ভাষা আৰু সাহিত্য
গ্ৰন্থ, কবিতা, উপন্যাস, ভাষা আৰু লিপি · ১,৫৩৪ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
বালি ভাষা
বালি ভাষা বা বালিনীজ ভাষা (ইংৰাজী: Balinese language / বালি ভাষা: ᬪᬵᬱᬩᬮᬶ ᬩᬲᬩᬮᬶ; Basä Bali) হৈছে এটা মালয়ো-পলিনেছিয়ান ভাষা, যি অষ্ট্ৰ'নেছিয়ান ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত।
-
মগহী ভাষা
মগহী (Kthi) বা মগধী (Kthi) এটি পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি ভাৰতৰ বিহাৰ, ঝাৰখণ্ড আৰু পশ্চিমবংগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নেপালৰ তেৰাঈ অঞ্চলতো মহগী কোৱা হয়। অসমীয়া, বাঙালী আৰু ওড়িয়াৰ দৰে অন্য পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষাসমূহৰ দৰেই, এই ভাষাৰ জনকো মাগধী প্ৰাকৃত, যাৰ নামৰ পৰাই এই ভাষাৰ নামো আহিছে।
-
মাতৃভাষা
মাতৃভাষা বা প্ৰথম ভাষা (First language; Mother tongue বা Mother language) হৈছে সমাজৰ ল’ৰা-ছোৱালীয়ে শিশু অৱস্থাতে পিতৃ-মাতৃৰ মুখৰ পৰা আহৰণ কৰা ভাষা। কিছুমান দেশত, স্থানীয় ভাষা বা মাতৃভাষা শব্দটোৱে নিজৰ প্ৰথম ভাষাৰ সলনি নিজৰ জাতিগোষ্ঠীৰ ভাষা বা উপভাষাক বুজায়।
-
হাজং ভাষা
হাজং ভাষা এটা ভাৰত-আৰ্য ভাষা, যাৰ তিব্বত-বৰ্মী ভাষাৰ সৈতেও সম্পৰ্ক আছে। হাজং ১৯৫,০০০ থলুৱা হাজং জনগোষ্ঠীৰ মানুহে কয়, ভাৰতৰ অসম, মেঘালয়, অৰুণাচল প্ৰদেশ, পশ্চিম বংগত আৰু বাংলাদেশৰ ময়মনচিং জিলাত। হাজং ভাষাক অসমীয়া লিপিত লিখা হয়।
-
অল চিকি লিপি
অল চিকি লিপি (চাঁওতালি ᱺ ᱚᱞ ᱪᱤᱠᱤ) চাঁওতালি ভাষা লিখিবৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াক বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ লিখা হয়। আন ভাৰতীয় ব্ৰাহ্মী লিপিৰ দৰে অল চিকি লিপি আবুগিদা নহয়, ই এক বৰ্ণমালা বা এলফাবেট লিপি। অৰ্থাৎ অল চিকি লিপিত লেটিন লিপিৰ দৰে ব্যঞ্জন আৰু স্বৰ দুয়ো বৰ্ণই সমান গুৰুত্ব পায়।
-
অসমীয়া ভাষাৰ উল্লেখযোগ্য কবিসকলৰ তালিকা
মাধৱ কন্দলী (চতুৰ্দশ শতিকা) হৰিবৰ বিপ্ৰ (চতুৰ্দশ শতিকা) হেম সৰস্বতী (চতুৰ্দশ শতিকা) শংকৰদেৱ (১৪৪৯–১৫৬৮) সাৰ্বভৌম ভট্টাচাৰ্য পুৰুষোত্তম ঠাকুৰ (১৪৮৩-১৫৩৮) মাধৱদেৱ (১৪৮৯–১৫৯৬) হৰিদেৱ কবিৰত্ন সৰস্বতী (পঞ্চদশ শতিকা) চন্দ্ৰ ভাৰতী (১৫২৫-১৫৭৮) অনিৰুদ্ধ দেৱ (১৫৫৩–১৬২৬) গোপালদেৱ (১৫৫১–১৬১১) যদুমণিদেৱ…
-
ইয়ং ইণ্ডিয়া
ইয়ং ইণ্ডিয়া (Young India) হ'ল মহাত্মা গান্ধী য়ে প্ৰকাশ কৰা ইংৰাজী ভাষাৰ এখন সাপ্তাহিক কাকত, যিখন ১৯১৯ চনৰপৰা ১৯৩১ চনলৈ প্ৰকাশ হৈছিল। এই কাকতখনত গান্ধীয়ে লিখা বিভিন্ন বাণীয়ে বহুজনক প্ৰভাৱিত কৰিছিল।
-
কাদম্বৰী
কাদম্বৰী সংস্কৃত ভাষাৰ এখন ৰোমাণ্টিক উপন্যাস। ইয়াক যথেষ্ট পৰিমাণে ৰচনা কৰিছিল খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত বানভট্টে, যিয়ে ইয়াক সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ মাজেৰে চাবলৈ জীয়াই নাথাকিল। প্ৰয়াত পিতৃয়ে ৰচনা কৰা পৰিকল্পনা অনুসৰি উপন্যাসখন সম্পূৰ্ণ কৰিছিল বানাভট্টৰ পুত্ৰ ভূষণভট্টই।
-
তেলুগু লিপি
তেলুগু লিপি (তেলুগু: తెలుగు లిపి), ভাৰতৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ আৰু তেলেংগানা ৰাজ্যৰ লগতে অন্য কেইবাখনো চুবুৰীয়া ৰাজ্যত কথিত তেলুগু ভাষা লিখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা লিখন পদ্ধতি। এই লিপি ব্ৰাহ্মী লিপি পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত৷ ই ভাৰত গণৰাজ্যৰ এক অন্যতম স্বীকৃত লিপি।
-
নাগামিজ
নাগামিজ (Nagamese) নাগালেণ্ডত প্ৰচলিত এটা মিশ্ৰ ভাষা (Creole)। অসমীয়া ভাষাক ভিত্তি কৰিয়েই ইয়াৰ সৃষ্টি হৈছে। তাৰ লগতে বঙালী, হিন্দী, বিভিন্ন নগা ভাষা আৰু আন আন ভাষাৰো কিছু সমলো ইয়াত দেখা যায়। পাঁচ লাখতকৈও বেছি নাগালেণ্ডৰ বিভিন্ন ভাষাৰ মানুহে ইয়াক যোগাযোগৰ মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।
-
ভক্তি ৰত্নাৱলী
ভক্তি ৰত্নাৱলী হৈছে মাধৱদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত, অসমীয়া বৈষ্ণৱ সমাজৰ নামঘৰৰ থাপনাত স্থাপন কৰা চাৰিখন প্ৰধান ধৰ্মপুথিৰ ভিতৰত অন্যতম। অন্য তিনিখন পুথি হৈছে মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত কীৰ্তন, দশম আৰু মাধৱদেৱৰ দ্বাৰা ৰচিত নামঘোষা।
-
হাংৰি আন্দোলন
হাংৰি আন্দোলন হৈছে বঙালী সাহিত্যৰ ৰূপত আত্মপ্ৰকাশ কৰা এক অল্পম্যাদী (১৯৬১ - ১৯৬৫) প্ৰতিবাদী সামাজিক আন্দোলন। বিংশ শতিকাৰ ষাঠিৰ দশকত বংগদেশত কেবাটাও সাহিত্য - শিল্প আন্দোলন হেছিল, যেনে শ্ৰুতি, শাস্ত্ৰবিৰোধী, ধ্বংসকালীন, নিমসাহিত্য আৰু হাংৰি আন্দোলন।
-
অংগিকা ভাষা
অংগিকা, অংগ, অংগিকাৰ বা ছিকা-ছিকী এটি পূৰ্বী ভাৰতীয়-আৰ্য ভাষা যি ভাৰতৰ বিহাৰ, ঝাৰখণ্ড আৰু নেপালৰ কোনো কোনো অংশত কোৱা হয়। অংগিকা চুবুৰীয়া মৈথিলী, অসমীয়া, বাঙালী, ভোজপুৰী আৰু মগহীৰ সৈতে সম্বন্ধিত। ঐতিহাসিকভাৱে এই ভাষা অংগ লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লিখা হৈছিল।
-
অপভ্ৰংশ
অপভ্ৰংশ (अपभ्रंश) হৈছে পতঞ্জলিৰ সময়ৰেপৰা বৈয়াকৰণা অৰ্থাৎ স্থানীয় ব্যাকৰণবিদসকলে আধুনিক ভাষাসমূহৰ উত্থানৰ পূৰ্বে উত্তৰ ভাৰতৰ কথিত ভাষাসমূহ বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এক শব্দ।
-
আনন্দমঠ
আনন্দমঠ উনবিংশ শতিকাৰ বিখ্যাত সাহিত্যিক বঙ্কিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ ৰচিত এটি বঙালী উপন্যাস। ইয়াক বঙালী আৰু ভাৰতীয় সাহিত্যৰ অন্যতম গুৰুত্বূপূৰ্ণ উপন্যাস হিচাপে আখ্যা দিয়া হৈছে। ভাৰতৰ জাতীয় স্তোত্ৰ বন্দে মাতৰম্ আনন্দমঠ উপন্যাসৰ অংশ।
-
আমাৰ সোণাৰ বাংলা
আমাৰ সোণাৰ বাংলা (আমাব় সোণাব় বাংলা, "মোৰ সোণৰ বংগ") গানটো হৈছে বাংলাদেশৰ জাতীয় সঙ্গীত। এই গানটোৰ ৰচনা আৰু ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ। ১৯০৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বংগ-ভংগ আন্দোলনৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত এই গানটো ৰচনা কৰা হৈছিল।
-
ঈছপৰ সাধু
ঈছপৰ সাধু (Aesop's Fables, বা Aesopica) নীতিকথাৰ এক সংকলন। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬২০ৰ পৰা ৫৬৪ চনৰ ভিতৰত প্ৰাচীন গ্ৰীচত বাস কৰা দাস আৰু কাহিনীকাৰ ঈছপক এইসমূহ ৰচনাৰ কৃতিত্ব দিয়া হয়।
-
কানাই বৰশী বোৱা শিলালিপি
অসমীয়া লিপি উত্তৰ পূব ভাৰত কামৰূপ ৰাজ্যৰ এটা স্বতন্ত্ৰ্য লিপি। ইয়াৰ মূল ব্ৰাহ্মী আৰু তাৰ বিকশিত ৰূপ গুপ্ত লিপি বুলি নিৰ্দ্ধাৰণ কৰা হৈছে। অসমীয়া লিপিটো অসমৰ বিভিন্ন স্থানত উদ্ধাৰ হোৱা শিলালেখ তথা তামৰ ফলিসমূহত ব্যৱহৃত লিপিৰ বিকাশপ্ৰাপ্ত এক ৰূপ।
-
গীতাঞ্জলি (কাব্যগ্ৰন্থ)
গীতাঞ্জলি (গীতাঞ্জলি; Gitanjali) ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে বাংলা ভাষাত ৰচনা কৰা এখন কাব্যগ্ৰন্থ। এইখন ১৫৭টা গীতিকবিতাৰ সংকলন। এইবিলাক মূলত: ভক্তিমূলক ৰচনা আৰু কবি আৰোপিত সুৰত অধিকাংশই গীত হৈ আছে। ১৯০৮-০৯ চনত ৰচিত এই কবিতাবিলাক ১৯১০ চনত গীতাঞ্জলি গ্ৰন্থাকাৰে প্ৰকাশিত হয়।
-
গুপ্ত লিপি
গুপ্ত লিপি (কেতিয়াবা গুপ্ত ব্ৰাহ্মী লিপি বা উত্তৰ-ব্ৰাহ্মী লিপি বুলিও কোৱা হয়) হৈছে সংস্কৃত ভাষা লিখিবলৈ ব্যৱহৃত এটা প্ৰাচীন লিপি। এই লিপিখন ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ গুপ্ত সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে গভীৰভাৱে সম্পৰ্কিত। গুপ্ত যুগটো আছিল অৰ্থনৈতিক সমৃদ্ধি আৰু ধৰ্মীয় তথা বৈজ্ঞানিক বিকাশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সময়।
-
চোনী মহিৱাল
চোনী মহিৱাল অথবা চুনী মেহেৰ ( Sohni Mahiwal; سوہنی مہیوال;; ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ; سهڻي ميهار) পঞ্জাবৰ চাৰিটা বিষাদ-গাথাৰ এটা। অন্য তিনিটা হ’ল- চচ্ছি পুন্নুন, মিৰ্জা চাহিবা আৰু হীৰ-ৰাঞ্জা। কাহিনীৰ নায়িকা চোনীয়ে যিজন পুৰুষক বিয়া কৰাইছিল, তেওঁৰ প্ৰতি কোনো শ্ৰদ্ধাবোধ নাছিল।
-
ছিলঠীয়া নাগৰী
ছিলঠীয়া নাগৰী লিপি বা জালালাবাদী নাগৰী লিপি (Sylheti Nagari, ꠍꠤꠟꠐꠤ ꠘꠣꠉꠞꠤ Silôṭi Nagôri, ছিলটি নাগৰী) হৈছে ছিলঠীয়া ভাষা লিখাৰ বিলাকৰ মাজৰ এবিধ লিপি। এই লিপিবিধ বিলুপ্তপ্ৰায়, ইয়াৰ কাৰণ হৈছে বঙালী বৰ্ণমালাৰ প্ৰসাৰ।
-
দঁতাল হাতীৰ উঁয়ে খোৱা হাওদা
দঁতাল হাতীৰ উঁয়ে খোৱা হাওদা হৈছে মামণি ৰয়ছম গোস্বামীৰ এখন উল্লেখযোগ্য উপন্যাস। এই উপন্যাসখনৰ বাবে তেওঁ ১৯৮৮ চনত অসম সাহিত্য সভাৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। এই উপন্যাসখনৰ প্ৰেক্ষাপট হ’ল দক্ষিণ কামৰূপৰ আমৰঙা সত্ৰ আৰু সত্ৰক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠা সমাজখন।
-
দেও লাংখুই
দেও লাংখুই হৈছে ড॰ ৰীতা চৌধুৰীৰ দ্বাৰা ৰচিত এখন বুৰঞ্জীমূলক উপন্যাস। দেও লাংখুই মানে দেও লগা তৰোৱাল। ইয়াত জোঙাল বলহুৰ হাতত থকা দেও লাংখুইৰ কথা কোৱা হৈছে। উপন্যাসখনত তিৱাসমাজৰ সমাজ-সংস্কৃতিৰ বিষয়ে বিশেষভাৱে আলোকপাত কৰা হৈছে। ২০০৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত জ্যোতি প্ৰকাশনে এই উপন্যাসখনৰ প্ৰথম প্ৰকাশ কৰে।
-
নেচাৰেল হিষ্ট্ৰি
নেচাৰেল হিষ্ট্ৰি (লেটিন: Naturalis Historia) হৈছে প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ দ্বাৰা ৰচিত এখন লেটিন ভাষাৰ গ্ৰন্থ। ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ পৰা আধুনিক যুগলৈকে বৰ্তি থকা আটাইতকৈ ডাঙৰ একক গ্ৰন্থ৷ এই গ্ৰন্থখনত বিভিন্ন প্ৰাচীন লেখকৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা তথ্য সংকলন কৰা হৈছে।
-
বাগ্ধ্বনি
বাগ্ধ্বনি বা ধ্বনি (Phone বা Speech sound) বুলিলে মানুহে কথা বতৰা পাতোঁতে মুখেৰে বায়ুৰ সোঁতৰ সহায়ত যি মাত উলিয়ায় সেই মাতৰ ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ ভাগ বা খণ্ডবোৰকে বুজোৱা হয়। ধ্বনি, ধ্বনিগুণ আৰু লয়ৰ বিশ্লেষণাত্মক আলোচনাক ধ্বনিবিজ্ঞান (Phonetics) আৰু বৰ্ণবিজ্ঞানৰ (phonemics) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।
-
মান্য চীনা ভাষা
মান্য চীনা ভাষা বা মাণ্ডাৰিন বা পুটংঘুৱা বা গুৱয়ু চীন আৰু টাইৱানৰ একমাত্ৰ আনুষ্ঠানিক ভাষা আৰু চিংগাপুৰৰ চাৰিটা আনুষ্ঠানিক ভাষাৰ অন্যতম। এই ভাষাৰ উচ্চাৰণ চীনা ভাষাৰ বেইজিং উপভাষাৰ ওপৰত আধাৰিত, শব্দাৱলী উত্তৰ চীনৰ বিভিন্ন চীনা উপভাষাৰ পৰা গ্ৰহণ কৰা আৰু ব্যাকৰণ বিংশ শতিকাৰ আধুনিক চীনা সাহিত্যৰ পৰা…
-
মোৰ সত্য অন্বেষণৰ কাহিনী
মোৰ সত্য অন্বেষণৰ কাহিনী (The Story of My Experiments with Truth, સત્યના પ્રયોગો અથવા આત્મકથા) মোহনদাস কৰমচান্দ গান্ধীৰ আত্মজীৱনী। ইয়াত শৈশৱৰপৰা ১৯২১ চনলৈকে তেওঁৰ জীৱনৰ ঘটনাৱলী প্ৰকাশ হৈছে। এইখন সাপ্তাহিককৈ লিখা হৈছিল আৰু তেওঁৰ কাকত নৱজীৱনত ১৯২৫ চনৰপৰা ১৯২৯ চনলৈ প্ৰকাশ হৈছিল।
-
শুক্ৰনীতি
শুক্ৰাচাৰ্যৰ নীতি-নৈতিকতাক ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ এটা অংশ শুক্ৰনীতি বা শুক্ৰনীতিসাৰ বুলি জনা যায়। ই নৈতিকতাক ৰক্ষা কৰিবলৈ ৰাজনৈতিক তত্ত্ব কেনেকৈ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে তাৰ নিৰ্দেশনা দি চৰকাৰৰ ওপৰত লিখা এখন গ্ৰন্থ।
-
হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ
হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ, সুকুমাৰ বৰকাইথে ৰচনা কৰা এখন হাতীৰ বিষয়ক পুথি। ইয়াৰ মূল সংস্কৃত গজেন্দ্ৰ চিন্তামণি। আহোম স্বৰ্গদেউ শিৱ সিংহ (১৭১৩-১৭৪৫) আৰু বৰৰজা ফুলেশ্বৰী কুঁৱৰীৰ ৰাজ অনুগ্ৰহত হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ ৰচনা কৰা হৈছিল। ইয়াত হাতীৰ ব্যৱস্থাপনা, ৰক্ষণাবেক্ষণ আৰু চিকিৎসাৰ বিষয়ে বিস্তৃত সচিত্ৰ বৰ্ণনা আছে।
