কুলদেৱতা

কুলদেৱী (সংস্কৃত ভাষা: कुलदेवी) বা কুলদেৱতা (সংস্কৃত: कुलदेवता, আক্ষৰিক অৰ্থ: 'গোত্ৰৰ দেৱতা')^১ যাক কুলদৈৱম (তামিল: குலதெய்வம்) বুলিও জনা যায়,^২ হিন্দু আৰু জৈন ধৰ্ম অনুসৰি পূৰ্ৱপুৰুষৰ তত্ত্বাৱধায়ক দেৱতা।^৩

কুলদেৱীয়ে প্ৰায়ে মানুহৰ ভক্তি লাভ কৰে আৰু দুৰ্ভাগ্যৰ পৰা নিজৰ বংশ (কুল), গোত্ৰ, পৰিয়াল, সন্তানক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। কুলদেৱতা ইষ্ট-দেৱতা (ব্যক্তিগত তত্ত্বাৱধায়ক) আৰু গ্ৰামদেৱতাৰ (গাঁৱৰ দেৱতা) সৈতে একে নহয়।^৪

পুৰুষ কুলদেৱতাক কেতিয়াবা কুলদেৱ বুলিও কোৱা হয়, আনহাতে সমকক্ষ নাৰী দেৱীক কুলদেৱী বুলি কোৱা হয়।^৫

ব্যুৎপত্তি

কুলদেৱতা শব্দটো দুটা শব্দৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে: কুল, অৰ্থাৎ বংশ আৰু দেৱতা, অৰ্থাৎ দেৱতা, যিয়ে বিশেষ কোনো গোত্ৰই পূজা কৰা পূৰ্বপুৰুষৰ দেৱতাক বুজায়।^৬

পূজা

শৈৱ পৰম্পৰাৰ কুলদৈৱসকলক প্ৰায়ে শিৱ আৰু পাৰ্বতীৰ অৱতাৰ বুলি গণ্য কৰা হয়, আনহাতে বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ কুলদৈৱসকলক প্ৰায়ে বিষ্ণু আৰু লক্ষ্মীৰ অৱতাৰ বুলি গণ্য কৰা হয়।^৭

উপমহাদেশৰ বহু অঞ্চলৰ লোকসকলে পবিত্ৰ পুৰুষক (বাবা) পূজা কৰাৰ বাবে বহু সম্প্ৰদায়ে কোনো দেৱতাৰ ঠাইত এনে পুৰুষক নিজৰ কুলাদেৱতা বুলি গণ্য কৰে।^৮

পশ্চিম ভাৰতত কিছুমান সম্প্ৰদায়ে তেওঁলোকৰ বংশৰ অন্তৰ্গত স্থানীয় ৰজাসকলক তেওঁলোকৰ কুলদেৱতা বুলি গণ্য কৰে।^৯