ধৰ্ম আৰু দৰ্শন
দেৱ-দেৱী, মন্দিৰ, সত্ৰ, পুৰাণ আৰু দাৰ্শনিক চিন্তা · ১,৯৫৭ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
আল-আনকাবুত
আল-আনকাবুত (العنكبوت, al-‘ankabūt)(অৰ্থ- মকৰা) হৈছে পবিত্ৰ কোৰআনৰ ২৯ তম ছূৰা (অধ্যয়) যাৰ ৬৯টা আয়াত (শ্লোক) আছে। বিশ্বাস কৰা বাহিনী (আছবাব আল-নুজুল)ৰ সময় আৰু প্ৰসংগভিত্তিক পটভূমিৰ সন্দৰ্ভত ই পূৰ্বৰ "মক্কান ছূৰা", যিয়ে মদিনাৰ বিপৰীতে মক্কাত হোৱা অৱতীহৰ ইংগিত দিয়ে।
-
আল-আম্বিয়া
আল-আম্বিয়াʼ, (الأنبياء, ’al-’anbiyā’; অৰ্থ: "নবীসকল") হৈছে কোৰআনৰ ২১তম ছূৰা ইয়াৰ ১১২টা আয়াত আছে। বিশ্বাস কৰা প্ৰকাশৰ সময় আৰু প্ৰাসংগিক পৃষ্ঠভূমিসম্পৰ্কে (আচবাব আল-নুজুল), ই হৈছে পূৰ্বৰ "মক্কান ছূৰা", যাৰ অৰ্থ হৈছে ইয়াক মদিনাত পিছলৈ প্ৰকাশ কৰাৰ সলনি মক্কাত প্ৰকাশ কৰা হৈছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
-
ইয়াছিন (ছূৰা)
ইয়া ছিন (বা য়াছীন; يٰسٓ, yāsīn; 'Yāʼ' আৰু 'Sīn' আখৰ) কোৰআনৰ ৩৬ নং অধ্যায় (ছূৰা)। ইয়াত ৮৩টা আয়াত (আয়াত) আছে। ইয়াক পূৰ্বৰ "মক্কান ছূৰা" বুলি গণ্য কৰা হয়। কিছুমান পণ্ডিতে ১২ নং আয়াত মদিনান যুগৰ বুলি কয়। ছূৰাখন জুজ ২২ত আৰম্ভ হোৱাৰ বিপৰীতে ইয়াৰ বেছিভাগেই জুজ ২৩ত হয়।
-
উগ্ৰশ্ৰৱ
উগ্ৰশ্ৰৱ সৌতি ( সংস্কৃত: उग्रश्रवस् सौति, লগতে উগ্ৰশ্ৰৱ, সৌতি, সূতা, শ্ৰী সূতা, সূতা গোস্বামী ) হিন্দু সাহিত্যৰ এটা চৰিত্ৰ, মহাভাৰত আৰু শিৱ পুৰাণ, ভাগৱত পুৰাণকে ধৰি কেইবাখনো পুৰাণৰ কথক হিচাপে প্ৰদৰ্শিত হৈছে, হৰিবংস, ব্ৰহ্মবৈৱৰ্ত পুৰাণ, আৰু পদ্ম পুৰাণ, ৰ আখ্যানসমূহ সাধাৰণতে নৈমিষাৰণ্যত ঋষিসকলে গোট…
-
উগ্ৰসেন
উগ্ৰসেন হিন্দু মহাকাব্য মহাভাৰতত উল্লেখ থকা এটা চৰিত্ৰ। যাদৱবংশ বংশৰ বৃষ্ণী জনগোষ্ঠীয়ে প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰাজ্য মথুৰাৰ ৰজা। তেওঁৰ পুত্ৰ কংস কৃষ্ণৰ মাতৃ দৈৱকীৰ ভায়েক আছিল। ৰজা উগ্ৰসেনক কংসই সিংহাসনৰ পৰা আঁতৰাই দৈৱকী আৰু তেওঁৰ স্বামী বাসুদেৱৰ সৈতে যাৱজ্জীৱন কাৰাদণ্ড বিহা হয়।
-
একনাথ
একনাথ (১৫৩৩–১৫৯৯), এজন ভাৰতীয় হিন্দু বৈষ্ণৱ সাধু, দাৰ্শনিক আৰু কবি। হিন্দু দেৱতা বিথোবাৰ ভক্ত আৰু ৱাৰকাৰী আন্দোলনৰ প্ৰধান ব্যক্তিত্ব। একনাথক প্ৰায়ে বিশিষ্ট মাৰাঠী সন্ত জ্ঞানেশ্বৰ আৰু নামদেৱৰ আধ্যাত্মিক উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে দেখা যায়।
-
এচিছ আৰু গালাটিয়া
এচিছ আৰু গালাটিয়া (/ˈeɪsɪs/, /ɡæləˈtiː.ə/ ইংৰাজী: Acis and Galatea) গ্ৰীক শ্ৰুতিকথাত বৰ্ণিত কিংবদন্তিমূলক চৰিত্ৰ৷ অভিদৰ মেটামৰ্ফ'ছেছত তেওঁলোকক একেলগে জড়িত কৰা হৈছে।
-
কনক দাস
কনক দাস (১৫০৯–১৬০৬) যাক দাসশ্ৰেষ্ঠ কনক দাস বুলিও জনা যায়, ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ কৰ্ণাটকৰ এজন হৰিদাস সাধু আৰু দ্বৈত বেদান্তৰ দাৰ্শনিক আছিল। মধ্বাচাৰ্যৰ দ্বৈত দৰ্শনৰ অনুগামী আৰু ব্যাস তীৰ্থৰ শিষ্য আছিল। তেওঁ কৰ্ণাটকী সংগীতৰ সুৰকাৰ, কবি, সংস্কাৰক আৰু সংগীতজ্ঞ আছিল।
-
কলি (অসুৰ)
কলি (দেৱনাগৰী: कलि) হৈছে হিন্দু ধৰ্মীয় পৌৰাণিক কাহিনীত বৰ্ণিত এজন অসুৰ। তেওঁ কলিযুগত ৰাজত্ব কৰে আৰু হিন্দু পালনকাৰী দেৱতা বিষ্ণুৰ দশম তথা অন্তিম অৱতাৰ কল্কিৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে কাম কৰে।
-
কাকভুশুন্দি
কাকভুশুন্দি হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণৰ এটা বিশিষ্ট চৰিত্ৰ। বাল্মীকি ঋষিৰ শিষ্য হোৱাৰ লগতে অতীত, বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যতৰ বিস্তৃত জ্ঞানৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত। তেওঁৰ নামৰ অনুবাদ হৈছে সংস্কৃতত "সোণৰ পাখি থকা কাউৰী।" তেওঁ হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীৰ এজন পূজনীয় ব্যক্তি আৰু আধ্যাত্মিকতা আৰু গুপ্ত বিষয়ৰ অপৰিসীম জ্ঞানৰ…
-
কাত্যায়নী
কাত্যায়নী (कात्यायनी) হৈছে হিন্দু ধৰ্মৰ দেৱী দুৰ্গাৰ এক অৱতাৰ। তেওঁ নৱৰাত্ৰিত পূজিত নৱদুৰ্গাৰ ষষ্ঠ ৰূপ। কাত্যায়নীক মহিষাসুৰৰ নিধনকাৰী দেৱী হিচাপেও জনা যায়। দেৱী কাত্যায়নীক চতুৰ্ভূজা, অষ্টভূজা অথবা দশভূজা ৰূপত চিত্ৰায়িত কৰা হয়।
-
কাম (ভাৰতীয় দৰ্শন)
কাম (সংস্কৃত: काम; IAST: kāma) হিন্দুধৰ্ম, বৌদ্ধধৰ্ম, জৈনধৰ্ম আৰু শিখধৰ্মত ইচ্ছা, কামনা, সুখ-ভোগ আৰু আনন্দ বুজোৱা এক বহুমাত্ৰিক ধাৰণা। আধুনিক প্ৰয়োগত ‘কাম’ শব্দ বহু ক্ষেত্ৰত যৌন-ইচ্ছা বা মানসিক আকুলতা বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হ’লেও, প্ৰাচীন ধাৰণাটো অধিক বিস্তৃত।
-
কুলদেৱতা
কুলদেৱী (সংস্কৃত: कुलदेवी) বা কুলদেৱতা (সংস্কৃত: कुलदेवता, আক্ষৰিক অৰ্থ: 'গোত্ৰৰ দেৱতা') যাক কুলদৈৱম (তামিল: குலதெய்வம்) বুলিও জনা যায়, হিন্দু আৰু জৈন ধৰ্ম অনুসৰি পূৰ্ৱপুৰুষৰ তত্ত্বাৱধায়ক দেৱতা।
-
কুষ্মাণ্ডা
কুষ্মাণ্ডা হৈছে হিন্দু ধৰ্মৰ এগৰাকী দেৱী। তেওঁৰ মিচিকিয়া হাঁহিৰপৰাই জগতৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কালীকুল প্ৰথাৰ অনুগামীসকলে তেওঁক দুৰ্গাৰ চতুৰ্থ ৰূপ হিচাপে গণ্য কৰে।
-
কৌমোদকী
কৌমোদকী (कौमोदकी) হিন্দুসকলৰ অন্যতম প্ৰধান দেৱতা বিষ্ণুৰ গদা। বিষ্ণুক প্ৰায়ে চাৰিখন হাতৰ এখনত কৌমোদকী ধাৰণ কৰি থকা অৱস্থাত চিত্ৰিত কৰা হয়। লগতে তেওঁৰ আনকেইখন হাতত চক্ৰ, শংখ আৰু পদ্ম ধাৰণ কৰে। বিষ্ণুৰ কিছুসংখ্যক অৱতাৰৰ চিত্ৰণতো গদা দেখা পোৱা যায়। 'কৌমোদক' নামটো প্ৰথমে মহাভাৰতত পোৱা যায়।
-
কৌশিকী
মা কৌশিকী (অম্বিকা বা চণ্ডিকা নামেৰেও প্ৰসিদ্ধ) এগৰাকী হিন্দু দেৱী। তেওঁ দেৱী পাৰ্বতীৰ কুমাৰী আৰু যোদ্ধা স্বৰূপ। দেৱী মাহাত্ম্যত কৰা বৰ্ণনা অনুসৰি তেওঁ ৰাক্ষস ভাতৃদ্বয় ক্ৰমে শুম্ভ আৰু নিশুম্ভক বধ কৰিবলৈ গৈছিল। তেওঁৰ বাবেই পাৰ্বতীৰ শৰীৰৰ পৰা মাতৃকা সকলৰ উৎপত্তি হোৱা বুলি কোৱা হয়।
-
খৰ
খৰ (खर) ভাৰতীয় মহাকাব্য ৰামায়ণত বৰ্ণিত এজন মানুহ খোৱা ৰাক্ষস আছিল। তেওঁ লংকাৰ অধিপতি ৰাৱণৰ সম্পৰ্কীয় ভাই আৰু কৈকেষীৰ ভগ্নী ৰাকৰ পুত্ৰ আছিল।
-
গজেন্দ্ৰ মোক্ষ
গজেন্দ্ৰ মোক্ষ (गजेन्द्रमोक्षः) অথবা গজেন্দ্ৰৰ মুক্তি হিন্দু ধৰ্মৰ পৱিত্ৰ ধৰ্মশাস্ত্ৰ ভাগৱত পুৰাণৰ অষ্টম স্কন্ধত বৰ্ণিত এক আখ্যান। ভগৱান বিষ্ণুৰ সৈতে জড়িত প্ৰখ্যাত আখ্যানসমূহৰ ভিতৰত গজেন্দ্ৰ মোক্ষও অন্যতম।
-
গুৰুদ্বাৰ
গুৰুদ্বাৰ (পঞ্জাবী: ਗੁਰਦੁਆਰਾ; অৰ্থ: গুৰুৰ দুৱাৰ) হ’ল শিখ ধৰ্মৰ এক একত্ৰীকৰণ আৰু উপাসনাস্থলী, কিন্তু ইয়াৰ সাধাৰণ অৰ্থ হৈছে "গুৰুৰ স্থান" বা "গুৰুৰ ঘৰ"। শিখসকলে গুৰুদ্বাৰক গুৰুদ্বাৰ চাহিব বুলিও অভিহিত কৰে। গুৰুদ্বাৰত সকলো বিশ্বাস আৰু ধৰ্মৰ লোকক আদৰণি জনোৱা হয়।
-
গ্বাফিৰ (ছূৰা)
গ্বাফিৰ ( غافر, ghāfir; অৰ্থ: "সৰ্বক্ষমাশীল", ঈশ্বৰক উল্লেখ কৰা), আল-মুমিন বুলিও কোৱা হয়। (المؤمن, ’al-mu’min; অৰ্থ: বিশ্বাসী), পৱিত্ৰ আল-কোৰআনৰ ৪০তম ছূৰা (অধ্যয়), যাৰ ৮৫টা আয়াত (পদ) আছে।
-
চন্দ্ৰগুট্টি ৰেণুকাম্ব মন্দিৰ
চন্দ্ৰগুট্টি ৰেণুকাম্ব মন্দিৰ হৈছে দেৱী ৰেণুকাক উৎসৰ্গিত হিন্দু মন্দিৰ৷ এইটো এটা প্ৰাচীন গুহা মন্দিৰ। ভাৰতৰ কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ উত্তৰ কানাড়া জিলাৰ সোৰাবা চহৰৰ পৰা ১৯ কিলোমিটাৰ আৰু ছিৰচি আৰু সিদ্দাপুৰা চহৰৰ পৰা ১৯ কিলোমিটাৰ (১২ মাইল) দূৰত্বত শিৱমোগ্গা জিলাত এই মন্দিৰটো অৱস্থিত।
-
চন্দ্ৰঘণ্টা
চন্দ্ৰঘণ্টা (चंद्रघंटा) হৈছে দেৱী পাৰ্বতীৰ (দুৰ্গা) তৃতীয় ৰূপ। চন্দ্ৰঘণ্টাৰ অৰ্থ হৈছে "যাৰ অৰ্ধ চন্দ্ৰ আকৃতিৰ ঘণ্টা আছে।" দেৱীৰ তৃতীয় নয়ন সদায় মুক্ত অৱস্থাত থাকে আৰু তেওঁ সদায় ৰাক্ষসৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধৰ বাবে সাজু থাকে। তেওঁক চন্দ্ৰখণ্ড, চণ্ডিকা বা ৰণচণ্ডী বুলিও জনা যায়।
-
চাইৰীনী (শ্ৰুতিকথা)
চাইৰীনী (/saɪˈriːni/, sy-REE-nee) বা /kaɪˈriːni/, ky-REE-nee; ইংৰাজী: Cyrene) শব্দটো উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ পূৱ লিবিয়াৰ গ্ৰীক উপনিবেশ চাইৰিনৰ ব্যুৎপত্তি বুলি গণ্য কৰা হয়।
-
চাৰি কুমাৰ
হিন্দুসকলৰ পৌৰাণিক একাধিক গ্ৰন্থ অনুযায়ী চাৰি কুমাৰ হ’ল চাৰিজন ঋষি, যিয়ে শিশুৰ ছদ্মবেশেৰে গোটেইবিশ্ব ভ্ৰমণ কৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ নামবোৰ হ’ল যথাক্ৰমে- সনক, সনাতন, সনন্দ আৰু সনৎকুমাৰ। তেওঁলোকক সৃষ্টিকৰ্তা ব্ৰহ্মাৰ চাৰি মানসপুত্ৰ বুলি অভিহিত কৰা হয়।
-
চিৰঞ্জীৱী
চিৰঞ্জীৱী ( 'দীৰ্ঘজীৱী, অমৰ') হিন্দু ধৰ্মশাস্ত্ৰত উল্লেখ থকা আৰু বৰ্তমানৰ যুগ কলিযুগৰ শেষলৈকে পৃথিৱীত জীয়াই থাকিব বুলি বৰদান পোৱা এক অমৰ পুৰুষৰ এটা গোট।
-
ছিন্নমস্তা
ছিন্নমস্তা (छिन्नमस्ता,; "তেওঁ, যাৰ মুৰ কাটি পেলোৱা হৈছে"), বা চিন্নমস্তা, ছিন্নমস্তিকা আৰু প্ৰচণ্ড চণ্ডিকা আৰু যোগিনী মা, এগৰাকী হিন্দু দেৱী। তেওঁ মহাবিদ্যাৰ অন্যতম, তন্ত্ৰৰ গুহ্য পৰম্পৰাৰ দহগৰাকী দেৱী, আৰু হিন্দু মাতৃ দেৱীৰ এক হিংস্ৰ স্বৰূপ।
-
জপ
জপ (जप) হৈছে ধ্যানৰত অৱস্থাত কৰা মন্ত্ৰ বা ঐশ্বৰিক নামৰ পুনৰাবৃত্তি। হিন্দু ধৰ্মৰ উপৰিও জৈন ধৰ্ম, শিখ ধৰ্ম, আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মত জপক এক প্ৰথা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ধ্যানৰ ভঙ্গীত বহি থাকোঁতে, আন কাম-কাজ কৰোঁতে, বা বহুলোকৰ সমাৱেশত আনুষ্ঠানিক উপাসনাৰ অংশ হিচাপে জপ সম্পন্ন কৰিব পাৰি।
-
জৈন দৰ্শন
ভাৰতীয় দৰ্শনৰ ইতিহাসত জৈন দৰ্শন (ইংৰাজী- Jainism) এক অতি প্ৰাচীন আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰা। শ্ৰমণ পৰম্পৰাৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা এই দৰ্শন বেদৰ প্ৰামাণ্যক অস্বীকাৰ কৰা নাস্তিক বা অৱৈদিক দৰ্শনসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।
-
টাৱাং মঠ
টাৱাং মঠ টাৱাং মঠ হৈছে ভাৰতৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ টাৱাঙত অৱস্থিত এটা বৌদ্ধ মঠ। টাৱাং মঠ দেশৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মঠ। এই মঠটো টাৱাং চু উপত্যকা,চীনা আৰু ভূটানৰ সীমান্তৰ ওচৰত অৱস্থিত।
-
তাৰা (ৰামায়ণৰ চৰিত্ৰ)
তাৰা (तारा) (আক্ষৰিক অৰ্থত তৰা) হৈছে ৰামায়ণত বৰ্ণিত কিষ্কিন্ধাৰ ৰাণী আৰু বানৰৰাজ বালিৰ সহধৰ্মিণী। বালিৰ মৃত্যুৰ পিছত তাৰা সুগ্ৰীৱৰ সৈতে বিবাহত বহে। ৰামায়ণত তেওঁক কপিকুলৰ কবিৰাজ সুসেনৰ জীয়ৰী বুলি কোৱা হৈছে। কিন্তু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী সূত্ৰসমূহৰ মতে তাৰা আছিল সমুদ্ৰ মন্থনৰ ফলত নিৰ্গত হোৱা এগৰাকী অপ্সৰা।
