পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা

পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা অসমৰ আধুনিক সাহিত্য-ইতিহাসত বিশেষ গুৰুত্ব বহন কৰা এজন সাহিত্যিক, সম্পাদক আৰু সাংস্কৃতিক সংগঠক। কবিতা, উপন্যাস, নাট্যৰচনা, জীৱনী ৰচনা, হাস্য-ৰচনা আৰু প্ৰবন্ধ-সাংবাদিকতালৈকে বিস্তৃত ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় হৈ তেওঁ সাহিত্যক সমাজজীৱনৰ সৈতে সংলগ্ন কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। বিশেষকৈ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যক জাতীয় আত্মচেতনা আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ বাহক হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ ভাবনা তেওঁৰ সাহিত্যিক আৰু সংগঠনমূলক কৰ্মৰ মাজত স্পষ্টভাৱে দেখা যায়।

জন্ম আৰু পৰিয়াল

পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাৰ জন্ম ১৮৭১ চনৰ ২৯ আঘোনত মঙলবাৰে মাজনিশা উত্তৰ লক্ষীমপুৰ অঞ্চলৰ নকাৰী (বা নকাড়ী) মৌজাৰ নকাৰী গাঁৱত হয়। তেওঁ পিতৃ-মাতৃৰ অষ্টম সন্তান আছিল। তেওঁৰ পিতৃ ঘিণাৰাম গোহাঞিবৰুৱা আৰু মাতৃ লম্ভীদেৱী।

পিতৃপক্ষীয় পৰিচয়ত ঘিণাৰাম গোহাঞিবৰুৱাৰ জন্ম শিৱসাগৰ জিলাৰ জাঁজী মৰাণ গাঁৱত হৈছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়। পিতৃদেউতাৰ নাম আছিল কিনাৰাম গোহাঞি ডেকাবৰুৱা। বংশসূত্ৰৰ তথ্যত তেওঁ থাউমুং ক্লিংলুনমং বুঢ়াগোহাঞিৰ বংশধৰ বুলিও কোৱা হয়।

শিক্ষা আৰু গঢ়নকাল

শিক্ষাজীৱনৰ আৰম্ভণি তেওঁ ১৮৭৯ চনত, আঠ বছৰ বয়সত, উত্তৰ লক্ষীমপুৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত কৰে। সেই সময়ত অসমৰ শিক্ষা-ব্যৱস্থাত বঙলা মাধ্যম প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল; সেয়ে গোহাঞি বৰুৱাইও বঙলা মাধ্যমতে শিক্ষাগ্ৰহণ কৰে। বিদ্যালয়খন মজলীয়া ছাত্ৰবৃত্তি বিদ্যালয়লৈ উন্নীত হোৱাত তেওঁ ছাত্ৰবৃত্তিৰ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয় বুলি তথ্য পোৱা যায়।

১৮৮৪ চনত তেওঁ শিৱসাগৰ চৰকাৰী উচ্চ ইংৰাজী বিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ক’হিমাৰ হাইস্কুলত পঢ়ে। ১৮৯০ চনত তেওঁ প্ৰৱেশিকা (এণ্ট্ৰেন্স) পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়; ক’হিমাত পৰীক্ষা-কেন্দ্ৰ নথকাৰ বাবে তেওঁ ডিব্ৰুগড় কেন্দ্ৰৰ পৰা পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে তেওঁ কলকাতাৰ ৰিপন কলেজত ভৰ্তি হয়।

সাহিত্যিক কৰ্ম আৰু ক্ষেত্ৰ

গোহাঞি বৰুৱা একাধাৰে কবি, ঔপন্যাসিক, নাট্যকাৰ, জীৱনীকাৰ, হাস্যৰসিক, প্ৰবন্ধকাৰ আৰু সাংবাদিক হিচাপে পৰিচিত। বিভিন্ন ধাৰাৰ লিখনী একেলগে আগবঢ়োৱাৰ ফলত তেওঁক আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় ভূমিকা লোৱা ব্যক্তিসকলৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়।

তেওঁৰ সাহিত্যিক কৰ্মৰ ক্ষেত্ৰসমূহত তলত উল্লেখযোগ্য—

• কবিতা: কবিতাৰ জৰিয়তে ভাষাৰ সম্ভাৱনা আৰু সংবেদনশীলতা বিস্তাৰ কৰাত তেওঁ আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল বুলি সাধাৰণ মূল্যায়নত ধৰা হয়।
• উপন্যাস: উপন্যাস ধাৰাতো তেওঁ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছে বুলি তথ্যসূত্ৰত কোৱা হয়।
• নাটক: নাট্যৰচনাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ নাম উল্লেখযোগ্য; নাট্যচৰ্চা আৰু মঞ্চ-সংস্কৃতি বিকাশৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্কো আলোচিত।
• জীৱনী, হাস্য-ৰচনা, প্ৰবন্ধ আৰু সাংবাদিকতা: সমাজ-জীৱন, ভাষা-সাহিত্য আৰু সময়-চেতনা এইবোৰ বিষয়ত লিখি তেওঁ জনমত গঢ়াত অংশ লোৱাৰ চেষ্টা কৰিছিল।

উৎস-টোকাত তেওঁ ৰচনা কৰা কিছুমান গ্ৰন্থ/কৃতিৰ নাম হিচাপে ভানুমতী, লাহৰী উল্লেখ আছে; লগতে ঐতিহাসিক-চৰিত্ৰকেন্দ্ৰিক বিষয়ৰ সংযোগত লাচিত বৰফুকন নামো উপলব্ধ সংযোগত আছে। (উৎস-টোকাত পৃথকভাৱে কিতাপ-তালিকা দিয়া হোৱা নাই; সেয়ে ইয়াত কেৱল উল্লেখিত নামসমূহেই দিয়া হৈছে।)

সম্পাদনা আৰু ‘ঊষা’

সাহিত্যচৰ্চাৰ লগতে সম্পাদনা-কৰ্মতো গোহাঞি বৰুৱাৰ স্থান উল্লেখযোগ্য। তেওঁৰ সম্পাদনাত অসমীয়া তৃতীয়খন আলোচনী ঊষা ১৯০৭ চনৰ পৰা ১৯১২ চনলৈ প্ৰকাশ পায়। আলোচনীখনত হেম চন্দ্ৰ গোস্বামী, সত্যনাথ বৰা, শৰৎ চন্দ্ৰ গোস্বামী আদি বহু লেখকে নিয়মিতভাৱে লিখিছিল বুলি তথ্য পোৱা যায়। এই সম্পাদনা-পর্বই তেওঁৰ সংগঠক-সামৰ্থ্য আৰু সমকালীন সাহিত্যিক মণ্ডলীৰ সৈতে সংযোগ দুয়োটা দিশ স্পষ্ট কৰে।

অসম সাহিত্য সভা আৰু সাংস্কৃতিক নেতৃত্ব

গোহাঞি বৰুৱাৰ সাংগঠনিক ভূমিকা বিশেষকৈ অসম সাহিত্য সভাৰ সৈতে জড়িত অৱদানৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ পায়। তেওঁ সভাৰ প্ৰথম সভাপতি। শিৱসাগৰত ২৬ আৰু ২৭ ডিচেম্বৰত অনুষ্ঠিত সভাত (উৎস-টোকাত তাৰিখ দুটা উল্লেখ আছে) সভাপতিগত ভাষণত তেওঁ ভাষা আৰু সাহিত্যক জাতীয় চেতনা বিকাশৰ মূল পথ বুলি ব্যাখ্যা কৰে। তেওঁৰ বক্তব্যৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল—জাতীয় অন্তৰ-ভাব, চিন্তা আৰু প্ৰতিভা প্ৰকাশত ভাষা-সাহিত্যৰ ভূমিকা অনন্য, আৰু জাতীয় পৰিচয় গঢ়াত সাহিত্য বিশেষভাৱে আগুৱাই থাকে।

পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯১৮ চনৰ অনুষ্ঠিত সভাৰ বাবে তেওঁ সম্পাদক নিৰ্বাচিত হয় বুলি উল্লেখ আছে। সেই সভাত সভাপতি আছিল চন্দ্ৰধৰ বৰুৱা। ১৯৩৩ চনত উত্তৰ লখিমপুৰত অনুষ্ঠিত অসম সাহিত্য সভাত তেওঁ সম্বৰ্ধনা লাভ কৰে বুলি উৎস-টোকাত কোৱা হৈছে। এই তথ্যসমূহে দেখুৱায় যে তেওঁ সভাৰ গঠনত আৰু পৰৱৰ্তী পৰ্যায়ত সভাৰ গতিধাৰাতো সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত আছিল।

স্বীকৃতি আৰু সাহিত্যিক পেঞ্চন

১৯০৬ চনত ইংৰাজ চৰকাৰে পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাক সাহিত্যিক পেঞ্চন আগবঢ়ায় বুলি তথ্য পোৱা যায়। সেই সময়ত পেঞ্চনৰ পৰিমাণ ২৫ টকা আছিল। উৎস-টোকা অনুসাৰে, তেওঁ চৰকাৰৰ পৰা সাহিত্যিক পেঞ্চন লাভ কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া সাহিত্যিক। এই স্বীকৃতিয়ে তৎকালীন সময়ত তেওঁৰ সাহিত্যিক প্ৰতিপত্তি আৰু সামাজিক স্বীকৃতিৰ এটা দিশ উন্মোচন কৰে।

মৃত্যু

পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাৰ দেহাৱসান ১৯৪৬ চনৰ ৭ বহাগত (২১ এপ্ৰিল) হয় বুলি উৎস-টোকাত উল্লেখ আছে। অসমীয়া সাহিত্যৰ একনিষ্ঠ সেৱক হিচাপে তেওঁৰ মৃত্যু সংবাদ সমকালীন সাহিত্য-সমাজত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল বুলি সাধাৰণভাবে ধৰা হয়, যদিও উৎস-টোকাত সেয়া পৃথককৈ আলোচনা কৰা হোৱা নাই।

তাৎপৰ্য

পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱাৰ তাৎপৰ্য দুটা সমান্তৰাল দিশত বুজিব পাৰি—সাহিত্যসৃষ্টিৰ বহুমুখিতা আৰু সাহিত্য-প্ৰতিষ্ঠান নিৰ্মাণৰ নেতৃত্ব। একেদৰে কবিতা, উপন্যাস, নাটক, প্ৰবন্ধ আৰু সাংবাদিকতাৰ মাজেৰে তেওঁ আধুনিক সাহিত্য-সংবেদনা বিস্তাৰ কৰিবলৈ সহায় কৰিছিল; আনেদৰে অসম সাহিত্য সভাৰ প্রথম সভাপতিত্ব আৰু পৰৱৰ্তী সাংগঠনিক সম্পৃক্ততাই অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যক বৃহত্তৰ সাংস্কৃতিক মঞ্চ দিবলৈ ভূমিকা লৈছিল। ফলত তেওঁক কেৱল লেখক হিচাপে নহয়, সাহিত্যিক জনজীৱন সংগঠিত কৰা ব্যক্তিত্ব হিচাপেও স্মৰণ কৰা হয়।

আৰু চাওক

• অসম সাহিত্য সভা
• ঊষা
• কবিতা
• উপন্যাস
• নাটক
• ভানুমতী
• লাহৰী
• লাচিত বৰফুকন
• উত্তৰ লখিমপুৰ
• ডিব্ৰুগড়
• ক’হিমা জিলা
• চন্দ্ৰধৰ বৰুৱা
• বাণ ৰঙ্গমঞ্চ