জুবিন গাৰ্গ

জুবিন গাৰ্গ (জন্মনাম: জুবিন বৰঠাকুৰ; ১৮ নৱেম্বৰ ১৯৭২ – ১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫) অসমৰ এগৰাকী জনপ্ৰিয় কণ্ঠশিল্পী; একে সময়তে তেওঁ সংগীত পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, অভিনেতা, চলচ্চিত্ৰ-প্ৰযোজক, পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, কবি আৰু সমাজকৰ্মী ৰূপেও পৰিচিত আছিল। ১৯৯০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিৰ পৰা ২০২৫ চনলৈ সক্ৰিয় থকা তেওঁৰ কৰ্মজীৱনে আধুনিক অসমীয়া গীতৰ ধাৰাক নতুন শ্ৰোতা-বৃত্ত আৰু নতুন শব্দ-ভংগী দিছিল। বহুকেইটা ভাষাত কণ্ঠদান কৰাৰ সামৰ্থ্য, আৰু লোকধাৰা-ৰক-চলচ্চিত্ৰ সংগীতৰ মাজত অবাধে বিচৰণ কৰাৰ ক্ষমতাই তেওঁক বহুমাত্ৰিক শিল্পীৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

জন্ম, পৰিয়াল আৰু নাম

জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হৈছিল তুৰা, মেঘালয়, মেঘালয়ত ১৮ নৱেম্বৰ ১৯৭২ তাৰিখে। তেওঁৰ পিতৃ মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) লেখালেখিত আগ্ৰহী ব্যক্তি আছিল আৰু মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে ইলি অধ্যাপক) নৃত্য, অভিনয় আৰু গীতত দক্ষ হ’লেও পেছাদাৰী শিল্পী হিচাপে পথ বাচনি কৰা নাছিল। মাতৃয়ে ঘৰৰ পৰিৱেশতেই সন্তানক কলা-চৰ্চাৰ প্ৰাথমিক শিক্ষা দিবলৈ মনোনিবেশ কৰিছিল; জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু হিচাপে মাতৃকেই স্বীকাৰ কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত মাতৃৰ মৃত্যু হয়।

তেওঁৰ দুগৰাকী ভগ্নী আছিল— জংকী বৰঠাকুৰ (গায়িকা-অভিনেত্ৰী; ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত তেজপুৰৰ বালিপাৰাৰ এটা পথ-দুৰ্ঘটনাত মৃত্যু) আৰু ড॰ পামী বৰঠাকুৰ (অধ্যাপিকা; সাংগীতিক ভূগোলত ডক্টৰেটধাৰী, বৰ্তমান ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত কৰ্মৰত বুলি উল্লেখিত)।

জুবিনৰ প্ৰকৃত পদবি বৰঠাকুৰ। “জুবিন” নামটো গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নাম অনুসৰি ৰখা হৈছিল বুলি উৎস-টোকাত উল্লেখ আছে। “গাৰ্গ” পদবি তেওঁ প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজে সংযোজন কৰি লোৱা বুলি বৰ্ণনা পোৱা যায়; পাছত শিল্পীজীৱনত তেওঁ “জুবিন গাৰ্গ” নামেই ব্যৱহাৰ কৰে।

শৈশৱ, শিক্ষা আৰু সাংস্কৃতিক পৰিবেশ

পিতৃৰ কৰ্মসূত্ৰে জুবিনৰ শৈশৱ একাধিক ঠাইত কটাইছিল। তুৰাত জন্মৰ পাছত কিছু সময় তেজপুৰত কটোৱাৰ কথা উল্লেখ আছে। পৰিয়াল যোৰহাটলৈ অহাৰ পাছত তেওঁক চিনামৰাৰ ‘কাৰ্মেল’ ইংৰাজী মাধ্যম বিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়; তাৰপিছত বদলিৰ কাৰণে পৰিয়াল শিৱসাগৰ জিলাৰ জাঁজী নামৰ স্থানলৈও যোৱা বুলি উৎস-টোকাত আছে। সৰ্বাধিক দীঘলভাৱে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ বাস কৰিছিল। সেই পৰিসৰত স্থানীয় বঙালী সমাজৰ সংস্পৰ্শে জুবিনে শৈশৱৰ পৰা বঙালী ভাষা ভালদৰে আয়ত্ত কৰে; কৰিমগঞ্জৰ কথিত বঙালীভাষাক “ছিলঠীয়া ভাষা”ৰ ধাৰাৰূপে ব্যাখ্যা কৰাৰ দৃষ্টিভংগীও উৎস-টোকাত উদ্ধৃত।

সংগীতচৰ্চাত তেওঁক তবলাৰ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা কৰিমগঞ্জৰ তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত আৰম্ভ কৰোৱা হয়। পিছলৈ তেওঁ গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি বৰ্ণিত। বিদ্যালয়-উৎসৱত তবলা বাজোৱা আৰু সাংস্কৃতিক মঞ্চত অংশ লোৱাৰ অভ্যাসে তেওঁৰ প্ৰদৰ্শন-কুশলতা গঢ়াত সহায় কৰে। শৈশৱত অমিতাভ বচ্চনৰ চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰতি আকর্ষণো উল্লেখিত।

শিক্ষা-অংশত তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ পৰা মেট্ৰিক উত্তীৰ্ণ হয়। তদুপৰি যোৰহাটৰ জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত পঢ়াৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত পৰিয়াল গুৱাহাটীলৈ স্থায়ীভাৱে স্থানান্তৰিত হোৱাত তেওঁ ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত বিজ্ঞান শাখাত স্নাতক পাঠ্যক্ৰমত নামভৰ্তি কৰে; কিন্তু পেছাদাৰী সংগীতচৰ্চা তীব্ৰ হোৱাত কলেজীয়া শিক্ষা অসম্পূৰ্ণ ৰয় বুলি উল্লেখ আছে।

সংগীত-কৰ্মজীৱনৰ উন্মেষ

১৯৯২ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক লাভ কৰাটো তেওঁৰ জীৱনৰ এটা তাৎপৰ্যপূৰ্ণ ঘূৰ্ণনবিন্দু হিচাপে উৎস-টোকাত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। এই সফলতাই কণ্ঠশিল্পী হিচাপে নিজ ক্ষমতাৰ ওপৰত তেওঁৰ আস্থা দৃঢ় কৰে বুলি কোৱা হৈছে।

পেছাদাৰী ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ আগমন ‘অনামিকা’ এলবামৰ জৰিয়তে। উৎস-টোকা অনুসৰি ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰ দিনা এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত এলবামটো মুক্তি পায় আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে উত্তৰ-পূব ভাৰতত জনপ্ৰিয় হয়। আনহাতে, তেওঁ প্ৰথমে বাণীবদ্ধ কৰা দুটা গীত ‘ঋতু’ নামৰ এলবামৰ বাবে আছিল— “তুমি জানো পাৰিবা সোণ” আৰু “তুমি জোনাকী সুবাস”; কিন্তু সেই এলবাম ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত মুক্তি পোৱা নাছিল বুলি তথ্য আছে। এই পৰ্যায়ত তেওঁৰ কণ্ঠশৈলী, আধুনিক ধ্বনি-প্ৰয়োগ আৰু লোক-সংগীতৰ টান একেলগে শ্ৰোতামনত নতুন অনুভৱ জাগ্ৰত কৰিছিল বুলি বহুলভাৱে ধাৰণা কৰা হয় (ইয়াক সৰ্বজনস্বীকৃত পৰ্যবেক্ষণ হিচাপে ধৰা যায়)।

ভাষা-ব্যাপ্তি আৰু বাদ্যযন্ত্ৰ-দক্ষতা

জুবিন গাৰ্গৰ শিল্পী-পৰিচয়ৰ এটা কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল বহুভাষিক কণ্ঠদান। উৎস-টোকাত তেওঁ অসমীয়া তথা ভাৰতীয় বহু ভাষাৰ উপৰিও উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ বিভিন্ন জনজাতীয় ভাষাতো গোৱা বুলি বিস্তৃত তালিকা দিয়া আছে— অসমীয়া ভাষা, হিন্দী ভাষা, বড়ো ভাষা, কোচ-ৰাজবংশী (উৎস-টোকাত কামতাপুৰী/গোৱালপাৰীয়া উল্লেখ), হাজং ভাষা, মিচিং ভাষা, কাৰ্বি ভাষা, গাৰো ভাষা, ৰাভা ভাষা, দেউৰী ভাষা, নেপালী ভাষা, ভোজপুৰী ভাষা, বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা, ককবৰক ভাষা, ওড়িয়া ভাষা, তামিল ভাষা, তেলুগু ভাষা, কন্নড় ভাষা, ইংৰাজী ভাষা, আদি ভাষা, গালো ভাষা, নিচি ভাষা, মালয়ালম ভাষা, মাৰাঠী ভাষা আৰু অন্যান্য। এই তালিকাই তেওঁক কেৱল আঞ্চলিক নহয়, বৰং বহুধা সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ শিল্পী হিচাপে চিহ্নিত কৰে।

তেওঁ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী আছিল বুলি উৎস-টোকাত স্পষ্ট। তেওঁ বজাব জানিছিল বুলি উল্লেখিত বাদ্যযন্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে—

• ঢোল
• দোতোৰা
• ড্ৰাম
• গীটাৰ
• হাৰমনিকা
• হাৰমনিয়াম
• মেণ্ড’লিন
• কীব’ৰ্ড
• তবলা
• একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য

এই বাদ্যযন্ত্ৰ-দখলৰ ফলত সুৰসজ্জা আৰু লাইভ প্ৰদৰ্শনত তেওঁৰ স্বকীয়তা বৃদ্ধি পাইছিল।

চলচ্চিত্ৰ, বঁটা আৰু সন্মান

জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মক্ষেত্ৰ চলচ্চিত্ৰ-সংগীতলৈও বিস্তৃত আছিল। উৎস-টোকাৰ তথ্য অনুসৰি, বাংলা চলচ্চিত্ৰ ‘শুধু তুমিৰ কাৰণে’ৰ বাবে তেওঁ ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰে। হিন্দী গীত “য়া আলি”ৰ বাবে ২০০৬ চনত তেওঁ গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA) আৰু ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ডত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ) বঁটা লাভ কৰে।

ইংৰাজী-খাচী চলচ্চিত্ৰ ‘Echoes of Silence’ৰ সংগীত পৰিচালক হিচাপে তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ৰজত কমল) লাভ কৰা বুলি উৎস-টোকাত উল্লেখ আছে। এই বঁটাই তেওঁৰ সংগীত-সৃষ্টিক কেৱল আঞ্চলিক সীমাৰ ভিতৰত নহয়, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়তো স্বীকৃতি দিছিল।

আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা যোগ কৰাৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ২০১৪ চনত তেওঁ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা লাভ কৰে। পৰৱৰ্তী কালত ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয় (USTM)য়ে তেওঁক সন্মানীয় ডি.লিট উপাধি দিয়ে। ২০২৫ চনত বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে জীৱনজোৰা সাধনাৰ বাবে তেওঁক ড॰ ভূপেন হাজৰিকা বঁটা প্ৰদান কৰে বুলি তথ্য আছে।

ব্যক্তিগত জীৱন আৰু মৃত্যু

জুবিন গাৰ্গে ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ দাম্পত্য জীৱনৰ বিষয়ে উৎস-টোকাত সীমিত তথ্য আছে যদিও, জীৱনসংগীৰ নাম “গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ” বুলি তথ্যপেটীত দিয়া।

১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ তাৰিখে ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয় বুলি উৎস-টোকাত উল্লেখ আছে; মৃত্যুস্থান হিচাপে ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল, বুকিত মেৰাহ (কেন্দ্ৰীয় এলেকা)ৰ কথা দিয়া।

উত্তৰাধিকাৰ

জুবিন গাৰ্গক বহুলভাবে আধুনিক অসমীয়া গীতৰ এক প্ৰভাবশালী মুখ বুলি গণ্য কৰা হয়। উৎস-টোকা অনুসৰি প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা কেৰিয়াৰত তেওঁ ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক গীত বাণীবদ্ধ কৰিছিল—এই পৰিমাণে তেওঁৰ অস্বাভাৱিক উৎপাদনক্ষমতা আৰু ভাষাগত-সাংস্কৃতিক বহুমুখিতা প্ৰতিফলিত কৰে। লগতে, অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম আছিল বুলি উল্লেখ আছে, যিয়ে তেওঁৰ জনপ্ৰিয়তা আৰু পেছাদাৰী মূল্যমান দুয়োটাই সূচায়।

বহুভাষিক কণ্ঠদান, বহুবাদ্যযন্ত্ৰ-দক্ষতা, আৰু চলচ্চিত্ৰ-সংগীতত স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত সৃষ্টিৰ জৰিয়তে তেওঁ উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সংগীতজগতত এক দীৰ্ঘস্থায়ী মানদণ্ড স্থাপন কৰি থৈ যায়।

আৰু চাওক

• অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)
• ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা
• ৰেনেছাঁ অসম বঁটা
• ভূপেন হাজৰিকা
• অসমীয়া ভাষা
• গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়