একনাথ

একনাথ (১৫৩৩–১৫৯৯),^১ এজন ভাৰতীয় হিন্দু বৈষ্ণৱ সাধু, দাৰ্শনিক আৰু কবি। হিন্দু দেৱতা বিথোবাৰ ভক্ত আৰু ৱাৰকাৰী আন্দোলনৰ প্ৰধান ব্যক্তিত্ব। একনাথক প্ৰায়ে বিশিষ্ট মাৰাঠী সন্ত জ্ঞানেশ্বৰ আৰু নামদেৱৰ আধ্যাত্মিক উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে দেখা যায়।

জীৱনী

তেওঁৰ জীৱনৰ বিষয়ে সঠিককৈ জানিব পৰা হোৱা নাই। সাধাৰণতে ষোড়শ শতিকাৰ শেষৰ তিনি চতুৰ্থাংশত একনাথ জীয়াই আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। বৰ্তমান মহাৰাষ্ট্ৰৰ পাইথানত অশ্বলায়ন সূত্ৰৰ অনুগামী বিশ্বমিত্ৰ গোত্ৰৰ দেশস্থ ঋগ্বেদি ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালৰ সূৰ্যনাৰায়ণ আৰু ৰুক্মিণী বাইৰ ঘৰত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। দেউতাক সম্ভৱতঃ কুলকাৰ্ণি উপাধিৰ অধিকাৰী আছিল আৰু আৰ্থিক হিচাপ-নিকাচ ৰাখিছিল। তেওঁলোকৰ বংশ দেৱতা একবীৰা দেৱী (বা ৰেনুকা)।^১

একনাথ সৰুতে মাক দেউতাকৰ মৃত্যু হয়। তাৰ পিছত তেওঁক ককাদেউতাক চক্ৰপাণিয়ে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। তেওঁৰ প্ৰপৌত্ৰ ভানুদাস আছিল ৱাৰকাৰী পন্থাৰ আন এজন পূজনীয় সাধু।^২৩ একনাথ হিন্দু দেৱতা দত্তাত্ৰেয়ৰ ভক্ত জনাৰ্দন স্বামীৰ^৪ শিষ্য আছিল। একনাথৰ সমাধি থান গোদাবৰী নদীৰ সমীপৰ পাইথানত অৱস্থিত। একনাথৰ স্মৃতিত প্ৰতি বছৰে মাৰ্চ মাহৰ আশে-পাশে পাইথানত উৎসৱ উদযাপন কৰা হয়।^৫

সাহিত্যিক অৱদান

একনাথ আছিল এজন সৃষ্টিশীল ব্যক্তি, যিয়ে নিজৰ সাহিত্যিক দক্ষতা ব্যৱহাৰ কৰি স্থানীয় মাৰাঠী ভাষাত ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল, স্থানীয় ভক্তিমূলক ধৰ্মীয় প্ৰথাক প্ৰসাৰিত কৰিছিল আৰু দমনমূলক জাতি-ব্যৱস্থাৰ বিৰোধীতা কৰিছিল।

একনাথৰ লেখাত হিন্দু ধৰ্মীয় গ্ৰন্থ ভাগৱত পুৰাণৰ এটা ভিন্নতা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, যাক একনাথী ভাগৱত বুলি জনা যায়।^৬ তেওঁ ভাৱাৰ্থ ৰামায়ণ নামেৰে জনাজাত হিন্দু মহাকাব্য ৰামায়ণৰ এটা সংস্কৰণো লিখিছিল। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ৭৬৪ ওৱে ৰে গঠিত আৰু একে নামৰ সংস্কৃত গীতৰ আধাৰত ৰচনা কৰা সাহিত্যিক ৰচনা ৰুক্মিণী স্বয়ম্ৱৰ হস্তমলক ৰচনা কৰে। তেওঁ মাৰাঠী সাহিত্যৰ গুৰুত্ব আধ্যাত্মিক ৰচনাৰ পৰা আখ্যানমূলক ৰচনালৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ চেষ্টাও কৰি ভৰুদ নামৰ মাৰাঠী ধৰ্মীয় গীতৰ এক নতুন ৰূপ প্ৰৱৰ্তন কৰিছে।

মাৰাঠী ভাষাৰ গুৰুত্বৰ কথা দৃঢ়তাৰে তেওঁ কৈছিল:^৭

যদি সংস্কৃত ভগৱানে সৃষ্টি কৰিছিল, তেন্তে প্ৰাকৃত চোৰ আৰু চোৰৰ পৰা জন্ম হৈছিল নেকি? এই ভুলবোৰ অসাৰ হওক। ঈশ্বৰ কোনো ভাষাৰ পক্ষপাতিত্বশীল নহয়। তেওঁৰ বাবে প্ৰাকৃত আৰু সংস্কৃত একে। মোৰ ভাষা মাৰাঠী উচ্চতম আৱেগ প্ৰকাশৰ যোগ্য আৰু চহকী, ঐশ্বৰিক জ্ঞানৰ ফলেৰে ভৰপূৰ।

তেওঁৰ আন আন সাহিত্যিক গ্ৰন্থসমূহ হ’ল শুকাষ্টক (৪৪৭ ওৱে), সুখা (৫১০ ওৱে), আনন্দ-লহৰি (১৫৪ ওৱে), চিৰঞ্জীৱা-পদ (৪২ ওৱে), গীতা-সাৰ আৰু প্ৰহ্লাদ-বিজয়। তেওঁ ভৰুদ নামৰ এক নতুন ধৰণৰ ভক্তিমূলক সুৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু ইয়াৰে প্ৰায় ৩০০ টা ৰচনা কৰে।^৬