অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাস

অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাস বুলিলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম-অষ্টম শতিকাৰ চৰ্যাপদৰ পৰা আজিৰ আধুনিক কবিতা, উপন্যাস আৰু প্ৰবন্ধলৈকে প্ৰায় তেৰশ বছৰীয়া এক দীঘলীয়া সাহিত্যিক পৰম্পৰাক বুজোৱা হয়। সাহিত্য-সমালোচক আৰু সাংসদ হেম বৰুৱাই ১৯৫৯ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থ ন্যাসৰ পৰা প্ৰকাশ কৰা Assamese Literature গ্ৰন্থত এই ইতিহাসক দুটা প্ৰধান ভাগত বিভক্ত কৰিছে — পুৰণি অসমীয়া সাহিত্য আৰু নতুন অসমীয়া সাহিত্য।^১

ভাষা আৰু নামকৰণ

হেম বৰুৱাৰ মতে "Assamese" শব্দটো ইংৰাজী ৰীতিত গঠিত; অসমৰ মানুহে নিজৰ দেশক অসম আৰু ভাষা তথা জাতিক অসমীয়া বুলি কয়। সংস্কৃত "অসম" শব্দৰ অৰ্থ "অতুলনীয়"। এটা মতে ত্ৰয়োদশ শতিকাত পাটকাই পাৰ হৈ অহা টাই-আহোম জনগোষ্ঠীসকলৰ অপৰাজেয় শক্তিক বুজাবলৈ এই শব্দ ব্যৱহাৰ হৈছিল; আন এটা মতে অঞ্চলটোৰ বন্ধুৰ ভূ-প্ৰকৃতি আৰু অনুপম সৌন্দৰ্যৰ পৰা এই নামৰ উৎপত্তি।^১ ভাষাতত্ত্ববিদ সুনীতি কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ মতে মগধী প্ৰাকৃত আৰু অপভ্ৰংশৰ পৰা গঢ় লোৱা আৰ্য অসমীয়া ভাষাই বড়ো, খাচী-সম্পৰ্কীয় অষ্ট্ৰিক আৰু টাই-আহোম আদি বিভিন্ন জনগোষ্ঠীক এক অসমীয়াভাষী জাতিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল।

পুৰণি অসমীয়া সাহিত্য

লোকগীত, মালিতা আৰু বচন

লিখিত সাহিত্যৰ আগতেই অসমত বিহুগীত, বনঘোষা, আইনাম, বিয়া নাম, ধাইনাম আৰু ঐতিহাসিক মালিতাৰ এক চহকী মৌখিক পৰম্পৰা আছিল। ডাকৰ বচন আৰু বৌদ্ধ সিদ্ধাচাৰ্যসকলৰ চৰ্যাগীতত অসমীয়া ভাষাৰ আদিৰূপ চিনাক্ত কৰিব পাৰি।^১

প্ৰাক্-বৈষ্ণৱ যুগ

চতুৰ্দশ শতিকাত হেম সৰস্বতীৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত, হৰিবৰ বিপ্ৰৰ বব্ৰুবাহনৰ যুদ্ধ আৰু কবিৰাজ কন্দলিৰ ৰচনাৰ লগতে মাধৱ কন্দলিৰ সপ্তকাণ্ড ৰামায়ণ এই যুগৰ শ্ৰেষ্ঠ কীৰ্তি। বৰাহী ৰজা মহামাণিক্যৰ পৃষ্ঠপোষকতাত ৰচিত এই ৰামায়ণ আধুনিক ভাৰতীয় আৰ্য ভাষাত ৰামায়ণৰ প্ৰথম অনুবাদসমূহৰ অন্যতম।^১

বৈষ্ণৱ সাহিত্য

পঞ্চদশ-ষোড়শ শতিকাত শংকৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱৰ নেতৃত্বত গঢ় লোৱা নৱ-বৈষ্ণৱ আন্দোলনে অসমীয়া সাহিত্যক নতুন উচ্চতালৈ লৈ যায়। এই যুগৰ প্ৰধান সৃষ্টিসমূহ হ'ল—

• কাব্য আৰু বৰগীত — কীৰ্তন-ঘোষা, নাম ঘোষা আৰু শতাধিক আধ্যাত্মিক বৰগীত
• অংকীয়া নাট — শংকৰদেৱৰ চিহ্নযাত্ৰা, ৰুক্মিণী হৰণ, কালিয়দমন; মাধৱদেৱৰ ঝুমুৰা
• ভাগৱতৰ অনুবাদ — বৃহৎ পৰিসৰৰ পদ্যানুবাদ

হেম বৰুৱাই বৈষ্ণৱ নাটকক অসমীয়া মঞ্চৰ ভেটি বুলি অভিহিত কৰিছে, য'ত সংস্কৃত নাটকৰ ৰীতিৰ সৈতে লোকনাট্যৰ উপাদান মিহলি হৈছিল।^১

অবৈষ্ণৱ সাহিত্য আৰু পুৰণি গদ্য

একে সময়তে শাক্ত আৰু লৌকিক বিষয়ক কাব্য, মন্ত্ৰ পুথি আৰু গণিত-জ্যোতিষ বিষয়ক গ্ৰন্থও ৰচিত হৈছিল। ভট্টদেৱক অসমীয়া গদ্যৰ জনক বুলি গণ্য কৰা হয়। আহোম ৰাজসভাৰ পৃষ্ঠপোষকতাত ৰচিত বুৰঞ্জীসমূহ ভাৰতীয় সাহিত্যত এক অনন্য ঐতিহাসিক গদ্য পৰম্পৰা।^১

নতুন অসমীয়া সাহিত্য

সংক্ৰমণ আৰু পশ্চিমীয়া প্ৰভাৱ

১৮২৬ চনৰ ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ পিছত অসমত ব্ৰিটিছ শাসন আৰম্ভ হয়। ১৮৩৬ চনৰ পৰা অসমৰ বিদ্যালয় আৰু আদালতত বাংলা ভাষা প্ৰচলন কৰা হয়। আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিছনেৰীসকলে ১৮৪৬ চনত অৰুণোদই আলোচনী প্ৰকাশ কৰে আৰু আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলত ১৮৭৩ চনত অসমীয়া ভাষাই পুনৰ চৰকাৰী মৰ্যাদা লাভ কৰে।^১

ৰোমাণ্টিক কবিতা আৰু জোনাকী যুগ

১৮৮৯ চনত কলিকতাত প্ৰকাশিত জোনাকী (দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ পৃষ্ঠা) আলোচনীক কেন্দ্ৰ কৰি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালা, লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা আৰু হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীই অসমীয়া সাহিত্যত ৰোমাণ্টিক যুগৰ সূচনা কৰে। পিছলৈ ৰঘুনাথ চৌধাৰী, অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী, যতীন্দ্ৰ নাথ দুৱৰা আৰু দেৱকান্ত বৰুৱাই এই ধাৰা সমৃদ্ধ কৰে।^১

নাটক, উপন্যাস আৰু চুটিগল্প

• নাটক — বেজবৰুৱাৰ ঐতিহাসিক নাটক, জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ কাৰেঙৰ লিগিৰী আৰু অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকাৰ পৌৰাণিক-ঐতিহাসিক নাটকসমূহ
• উপন্যাস — পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা আৰু ৰজনীকান্ত বৰদলৈৰ ঐতিহাসিক উপন্যাসৰ পৰা বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্যলৈ
• চুটিগল্প — বেজবৰুৱাৰ পৰা আৰম্ভ হৈ হোমেন বৰগোহাঞি, চৈয়দ আব্দুল মালিক, ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়ালৈ বিস্তৃত

গদ্য, প্ৰবন্ধ আৰু আজিৰ কবিতা

বিংশ শতিকাৰ মাজভাগত ৰামধেনু আলোচনীক কেন্দ্ৰ কৰি আধুনিক অসমীয়া কবিতা আৰু গল্পই নতুন ৰূপ লাভ কৰে। নৱকান্ত বৰুৱা, হেম বৰুৱা, অমূল্য বৰুৱা আৰু নীলমণি ফুকন (দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ পৃষ্ঠা) এই যুগৰ উল্লেখযোগ্য কবি।^১

অধ্যয়নৰ বাবে

• অসম বিশ্বকোষ গ্ৰন্থাগাৰত অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা, হোমেন বৰগোহাঞি, চৈয়দ আব্দুল মালিক, ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া আৰু কৰবী ডেকা হাজৰিকাৰ ডিজিটেল গ্ৰন্থৰ সূচী উপলব্ধ।
• অসমীয়া সাহিত্য, অসমীয়া ভাষা আৰু অসম সাহিত্য সভা প্ৰবন্ধসমূহো চাওক।