নৱকান্ত বৰুৱা

নৱকান্ত বৰুৱা অসমীয়া সাহিত্যৰ আধুনিক যুগৰ অন্যতম প্ৰসিদ্ধ সাহিত্যিক। কবি হিচাপে তেওঁ আধুনিক মনোভঙ্গি, নগৰ-অৰণ্যৰ দ্বৈত অভিজ্ঞতা, প্ৰেম-নৈৰাশ্য, মৃত্যু আৰু ৰহস্যবোধ আদি বিষয়ক নতুন সংবেদনশীলতাৰে প্ৰকাশ কৰি অসমীয়া কবিতাক নতুন মাত্ৰা দিছিল। একে সময়তে তেওঁ শিশু-চিন্তা, স্মৃতি আৰু বংশ-পৰম্পৰাৰ কথাকথনকো সাহিত্যিক ৰূপ দিয়া বাবে তেওঁৰ সাহিত্যকৃতি অসমীয়া পাঠকসমাজত বহুল আলোচিত।

পৰিচয় আৰু ব্যক্তিজীৱন

নৱকান্ত বৰুৱাৰ জন্ম ২৯ ডিচেম্বৰ ১৯২৬ তাৰিখে গুৱাহাটীত। যদিও জন্মস্থান গুৱাহাটী, তথাপি তেওঁৰ শৈশৱ-কৈশোৰ আৰু যৌৱনৰ এক উল্লেখযোগ্য অংশ নগাঁৱত অতিবাহিত হয়। তেওঁ বৰুৱা পৰিয়ালৰ খৰঙি বৰুৱা শাখাৰ বংশধৰ বুলি জনা যায়; ঐতিহাসিকভাৱে নগাঁও জিলাৰ কলিয়াবৰ আৰু দৰঙৰ চতিয়া অঞ্চল “খৰঙি” নামেও পৰিচিত আছিল, আৰু সেই অঞ্চলৰ বৰুৱাসকল “খৰঙি বৰুৱা” ৰূপে চিনাক্ত হৈছিল। ইংৰাজ শাসনকালত এই পৰিয়াল নগাঁৱৰ পুৰণিগুদাম অঞ্চললৈ উঠি অহাৰ কথা উল্লেখ আছে।

তেওঁৰ পিতৃ নীলকান্ত বৰুৱা শিক্ষা বিভাগত সহ-পৰিদৰ্শক হিচাপে বৰপেটা আৰু গুৱাহাটীত কৰ্মৰত আছিল, পিছত নগাঁৱৰ চৰকাৰী হাইস্কুলত শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। নৱকান্ত বৰুৱাৰ জীৱনসংগী বীণা বৰুৱা। পৰিয়ালিক দিশত তেওঁ কবি তথা ৰাজনীতিবিদ দেৱকান্ত বৰুৱাৰ ভাতৃ।

শিক্ষা, প্ৰাৰম্ভিক সাহিত্য-প্ৰবণতা আৰু সৃষ্টিশীল প্ৰশিক্ষণ

নৱকান্ত বৰুৱাই কৈশোৰতে ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ, নজৰুল আৰু শৰৎচন্দ্ৰ আদি পঢ়ি শেষ কৰাৰ তথ্য পোৱা যায়; ইয়াৰ ফলত তেওঁ সাহিত্য-ৰুচি আগতেই গঢ় লৈ উঠে। নৱম শ্ৰেণীত পঢ়ি থাকোঁতেই তেওঁ ‘মুক্তি’ নামেৰে এখন কবিতা-পুথি লিখা বুলি উল্লেখ আছে—ই তেওঁৰ আগ-সময়তেই কবিতাৰ প্ৰতি একাগ্ৰ অনুৰাগৰ সাক্ষ্য।

তেওঁ শান্তিনিকেতনত অধ্যয়নকালত কিছুদিন কলা ভৱনত চিত্ৰকলাৰ শিক্ষাও গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু কেইখনমান ছবি আঁকিছিল। গ্ৰাফিক-ৰুচি আৰু দৃষ্টিবোধৰ এই অভিজ্ঞতাই পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ কিতাপৰ বেটুপাত অংকনলৈও আগবঢ়ায়; বিশেষকৈ ‘অৰণ্য, হে মহানগৰ’ নামৰ কাব্য-গ্ৰন্থ আৰু ‘কপিলীপৰীয়া সাধু’ উপন্যাসৰ প্ৰথম সংস্কৰণৰ বেটুপাত তেওঁ নিজেই অংকন কৰিছিল বুলি জনা যায়।

কবিতা-সৃষ্টি: বিষয়, শৈলী আৰু প্ৰভাৱ

নৱকান্ত বৰুৱাৰ মূল সাহিত্য-খ্যাতি কবিতাৰ জগতত। তেওঁৰ কবিতাপুথিসমূহত কায়িক জীৱনৰ সৌন্দৰ্য, প্ৰেমৰ মাধুৰ্য, মৃত্যু-চিন্তা, ৰহস্যবোধ আদি নানামুখী বিষয়বস্তু বিস্তৃত ৰূপে দেখা যায়। আধুনিক অসমীয়া কবিতাক তেওঁ “এক অনন্য মাত্ৰা” দিয়া বুলি সাধাৰণভাৱে মূল্যায়িত; এই “মাত্ৰা”ৰ কেন্দ্ৰত আছে আধুনিক মানুহৰ একাকিত্ব, আত্মবিশ্লেষণ, নগৰ-জীৱনৰ মানসিক টানাপোড়েন আৰু একে সময়তে প্ৰকৃতি-মুখী টান।

তেওঁৰ কবিতাত কিছুমান বিশ্বসাহিত্যিক আৰু ভাৰতীয় সাহিত্যিক প্ৰভাৱ লক্ষ্য কৰা যায়—বিশেষকৈ ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ, এলিয়ট, হুইটমেন আৰু খলিল জিব্ৰানৰ কাব্যভঙ্গীৰ প্ৰতিধ্বনি কেতিয়াবা ধৰা পৰে বুলি আলোচনা আছে; কিন্তু সেইসত্ত্বেও বৰুৱাৰ কাব্যভাষা স্বকীয়তাৰে চিহ্নিত বুলি গ্ৰহণযোগ্য মত। কবিতাৰ দিশত সমালোচক মহেন্দ্ৰ বৰাই তেওঁৰ কাব্য-পৰিক্ৰমা সন্দৰ্ভত যি মন্তব্য কৰিছে, তাত দুটা বিপৰীত কাব্য-ধাৰাৰ টানাপোড়েনৰ ভিতৰতে নৱকান্ত বৰুৱাৰ সৃষ্টিশীল পথচলা গঢ় লৈ উঠা বুলি ইঙ্গিত দিয়ে; এই মন্তব্য অসমীয়া আধুনিক কবিতাৰ প্ৰেক্ষাপট বুজাত সহায়ক।

তেওঁৰ বহুল সমাদৃত কবিতাসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য—

• ‘মনত পৰেনে অৰুন্ধতী’
• ‘ইয়াত নদী আছিল’
• ‘পলস’
• ‘ৰাৱন’
• ‘মহাকাব্যৰ পাণ্ডুলিপি’
• ‘ক্ৰমশঃ’

ছদ্মনাম আৰু শিশু সাহিত্য

নৱকান্ত বৰুৱাই ছদ্মনাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আৰু এই দিশটো তেওঁৰ জনপ্রিয়তাৰ এক বিশেষ কাৰণ। ‘এখুদ ককাইদেউ’ তেওঁৰ অতি জনপ্ৰিয় ছদ্মনাম। ইয়াৰ উপৰি সীমা দত্ত ছদ্মনামে তেওঁ তিনিটা কবিতা ৰচনা কৰিছিল বুলি তথ্য আছে। ‘ন- আইতা’ ছদ্মনামো তেওঁৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি উল্লেখ পোৱা যায়। ছদ্মনাম ব্যৱহাৰৰ এই বহুমুখীতা তেওঁৰ লেখক-সত্তাৰ ভিন্ন ভিন্ন পাঠক-সমাজৰ সৈতে যোগাযোগ স্থাপন কৰাৰ এক কৌশল হিচাপে চাব পাৰি; বিশেষকৈ শিশু-সাহিত্যিক হিচাপে ‘এখুদ ককাইদেউ’ নামটো অসমীয়া পাঠকৰ মাজত স্থায়ী হৈ ৰয়।

উপন্যাস আৰু কথাসাহিত্য: ‘ককাদেউতাৰ হাড়’ আৰু বংশ-স্মৃতি

কথাসাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰত নৱকান্ত বৰুৱাৰ উল্লেখযোগ্য কৃতি ‘ককাদেউতাৰ হাড়’। এই উপন্যাসখনত তেওঁ নিজৰ ককাক সম্ভু বৰুৱাৰ জীৱনৰ আধাৰত “খৰঙি বৰুৱা” পৰিয়ালৰ ইতিহাস-আশ্ৰিত এক বৰ্ণনামূলক জগত নিৰ্মাণ কৰে বুলি বর্ণনা আছে। সেইসাথে, খৰঙি বৰুৱা ঘৰৰ “নিৰাময় মৌজাদাৰ” চৰিত্ৰটি তেওঁ অংকন কৰিছে—ই উপন্যাসখনক কেৱল ব্যক্তিগত স্মৃতি-আধাৰিত নোহোৱাকৈ সামাজিক-ঐতিহাসিক পৰিপ্ৰেক্ষিতলৈও বিস্তাৰ কৰে।

সমকাল, উপাধি-প্ৰসঙ্গ আৰু সাহিত্যিক সম্পৰ্ক

জীৱনৰ প্ৰথম কবিতা তেওঁ চিলেথতে লিখিছিল বুলি উল্লেখ আছে; এই কাৰণে কবি নন্দ তালুকদাৰে তেওঁক “চিলেঠীয়া কবি” বুলি কোৱা কথাও জনা যায়। এই ধৰণৰ উপাধি-প্ৰসঙ্গসমূহে সাধাৰণতে কবিৰ প্ৰাৰম্ভিক যাত্ৰা আৰু সমকালীন সাহিত্যিক পৰিমণ্ডলৰ আন্তঃসম্পৰ্ক প্ৰকাশ কৰে। নৱকান্ত বৰুৱাৰ ক্ষেত্ৰত ই তেওঁৰ কাব্য-জীৱনৰ আৰম্ভণি, পৰিভ্ৰমণ আৰু ভাষা-অনুভৱৰ বিস্তৃতিৰ ইংগিতবাহক।

বঁটা, সন্মান আৰু সংগঠন-সম্পৰ্ক

নৱকান্ত বৰুৱাই একাধিক স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি—

• সাহিত্য অকাডেমি বঁটা (১৯৭৫)
• অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা (১৯৯৩)
• মধ্যপ্ৰদেশৰ কবীৰ সন্মান (১৯৯০)
• কমল কুমাৰী বঁটা (১৯৯৮)
• অসম প্ৰকাশন পৰিষদ বঁটা (১৯৭৪) — ‘মোৰ আৰু পৃথিৱী’ কবিতা সংকলনৰ বাবে

সাহিত্যিক নেতৃত্বৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁ অসম সাহিত্য সভাৰ বিশ্বনাথ চাৰিআলি অধিৱেশনৰ সভাপতি (১৯৯০) আছিল বুলি উল্লেখ আছে। এই পদত অধিষ্ঠিত হোৱা মানে কেৱল সাহিত্য-ৰচনাৰ স্বীকৃতি নহয়; অসমীয়া সাহিত্যিক সমাজ-জীৱনৰ দিশ নিৰ্দেশনাতো তেওঁৰ উপস্থিতি গুৰুত্বপূর্ণ আছিল।

মৃত্যু

নৱকান্ত বৰুৱাৰ মৃত্যু ১৪ জুলাই ২০০২ তাৰিখে শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগত ভুগি হয়।

তাৎপৰ্য

নৱকান্ত বৰুৱাৰ সাহিত্য-গুৰুত্ব মূলত তিনিটা দিশত স্পষ্ট। প্ৰথমতে, আধুনিক অসমীয়া কবিতাত তেওঁ ব্যক্তিগত অনুভৱ আৰু যুগ-চেতনা একেলগে জুৰি দিয়া এক স্বকীয় কাব্যভাষা গঢ়িলে। দ্বিতীয়তে, ‘এখুদ ককাইদেউ’ আদি ছদ্মনামৰ জৰিয়তে তেওঁ শিশু-পাঠকক কেন্দ্ৰ কৰি সাহিত্যৰ এক পৃথক মৰমীয়া পৰিসৰ গঢ়ি তুলিলে। তৃতীয়তে, ‘ককাদেউতাৰ হাড়’ৰ দৰে কথাসাহিত্যত তেওঁ বংশ-ইতিহাস, সমাজ-স্মৃতি আৰু ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাই অসমীয়া উপন্যাস-চৰ্চালৈ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়ালে। এই বহুমুখী সৃষ্টিশীলতাৰ বাবেই নৱকান্ত বৰুৱা আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ এক স্থায়ী নাম।

আৰু চাওক

• ককাদেউতাৰ হাড়
• সাহিত্য অকাডেমি বঁটা
• অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা
• অসম সাহিত্য সভা
• দেৱকান্ত বৰুৱা
• নন্দ তালুকদাৰ
• ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ
• গুৱাহাটী
• শান্তিনিকেতন
• বিশ্বনাথ চাৰিআলি