ভাষাত: Apartheid) দক্ষিণ আফ্ৰিকা আৰু দক্ষিণ পশ্চিম আফ্ৰিকা (বৰ্তমানৰ নামিবিয়া)-ত ১৯৪৮ চনৰ পৰা ১৯৯০-ৰ দশকলৈ চলা জাতিগত বিভাজনৰ এক নীতি বা ব্যৱস্থা।
-
ষ্টিলৱেল পথ
ষ্টিলৱেল ৰোড নামৰ বুৰঞ্জীপ্ৰসিদ্ধ পথটো আগতে জনা গৈছিল লিডু ৰোড নামেৰে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আমেৰিকা আৰু তেওঁলোকৰ মিত্ৰ শক্তিবিলাকে চীনা সকলক সাহায্য সামগ্ৰী যোগান ধৰিবলৈ বাৰ্মা ৰোডৰ এক বিকল্প ৰাস্তা স্বৰূপে এই পথটিৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, কিয়নো বাৰ্মা ৰোড জাপানী সৈন্যই ১৯৪২ চনত দখল কৰি লৈছিল।
-
ঔপনিৱেশিক অসম
১৮২৬ চনৰ ২৪ ফেব্ৰুৱাৰীত ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ ফলত অসম ইংৰাজৰ হাতলৈ যায়। অসম অধিকাৰ কৰাৰ পাছত অসম উপত্যকা পোন প্ৰথমে বঙ্গৰ কমিচনাৰ ডেভিড স্কটৰ তলত ৰাখে। মানৰ হাতৰ পৰা অসম উদ্ধাৰ কৰি দেশত শান্তি স্থাপন কৰাৰ সময়ছোৱালৈকে সময়ছোৱালৈকে ডেভিড স্কটৰ হাততেই অসমৰ শাসনভাৰ আছিলে।
-
চিং ৰাজবংশ
চিং ৰাজবংশ (清朝, Qīng Cháo) আছিল চীনৰ ইতিহাসৰ অন্তিম ৰাজবংশ, যিয়ে ১৬৪৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ১৯১২ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে শাসন কৰিছিল। ই ম্যানচু জাতিৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল আৰু ইয়াক চীনৰ এখন বিস্তৃত আৰু বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ সাম্ৰাজ্য হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
-
চোল ৰাজবংশ
চোল ৰাজবংশ (Chola dynasty) দক্ষিণ ভাৰতৰ তামিলাকম তামিল সামুদ্ৰিক সাম্ৰাজ্য (thalassocratic) আৰু বিশ্ব ইতিহাসৰ অন্যতম দীৰ্ঘদিনীয়া বংশ আছিল। মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ অশোকৰ ৰাজত্বকালৰ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ শিলালিপিৰ পৰা চোলসকলৰ বিষয়ে সময়ৰ উল্লেখ থকা তথ্য পোৱা যায়।
-
ট্ৰজান যুদ্ধ
ট্ৰজান যুদ্ধ (ইংৰাজী: Trojan War) খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বাদশ বা ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ আশে-পাশে সংঘটিত হোৱা গ্ৰীক শ্ৰুতিকথাত বৰ্ণনা কৰা এক কিংবদন্তিমূলক সংঘাত। ট্ৰয়ৰ পেৰিছে স্পাৰ্টাৰ ৰজা স্বামী মেনেলাছৰ পৰা হেলেনক লৈ যোৱাৰ পিছত আকিয়ান (গ্ৰীক)সকলে ট্ৰয় চহৰৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ চলাইছিল।
-
তৰোৱাল
তৰোৱাল হৈছে দীঘল, সূচল ৰূপৰ অস্ত্ৰ যাৰ এফালে ধাৰযুক্ত চোকা অংশ থাকে আৰু হাতত ধৰি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কাঠৰ অংশ থাকে। এই অস্ত্ৰটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে ছিঙা, কটা, বা আঘাত কৰা। তৰোৱাল পুৰণি যুগৰ পৰা আধুনিক সময়লৈকে বিভিন্ন সংস্কৃতি আৰু যুদ্ধত গুৰুত্বপূৰ্ণ অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে।
-
নৱ-জাগৰণ
নৱ-জাগৰণ বা ৰেনেছাঁ (Renaissance, Renaissance) হৈছে ইউৰোপত ১৪শ শতিকাৰ অন্ত ভাগৰ পৰা ১৭শ শতিকালৈকে হোৱা এক সাংস্কৃতিক, বৌদ্ধিক আৰু কলামূলক আন্দোলন। এই আন্দোলনে শাস্ত্ৰীয় প্ৰাচীন গ্ৰীক আৰু ৰোমান সভ্যতাৰ জ্ঞানক পুনৰ্জীৱিত কৰে, আৰু নতুন দৃষ্টিভংগীৰে মানৱতা, বিজ্ঞান, কলা, সাহিত্য আৰু শিক্ষাৰ…
-
পলাশীৰ যুদ্ধ
পলাচী যুদ্ধ:- আছিল বংগৰ নৱাব আৰু তেওঁৰ ফ্ৰান্স মিত্ৰ সকলৰ বিৰুদ্ধে ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ এক সিদ্ধান্তকাৰী বিজয় যিয়ে বংগত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ শাসনৰ সূচনা কৰে আৰু পৰবৰ্তী কেইবা শতক জুৰি ভাৰতত কোম্পানীৰ শাসনৰ প্ৰসাৰ ঘটাই।
-
পল্লৱ ৰাজবংশ
পল্লৱ ৰাজবংশ (Pallava dynasty) দাক্ষিণাত্যৰ এক উল্লেখযোগ্য অংশৰ বা টোণ্ডাইমণ্ডলমৰ শাসক আছিল। ২৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ৮৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে এই ৰাজবংশৰ অস্তিত্ব আছিল। সাতবাহন ৰাজবংশৰ পতনৰ পিছত এই বংশটোৱে প্ৰাধান্য লাভ কৰে। ইয়াৰ পূৰ্বে পল্লৱসকল সাতবাহন ৰাজবংশৰ সামন্ত আছিল।
-
বংগ চুবাহ
বংগ চুবাঃ (সুবাহ বাংলা; ) বা মোগল বংগ (মোগল বাংলা) আছিল মোগল সাম্ৰাজ্যৰ সৰ্ববৃহৎ ভাগ (যি পাছলৈ এক স্বতন্ত্ৰ ৰাজ্য হ'লগৈ)। ১৬ৰ পৰা ১৮ শতিকালৈ ই পশ্চিম বংগ আৰু বাংলাদেশকে ধৰি বংগ অঞ্চলৰ অধিকাংশ সামৰিছিল, য'ত বৰ্তমানৰ বিহাৰ, ঝাৰখণ্ড আৰু উৰিষ্যাৰ অংশও আছিল। এই চুবাহৰ সৃষ্টি হৈছিল বংগ চুলতানীৰ পতনৰ পাছত।
-
শীতল যুদ্ধ
শীতল যুদ্ধ (Cold War; холо́дная война́, kholodnaya voĭna) হৈছে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পৰৱৰ্তী সময়ত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইয়াৰ মিত্ৰসমূহ আৰু ছ'ভিয়েট সংঘ আৰু ইয়াৰ মিত্ৰসমূহৰ মাজত থকা ৰাজনৈতিক আৰু সামৰিক উত্তেজনাপূৰ্ণ অৱস্থা।
-
কিৰাট
কিৰাট বা কিৰাত (किरात) পৰ্বতীয়া অঞ্চল বিশেষকৈ হিমালয় আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল অঞ্চলত বসবাস কৰা লোকসকলক বুজোৱা সাধাৰণ সংস্কৃত শব্দ। কিৰাটসকল মূলত চীনা-তিব্বতীয় গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
-
চিপকো আন্দোলন
চিপকো আন্দোলন ( चिपको आन्दोलन) ভাৰতৰ এক বন সংৰক্ষণ আন্দোলন। বাণিজ্যিকভাৱে কাঠ কটা আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ ক্ষেত্ৰত চৰকাৰৰ নীতিৰ বিৰোধিতা কৰি ১৯৭০ চনত প্ৰতিবাদকাৰীসকলে বাহু মেলি গছক সাৱটি ধৰিছিল যাতে গছ কাটিব নোৱাৰি। বৰ্তমানৰ সমাজবাদৰ উৰ্দ্ধত ইয়াক ক্ৰমান্বয়ে ইক’ফেমিনিষ্ট আন্দোলন হিচাপে গণ্য কৰা হৈছে।
-
ছাৰোগেছি
ছাৰোগেছি বা মাতৃ প্ৰতিনিধিত্ব (surrogacy) হৈছে এক আইনী চুক্তিৰ দ্বাৰা সমৰ্থিত ব্যৱস্থা যাৰ দ্বাৰা এগৰাকী মহিলাই (ছাৰোগেট মাতৃ) নিজৰ গৰ্ভত আন এটা দম্পতীৰ হৈ এটা সন্তান বহন আৰু প্ৰসৱ কৰিব পাৰে। দুই প্ৰকাৰৰ ছাৰোগেছি আছে: আংশিক (জেনেটিক), আৰু সম্পূৰ্ণ (গৰ্ভধাৰণ)।
-
নক্সাল- মাওবাদী আন্দোলন
নক্সাল আন্দোলন, এটি কমিউনিষ্ট আন্দোলনৰ নাম। বিংশ শতাব্দীৰ সপ্তম দশকত পশ্চিমবঙ্গৰ নক্সালবাৰীৰ পৰা আৰম্ভ হয় লাহে লাহে ভাৰতৰ ছত্তীছগঢ় (তদানীন্তন মধ্য প্ৰদেশ) আৰু অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ বিভিন্ন অঞ্চলত বিয়পি পৰে। ক্ৰমে এইটো এটি সন্ত্ৰাসবাদী আন্দোলনৰ ৰূপ লৈছিল।
-
প্ৰাচীন গ্ৰীচ
প্ৰাচীন গ্ৰীচ হৈছে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬ষ্ঠ-৭ম শতিকাৰ পৰা খ্ৰীষ্টিয় ৬০০ চনলৈকে গ্ৰীচত বিৰাজমান এক সভ্যতা। এই কালছোৱাৰ পিছতেই প্ৰাৰম্ভিক মধ্য যুগ আৰু বিজেণ্টাইন শাসনকালৰ সূচনা হয়। প্ৰাচীন গ্ৰীচ বুলিলে ধ্ৰুপদী গ্ৰীচকো (খ্ৰী:পূ: ৫ম ৰ পৰা ৪ৰ্থ শতিকা) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।
-
ব্ৰহ্মপাল
ব্ৰহ্মপাল (Brahma Pala) হৈছে কামৰূপ ৰাজ্যৰ পাল ৰাজবংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। শালস্তম্ভ বংশৰ শেষ ৰজা ত্যাগসিংহৰ কোনো সতি-সন্ততি নাছিল। সেয়ে শালস্তম্ভ বংশ লোপ পাইছিল। প্ৰজাবিলাকে পুৰণি নৰক বংশীয় কোঁৱৰ ব্ৰহ্মপালক ৰজা মনোনীত কৰিছিল। এওঁ ৯০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ৯২০ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ কামৰূপ ৰাজ্যত ৰাজত্ব কৰিছিল।
-
মিং ৰাজবংশ
মিং ৰাজবংশ (明朝, Míng Cháo) আছিল চীন দেশৰ এখন ঐতিহাসিক ৰাজবংশ, যি ১৩৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ১৬৪৪ খ্ৰীষ্টাব্দলৈকে শাসন চলাইছিল। ই ইয়ুৱান ৰাজবংশৰ মংগোল শাসন শেষ কৰি চীনৰ ওপৰত চীনীয় শাসনৰ পুনঃপ্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।