কলা আৰু সংস্কৃতি
চলচ্চিত্ৰ, সংগীত, নৃত্য, উৎসৱ আৰু লোক-ঐতিহ্য · ২,৮৪৭ প্ৰবন্ধ
সকলো প্ৰবন্ধ
-
চিম্টা
চিম্টা বা চিম্প্টা (Chimta) ভাৰতীয় উপমহাদেশত প্ৰচলিত এবিধ পাৰম্পৰিক ভাৰতীয় তালাশ্ৰয়ী ঘনবাদ্য। এই লোকবাদ্য বিধৰ নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে চেপেনা। সময়ৰ লগে লগে ইয়াত সৰু পিতলৰ তাল জাতীয় স্থায়ী সংযোজনৰ দ্বাৰা দক্ষিণ এছিয়াৰ পৰম্পৰাগত এই বাদ্যবিধ বিকশিত হৈছে।
-
চেটি চান্দ
চেটি চান্দ (Cheti Chand) ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ হিন্দু সিন্ধী সকলে পালন কৰা উৎসৱ। এই উৎসৱে সিন্ধী হিন্দুসকলৰ বাবে চন্দ্ৰ হিন্দু নৱবৰ্ষৰ আৰম্ভণি চিহ্নিত কৰে। এই উৎসৱৰ তাৰিখ চন্দ্ৰসৌৰ হিন্দু কেলেণ্ডাৰৰ চন্দ্ৰমাহৰ ওপৰত আধাৰিত। চেটি চান্দ সিন্ধী সকলৰ নৱবৰ্ষৰ দিন।
-
চোতাল
চোতাল হৈছে মানুহৰ ঘৰৰ আগফালে বা পাচফালে থকা মুকলি ঠাই। चत्वाल् মূলৰ পৰা চোতাল শব্দটো নিষ্পন্ন হৈছে। বিদেশতো মানুহে ঘৰত চোতাল ৰখা দেখা যায়। চোতালখনত সাধাৰণতে ঘাঁহ-বন নাথাকে ঘৰৰ আগফালে থকা চোতালক আগচোতাল আৰু পাচফালৰখনক পাচ চোতাল বুলি কয়।
-
চৰক পূজা
চৰক পূজা (Charak Puja) পশ্চিমবঙ্গ, বাংলাদেশ আৰু অসমৰ বঙালী অধ্যুষিত অঞ্চলক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ লোকোৎসৱ। চ’ত মাহৰ শেষৰ দিনা এই পূজা অনুষ্ঠিত হয় আৰু বহাগৰ দুই তিনিদিন ব্যাপি চৰক পূজাৰ উৎসৱ চলে। ই চ’ত মাহত পালিত শিৱৰ গাজন উৎসৱৰ এক অংশবিশেষ।
-
ছাইয়াৰা
ছাইয়াৰা (Saiyaara) হʼল মোহিত সূৰীৰ দ্বাৰা পৰিচালিত, ২০২৫ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ভাৰতীয় হিন্দী ভাষাৰ সংগীতধৰ্মী ৰোমাণ্টিক নাট্য চলচ্চিত্ৰ। য়শ ৰাজ ফিল্মছৰ দ্বাৰা প্ৰযোজিত এই ছবিখনত নৱাগত অভিনেতা আহান পাণ্ডে আৰু অভিনেত্ৰী অনীত পাড্ডাই মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে।
-
জলসাঘৰ
জলসাঘৰ (The Music Room) বঙালী লেখক তাৰাশংকৰ বন্দ্যোপাধ্যায়ৰ জনপ্ৰিয় চুটিগল্পৰ আধাৰত সত্যজিৎ ৰায়ৰ পৰিচালনাত ১৯৫৮ চনত নিৰ্মিত এখন ভাৰতীয় বঙালী নাট্যধৰ্মী ছবি; য’ত ছবি বিশ্বাসে মূল চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এইখন সত্যজিৎ ৰায়ৰ চতুৰ্থ পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য ছবি।
-
জুম্মাৰ নামাজ
ইছলামত, জুম্মাৰ নামাজ বা জামাতৰ নামাজ (আৰবী: صَلَاةٱلْجُمُعَة ) হৈছে সপ্তাহত এবাৰ শুকুৰবাৰে অনুষ্ঠিত হোৱা এক সম্প্ৰদায়ৰ নামাজ। দূৰত্ব আৰু পৰিস্থিতিৰ বাবে কিছুমান বিশেষ ব্যতিক্ৰম বাদ দি সকলো মুছলমান পুৰুষে মছজিদত অংশগ্ৰহণ কৰিব লাগিব।
-
ডিডি নেচনেলৰ দ্বাৰা সম্প্ৰচাৰিত অনুষ্ঠানৰ তালিকা
এয়া বৰ্তমান আৰু পূৰ্বতে দূৰদৰ্শনৰ ডিডি নেচনেল চেনেলৰদ্বাৰা সম্প্ৰচাৰিত অনুষ্ঠানৰ তালিকা।
-
ডেকা চাং
ডেকা চাং কিছুমান জনজাতিৰ বিয়া নকৰা ডেকাবিলাক থকা চাং-ঘৰ। পাহাৰীয়া আৰু বানপানীৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ থকা অঞ্চলৰ জনজাতি সকলে সাধাৰণতে মাটিৰ পৰা ওখকৈ চাং ঘৰত বাস কৰে। পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ঠাইৰ জনজাতীয় গাওঁসমূহত ডেকা চাং দেখা যায়।
-
ডোমকচ
ডোমকচ (Domkach) বিহাৰ আৰু ঝাৰখণ্ড ৰাজ্যত প্ৰচলিত পৰম্পৰাগত লোক নৃত্য। বিহাৰৰ মিথিলা আৰু ভোজপুৰ অঞ্চলত ডোমকচ নৃত্য কৰা হয়। ঝাৰখণ্ডত ইয়াক নাগপুৰী লোকনৃত্য বুলি কোৱা হয়। উত্তৰ প্ৰদেশৰ লোকসকলে ডোমকচ নৃত্যেৰে তেওঁলোকৰ বিভিন্ন উৎসৱ উদযাপন কৰে।
-
তান (সংগীত)
তান (হিন্দী: तान, উৰ্দু: تان) হৈছে হিন্দুস্তানী ধ্ৰুপদী সংগীতত ৰাগৰ কণ্ঠ প্ৰদৰ্শনত ব্যৱহৃত এটা কৌশল। ইয়াত দ্ৰুত সুৰৰ পৰ্যায়ৰ উন্নতি জড়িত, য’ত স্বৰবৰ্ণ, প্ৰায়ে দীঘল "আ" যেনে "ফাৰ" শব্দত, ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আৰু ই দ্ৰুত গতিত নোটবোৰক একেলগে বোৱা আৰু প্ৰসাৰিত কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখে।
-
তামাং চেল'
তামাং চেল (Tamang Selo) তামাং জনগোষ্ঠীৰ পাৰম্পৰিক লোকসংগীত। এই সংগীত ঘাইকৈ নেপালৰ তামাং লোকসকলে গোৱা নেপালী লোকগীতৰ এক ধাৰা। নেপাল, ভাৰত আৰু বিশ্বৰ বিভিন্ন ঠাইত সিঁচৰিত নেপালীভাষী সম্প্ৰদায়ৰ মাজত এই গীত ব্যাপকভাৱে জনপ্ৰিয়। তামাং চেল' লোকসংগীতৰ সৈতে সাধাৰণতে তামাং পাৰম্পৰিক বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হয়।
-
ত্ৰিভংগ
ত্ৰিভংগ (Tribhanga) পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় কলা আৰু ওড়িছী নৃত্য ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যপ্ৰকাৰত ব্যৱহৃত এক ভংগীমা বা শৰীৰৰ স্থিতি। এই ভংগীমাত শৰীৰ আঁঠুৰ ফালে এটা দিশত কঁকালত আৰু তাৰ পিছত পুনৰ কান্ধ আৰু ডিঙিত আনটো দিশত বেঁকা হৈ শৰীৰৰ তিনিটা ভাঁজৰ সৃষ্টি কৰে।
-
ত্ৰিশূৰ পূৰম
ত্ৰিশূৰ পূৰম ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ ত্ৰিশূৰত অনুষ্ঠিত হোৱা এক বাৰ্ষিক হিন্দু মন্দিৰ উৎসৱ। মালয়ালম কেলেণ্ডাৰৰ 'মেডাম' মাহৰ 'পূৰম' নক্ষত্ৰৰদিনা অৰ্থাৎ যিদিনা পূৰম তৰাৰ সৈতে চন্দ্ৰৰ উদয় হয়, সেইদিনা প্ৰতিবছৰে ত্ৰিশূৰৰ বডক্কুন্নাথন মন্দিৰত এই উৎসৱ অনুষ্ঠিত কৰা হয়।
-
তৰা (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)
তৰা (Tora) হৈছে জাহ্নু বৰুৱাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ। চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰযোজনা চিলড্ৰেনছ ফিল্ম ছ'ছায়টি, ইণ্ডিয়াৰ। ২০০৪ত এই ছবিখন মুক্তি দিয়া হয়।
-
থাইপুছম
থাইপুছাম বা থাইপূছাম(তামিল: தைப்பூசம், ৰোমানীকৃত: Taippūcam) হৈছে পুছাম নক্ষত্ৰৰ লগত সংগতি ৰাখি তামিল থাই মাহৰ প্ৰথম পূৰ্ণিমাৰ দিৱসত পালন কৰা তামিল হিন্দু উৎসৱ। হিন্দু দেৱতা মুৰুগানে মাতৃ পাৰ্বতীয়ে প্ৰদান কৰা ঐশ্বৰিক যাঠী ব্যৱহাৰ কৰি সুৰপদ্মান দানৱৰ ওপৰত জয়লাভ কৰাৰ স্মৃতিত এই উৎসৱ পালন কৰা হয়।
-
থিয়নাম
থিয়নাম বা বীৰনাম ( Thiyonaam or Beernaam) অসমৰ একশৰণ নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ বিবিধ সংস্কৃতিৰ ভিতৰৰে এক পৰিৱেশ্য কলা৷ থিয়নামেৰে আনন্দময় পৰিৱেশত হৰিৰ কীৰ্তন কৰা হয়৷ অৰ্থাৎ ই একপ্ৰকাৰ কীৰ্তন৷
-
দছ-গুটি
দছ-গুটি দুজন খেলুৱৈৰ বিমূৰ্ত কৌশল বৰ্ড গেম, যিটো লাউ কাটা কাটি নামৰ আন এটা অনুৰূপ খেলো আছে, আৰু ইয়াৰ বৰ্ণনা এইচ.জে.আৰ. মাৰে ইন এ হিষ্ট্ৰী অৱ ব'ৰ্ড-গেমছ অদাৰ দেন চেছ (১৯৫২) নামৰ কিতাপত কৰিছে। খেলখন ড্ৰাফ্টৰ সৈতে জড়িত আৰু তাতোকৈ বেছি আলকুয়াৰৰ সৈতে জড়িত।
-
দিহিং পাটকাই উৎসৱ
দিহিং পাটকাই উৎসৱ (Dehing Patkai Festival) হৈছে অসমৰ তিনিচুকীয়া জিলাৰ লেখাপানীত অনুষ্ঠিত হোৱা বাৰ্ষিক উৎসৱ। পাটকাই পৰ্বত আৰু দিহিং নদীৰ নাম অনুসৰি এই উৎসৱৰ নাম দিহিং পাটকাই উৎসৱ ৰখা হৈছে। ২০০২ চনৰ পৰা এই উৎসৱ নিয়মীয়াকৈ উদ্যাপন কৰি অহা হৈছে।
-
দেৱদাস (১৯৫৫ চলচ্চিত্ৰ)
দেৱদাস (Devdas) বিমল ৰয়ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন হিন্দী ভাষী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ। ১৯৫৫ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰখন শৰৎচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ দেৱদাস নামৰ উপন্যাসখনৰ ওপৰত আধাৰিত। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে দিলীপ কুমাৰ, বৈজয়ন্তীমালা আৰু সুচিত্ৰা সেনে।
-
দো বিঘা জমিন
দো বিঘা জমিন (Do Bigha Zamin, অৰ্থ: দুই বিঘা মাটি) ১৯৫৩ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এখন হিন্দী ভাষাৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ। বিমল ৰয়ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চলচ্চিত্ৰখন ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ বঙালী কবিতা "দুই বিঘা জমি"ৰ ওপৰত আধাৰিত। চলচ্চিত্ৰখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে বলৰাজ সাহানী আৰু নিৰূপা ৰয়ে।
-
ধদ
ধদ (Dhadd) ভাৰতৰ পঞ্জাব অঞ্চলত প্ৰচলিত পাৰম্পৰিক সুৰাশ্ৰয়ী ঘাতবাদ্য। ধদ দেখিবলৈ ডম্বৰু আকৃতিৰ। সাধাৰণতে ধাদি সংগীত প্ৰদশৰ্ন কৰা ধাদি জাথা সমূহে ধদ বাদ্যযন্ত্ৰ বজায়। ই ধাদি সংগীতৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ। ধাদিৰ উপৰিও পঞ্জাব অঞ্চলৰ লোকগীত সমূহত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
-
ধাইনাম
ধাইনাম হৈছে অসমৰ লোকগীতসমূহৰ ভিতৰত এটা ভাগ। শিশুৰ সংগীতপ্ৰিয়তা আৰু সংগীতৰ স্বাভাৱিক মাধুৰ্যকে ধাইনামৰ প্ৰাণ বুলি কোৱা হয়। শিশুৰ আমনি ভাঙি টোপনিৰ বাণ মাৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰোঁতেই ধাইনামৰ জন্ম। ধাইনাম বা মাকে শিশুক নিচুকাবলৈ এই গীত ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে এই গীতসমূহক ধাইনাম বা নিচুকনি গীত বোলে।
-
নাগাৰা নাম
নাগাৰা নাম ( Nagara Naam) “নাগাৰা বা নেগেৰা’’ বাদ্যক মূল বাদ্য হিচাপে লৈ পৰিৱেশন কৰা এক লোক-পৰিৱেশ্য কলা৷ অসমৰ ধৰ্মীয় সমাজত প্ৰচলিত বিভিন্ন নাম, যেনে; থিয় নাম, দিহা নাম, ঝুনা নাম, বহা নাম আদিৰ দৰে নাগাৰা নামো এক আধ্যাত্মিক ভাবাপন্ন নাম৷ নামনি অসমৰ নলবাৰী, দৰং আদি ঠাইত এই নামৰ প্ৰচলন আছে৷ নাগাৰা…
-
নিমাতী কইনা
নিমাতী কইনা হ'ল জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ দ্বাৰা ৰচিত এখনি লিৰিকধৰ্মী কাব্য-নাট। ১৯৩৬ চনত তেঁও এই নাটখনি ৰচনা কৰিছিল। নিমাতী কইনা নামৰ লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ এটি বেলাড জাতীয় কবিতাৰ ওপৰত এই নাটখনি প্ৰতিষ্ঠিত।
-
নীলাচল স্থাপত্যশৈলী
নীলাচল স্থাপত্যশৈলী ভাৰতৰ অসমত উদ্ভৱ হোৱা হিন্দু মন্দিৰ স্থাপত্যশৈলী। অসমৰ হিন্দু ধৰ্মৰ ঐতিহাসিক মঠ-মন্দিৰ সমূহ ঘাইকৈ নীলাচল স্থাপত্যশৈলী। ৰথৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰা বহুভূজাকৃতিৰ ভূমিৰ ওপৰত কেইবাটাও সুউচ্চ শিখৰে গঠিত মন্দিৰ এই শৈলীৰ বিশেষত্ব।
-
নুছৰত ফটেহ আলি খান
ওস্তাদ নুছৰত ফটেহ আলি খান (পাঞ্জাৱী: نصرت فتح علی خان; জন্ম: পাৰভেজ ফটেহ আলি খান; ১৩ অক্টোবৰ ১৯৪৮ – ১৬ আগষ্ট ১৯৯৭) এগৰাকী পাকিস্তানী গায়ক, গীতিকাৰ আৰু সংগীত পৰিচালক আছিল। তেওঁ মুখ্যতঃ কাৱালী পৰিৱেশন কৰিছিল। ই এক প্ৰকাৰৰ চুফী ভক্তিমূলক সংগীত।
-
নুৱাখাই
নুৱাখাই(Nuakhai) হৈছে ভাৰতৰ পশ্চিম ওড়িশাৰ মানুহে মূলতঃ পালন কৰা কৃষি উৎসৱ। বছৰৰ নতুন ধানক আদৰণি জনাবলৈ নুৱাখাই পালন কৰা হয়। পঞ্জিকা অনুসৰি ইয়াক ভদ্ৰপদ বা ভদ্ৰবা মাহৰ চান্দ্ৰ পষেকৰ(আগষ্ট–ছেপ্টেম্বৰ) পঞ্চমী তিথি(পঞ্চম দিন)ত, গণেশ চতুৰ্থী উৎসৱৰ পিছদিনা পালন কৰা হয়।
-
নৌটংকী
নৌটংকী (Nautanki) দক্ষিণ এছিয়াৰ, বিশেষকৈ উত্তৰ ভাৰতৰ এক জনপ্ৰিয় লোকনাট্য শৈলী। বলীউদী চলচ্চিত্ৰ আগমনৰ পূৰ্বে নৌটংকীয়ে আছিল উত্তৰ ভাৰতৰ গ্ৰাম্য আৰু নগৰীয়া জীৱনৰ সৰ্বাধিক জনপ্ৰিয় বিনোদন মাধ্যম।
-
ন্যোকুম
ন্যোকুম (Nyokum) অৰুণাচল প্ৰদেশৰ নিচি জনজাতিসকলে পালন কৰা এটা উৎসৱ। ন্যোকুম দুটা শব্দৰ সংমিশ্ৰিত ৰূপ- ন্যোক মানে ভূমি বা পৃথিৱী কুম মানে একত্ৰীকৰণ। মুখ্য দেৱী ন্যোকুমকে ধৰি বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ সকলো দেৱদেৱীকে নিৰ্দিষ্ট এক সময়ত নিৰ্দিষ্ট এখন ঠাইলৈ যেন আমন্ত্ৰণ কৰা হৈছে, এই উৎসৱত এনেকৈ ব্যাখ্যা কৰিব…
