ৰজনীকান্ত বৰদলৈ

ৰজনীকান্ত বৰদলৈ (২৪ নৱেম্বৰ ১৮৬৭–১৯৪০) আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যত উপন্যাস-ধাৰাক শক্তিশালী ৰূপত প্ৰতিষ্ঠা কৰাত বিশেষ ভূমিকা লোৱা সাহিত্যিক। জোনাকী যুগৰ সাহিত্যজাগৰণত তেওঁ আশাশুধীয়া শ্ৰমেৰে উপন্যাসৰ আকাৰ, বিষয়-নির্বাচন আৰু কাহিনী-বিন্যাসক জনপ্ৰিয় আৰু স্থায়ী ৰূপ দি যায়। অসমৰ অতীতৰ বিভিন্ন গৌৰৱময় আৰু একেদৰে অশ্ৰুসিক্ত, লোমহৰ্ষক কাহিনীসমূহক উপন্যাস-আখ্যানত সজীৱ কৰি তোলাৰ বাবে তেওঁক “উপন্যাস-সম্ৰাট”, “অসমীয়া উপন্যাসৰ পিতা”, “অসমীয়া স্কট”, “অসমৰ বংকিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়” আদি বহুসংখ্যক উপাধিৰে সন্মান জনোৱা হৈছে।

জন্ম আৰু পৰিয়াল

বৰদলৈৰ জন্ম ১৮৬৭ চনৰ ২৪ নৱেম্বৰত গুৱাহাটীৰ কুকুৰমূতা-অঞ্চলৰ হেদায়েতপুৰত। পিতৃ নৰকান্ত বৰদলৈ, মাতৃ কণমাই; পৰিয়ালসূত্ৰে স্বৰ্ণময়ী দেৱীৰ নামো উল্লেখিত। তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষ দিহিঙ অঞ্চলৰ বুলি জনা যায় আৰু সেইসূত্ৰে পৰিয়ালখন “দিহিঙিয়া বৰদলৈ” নামে পৰিচিত আছিল।

ককাদেউতা তুৱাৰাম বৰদলৈৰ জীৱন-ইতিহাসত মানৰ আক্ৰমণকালীন স্থানান্তৰ এটা গুৰুত্বপূর্ণ প্ৰসঙ্গ। মানৰ আক্ৰমণৰ সময়ত তুৱাৰামে নদিয়া-শান্তিপুৰলৈ গমন কৰে বুলি উল্লেখ পোৱা যায়। পৰৱৰ্তী সময়ত আক্ৰমণৰ প্ৰাবল্য কমিলত তেওঁ বজালী অঞ্চললৈ আহি তাত ঘৰ-বাৰী কৰি স্থায়ীভাৱে বসবাস আৰম্ভ কৰে। বজালীতেই নৰকান্ত বৰদলৈৰ জন্ম হয়। নৰকান্তে পাছলৈ বজালী ত্যাগ কৰি ক্ৰমে হাজো, উত্তৰ গুৱাহাটী আৰু অৱশেষত গুৱাহাটীত বসতি স্থাপন কৰে।

শিক্ষা আৰু প্ৰাৰম্ভিক জীৱন

ৰজনীকান্ত বৰদলৈয়ে উত্তৰ গুৱাহাটীত থকা মোমায়েকৰ ঘৰত থাকি প্ৰাথমিক শিক্ষা আৰম্ভ কৰে। ১৮৮৫ চনত তেওঁ গুৱাহাটী চৰকাৰী হাইস্কুলৰ পৰা এণ্ট্ৰেন্স পৰীক্ষা উত্তীৰ্ণ হয়। এই শিক্ষাগত পৃষ্ঠভূমিৰ মাজতে তেওঁ আধুনিক শিক্ষাৰ সংস্পৰ্শ আৰু সাহিত্য-অনুৰাগ গঢ়ি তোলাৰ সুযোগ লাভ কৰে বুলি সাধাৰণভাবে ধাৰণা কৰা যায়, যদিও ইয়াৰ অধিক বিস্তৃত বিৱৰণ উৎস-টোকাত নাই।

সাহিত্যিক পৰিচয় আৰু জোনাকী যুগত স্থান

জোনাকী যুগ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ নৱজাগৰণৰ এক গুৰুত্বপূর্ণ কাল। এই সময়তে অসমীয়া গদ্যৰ নৱ ৰূপ, আধুনিক সাহিত্যৰ নানান ধাৰা আৰু পাঠকসমাজৰ ৰুচি—এই সকলো দিশত গতি সঞ্চাৰ হয়। বৰদলৈ এই যুগৰ সেইসকল ব্যক্তিৰ অন্যতম, যিসকলে অসমীয়া সাহিত্য প্ৰতিষ্ঠাৰ বাবে সুদীৰ্ঘ আৰু অনবরত চেষ্টা চলাইছিল।

বৰদলৈৰ মূল কৃতিত্ব কথাসাহিত্যত, বিশেষকৈ উপন্যাসত। উৎস-টোকাৰ মতে, অসমীয়া উপন্যাসে “পূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠা” তেওঁৰ হাতত লাভ কৰে। সেয়ে অসমীয়া উপন্যাসৰ বিকাশধাৰাত তেওঁক ভিত্তি-নির্মাতা আৰু স্থাপনাকাৰী লেখক বুলি ধৰা হয়। তেওঁ উপন্যাসত অতীতৰ অসমৰ কাহিনীসমূহক পুনৰ্পাঠযোগ্য কৰি তুলিছিল—কেতিয়াবা গৌৰৱ-উজ্জ্বল অধ্যায়, কেতিয়াবা শোকাকুল বা সংঘাতময় অভিজ্ঞতা। এই ঐতিহাসিক-সংবেদনশীল আখ্যান-প্ৰবণতাই তেওঁৰ উপন্যাসসমূহক পাঠকসমাজত দীঘলীয়া প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰাত সহায় কৰে।

সাহিত্য-কৃতি আৰু উল্লেখযোগ্য উপন্যাস

উৎস-টোকাত বৰদলৈৰ কিছুমান উপন্যাসৰ নাম স্পষ্টকৈ পোৱা যায়। সেই নামসমূহেই তেওঁৰ সাহিত্যিক পৰিচয় গঢ়ি তোলাৰ মুখ্য আধাৰ:

• মনোমতী
• দন্দুৱা দ্ৰোহ
• নিৰ্ম্মল ভকত
• মিৰি জীয়ৰী

এই কৃতিসমূহৰ মাজেৰে বৰদলৈয়ে অসমীয়া উপন্যাসক এক জনপ্ৰিয় গদ্য-ৰূপ হিচাপে আগবঢ়াই দিয়ে বুলি সাধাৰণ মূল্যায়ন দেখা যায়। উৎস-টোকাত “অতীত অসমৰ” গৌৰৱময় আৰু অশ্ৰুসিক্ত কাহিনী উপন্যাসৰ মাজেৰে পোহৰলৈ অনাৰ কথা কোৱা হৈছে; সেই দিশে তেওঁৰ কাহিনী-বিন্যাসত ঐতিহাসিক চেতনাৰ উপস্থিতি আৰু নাটকীয়তা এক উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হিচাপে ধৰা পৰে।

সন্মান, অভিধা আৰু তুলনামূলক মূল্যায়ন

ৰজনীকান্ত বৰদলৈক অসমীয়া সাহিত্যসমাজে বিভিন্ন অভিধাৰে স্মৰণ কৰে। উৎস-টোকাৰ মতে তেওঁক—

• “উপন্যাস-সম্ৰাট”
• “অসমীয়া উপন্যাসৰ পিতা”
• “অসমীয়া স্কট”
• “অসমৰ বংকিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়”

—এইদৰে বিভিন্ন আখ্যা দিয়া হৈছে। এই অভিধাসমূহ মূলতঃ দুটা দিশ সূচায়: (১) উপন্যাস-ৰচনাত তেওঁৰ নেতৃত্বস্থানীয় অৱদান, আৰু (২) ঐতিহাসিক আখ্যানৰ পুনৰুজ্জীৱনত তেওঁৰ দক্ষতা। “অসমৰ বংকিমচন্দ্ৰ” অভিধাই বিশেষকৈ উপন্যাসৰ মাধ্যমেৰে সমাজ-ইতিহাস আৰু কল্পনাৰ সংমিশ্ৰণ ঘটোৱাৰ দিশটোত তুলনা সূচাই; যদিও এই তুলনাই সৰল সমতা নহয়, বৰং সাহিত্য-ঐতিহ্য গঢ়াৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰভাব-প্ৰসাৰত এক সাদৃশ্যবোধক ইঙ্গিত হিচাপে বুজা যায়।

মৃত্যু

ৰজনীকান্ত বৰদলৈৰ মৃত্যু ১৯৪০ চনত হয়। (উৎস-টোকাত তাৰিখ আৰু স্থান উল্লেখ নাই।)

তাৎপৰ্য

ৰজনীকান্ত বৰদলৈৰ তাৎপৰ্য মূলতঃ অসমীয়া উপন্যাসক সুসংহত ৰূপ দি পাঠকসমাজত গভীৰভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰাত নিহিত। জোনাকী যুগৰ সাহিত্যিক লক্ষ্য—অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্যৰ আধুনিক ভিত্তি দৃঢ় কৰা—এই প্ৰকল্পত তেওঁ কথাসাহিত্যৰ মাধ্যেমে এক দীৰ্ঘস্থায়ী অৱদান ৰাখে। অতীত অসমৰ কাহিনীসমূহক উপন্যাসৰ ভিতৰত আকর্ষণীয় বয়ন-ৰীতিত উপস্থাপন কৰাই তেওঁৰ সৃষ্টিকৰ্মৰ কেন্দ্ৰবিন্দু; এই কাৰণেই তেওঁ অসমীয়া উপন্যাসধাৰাৰ বিকাশচৰ্চাত এক অনস্বীকাৰ্য নাম।

আৰু চাওক

• অসমীয়া সাহিত্য
• অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা
• জোনাকী (আলোচনী)
• বাঁহী (আলোচনী)
• অসম সাহিত্য সভা
• মনোমতী
• দন্দুৱা দ্ৰোহ
• নিৰ্ম্মল ভকত
• মিৰি জীয়ৰী
• গুৱাহাটী
• হাজো