আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা চমুকৈ আই এল অ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এটা সংস্থা। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ কৰি সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক ন্যায় আগবঢ়োৱা।^১২ ১৯১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত জাতিসংঘৰ অধীনত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম আৰু আটাইতকৈ পুৰণি বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৩খন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খন আৰু কুক দ্বীপপুঞ্জ অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। সমগ্ৰ বিশ্বত ইয়াৰ প্ৰায় ৪০টা ক্ষেত্ৰীয় কাৰ্যালয় আছে। সংস্থাটোৱে ১০৭খন দেশত প্ৰায় ৩,৩৮১জন কৰ্মচাৰী নিয়োগ কৰে। ইয়াৰে ১,৬৯৮জনে কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্পত কাম কৰে।^৩

আই এল অ'ৰ মানদণ্ডসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে স্বাধীনতা, সমতা, সুৰক্ষা আৰু মৰ্যাদাৰ পৰিৱেশত সমগ্ৰ বিশ্বতে সকলোৰে বাবে সহজলভ্য, উৎপাদনশীল আৰু বহনক্ষম কৰ্মসংস্থান নিশ্চিত কৰা।^৪৫ ২০২৬ চনলৈকে এই মানদণ্ডসমূহ ১৯৩খন অভিসন্ধি আৰু চুক্তিত প্ৰকাশ পাইছে। ইয়াৰে আঠখনক ১৯৯৮ চনৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় ঘোষণা অনুসৰি মৌলিক হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে। এইবোৰে সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দামৰ অধিকাৰৰ কাৰ্যকৰী স্বীকৃতি, বলপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ বিলোপ, শিশু শ্ৰমৰ বিলোপ আৰু নিয়োগ আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে। আই এল অ' আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশীদাৰ।

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত এই সংস্থাৰ এটা বিশেষ ত্ৰিপাক্ষিক গাঁথনি আছে। ইয়াৰ সকলো মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীৰ বাবে চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ আলোচনা আৰু অনুমোদন প্ৰয়োজন। এই গাঁথনিটো আই এল অ'ৰ তিনিটা মুখ্য সংস্থাৰ জৰিয়তে চলোৱা হয়। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন বছৰি অনুষ্ঠিত হয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড প্ৰস্তুত কৰে। পৰিচালনা পৰিষদে কাৰ্যনিৰ্বাহক পৰিষদ হিচাপে কাম কৰে আৰু সংস্থাটোৰ নীতি আৰু বাজেট নিৰ্ধাৰণ কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় হৈছে সংস্থাটোৰ স্থায়ী সচিবালয়। ই সংস্থাটোৰ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যকলাপ ৰূপায়ণ কৰে। সচিবালয়ৰ নেতৃত্ব তগ’ দেশৰ গিলবাৰ্ট হৌংবোই দিয়ে। তেওঁক ২০২২ চনত পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল।

২০১৯ চনত সংস্থাটোৱে কৰ্মৰ ভৱিষ্যৎ সম্পৰ্কীয় বিশ্ব আয়োগ গঠন কৰিছিল। আয়োগৰ প্ৰতিৱেদনত একবিংশ শতিকাৰ শ্ৰম পৰিৱেশৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰিবলৈ চৰকাৰসমূহৰ বাবে দহটা পৰামৰ্শ আগবঢ়োৱা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত সৰ্বজনীন শ্ৰমৰ নিশ্চয়তা, জন্মৰপৰা বৃদ্ধাৱস্থালৈ সামাজিক সুৰক্ষা আৰু জীৱনজোৰা শিক্ষাৰ অধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।^৬৭ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে ই বহনক্ষম উন্নয়নৰ লক্ষ্য পূৰণত সহায় কৰিবলৈ গঠন কৰা ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সংস্থাসমূহৰ মিত্ৰজোঁট ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য।

আই এল অ'ৰ ইতিহাসৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা হৈছে ১৯১৯ চনৰ ভাৰ্ছাই চুক্তি আৰু ১৯৪৪ চনৰ ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা। ভাৰ্ছাই চুক্তিৰ ৪২৭ নং অনুচ্ছেদৰ জৰিয়তে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৯৪৪ চনৰ ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অধীনত আই এল অ'ক পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু "শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়" নীতি পুনৰ নিশ্চিত কৰিছিল।

গাঁথনি

আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এটা বিশেষায়িত সংস্থা।^৮ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰা আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থা বা কাৰ্যসূচীৰ দৰে আই এল অ'ও ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ উন্নয়ন গোটৰ সদস্য।^৯

আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ বিশেষায়িত সংস্থাৰপৰা পৃথকভাৱে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা ত্ৰিপাক্ষিক শাসন-ব্যৱস্থা আছে। ইয়াত ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধিসকল একত্ৰিত হৈ শ্ৰমৰ মানদণ্ড নিৰ্ধাৰণ, নীতি প্ৰস্তুত আৰু সকলো মহিলা আৰু পুৰুষৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থানৰ বাবে কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰে। এই গাঁথনিৰ উদ্দেশ্য হৈছে আই এল অ'ৰ শ্ৰম মানদণ্ড, নীতি আৰু কাৰ্যসূচীত তিনিওটা গোটৰ মতামত প্ৰতিফলিত কৰা। অৱশ্যে চৰকাৰৰ প্ৰতিনিধিৰ সংখ্যা আন দুটা গোটৰ তুলনাত দুগুণ।

পৰিচালনা পৰিষদ

পৰিচালনা পৰিষদ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সংস্থা। ই বছৰত তিনিবাৰ, মাৰ্চ, জুন আৰু নৱেম্বৰ মাহত বৈঠকত মিলিত হয়। ই আই এল অ'ৰ নীতি সম্পৰ্কে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ কাৰ্যসূচী নিৰ্ধাৰণ কৰে, সংস্থাটোৰ কাৰ্যসূচী আৰু বাজেটৰ খচৰা সন্মিলনত দাখিলৰ বাবে গ্ৰহণ কৰে, সঞ্চালক প্ৰধান নিৰ্বাচন কৰে, সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰপৰা শ্ৰম সম্পৰ্কীয় তথ্য বিচাৰে, তদন্ত সমিতি নিযুক্ত কৰে আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ৰ কাম-কাজ তদাৰক কৰে।

পৰিচালনা পৰিষদত ৫৬জন স্থায়ী সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৪জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৪জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি। ইয়াৰ উপৰি ৬৬জন উপ-সদস্য থাকে। ইয়াৰে ২৮জন চৰকাৰৰ, ১৯জন নিয়োগকৰ্তাৰ আৰু ১৯জন শ্ৰমিকৰ প্ৰতিনিধি।

মুখ্য ঔদ্যোগিক গুৰুত্ব থকা দহখন ৰাষ্ট্ৰই স্থায়ীভাৱে দহখন আসন লাভ কৰে। সেইবোৰ হৈছে ব্ৰাজিল, চীন, ফ্ৰান্স, জাৰ্মানী, ভাৰত, ইটালী, জাপান, ৰাছিয়া, যুক্তৰাজ্য আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ।^১০ আন চৰকাৰী সদস্যসকলক প্ৰতি তিনিবছৰৰ মূৰে মূৰে সন্মিলনে নিৰ্বাচন কৰে। শেহতীয়া নিৰ্বাচন ২০২৪ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।^১১ নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকৰ সদস্যসকলক তেওঁলোকৰ ব্যক্তিগত যোগ্যতাত নিৰ্বাচন কৰা হয়।^১২১৩

সঞ্চালক প্ৰধান

২০২২ চনৰ ২৫ মাৰ্চত গিলবাৰ্ট ফছুন হৌংবো আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধান হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।^১৪ ২০২২ চনৰ ১ অক্টোবৰত তেওঁ গাই ৰাইডাৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে। গাই ৰাইডাৰক ২০১২ চনৰ অক্টোবৰত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে নিৰ্বাচিত কৰিছিল আৰু ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰত দ্বিতীয় পাঁচবছৰীয়া কাৰ্যকালৰ বাবে পুনৰ নিৰ্বাচিত কৰিছিল।^১৫ তেওঁ সংস্থাটোৰ প্ৰথমজন আফ্ৰিকীয় সঞ্চালক প্ৰধান। ২০২৪ চনত আফ্ৰিকাৰ কেইবাখনো গুৰুত্বপূৰ্ণ দেশৰ প্ৰতিনিধিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয় ভ্ৰমণ কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত মৰক্কোও আছিল। তাত তেওঁলোকে অৰ্থনৈতিক সংহতি, ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়, নিয়োগ আৰু দক্ষতা বিকাশৰ মন্ত্ৰী ইউনিছ ছেকৌৰিৰ সৈতে আলোচনা কৰিছিল।^১৬ ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰপৰা আই এল অ'ৰ সঞ্চালক প্ৰধানসকলৰ তালিকা তলত দিয়া হৈছে:^১৭

সদস্যপদ

আই এল অ'ৰ ১৮৭খন সদস্য ৰাষ্ট্ৰ আছে। ১৯৩খন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ ১৮৬খনৰ লগতে কুক দ্বীপপুঞ্জ আই এল অ'ৰ সদস্য।^১৮ আই এল অ'ৰ সদস্য নোহোৱা সাতখন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰ হৈছে আন্দোৰা, ভূটান, লিচটেনষ্টাইন, মাইক্ৰ'নেছিয়া, মোনাকো, নাউৰু আৰু উত্তৰ কোৰিয়া।^১৯

আই এল অ'ৰ সংবিধান অনুসৰি ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যিকোনো সদস্য ৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ সদস্য হ'ব পাৰে। সদস্যপদ লাভ কৰিবলৈ এখন দেশে সঞ্চালক প্ৰধানক জনাব লাগিব যে সেই দেশে আই এল অ'ৰ সংবিধানৰ সকলো বাধ্যবাধকতা গ্ৰহণ কৰিছে।^২০ আন ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা ৰাষ্ট্ৰক সকলো প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোট আৰু চৰকাৰী প্ৰতিনিধিৰ দুই-তৃতীয়াংশ ভোটৰ জৰিয়তে আই এল অ'ৰ সাধাৰণ সন্মিলনত সদস্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সদস্য নোহোৱা কুক দ্বীপপুঞ্জ ২০১৫ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ত যোগদান কৰে।^২১২২

যিবোৰ দেশ জাতিসংঘৰ অধীনত আই এল অ'ৰ সদস্য আছিল, ১৯৪৬ চনত সংস্থাটোৰ নতুন সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ সময়তো সেই দেশসমূহ সদস্য হৈ থাকিল।^২২

উদ্দেশ্য

ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাই (১০ মে' ১৯৪৪) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ পৰম্পৰাগত উদ্দেশ্যসমূহ পুনৰ উল্লেখ কৰাৰ লগতে দুটা নতুন দিশ সংযোজন কৰিছিল। এই দুটা দিশ আছিল সামাজিক নীতিৰ ক্ষেত্ৰত মানৱ অধিকাৰৰ গুৰুত্ব আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অৰ্থনৈতিক পৰিকল্পনাৰ প্ৰয়োজনীয়তা।^২৩ দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ সময়ত আই এল অ'ই "উন্নত পৃথিৱীৰ আশা"ৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা নতুন বাস্তৱতা আৰু নতুন আকাংক্ষাৰ সৈতে নিজৰ মূল নীতিসমূহ খাপ খুৱাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।^২৪ এই ঘোষণা ফিলাডেলফিয়াত অনুষ্ঠিত আই এল অ'ৰ ২৬তম সন্মিলনত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।^২৩

১৯৪৬ চনত মণ্ট্ৰিয়েলত অনুষ্ঠিত সাধাৰণ সন্মিলনে আই এল অ'ৰ সংবিধান সংশোধন কৰাৰ সময়ত ফিলাডেলফিয়া ঘোষণাখন সংবিধানৰ সৈতে সংলগ্ন কৰা হয়। সংবিধানৰ ১ নং অনুচ্ছেদ অনুসৰি ই সংবিধানৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হৈ পৰে।^২৪ ঘোষণাখনৰ অধিকাংশ দাবী আমেৰিকা আৰু পশ্চিম ইউৰোপৰ শ্ৰমিক সংঘ আৰু আই এল অ'ৰ সচিবালয়ৰ অংশীদাৰিত্বৰ ফল আছিল।^২৩

"শ্ৰম কোনো পণ্য নহয়" হৈছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক নথিসমূহৰ প্ৰস্তাৱনাত প্ৰকাশ পোৱা এটা নীতি। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে মানুহক জড় পণ্য, মানৱ মূলধন, কেৱল উৎপাদনৰ উপাদান বা মানৱ সম্পদ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা উচিত নহয়। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে জীৱিকা অৰ্জনৰ বাবে কাম কৰা লোকসকলক মানুহ হিচাপে মৰ্যাদা আৰু সন্মান দিয়া উচিত। পল অ'হিগিনছৰ মতে এই বাক্যাংশটো জন কেলছ ইংগ্ৰামৰ সৈতে জড়িত। তেওঁ ১৮৮০ চনত ডাবলিনত ব্ৰিটিছ ট্ৰেডছ ইউনিয়ন কংগ্ৰেছৰ এখন সভাত এই বাক্যাংশ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।^২৫

ইতিহাস

উৎপত্তি

ই ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত জাতিসংঘৰ সংস্থা হিচাপে আই এল অ' প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। কিন্তু ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাতাসকলে ১৯১৯ চনৰ পূৰ্বেই সামাজিক চিন্তা আৰু কাৰ্যকলাপৰ ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি লাভ কৰিছিল। মুখ্য সদস্যসকলে পূৰ্বৰ ব্যক্তিগত পেছাগত আৰু মতাদৰ্শগত নেটৱৰ্কৰ জৰিয়তে ইজনে সিজনক চিনি পাইছিল। এই নেটৱৰ্কসমূহত তেওঁলোকে সামাজিক নীতি সম্পৰ্কীয় জ্ঞান, অভিজ্ঞতা আৰু ধাৰণা বিনিময় কৰিছিল। যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ "জ্ঞানভিত্তিক সম্প্ৰদায়সমূহ", যেনে ১৯০০ চনত প্ৰতিষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন সমিতি, আৰু সমাজবাদী দ্বিতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ৰ দৰে ৰাজনৈতিক নেটৱৰ্কসমূহ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম ৰাজনীতিৰ প্ৰতিষ্ঠানীকৰণৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক আছিল।^২৬

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ পিছৰ সময়ত "নিৰ্মাণযোগ্য সমাজ"ৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ স্থপতিসকলৰ সামাজিক পৰিকল্পনাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুঘটক আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন নতুন শাখা হিচাপে সামাজিক সংস্কাৰ ৰূপায়ণৰ এক উপযোগী মাধ্যম হৈ পৰিছিল। প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্যসকলৰ সামাজিক ন্যায় আৰু মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মৰ অধিকাৰৰ আদৰ্শসমূহ ১৯১৯ চনৰ পেৰিছ শান্তি সন্মিলনত হোৱা কূটনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক আপোচৰদ্বাৰা সলনি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত আই এল অ'ৰ আদৰ্শবাদ আৰু বাস্তৱবাদৰ মাজৰ ভৰসাম্য প্ৰকাশ পাইছিল।^২৬

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ছোৱাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আন্দোলনে শ্ৰমিক শ্ৰেণীৰ সুৰক্ষাৰ বাবে এটা বিস্তৃত কাৰ্যসূচী আগবঢ়াইছিল। ইয়াক যুদ্ধৰ সময়ত শ্ৰমিকসকলৰ সমৰ্থনৰ বিনিময়ত দিয়া ব্যৱস্থা হিচাপে বিবেচনা কৰা হৈছিল। যুদ্ধৰ পিছৰ পুনৰ্গঠন আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাই প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত আৰু যুদ্ধৰ ঠিক পিছতে বহু দেশৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। গ্ৰেট ব্ৰিটেইনত হুইটলি আয়োগ নামৰ পুনৰ্গঠন আয়োগৰ এটা উপ-সমিতিয়ে ১৯১৮ চনৰ জুলাই মাহৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত সমগ্ৰ বিশ্বতে "ঔদ্যোগিক পৰিষদ" স্থাপনৰ পৰামৰ্শ দিছিল।^২৭ ব্ৰিটিছ লেবাৰ পাৰ্টিয়ে শ্ৰম আৰু নতুন সামাজিক ব্যৱস্থা নামৰ নথিৰ জৰিয়তে নিজৰ পুনৰ্গঠন কাৰ্যসূচী প্ৰকাশ কৰিছিল।^২৮ ১৯১৮ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তৃতীয় প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ আন্তঃমিত্ৰ শ্ৰমিক আৰু সমাজবাদী সন্মিলনত গ্ৰেট ব্ৰিটেইন, ফ্ৰান্স, বেলজিয়াম আৰু ইটালীৰ প্ৰতিনিধিসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক অধিকাৰ সংস্থা, গোপন কূটনীতিৰ অন্ত আৰু অন্যান্য লক্ষ্যৰ বাবে পৰামৰ্শ আগবঢ়াইছিল।^২৯ ১৯১৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত আমেৰিকান ফেডাৰেচন অৱ লেবাৰে নিজৰ পৃথক আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে নিৰপেক্ষ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াত সামূহিক দৰ-দামৰ জৰিয়তে বহু ক্ৰমিক উন্নতি সাধনৰ আহ্বান জনোৱা হৈছিল।^৩০

আই এফ টি ইউ বাৰ্ণ সন্মিলন

যুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ লগে লগে যুদ্ধোত্তৰ পৃথিৱী সম্পৰ্কে দুটা পৃথক ধাৰণা আগবাঢ়ি আহিছিল। প্ৰথমটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে আগবঢ়াইছিল। এই সংস্থাই ১৯১৯ চনৰ জুলাই মাহত ছুইজাৰলেণ্ডৰ বাৰ্ণত এখন সভাৰ আহ্বান জনাইছিল। বাৰ্ণৰ সভাত আই এফ টি ইউৰ ভৱিষ্যৎ আৰু পূৰ্বৰ কেইবছৰত উত্থাপিত বিভিন্ন প্ৰস্তাৱৰ বিষয়ে আলোচনা কৰাৰ কথা আছিল। আই এফ টি ইউৱে কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক সমান মৰ্যাদাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰো প্ৰস্তাৱ দিছিল। ছেমুৱেল গম্পাৰ্ছে সভাখন বৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ কেন্দ্ৰীয় শক্তিসমূহৰ প্ৰতিনিধিসকলক যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকৰ দেশৰ ভূমিকাৰ স্বীকাৰোক্তি হিচাপে অধীনস্থ মৰ্যাদা দিয়াৰ পক্ষপাতী আছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে গম্পাৰ্ছে উড্ৰ' উইলছনৰ চৈধ্য দফাক একমাত্ৰ ভিত্তি হিচাপে লৈ পেৰিছত সভা অনুষ্ঠিত কৰাৰ পক্ষপাতী আছিল। আমেৰিকাৰ বৰ্জনৰ পিছতো বাৰ্ণৰ সভা নিৰ্ধাৰিত সময়ত অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াৰ চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদনত বাৰ্ণ সন্মিলনে মজুৰিভিত্তিক শ্ৰমৰ অন্ত আৰু সমাজবাদ প্ৰতিষ্ঠাৰ দাবী জনায়। এই লক্ষ্যসমূহ তৎক্ষণাৎ পূৰণ কৰিব নোৱাৰিলে, জাতিসংঘৰ সৈতে সংযুক্ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাই শ্ৰমিক আৰু শ্ৰমিক সংঘৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আইন প্ৰণয়ন আৰু কাৰ্যকৰী কৰিব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিয়া হয়।^৩০

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন আয়োগ

ইফালে পেৰিছ শান্তি সন্মিলনে সাম্যবাদৰ প্ৰতি জনসমৰ্থন হ্ৰাস কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তিসমূহে উদীয়মান শান্তি চুক্তিত শ্ৰমিক সংঘ আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা ধাৰা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰু ভৱিষ্যতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সম্পৰ্কৰ পথ নিৰ্দেশ কৰিবলৈ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা স্থাপন কৰিবলৈ সন্মত হয়। শান্তি সন্মিলনে এই প্ৰস্তাৱসমূহৰ খচৰা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন সম্পৰ্কীয় পৰামৰ্শদাতা আয়োগ গঠন কৰে। আয়োগখনে ১৯১৯ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত কৰে আৰু গম্পাৰ্ছক অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।^৩০

আয়োগৰ বৈঠকসমূহৰ সময়ত এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ বাবে দুটা প্ৰতিদ্বন্দ্বী প্ৰস্তাৱ উত্থাপিত হৈছিল। ব্ৰিটেইনে এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদ স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, যিয়ে শ্ৰম আইন প্ৰণয়ন কৰিব আৰু জাতিসমূহৰ লীগৰ প্ৰতিজন সদস্যই সেই আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিব। প্ৰতিখন দেশৰ দুজনকৈ প্ৰতিনিধি সংসদত থাকিব লাগিছিল। এজন শ্ৰমিক আৰু এজন পৰিচালনাপক্ষৰ প্ৰতিনিধি।^৩০ এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম কাৰ্যালয়ে শ্ৰম সম্পৰ্কীয় পৰিসংখ্যা সংগ্ৰহ কৰি নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইন ৰূপায়ণ কৰিব লাগিছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংসদৰ ধাৰণাৰ দাৰ্শনিকভাৱে বিৰোধী আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডই আমেৰিকাত ইতিমধ্যে লাভ কৰা সীমিত সুৰক্ষাসমূহ হ্ৰাস কৰিব বুলি বিশ্বাস কৰা গম্পাৰ্ছে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক কেৱল পৰামৰ্শ দিয়াৰ ক্ষমতা দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। আইন ৰূপায়ণৰ দায়িত্ব জাতিসমূহৰ লীগৰ ওপৰত এৰি দিব লাগে বুলি তেওঁ মত প্ৰকাশ কৰিছিল। ব্ৰিটিছ প্ৰতিনিধিসকলৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা সত্ত্বেও আমেৰিকাৰ প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰা হয়।^৩০

গম্পাৰ্ছে শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰা খচৰা চনদৰ কাৰ্যসূচীও নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। আমেৰিকাই দহটা প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰে তিনিটা কোনো পৰিৱৰ্তন নকৰাকৈ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল শ্ৰমক পণ্য হিচাপে গণ্য কৰা উচিত নহয়; সকলো শ্ৰমিকৰ জীৱন-নিৰ্বাহৰ বাবে পৰ্যাপ্ত মজুৰিৰ অধিকাৰ আছে; আৰু সমান কামৰ বাবে মহিলাই সমান মজুৰি লাভ কৰিব লাগে। বাকস্বাধীনতা, সংবাদ মাধ্যম, সভা আৰু সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সুৰক্ষিত কৰা এটা প্ৰস্তাৱ কেৱল সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। ১৬ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিবহণ নিষিদ্ধ কৰাৰ প্ৰস্তাৱটো ১৪ বছৰৰ তলৰ শিশুৱে উৎপাদন কৰা সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞালৈ সলনি কৰা হৈছিল। আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিনৰ প্ৰস্তাৱটো আঠ ঘণ্টীয়া কৰ্মদিন বা ৪০ ঘণ্টীয়া কৰ্মসপ্তাহৰ প্ৰয়োজনীয়তা হিচাপে সংশোধন কৰা হৈছিল। কম উৎপাদনশীল দেশসমূহৰ বাবে ইয়াত ব্যতিক্ৰম ৰখা হৈছিল। আন চাৰিটা আমেৰিকান প্ৰস্তাৱ নাকচ কৰা হৈছিল। ইফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিনিধিসকলে আৰু তিনিটা ধাৰা প্ৰস্তাৱ কৰিছিল আৰু সেইবোৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। সেইবোৰ আছিল সাপ্তাহিক বিশ্ৰামৰ বাবে এটা বা ততোধিক দিন, বিদেশী শ্ৰমিকৰ বাবে আইনৰ সমতা আৰু কাৰখানাৰ পৰিস্থিতিৰ নিয়মীয়া আৰু সঘন পৰিদৰ্শন।^৩০

আয়োগে ১৯১৯ চনৰ ৪ মাৰ্চত চূড়ান্ত প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰে। শান্তি সন্মিলনে ১১ এপ্ৰিলত কোনো সংশোধন নকৰাকৈ প্ৰতিৱেদনখন গ্ৰহণ কৰে। প্ৰতিৱেদনখন ভাৰ্ছাই চুক্তিৰ ত্ৰয়োদশ অংশ হিচাপে পৰিগণিত হয়।^৩০

দুয়ো বিশ্বযুদ্ধৰ মাজৰ সময়

প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন ১৯১৯ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত ৱাশ্বিংটন ডি.চি.ৰ আমেৰিকান ইউনিয়ন ভৱনত আৰম্ভ হৈছিল।^৩১ সন্মিলনে প্ৰথম ছখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম অভিসন্ধি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। এইবোৰত উদ্যোগত কৰ্মঘণ্টা, নিবনুৱা সমস্যা, মাতৃত্বকালীন সুৰক্ষা, মহিলাৰ নিশাৰ কাম, ন্যূনতম বয়স আৰু উদ্যোগত কিশোৰ-কিশোৰীৰ নিশাৰ কামৰ বিষয়ে ব্যৱস্থা কৰা হৈছিল।^৩২ বিশিষ্ট ফৰাচী সমাজবাদী আলবাৰ থমাছ ইয়াৰ প্ৰথম সঞ্চালক প্ৰধান হৈছিল।

মুকলি হতাশা আৰু তীব্ৰ সমালোচনাৰ মাজতো পুনৰ গঠন কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘসমূহৰ ফেডাৰেচনে এই ব্যৱস্থাৰ সৈতে দ্ৰুতভাৱে খাপ খুৱাই লৈছিল। আই এফ টি ইউৱে ক্ৰমান্বয়ে আই এল অ'ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত প্ৰচাৰ আৰু দাবী উত্থাপনৰ কামৰ ওপৰত নিজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যকলাপ কেন্দ্ৰীভূত কৰিছিল।^৩৩

প্ৰতিষ্ঠাৰ সময়ত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আই এল অ'ৰ সদস্য নাছিল। কাৰণ আমেৰিকাৰ ছিনেটে জাতিসমূহৰ লীগৰ চুক্তি নাকচ কৰিছিল আৰু আমেৰিকাই ইয়াৰ কোনো সংস্থাত যোগদান কৰিব পৰা নাছিল। ফ্ৰেংকলিন ডি ৰুজভেল্ট আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত নতুন প্ৰশাসনে জাতিসমূহৰ লীগৰ সদস্য নোহোৱাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ বাবে পুনৰ চেষ্টা কৰিছিল। ১৯৩৪ চনৰ ১৯ জুনত আমেৰিকাৰ কংগ্ৰেছে ৰাষ্ট্ৰপতিক জাতিসমূহৰ লীগত যোগদান নকৰাকৈ আই এল অ'ত যোগদানৰ অনুমতি দি এটা যুটীয়া প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২২ জুনত আই এল অ'ই আমেৰিকাৰ চৰকাৰক সংস্থাটোত যোগদান কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাই এটা প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে। ১৯৩৪ চনৰ ২০ আগষ্টত আমেৰিকাৰ চৰকাৰে ইতিবাচক সঁহাৰি জনায় আৰু আই এল অ'ত নিজৰ আসন গ্ৰহণ কৰে।

যুদ্ধকাল আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘ

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ছুইজাৰলেণ্ড জাৰ্মান সেনাৰদ্বাৰা পৰিৱেষ্টিত হৈ থকাৰ সময়ত আই এল অ'ৰ সঞ্চালক জন জি. ৱিনাণ্টে জেনেভা এৰি যোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৪০ চনৰ আগষ্টত কানাডা চৰকাৰে আনুষ্ঠানিকভাৱে আই এল অ'ক মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়ত আশ্ৰয় ল'বলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। চল্লিছজন কৰ্মচাৰীক অস্থায়ী কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় আৰু তেওঁলোকে ১৯৪৮ চনলৈ মেকগিলৰপৰা কাম কৰি থাকে।^৩৪

১৯৪৬ চনত জাতিসমূহৰ লীগৰ অন্ত পৰাৰ পাছত আই এল অ' ৰাষ্ট্ৰসংঘ ব্যৱস্থাৰ প্ৰথম বিশেষায়িত সংস্থা হয়।^৩৫ সংশোধিত সংবিধানত সংস্থাটোৰ লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য সম্পৰ্কীয় ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা (১৯৪৪) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

শীতল যুদ্ধৰ সময়

১৯৫০ৰ দশকৰ শেষৰফালৰপৰা স্বাধীন হোৱা পূৰ্বৰ উপনিৱেশসমূহৰ সম্ভাৱ্য সদস্যপদৰ বাবে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ সংস্থাটোৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি পাইছিল। ১৯৬৩ চনৰ সঞ্চালক প্ৰধানৰ প্ৰতিৱেদনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সম্ভাৱ্য নতুন সদস্যসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা স্বীকাৰ কৰা হৈছিল।^৩৬ বিশ্ব পৰিৱেশৰ এই পৰিৱৰ্তনসমূহৰ ফলত সংস্থাটোৰ ভিতৰৰ বিদ্যমান ৰাজনীতিত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পৰিছিল^৩৭ আৰু ইয়াৰ ফলত পৰৱৰ্তী সময়ত সংস্থাটোৰ সৈতে আমেৰিকাৰ সমস্যাৰ সৃষ্টি হৈছিল।

১৯৭০ চনৰ জুলাইত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ এজন সহকাৰী সঞ্চালক প্ৰধান নিযুক্ত কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই আই এল অ'ৰ প্ৰতি দিয়া আৰ্থিক সহায়ৰ ৫০ শতাংশ বন্ধ কৰি দিছিল। এই নিযুক্তিৰ সমালোচনা আই এল অ'ৰ ব্ৰিটিছ সঞ্চালক প্ৰধান চি. উইলফ্ৰেড জেংকছ আৰু এ এফ এল–চি আই অ'ৰ সভাপতি জৰ্জ মেনি আৰু নিউ জাৰ্চিৰ বিধায়ক জন ই. ৰুনিৰপৰা আহিছিল। অৱশেষত অৱশ্যে ধন পৰিশোধ কৰা হৈছিল।^৩৮৩৯

১৯৭৫ চনৰ ১২ জুনত আই এল অ'ই পেলেষ্টাইন মুক্তি সংস্থাক ইয়াৰ সভাসমূহত পৰ্যবেক্ষকৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিবলৈ ভোটদান কৰে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু ইজৰাইলৰ প্ৰতিনিধিসকলে সভাখন ত্যাগ কৰে। ইয়াৰ পিছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধি সভাই ধন ৰখাই থোৱাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ১৯৭৫ চনৰ ৬ নৱেম্বৰত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰই সম্পূৰ্ণৰূপে আঁতৰি যোৱাৰ জাননী দিয়ে। ইয়াৰ মতে সংস্থাটো ৰাজনৈতিকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল। আমেৰিকাই লগতে মত প্ৰকাশ কৰিছিল যে সাম্যবাদী দেশসমূহৰ প্ৰতিনিধিত্ব প্ৰকৃত "ত্ৰিপাক্ষিক" নাছিল। ১৯৭৭ চনৰ ১ নৱেম্বৰত এই প্ৰত্যাহাৰ কাৰ্যকৰী হয়।^৩৮

সংস্থাটোৰপৰা কিছু সুবিধা লাভ কৰাৰ পাছত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ১৯৮০ চনত পুনৰ আই এল অ'ত যোগদান কৰে। এই ঘটনাই আংশিকভাৱে আই এল অ'ৰ মানৱ অধিকাৰকেন্দ্ৰিক দৃষ্টিভংগীৰপৰা আঁতৰি ৱাশ্বিংটন সহমতৰ সমৰ্থনৰ দিশলৈ পৰিৱৰ্তনত ভূমিকা লৈছিল। অৰ্থনীতিবিদ গাই ষ্টেণ্ডিংৰ মতে আই এল অ'ই গাঁথনিগত বৈষম্য হ্ৰাস কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰপৰা নিয়োগৰ সমতাৰ প্ৰচাৰ কৰা সংস্থালৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছিল।^৪০

১৯৮১ চনত পোলেণ্ড চৰকাৰে সামৰিক আইন ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ ফলত ছলিডাৰ্নোস্কৰ কাৰ্যকলাপ বাধাগ্ৰস্ত হয় আৰু ইয়াৰ বহু নেতা আৰু সদস্যক আটক কৰা হয়। আই এল অ'ৰ সংঘ গঠনৰ স্বাধীনতা সমিতিয়ে ১৯৮২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনত পোলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ দাখিল কৰে। তদন্তৰ বাবে গঠন কৰা এখন আয়োগে পোলেণ্ডে আই এল অ'ৰ ৮৭ নং অভিসন্ধি আৰু ৯৮ নং অভিসন্ধি উলংঘা কৰা বুলি বিচাৰি পায়।^৪১৪২ পোলেণ্ডে ১৯৫৭ চনত এই অভিসন্ধিসমূহ অনুমোদন কৰিছিল। আই এল অ' আৰু আন বহু দেশ আৰু সংস্থাই পোলেণ্ড চৰকাৰৰ ওপৰত চাপ প্ৰয়োগ কৰিছিল। অৱশেষত ১৯৮৯ চনত চৰকাৰে ছলিডাৰ্নোস্কক আইনগত মৰ্যাদা দিয়ে। সেই বছৰতে চৰকাৰ আৰু ছলিডাৰ্নোস্কৰ মাজত এখন গোলমেজ আলোচনা অনুষ্ঠিত হয়। তাত আই এল অ'ৰ নীতি অনুসৰি সংগঠনটোৰ পুনৰ আইনী স্বীকৃতিৰ চৰ্তসমূহত সন্মতি প্ৰকাশ কৰা হয়। চৰকাৰে দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত পোলেণ্ডত প্ৰথম মুক্ত নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰাৰ বাবেও সন্মতি দিয়ে।^৪৩

কাৰ্যালয়সমূহ

আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয়

ৰ কাৰ্যালয়]]

আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাত অৱস্থিত। ১৯১৯ চনত প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰথম কেইমাহমান সংস্থাটোৰ কাৰ্যালয় লণ্ডনত আছিল। ১৯২০ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ই জেনেভালৈ স্থানান্তৰিত হয়। জেনেভাত ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰৰ আৰিয়ানা সম্পত্তিত আছিল। সেই ভৱনটোত পূৰ্বতে থুডিকাম আৱাসিক বিদ্যালয় আছিল আৰু বৰ্তমান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ৰেড ক্ৰছ সমিতিৰ মুখ্য কাৰ্যালয় আছে। কাৰ্যালয়ৰ কাম বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে ১৯২৬ চনত জেনেভা হ্ৰদৰ পাৰত এটা উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত মুখ্য কাৰ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। জৰ্জ এপিটোই ইয়াৰ নক্সা কৰিছিল। বৰ্তমান এই ভৱনটো বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থাৰ কাৰ্যালয়।

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত কাৰ্যালয়টো সাময়িকভাৱে কানাডাৰ মণ্ট্ৰিয়েলৰ মেকগিল বিশ্ববিদ্যালয়লৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।

বৰ্তমান আই এল অ'ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় প্ৰেগনি পাহাৰত, ইয়াৰ প্ৰথম কাৰ্যালয়ৰ ওচৰতে অৱস্থিত। ইউজিন বোডুৱাঁ, পিয়েৰ লুইজি নেৰভি আৰু আলবাৰ্টো কামেনজিণ্ডৰ নক্সাত নিৰ্মিত এই দ্বি-অৱতল আয়তাকাৰ ভৱনটো ১৯৬৯ চনৰপৰা ১৯৭৪ চনৰ ভিতৰত কঠোৰ যুক্তিবাদী স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নিৰ্মাণৰ সময়ত ই ছুইজাৰলেণ্ডৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰশাসনিক ভৱন আছিল।^৪৪

আঞ্চলিক কাৰ্যালয়

• আফ্ৰিকাৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, আবিদজান, আইভৰী কষ্ট
• এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, বেংকক, থাইলেণ্ড
• ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, জেনেভা, ছুইজাৰলেণ্ড
• লেটিন আমেৰিকা আৰু কেৰিবিয়ানৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, লিমা, পেৰু
• আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয়, বেইৰুট, লেবানন

উপ-আঞ্চলিক কাৰ্যালয়

এইবোৰক "মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান কাৰিকৰী সহায়তা দল" বুলি কোৱা হয়। এই দলসমূহে নিজৰ কাৰ্যক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত কেইবাখনো দেশৰ কাম-কাজত কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়।

• উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, কায়ৰো, ইজিপ্ত
• পশ্চিম আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ডাকাৰ, ছেনেগাল
• পূব আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প্ৰিটোৰিয়া, দক্ষিণ আফ্ৰিকা
• মধ্য আফ্ৰিকাৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, য়াউণ্ডে, কেমেৰুণ
• আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেইৰুট, লেবানন
• দক্ষিণ এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, নতুন দিল্লী, ভাৰত
• পূব আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বেংকক, থাইলেণ্ড
• মধ্য আৰু পূব ইউৰোপৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, বুদাপেষ্ট, হাংগেৰী
• পূব ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, মস্কো, ৰাছিয়া
• এণ্ডিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, লিমা, পেৰু
• কেৰিবিয়ান দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ট্ৰিনিদাদ আৰু ট'বাগো
• মধ্য আমেৰিকাৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ছান জোছে, ক'ষ্টা ৰিকা
• লেটিন আমেৰিকাৰ দক্ষিণ ক'নৰ দেশসমূহৰ কাৰিকৰী সহায়তা দল, ছাণ্টিয়াগো, চিলি

দেশীয় আৰু যোগাযোগ কাৰ্যালয়

• আফ্ৰিকাত: আবিদজান, আবুজা, আদিছ আবাবা, আলজিয়াৰ্ছ, আন্তানানাৰিভো, কায়ৰো, ডাকাৰ, দাৰ এছ ছালাম, হাৰাৰে, কিনছাছা, লুছাকা, প্ৰিটোৰিয়া, য়াউণ্ডে
• আৰব ৰাষ্ট্ৰসমূহত: বেইৰুট, দোহা,^৪৫৪৬ জেৰুজালেম
• এছিয়া আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় অঞ্চলত: বেংকক, বেইজিং, কলম্বো, ঢাকা, হানই, ইছলামাবাদ, জাকাৰ্টা, কাবুল, কাঠমাণ্ডু, মেনিলা, নতুন দিল্লী, ছুভা, টকিঅ', য়াংগুন
• ইউৰোপ আৰু মধ্য এছিয়াত: আংকাৰা, বাৰ্লিন, ব্ৰাছেলছ, বুদাপেষ্ট, লিছবন, মাদ্ৰিদ, মস্কো, পেৰিছ, ৰোম
• আমেৰিকাত: ব্ৰাছিলিয়া, বুয়েনছ আয়াৰ্ছ, মেক্সিকো চহৰ, নিউয়ৰ্ক মহানগৰ, লিমা, প'ৰ্ট অৱ স্পেইন, ছান জোছে, ছাণ্টিয়াগো, ৱাশ্বিংটন ডি.চি.

কাৰ্যকলাপ

অভিসমূহ

২০২৬ চনলৈকে আই এল অ'ই ১৯৩টা অভিসম গ্ৰহণ কৰিছিল। এই অভিসমসমূহ চৰকাৰ, নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰ ভোটৰদ্বাৰা পৰ্যাপ্তসংখ্যক অনুমোদন লাভ কৰাৰ পাছত কাৰ্যকৰী হয়। অৱশ্যে অনুমোদন লাভ নকৰিলেও আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কোনো অভিসম কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছত ইয়াক অনুমোদন কৰা দেশসমূহে ইয়াৰ বিধানসমূহ প্ৰয়োগ কৰাৰ আইনী বাধ্যবাধকতা লাভ কৰে।

প্ৰতি বছৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ মানদণ্ড প্ৰয়োগ সমিতিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড উলংঘনৰ অভিযোগসমূহৰ কেইবাটাও পৰীক্ষা কৰে। চৰকাৰসমূহে তেওঁলোকে অনুমোদন কৰা অভিসমসমূহৰ বাধ্যবাধকতা কিমানদূৰ পালন কৰিছে সেই বিষয়ে প্ৰতিৱেদন দাখিল কৰিব লাগে। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে অনুমোদন নকৰা অভিসমসমূহৰো পৰামৰ্শৰ দৰে একে আইনী শক্তি থাকে।

১৯৯৮ চনত ৮৬সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা গ্ৰহণ কৰে। এই ঘোষণাত চাৰিটা মৌলিক নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে:^৪৭

• শ্ৰমিকসকলৰ মুক্তভাৱে সংগঠিত হোৱা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ
• জোৰপূৰ্বক আৰু বাধ্যতামূলক শ্ৰমৰ অৱসান
• শিশু শ্ৰমৰ অৱসান
• শ্ৰমিকসকলৰ মাজত অন্যায় বৈষম্যৰ অৱসান

আই এল অ'ৰ মতে ইয়াৰ সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে সংশ্লিষ্ট আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহত অন্তৰ্ভুক্ত এই নীতিসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে সন্মান কৰাৰ বাবে কাম কৰাৰ বাধ্যবাধকতা আছে। এই মৌলিক নীতিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আই এল অ'ৰ অভিসমসমূহ এতিয়া অধিকাংশ সদস্য ৰাষ্ট্ৰই অনুমোদন কৰিছে।^৪৮

প্ৰটোকলসমূহ সদায় অভিসমৰ সৈতে জড়িত থাকে। এইবোৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তি হ'লেও নিজাববীয়াকৈ অস্তিত্ব নাথাকে। অভিসমৰ দৰে প্ৰটোকলসমূহো অনুমোদন কৰিব পাৰি।

পৰামৰ্শসমূহৰ অভিসমৰ দৰে বাধ্যতামূলক শক্তি নাথাকে আৰু সেইবোৰ অনুমোদনৰ অধীন নহয়। অভিসমৰ সৈতে একে সময়তে পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰি অভিসমৰ অতিৰিক্ত বা অধিক বিশদ বিধান যোগ কৰিব পাৰি। আন কিছুমান ক্ষেত্ৰত পৰামৰ্শ পৃথকভাৱে গ্ৰহণ কৰিব পাৰি আৰু কোনো নিৰ্দিষ্ট অভিসমৰ সৈতে সম্পৰ্ক নথকা বিষয় সামৰি ল'ব পাৰে।^৪৯

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন

আই এল অ'ই বছৰত এবাৰ জেনেভাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলন অনুষ্ঠিত কৰে। এই সন্মিলনত অভিসম আৰু পৰামৰ্শকে ধৰি আই এল অ'ৰ বিস্তৃত নীতি নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।^৫০ এই সন্মিলনক "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংসদ" বুলিও কোৱা হয়। ইয়াত আই এল অ'ৰ সাধাৰণ নীতি, কৰ্মসূচী আৰু বাজেটৰ বিষয়ে সিদ্ধান্ত লোৱা হয় আৰু পৰিচালনা পৰিষদ নিৰ্বাচন কৰা হয়।

প্ৰথমখন সন্মিলন ১৯১৯ চনত অনুষ্ঠিত হৈছিল।^৫১

প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰক দুজন চৰকাৰী প্ৰতিনিধি, এজন নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধি আৰু এজন শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিৰে গঠিত এটা প্ৰতিনিধিদলে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ নিজা ভোটাধিকাৰ থাকে আৰু প্ৰতিখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰৰ জনসংখ্যা যিমানেই নহওক কিয় সকলো ভোটৰ মূল্য সমান। নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক প্ৰতিনিধিসকলক সাধাৰণতে সংশ্লিষ্ট দেশৰ নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিকসকলৰ সৰ্বাধিক প্ৰতিনিধিত্বশীল ৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনৰ সৈতে আলোচনা কৰি নিৰ্বাচন কৰা হয়। সাধাৰণতে শ্ৰমিক আৰু নিয়োগকৰ্তা প্ৰতিনিধিসকলে তেওঁলোকৰ ভোটদানৰ মাজত সমন্বয় কৰে। সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে আৰু তেওঁলোকে কোনো গোট হিচাপে ভোট দিবলৈ বাধ্য নহয়।

প্ৰতিনিধিসকলে পৰামৰ্শদাতা আৰু বিকল্প প্ৰতিনিধিৰ সৈতে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে।^৫২ সকলো প্ৰতিনিধিৰ সমান অধিকাৰ থাকে। তেওঁলোকে মুক্তভাৱে নিজৰ মত প্ৰকাশ কৰিব পাৰে আৰু নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি ভোট দিব পাৰে। মতামতৰ এই বৈচিত্ৰ্যই অতি বৃহৎ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা বা সৰ্বসন্মতিক্ৰমে সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰাত বাধা নিদিয়ে।^৫৩

ৰাষ্ট্ৰপ্ৰধান আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰীসকলেও সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে। চৰকাৰী আৰু অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠনসমূহেও পৰ্যবেক্ষক হিচাপে সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰে।

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ ১০৯সংখ্যক অধিৱেশন ২০২০ চনৰপৰা পিছুৱাই ২০২১ চনৰ মে' মাহত অনুষ্ঠিত কৰা হয়। ক'ভিড-১৯ বৈশ্বিক মহামাৰীৰ বাবে সন্মিলনখন অনলাইনত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ২০২১ চনৰ ২০ মে'ত জেনেভাত প্ৰথম বৈঠক অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু তাত বিষয়ববীয়া নিৰ্বাচন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পিছত জুন, নৱেম্বৰ আৰু ডিচেম্বৰ মাহত বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়।^৫৪ ১১০সংখ্যক অধিৱেশন ২০২২ চনৰ ২৭ মে'ৰপৰা ১১ জুনলৈ অনুষ্ঠিত হৈছিল।^৫৫ ১১১সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধিৱেশন ২০২৩ চনৰ জুন মাহত অনুষ্ঠিত হৈছিল।^৫৬

বিশ্বজনীন মঞ্চৰ বৈঠক

আই এল অ'ই ব্যৱসায় আৰু নিয়োগৰ নিৰ্দিষ্ট খণ্ডসমূহৰ সৈতে জড়িত বিষয়ত নিয়মীয়াকৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ত্ৰিপাক্ষিক সমাৱেশ আৰু বিশ্বজনীন আলোচনাৰ মঞ্চ আয়োজন কৰে।^৫৭ উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১১ চনত বিশ্বব্যাপী জাহাজ পৰিবহণৰ বাবে পাত্ৰ পেকেজিং কৰাৰ সময়ত যোগান শৃংখলৰ সুৰক্ষা আৰু ২০১২ চনত শৈশৱৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষাৰ নিয়োগৰ পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল।^৫৮৫৯

শ্ৰম পৰিসংখ্যা

আই এল অ' শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ এটা প্ৰধান উৎস। সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে শ্ৰমৰ মানদণ্ড উন্নত কৰাৰ দিশত তেওঁলোকৰ অগ্ৰগতি নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ শ্ৰম পৰিসংখ্যা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। পৰিসংখ্যাগত কামৰ অংশ হিচাপে আই এল অ'ই কেইবাটাও তথ্যভাণ্ডাৰ পৰিচালনা কৰে।^৬০ এই তথ্যভাণ্ডাৰত ২০০খনতকৈ অধিক দেশৰ ১১টা প্ৰধান তথ্য শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ইয়াৰ উপৰি আই এল অ'ই কেইবাখনো শ্ৰম পৰিসংখ্যাৰ সংকলন প্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত শ্ৰম বজাৰৰ মুখ্য সূচক^৬১ অন্যতম। ইয়াত শ্ৰম অংশগ্ৰহণৰ হাৰ, নিয়োগ, নিবনুৱা, শিক্ষাগত অৰ্হতা, শ্ৰম ব্যয় আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ ২০টা মুখ্য সূচক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই সূচকসমূহৰ বহুতো আন সংগঠনে প্ৰস্তুত কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম তুলনা বিভাগ আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম পৰিসংখ্যা ব্যুৰোয়ে উৎপাদন খণ্ডৰ ঘণ্টাভিত্তিক পাৰিশ্ৰমিকৰ সূচক প্ৰস্তুত কৰে।^৬২

আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ শ্ৰম বিভাগে প্ৰতি বছৰে শিশু শ্ৰম বা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমেৰে উৎপাদিত সামগ্ৰীৰ তালিকা প্ৰকাশ কৰে।^৬৩ এই তালিকাখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম পৰিক্ৰমা ব্যুৰোৱে প্ৰকাশ কৰে। ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰকাশিত সংশোধিত সংস্কৰণত মুঠ ৭৪খন দেশ আৰু ১৩৬বিধ সামগ্ৰী অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।

আই এল অ' বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্য ৮ৰ ১৭টা সূচকৰ ভিতৰত ৯টা সূচকৰ দায়িত্বশীল সংস্থা।^৬৪৬৫ এই লক্ষ্যৰ বিষয় হৈছে "উপযুক্ত শ্ৰম আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশ।" ^৬৬ উদাহৰণস্বৰূপে, আই এল অ' লক্ষ্য ৮.খৰ সূচক ৮.খ.১ৰ দায়িত্বশীল সংস্থা। এই লক্ষ্যৰ ভাষ্য হৈছে: "২০২০ চনৰ ভিতৰত যুৱ নিয়োগৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন কৌশল প্ৰস্তুত আৰু কাৰ্যকৰী কৰা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিশ্বজনীন নিয়োগ চুক্তি ৰূপায়ণ কৰা।" ^৬৭ সেই অনুসৰি বিশ্বজনীন যুৱ সবলীকৰণ কৌশলৰ অগ্ৰগতিৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্ব আই এল অ'ৰ।^৬৮

প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষাদানৰ একক

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ ইটালীৰ তুৰিনত অৱস্থিত।^৬৯ তুৰিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইন বিভাগৰ সৈতে একেলগে এই কেন্দ্ৰই আই এল অ'ৰ বিষয়া আৰু সচিবালয়ৰ সদস্যসকলৰ বাবে প্ৰশিক্ষণৰ লগতে বিভিন্ন শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। কেন্দ্ৰটোৱে প্ৰতি বছৰে বিশ্বৰ প্ৰায় ১১,০০০ লোকৰ বাবে ৪৫০টাতকৈ অধিক প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষামূলক কাৰ্যসূচী আৰু প্ৰকল্প আগবঢ়ায়।

উদাহৰণস্বৰূপে, কেন্দ্ৰটোৱে উন্নয়ন পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত আইনৰ স্নাতকোত্তৰ কাৰ্যসূচী আগবঢ়ায়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে সহযোগিতা আৰু উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰৰ পেছাদাৰীসকলক বিশেষভাৱে প্ৰশিক্ষিত কৰা।^৭০

বিষয়সমূহৰ প্ৰতি সঁহাৰি

শিশু শ্ৰম

শিশু শ্ৰমক সাধাৰণতে এনে কাম হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যিয়ে শিশুৰ শৈশৱ, সম্ভাৱনা আৰু মৰ্যাদা কাঢ়ি লয় আৰু তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক আৰু মানসিক বিকাশৰ ক্ষতি কৰে। শিশু শ্ৰম বুলিলে শিশুৰ বাবে মানসিক, শাৰীৰিক, সামাজিক বা নৈতিকভাৱে বিপজ্জনক আৰু ক্ষতিকাৰক কামক বুজায়। ইয়াৰ উপৰি এনে কামে শিশুৰ বিদ্যালয়ত উপস্থিত থকাৰ সুযোগ কাঢ়ি লৈ, অকালতে বিদ্যালয় এৰিবলৈ বাধ্য কৰি বা অত্যধিক দীঘলীয়া আৰু কঠিন কামৰ সৈতে বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা একেলগে চলাবলৈ বাধ্য কৰি তেওঁলোকৰ শিক্ষাত বাধা দিব পাৰে।^{৭১৭২৭৩}

আই এল অ'ৰ শিশু শ্ৰম বিলোপৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচী ১৯৯২ চনত আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল ক্ৰমান্বয়ে শিশু শ্ৰম বিলোপ কৰা। ইয়াৰ বাবে দেশসমূহৰ সমস্যা মোকাবিলা কৰাৰ সামৰ্থ্য বৃদ্ধি কৰা আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশ্বজনীন আন্দোলন আগবঢ়োৱা হৈছিল। বৰ্তমান এই কাৰ্যসূচী ৮৮খন দেশত চলি আছে। ২০০৮ চনত কাৰিকৰী সহযোগিতা প্ৰকল্পৰ বাবে ইয়াৰ বাৰ্ষিক ব্যয় ৬১ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰতকৈ অধিক হৈছিল। ই বিশ্বৰ এই ধৰণৰ সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যসূচী আৰু আই এল অ'ৰ এককভাৱে সৰ্ববৃহৎ কাৰ্যকৰী কাৰ্যসূচী।

বছৰবোৰৰ সৈতে এই কাৰ্যসূচীৰ সহযোগীৰ সংখ্যা আৰু পৰিসৰ বৃদ্ধি পাইছে। বৰ্তমান ইয়াৰ অংশীদাৰসকলৰ ভিতৰত নিয়োগকৰ্তা আৰু শ্ৰমিক সংগঠন, অন্যান্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু চৰকাৰী সংস্থা, ব্যক্তিগত ব্যৱসায়, সম্প্ৰদায়ভিত্তিক সংগঠন, বেচৰকাৰী সংস্থা, সংবাদ মাধ্যম, সংসদ সদস্য, ন্যায়পালিকা, বিশ্ববিদ্যালয়, ধৰ্মীয় গোট আৰু শিশু তথা তেওঁলোকৰ পৰিয়াল অন্তৰ্ভুক্ত।

শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে আই এল অ'ৰ এই কাৰ্যসূচীৰ কাম আই এল অ'ৰ উপযুক্ত শ্ৰম কাৰ্যসূচীৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ।^৭৪ শিশু শ্ৰমে শিশুসকলক উন্নত ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় দক্ষতা আৰু শিক্ষা লাভ কৰাত বাধা দিয়ে।^৭৫

আই এল অ'ই প্ৰতি চাৰি বছৰৰ মূৰে মূৰে শিশু শ্ৰম বিলোপৰ বাবে এখন বিশ্বজনীন সন্মিলন আয়োজন কৰে। সৰ্বশেষ সন্মিলনখন ২০২২ চনৰ ১৫ মে'ৰপৰা ২০ মে'লৈ দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ ডাৰবানত অনুষ্ঠিত হৈছিল।^৭৬

আই এল অ'ই ২০০২ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে ১২ জুনত বিশ্ব শিশু শ্ৰমিক বিৰোধী দিৱস পালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে বিশ্বজুৰি শিশু শ্ৰমৰ সমস্যাৰ বিষয়ে সজাগতা বৃদ্ধি কৰা আৰু ইয়াৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণত উৎসাহিত কৰা। এই দিৱসে বিশেষভাৱে দাসত্ব আৰু শিশু সৈনিকৰ ব্যৱহাৰ বিলোপৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ে।^৭৭

খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ ব্যতিক্ৰম

শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন সাংস্কৃতিক দৃষ্টিভংগীৰ বাবে আই এল অ'ই সাংস্কৃতিক সংবেদনশীলতা বিবেচনা কৰা কেইবাটাও নীতি বিকশিত কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৬৯, ১০৭, ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ সন্মিলন অন্তৰ্ভুক্ত। এইবোৰৰ উদ্দেশ্য হৈছে খিলঞ্জীয়া সংস্কৃতি, পৰম্পৰা আৰু পৰিচয় সুৰক্ষিত কৰা। ১৩৮ আৰু ১৮২ নম্বৰৰ সন্মিলনে শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। আনহাতে ১০৭ আৰু ১৬৯ নম্বৰৰ সন্মিলনে খিলঞ্জীয়া আৰু জনজাতীয় লোকসকলৰ অধিকাৰ আগবঢ়ায় আৰু নিজৰ উন্নয়নৰ অগ্ৰাধিকাৰ নিজে নিৰ্ধাৰণ কৰাৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰে।^৭৮

বহু খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ত, পিতৃ-মাতৃয়ে বিশ্বাস কৰে যে কাম কৰা আৰু দৈনন্দিন জীৱনত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ জৰিয়তে শিশুৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ জীৱন শিক্ষা লাভ কৰে। কামক শিশুসকলৰ ভৱিষ্যৎ জীৱনৰ কামৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱা এক শিক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া হিচাপে দেখা হয়।^৭৯ পৰিয়াল আৰু শিশুৰ কল্যাণ আৰু জীৱন-ধাৰণ পৰিয়ালৰ সকলো সদস্যৰ উমৈহতীয়া দায়িত্ব বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তেওঁলোকে কামক শিশুৰ বিকাশ প্ৰক্ৰিয়াৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংশ বুলিও গণ্য কৰে। খিলঞ্জীয়া সম্প্ৰদায়ৰ বহু শিশু আৰু পিতৃ-মাতৃয়ে এতিয়াও শিক্ষাক যথেষ্ট গুৰুত্ব দিয়ে।^৭৮

জোৰপূৰ্বক শ্ৰম

আই এল অ'ই জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজক ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে গণ্য কৰি আহিছে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত এই বিষয়টোক মূলতঃ ঔপনিৱেশিক সমস্যা হিচাপে দেখা হৈছিল। সেই সময়ত আই এল অ'ৰ উদ্দেশ্য আছিল অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থৰদ্বাৰা উপনিৱেশসমূহৰ বাসিন্দাসকলৰ ওপৰত কৰা গুৰুতৰ শোষণৰপৰা তেওঁলোকক সুৰক্ষা দিবলৈ ন্যূনতম মানদণ্ড স্থাপন কৰা।^৮০ ১৯৪৫ চনৰ পিছত লক্ষ্য আছিল দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিকভাৱে প্ৰেৰিত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম ব্যৱস্থাৰ বিষয়ে বৃদ্ধি পোৱা সচেতনতাৰ ভিত্তিত একে আৰু বিশ্বজনীন মানদণ্ড স্থাপন কৰা। কিন্তু শীতল যুদ্ধ আৰু ঔপনিৱেশিক শক্তিসমূহে দাবী কৰা ব্যতিক্ৰমৰ বাবে এই আলোচনা বাধাগ্ৰস্ত হৈছিল। ১৯৬০ৰ দশকৰপৰা মানৱ অধিকাৰৰ এটা অংশ হিচাপে শ্ৰমৰ মানদণ্ডৰ ঘোষণাসমূহৰ শক্তি উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক দেশসমূহৰ চৰকাৰৰ দাবীৰ বাবে হ্ৰাস পাইছিল। তেওঁলোকে দ্ৰুত অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ বাবে জৰুৰীকালীন শাসন হিচাপে শ্ৰমৰ ওপৰত অসাধাৰণ ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰকাশ কৰিছিল।^৮১৮২

১৯৯৮ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণা আৰু ইয়াৰ অনুসৰণমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহক সংগঠন কৰাৰ স্বাধীনতা আৰু সামূহিক দৰ-দাম কৰাৰ অধিকাৰ সন্মান, প্ৰচাৰ আৰু কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ, সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপ কৰিবলৈ, শিশু শ্ৰম কাৰ্যকৰীভাৱে বিলোপ কৰিবলৈ আৰু নিয়োগ আৰু বৃত্তিৰ ক্ষেত্ৰত বৈষম্য দূৰ কৰিবলৈ বাধ্য কৰা হয়।^৮৩

২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সম্পৰ্কীয় প্ৰথম বিশ্বজনীন প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে বিশেষ কাৰ্যসূচী সৃষ্টি কৰে।^৮৪ এই কাৰ্যসূচী ১৯৯৮ চনৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰৰ ঘোষণাৰ প্ৰচাৰ আৰু ৰূপায়ণৰ বৃহত্তৰ প্ৰচেষ্টাৰ অংশ আছিল। ২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ইয়াক "কাৰিকৰী সহায় আৰু প্ৰচাৰমূলক ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সকলো ধৰণৰ জোৰপূৰ্বক বা বাধ্যতামূলক শ্ৰম বিলোপৰ বাবে" সৃষ্টি কৰা হৈছিল।^৮৫ এই কাৰ্যসূচীয়ে জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিভিন্ন পদ্ধতি চিনাক্ত কৰাৰ সূচক বিকশিত কৰিছে^৮৬ আৰু জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ ওপৰত সমীক্ষাৰ প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰিছে।^৮৭

২০১৩ চনত এই বিশেষ কাৰ্যসূচীক আই এল অ'ৰ কৰ্মক্ষেত্ৰত মৌলিক নীতি আৰু অধিকাৰ শাখাত একত্ৰিত কৰা হয়।^৮৮ ইয়াৰ জৰিয়তে জোৰপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শিশু শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে কাম আৰু মিত্ৰতা ৮.৭ৰ প্ৰসংগত কাম একেলগে কৰা হয়।^৮৯

২০১৪ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল গ্ৰহণ কৰা জোৰপূৰ্বক শ্ৰমৰ বিৰুদ্ধে যুঁজৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সঁজুলি আছিল। ২০১৫ চনত ইয়াক অনুমোদন কৰা হয় আৰু ২০১৬ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত ই কাৰ্যকৰী হয়। নতুন প্ৰটোকলটোৱে ১৯৩০ চনত গ্ৰহণ কৰা আই এল অ'ৰ ২৯ নম্বৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম সন্মিলনক আধুনিক সময়ৰ উপযোগী কৰি মানুহৰ সৰবৰাহৰ দৰে পদ্ধতিৰ মোকাবিলা কৰে।^৯০ ইয়াৰ সৈতে জড়িত ২০৩ নম্বৰ পৰামৰ্শই ইয়াৰ ৰূপায়ণৰ বাবে কাৰিকৰী নিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰে।^৯১

২০১৫ চনত আই এল অ'ই নিয়োগকৰ্তাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগঠন আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্য সংঘ কংগ্ৰেছৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বত আধুনিক দাসত্বৰ অৱসান ঘটোৱাৰ বাবে বিশ্বজনীন অভিযান আৰম্ভ কৰে। ৫০ ফৰ ফ্ৰিডম অভিযানৰ উদ্দেশ্য আছিল জনসমৰ্থন সংগ্ৰহ কৰা আৰু দেশসমূহক আই এল অ'ৰ জোৰপূৰ্বক শ্ৰম প্ৰটোকল অনুমোদন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা।^৮৪

ন্যূনতম মজুৰি আইন

শ্ৰমিকসকলৰ ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰিবলৈ আই এল অ'ই ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা সন্মিলন, ১৯২৮, ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ ব্যৱস্থা কৃষি সন্মিলন, ১৯৫১ আৰু ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ সন্মিলন, ১৯৭০ক ন্যূনতম মজুৰি আইন হিচাপে সৃষ্টি কৰিছে।

বাণিজ্যিক যৌনতা

১৯১৯ চনৰ ভাৰ্ছাই চুক্তিৰ জৰিয়তে আই এল অ' সৃষ্টি হোৱাৰ সময়ৰপৰাই সংস্থাটোৱে বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিতৰ্কিত বিষয়টোৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰি আহিছে। আই এল অ' আৰু জাতিসংঘ গঠনৰ আগলৈকে যৌন সেৱাৰ বিষয়টো কেৱল ৰাষ্ট্ৰৰ অধিকাৰৰ ভিতৰত আছিল। পিছত আই এল অ' আৰু জাতিসংঘ সংঘই এই বিষয়টো ৰাষ্ট্ৰীয় সীমা অতিক্ৰম কৰা বিষয় আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত বুলি বিবেচনা কৰিছিল।^৯২

২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বাণিজ্যিক যৌনতাক অনৈতিক আৰু অপৰাধমূলক কাৰ্যকলাপ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে পুৰুষৰ অভিভাৱকত্বৰ বাহিৰত আন দেশলৈ যোৱা দুৰ্বল অৱস্থাত থকা অবিবাহিত কৰ্মৰত মহিলাসকলৰ সৈতে বেশ্যাবৃত্তিৰ সম্পৰ্ক আছে।^৯২ প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ ব্যাপক ধ্বংসৰ পিছত আই এল অ'ই বেশ্যাবৃত্তিক নিয়ন্ত্ৰণৰ প্ৰয়োজন হোৱা সংক্ৰমণ হিচাপে দেখিছিল।^৯৩ ফৰাচী সমাজবাদী এলবাৰ্ট থমাছৰ নেতৃত্বত আই এল অ'ই এটা চিকিৎসা বিভাগ সৃষ্টি কৰে। ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষ্য আছিল পুৰুষ নাৱিকসকলৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া। তেওঁলোকৰ জীৱনক "ঘূৰি ফুৰা" আৰু "অসংযত" বুলি দেখা হৈছিল আৰু সেইবাবে তেওঁলোক যৌন সংক্ৰমিত ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ অধিক সম্ভাৱনাপূৰ্ণ বুলি বিবেচনা কৰা হৈছিল।^৯৩

১৯২০ চনৰ জেনোৱা সামুদ্ৰিক সন্মিলনৰ পিছত আই এল অ'ই নাৱিকসকলৰ মাজত যৌন সংক্ৰমিত ৰোগ প্ৰতিৰোধ আৰু চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ নেতৃত্বৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। যুদ্ধৰ মাজৰ সময়ছোৱাত আই এল অ'ই বিপজ্জনক বৃত্তিত কৰ্মৰত মহিলাসকলক সুৰক্ষা দিবলৈও চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু আই এল অ'ৰ সন্মিলনৰ প্ৰতিনিধিসকলে যৌন ব্যৱসায়ক "শ্ৰম" বুলি গণ্য কৰা নাছিল। তেওঁলোকে শ্ৰমক মূলতঃ ঔদ্যোগিক শ্ৰম হিচাপে বুজিছিল।^৯৪ আই এল অ'ই বিশ্বাস কৰিছিল যে মহিলাসকলে ঔদ্যোগিক কাম কৰিলে তেওঁলোক অনৈতিক জীৱনযাপনৰপৰা আঁতৰি থাকিব। মহিলাসকলক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ ঔদ্যোগিক কামক অধিক আকৰ্ষণীয় কৰি তুলিবলৈ উন্নত মজুৰি আৰু নিৰাপদ কৰ্মপৰিস্থিতিৰ প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।^৯৫

ৰাষ্ট্ৰসংঘ গঠনৰ পিছত আই এল অ'ই বাণিজ্যিক যৌনতাৰ বিষয়ত নতুনকৈ গঠিত সংস্থাটোৰ তুলনাত পিছপৰা ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহিলাৰ মৰ্যাদা সম্পৰ্কীয় আয়োগে যৌন সৰবৰাহ আৰু পতিতাবৃত্তি দুয়োটাৰে বিলোপৰ আহ্বান জনায়।^৯৬ ১৯৫০ৰ দশকত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক পৰিষদ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰক্ষী সংগঠনে দাসত্বৰ সৈতে মিল থকা সকলো কাৰ্যকলাপ বন্ধ কৰাৰ চেষ্টা কৰে। তেওঁলোকে যৌন সৰবৰাহ আৰু বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ বিষয়ৰ পৰিৱৰ্তে অপৰাধমূলক বিষয় হিচাপে গণ্য কৰিছিল।^৯৬

১৯৭৬ চনৰপৰা আই এল অ' আৰু অন্যান্য সংগঠনে উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ গ্ৰাম্য মহিলাসকলৰ কাম আৰু জীৱন-যাপনৰ পৰিস্থিতি পৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।^৯৭ আই এল অ'ই পৰীক্ষা কৰা এটা উদাহৰণ আছিল থাইলেণ্ডৰ গো-গো বাৰ আৰু ভাড়াতীয়া পত্নীৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰথা। অঞ্চলটোত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ সামৰিক ঘাটি স্থাপনৰ ফলত এই দুয়োটা প্ৰথাৰ বিকাশ ঘটিছিল।^৯৭ ১৯৭০ৰ দশকৰ শেষৰফালে আই এল অ'ই গ্ৰাম্য মহিলা কাৰ্যসূচী স্থাপন কৰে। এই কাৰ্যসূচীয়ে বেংককত যুৱ মালিচকৰ্মী মহিলাসকলৰ যৌন ব্যৱসায়ত জড়িত হোৱাৰ বিষয়টো পৰীক্ষা কৰিছিল।^৯৭ এই ঘটনা গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল, কাৰণ আই এল অ' বা ইয়াৰ কোনো শাখাৰ ইতিহাসত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বেশ্যাবৃত্তিক শ্ৰমৰ এটা ৰূপ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছিল।^৯৭ পৰৱৰ্তী দশকসমূহত যৌন পৰ্যটন বৃদ্ধি আৰু এইডছ মহামাৰীৰ বিস্তাৰে আই এল অ'ৰ বাণিজ্যিক যৌন ব্যৱসায়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰে।^৯৮

এইচ আই ভি/এইডছ

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা হৈছে এইচ.আই.ভি. সম্পৰ্কীয় কৰ্মক্ষেত্ৰৰ নীতি আৰু কাৰ্যসূচী আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ সম্পদ সংগ্ৰহৰ ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মুখ্য সংস্থা। আই এল অ'এইডছ^৯৯ হৈছে এই বিষয়ৰ বাবে আই এল অ'ৰ বিশেষ শাখা।

আই এল অ' ১৯৯৮ চনৰপৰা এইচ আই ভিৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থাৰ সৈতে জড়িত হৈ আহিছে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল শ্ৰম আৰু উৎপাদনশীলতাৰ ওপৰত সম্ভাৱ্য গুৰুতৰ প্ৰভাৱ প্ৰতিৰোধ কৰা। সংস্থাটোৰ মতে এইচ আই ভিয়ে কৰ্মৰত লোক, তেওঁলোকৰ পৰিয়াল আৰু সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বৃহৎ বোজা সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ২০০১ চনৰ জুন মাহত আই এল অ'ৰ পৰিচালনা পৰিষদে এইচ আই ভি/এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰৰ ওপৰত এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ আচৰণ বিধি গ্ৰহণ কৰে।^১০০ ইয়াক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদৰ এখন বিশেষ অধিৱেশনৰ সময়ত প্ৰকাশ কৰা হয়।

একেটা বছৰতে আই এল অ' এইচ আই ভি/এইডছৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ যুটীয়া কাৰ্যসূচীৰ সহ-পৃষ্ঠপোষক হয়।

২০১০ চনত ৯৯সংখ্যক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰ সম্পৰ্কীয় আই এল অ'ৰ ২০১০ চনৰ ২০০ নম্বৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰে।^১০১ এইটো এইচ আই ভি আৰু এইডছ সম্পৰ্কীয় প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম মানদণ্ড আছিল। এই পৰামৰ্শত এইচ আই ভি আক্ৰান্ত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ অধিকাৰ সুৰক্ষিত কৰাৰ লগতে কৰ্মক্ষেত্ৰত প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থা বৃদ্ধি কৰাৰ বাবে বিস্তৃত নীতি উল্লেখ কৰা হৈছে। এইচ আই ভি প্ৰতিৰোধ, কৰ্মক্ষেত্ৰত মানৱ অধিকাৰ সুৰক্ষা শীৰ্ষক বিষয়ৰ অধীনত আই এল অ'এইডছে এইচ আই ভি আৰু এইডছ আৰু কৰ্মজগতৰ ক্ষেত্ৰত নীতি পৰামৰ্শ, গৱেষণা আৰু কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়ায়। আই এল অ'ই এইচ আই ভিৰ প্ৰতি দুৰ্বলতা হ্ৰাস আৰু এইচ আই ভিৰ সৈতে জীয়াই থকা বা ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত লোকসকলৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ কমোৱাৰ বাবে সামাজিক সুৰক্ষাৰ প্ৰচাৰো কৰে।

আই এল অ'এইডছে ২০১৫ চনৰ ভিতৰত নতুন সংক্ৰমণ, এইডছ-সম্পৰ্কীয় মৃত্যু আৰু বৈষম্য শূন্যলৈ অনাৰ লক্ষ্যৰে "শূন্যৰ দিশে" অভিযান চলাইছিল।^{১০২১০৩} এই অভিযানৰ আধাৰত আই এল অ'এইডছে কৰ্মক্ষেত্ৰত স্বেচ্ছামূলক আৰু গোপনীয় পৰামৰ্শ আৰু পৰীক্ষাৰ এটা কাৰ্যসূচী চলায়। ইয়াক ভিচিটি@ৱৰ্ক নামেৰে জনা যায়।^১০৪

প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক

"প্ৰব্ৰজিত" শব্দটোৰ অৰ্থ অনুসৰি প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক বুলিলে কাম কৰিবলৈ এখন দেশৰপৰা আন এখন দেশলৈ যোৱা লোকক বুজায়। প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰৰ বাবে প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনে সমতা আৰু সমন্বয়ৰ ওপৰত এটা পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰিছিল।^৫১ আই এল অ'ই ১৯৭৫ চনৰ প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক সম্পৰ্কীয় পৰিপূৰক বিধান সন্মিলন আৰু ১৯৯০ চনৰ সকলো প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ অধিকাৰ সুৰক্ষা সম্পৰ্কীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সন্মিলনকে ধৰি কেইবাটাও সন্মিলন গ্ৰহণ কৰিছে।^১০৫

ঘৰুৱা শ্ৰমিক

ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকল হৈছে আন লোকৰ ঘৰত বা তেওঁলোকৰ বাবে বিভিন্ন কাম কৰা লোক। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে ৰন্ধা-বঢ়া, ঘৰ পৰিষ্কাৰ কৰা আৰু শিশুৰ যত্ন ল'ব পাৰে। তথাপি তেওঁলোক প্ৰায়ে আটাইতকৈ কম বিবেচনা লাভ কৰা লোক আৰু শ্ৰম তথা সামাজিক সুৰক্ষাৰপৰা বঞ্চিত হয়। ইয়াৰ এটা মুখ্য কাৰণ হৈছে পৰম্পৰাগতভাৱে মহিলাসকলে এই কামসমূহ বিনা পাৰিশ্ৰমিকত কৰি অহা।^১০৬ ঘৰুৱা শ্ৰমিক আৰু উপযুক্ত শ্ৰমৰ অধিকাৰ, লগতে প্ৰব্ৰজিত ঘৰুৱা শ্ৰমিকসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষাৰ বাবে আই এল অ'ই ২০১১ চনৰ ১৬ জুনত ঘৰুৱা শ্ৰমিক সন্মিলন গ্ৰহণ কৰে।

পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা

১৯৭০ৰ দশকৰপৰা আই এল অ'ই ইয়াৰ কাৰ্যকলাপ আৰু বৃহত্তৰ আলোচনাত পৰিৱেশগত বহনক্ষমতা সংযোজনৰ ওপৰত কাম কৰি আহিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯৭২ৰপৰা ১৯৭৫ চনৰ ভিতৰত আই এল অ'ৰ কেইবাখনো প্ৰতিৱেদনত পেছাগত সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য, অৰ্থনৈতিক উন্নয়ন আৰু পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ মাজৰ সম্পৰ্ক পৰীক্ষা কৰা হৈছিল।^১০৭ ২০০০ৰ দশকত আই এল অ'ই "সেউজীয়া নিয়োগলৈ সামাজিকভাৱে ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন"ৰ প্ৰচাৰ আৰম্ভ কৰে। সংস্থাটোৱে সেউজীয়া নিয়োগক "পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু পুনৰুদ্ধাৰত সহায় কৰা উপযুক্ত চাকৰি" হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰে।^১০৭

২০১৭ চনৰপৰা ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তনৰ ধাৰণাটো আই এল অ'ৰ নীতিত দৃঢ়ভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০১৯ চনৰ ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতৰ বাবে শতবাৰ্ষিকী ঘোষণাত কোৱা হৈছিল যে: "[...] আই এল অ'ই ইয়াৰ প্ৰচেষ্টাসমূহ এই দিশত পৰিচালিত কৰিব লাগিব: (১) অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিৱেশগত দিশত বহনক্ষম উন্নয়নত অৰিহণা যোগোৱা ভৱিষ্যৎ কৰ্মজগতলৈ ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তন নিশ্চিত কৰা।" ^১০৮ ন্যায়সংগত পৰিৱৰ্তনৰ গুৰুত্ব শক্তি পৰিৱৰ্তন আৰু কাৰ্বনমুক্তকৰণৰ ন্যায়সংগত পদ্ধতিৰ মাজৰ সম্পৰ্কত, যিয়ে বহল উন্নয়ন লক্ষ্যসমূহক সহায় কৰে।^{১০৯১১০}

আই এল অ'ই সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তন আৰু নিয়োগৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱো পৰীক্ষা কৰিছে। সংস্থাটোৱে সিদ্ধান্তলৈ আহিছিল যে উপযুক্ত নীতি গ্ৰহণ কৰিলে সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তনে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ২৪ নিযুত নতুন চাকৰি সৃষ্টি কৰিব পাৰে। আনহাতে, সেউজীয়া অৰ্থনীতিলৈ পৰিৱৰ্তন নঘটিলে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত উষ্ণতাৰ চাপৰ বাবে ৭২ নিযুত পূৰ্ণকালীন চাকৰি হেৰাই যাব পাৰে। উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ ফলত বিশেষকৈ কৃষিক্ষেত্ৰত উপলব্ধ কৰ্মঘণ্টাও হ্ৰাস পাব পাৰে।^{১১১১১২}

বঁটা

১৯৬৯ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ মাজত ভ্ৰাতৃত্ববোধ আৰু শান্তি উন্নত কৰা, শ্ৰমিকসকলৰ বাবে মৰ্যাদাপূৰ্ণ কৰ্মসংস্থান আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ বাবে কাম কৰা আৰু অন্যান্য উন্নয়নশীল ৰাষ্ট্ৰক কাৰিকৰী সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে নোবেল শান্তি বঁটা লাভ কৰে।^{১১৩১১৪}

সমালোচনা

কাটাৰৰ ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক

আনুষ্ঠানিক অভিযোগ

২০১৪ চনত কাটাৰত বিদেশী শ্ৰমিকসকলৰ প্ৰতি কৰা ব্যৱহাৰক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত উদ্বেগ বৃদ্ধি পাইছিল। সেই সময়ত ২০২২ ফিফা বিশ্বকাপৰ প্ৰস্তুতি চলি আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংগঠনসমূহে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ওচৰত আনুষ্ঠানিক অভিযোগ দাখিল কৰে। অভিযোগত কাটাৰে বলপূৰ্বক শ্ৰম আৰু শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ ব্যাপকভাৱে উলংঘনৰ বিৰুদ্ধে পৰ্যাপ্ত ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়।^{১১৫১১৬১১৭}

২০২৩ চনৰ মাৰ্চ মাহত নিউয়ৰ্ক টাইমছে অভিযোগ কৰে যে কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে বহু বছৰৰ এক ৰাজনৈতিক প্ৰচেষ্টা চলাইছিল। এই প্ৰচেষ্টাই সংস্থাটোক সমালোচকৰপৰা সহযোগীলৈ পৰিৱৰ্তন কৰাত সহায় কৰিছিল বুলি বাতৰিটোত কোৱা হয়। বাতৰিটোৰ মতে, কাটাৰৰ কূটনীতিবিদসকলে তীব্ৰভাৱে প্ৰচাৰ চলাইছিল আৰু কাটাৰৰ সৈতে ব্যাৱসায়িক স্বাৰ্থ থকা নিয়োগকৰ্তা আৰু ৰাষ্ট্ৰসমূহক একত্ৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই তদন্ত আৰম্ভ কৰাত বাধা পৰিছিল বুলি অভিযোগ কৰা হয়।^১১৬

কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী আৰু তথ্য গোপন কৰাৰ অভিযোগ

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ২০১৭ চনত অভিযোগটোৰ প্ৰক্ৰিয়া বন্ধ কৰে আৰু তাৰ পৰিৱৰ্তে কাটাৰৰ শ্ৰম সম্পৰ্কীয় বিধি শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এটা "কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচী" আৰম্ভ কৰে। এই ব্যৱস্থাৰ অধীনত কাটাৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক ২৫ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এই ধনেৰে ২০১৮ চনত দোহাত সংস্থাটোৰ বাবে এটা বিশেষ প্ৰকল্প কাৰ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।^{১১৬১১৭১১৮}

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই ধৰণৰ ধন লাভ কৰা সাধাৰণ প্ৰথা আৰু ইয়াৰ ফলত সংস্থাটোৰ দায়িত্বত কোনো প্ৰভাৱ পৰা নাই। কিন্তু এজন প্ৰাক্তন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াকে ধৰি সমালোচকসকলে সংস্থাটোৰ স্বাধীনতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। তেওঁলোকে উল্লেখ কৰে যে কাটাৰৰ এই অৱদান প্ৰথমতে প্ৰকাশ কৰা হোৱা নাছিল আৰু ইয়াৰ পৰিমাণো অস্বাভাৱিকভাৱে বেছি আছিল।^{১১৮১১৭১১৬}

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত ন্যূনতম মজুৰি নিৰ্ধাৰণ, গ্ৰীষ্মকালত কৰ্মঘণ্টা সীমিত কৰা আৰু তথাকথিত কাফালা ব্যৱস্থা বিলুপ্ত কৰাৰ পদক্ষেপ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সংস্থাটোৱে এই সংস্কাৰসমূহৰ প্ৰতি সাধাৰণতে ইতিবাচক দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিছিল।^{১১৫১১৬}

২০২২ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এটা প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছিল যে এই সংস্কাৰসমূহে "শ শ হাজাৰ" প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ ওপৰত ইতিবাচক প্ৰভাৱ পেলাইছিল।^১১৯ ২০২৫ চনত কাটাৰৰ এজন বিষয়াই ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ সৈতে হোৱা কথোপকথনত একে বক্তব্য পুনৰ উল্লেখ কৰে।^১২০

২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ এজন প্ৰাক্তন বিষয়াই দ্য গাৰ্ডিয়ানক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰৰ সংস্কাৰসমূহক "বগা কৰা" ধৰণে উপস্থাপন কৰিছিল আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৱেদনসমূহ পক্ষপাতদুষ্ট আছিল।^১১৮ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কেইবাজনো বৰ্তমান আৰু প্ৰাক্তন কৰ্মচাৰীয়ে নিউয়ৰ্ক টাইমছক কৈছিল যে সংস্থাটোৱে কাটাৰক পৰ্যবেক্ষণৰ অধীনত থকা এখন ৰাষ্ট্ৰতকৈ ধন দিয়া গ্ৰাহকৰ দৰে অধিক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।^১১৬

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ বিষয়াসকলে কৈছিল যে কাটাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ জৰিয়তে লাভ কৰা উন্নতিসমূহ "সূক্ষ্ম আলোচনাৰ" ফল আছিল আৰু কঠোৰ সমালোচনাই সেই অগ্ৰগতিক ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব পাৰিলেহেঁতেন। কিন্তু নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ মতে, শ্ৰমিক অধিকাৰ কৰ্মী, মানৱ অধিকাৰ সংগঠন আৰু কিছুমান ৰাজনীতিবিদে এই বক্তব্যত উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মতে, ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহে সমস্যাসমূহক কম গুৰুত্ব দিছিল।^১১৬

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে কাটাৰত শ্ৰমিক সংস্কাৰৰ "ইতিবাচক দিশ"ৰ কথা উল্লেখ কৰাৰ লগতে সংস্থাটোৱে সংস্কাৰসমূহ ৰূপায়ণ আৰু প্ৰয়োগৰ ক্ষেত্ৰত থকা নিৰ্দিষ্ট ব্যৱধান আৰু সমস্যাসমূহো উল্লেখ কৰি আহিছিল।^১১৮

কাৰিকৰী সহযোগিতা কাৰ্যসূচীৰ ফলাফল সম্পৰ্কে গৱেষকৰ মতামত

কাটাৰৰ হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আব্দুলহাদি ৰছিদ আলখায়াৰেনে ২০১৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত কৈছিল যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু কাটাৰ চৰকাৰৰ মুখ্য সাফল্যসমূহৰ ভিতৰত কাফালা ব্যৱস্থা ধ্বংস কৰাটো অন্যতম। তেওঁৰ মতে, ইয়াৰ ফলত অধিক মুক্ত আৰু প্ৰগতিশীল প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক নীতিৰ দিশত পৰিৱৰ্তন ঘটিছিল আৰু চৰকাৰ তথা সমাজৰ মাজত প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ আৰু সুযোগৰ গ্ৰহণযোগ্যতা বৃদ্ধি পাইছিল।^১২১

হামাদ বিন খলিফা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জেকাৰী আৰ. কালোৱে ২০২৩ চনত কৰা এক অধ্যয়নত মত প্ৰকাশ কৰে যে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ আইনী সংস্কাৰ প্ৰক্ৰিয়াত যথেষ্ট সহায় কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ এই সিদ্ধান্তত উপনীত হয় যে আইনী সংস্কাৰসমূহ আনুষ্ঠানিকভাৱে বাহাল থাকিলেও বিবাদ নিষ্পত্তি ব্যৱস্থাটোক পুনৰ্গঠন নকৰালৈকে ই শ্ৰমিকসকলক প্ৰকৃত ন্যায় প্ৰদান কৰাত ব্যৰ্থ হ'ব।^১২২

টি.এম.চি. আছাৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ এণ্টোৱান ডুভালে ২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ সৈতে কাটাৰৰ সহযোগিতাৰ সময়ছোৱাত কাগজত হোৱা আইনী পৰিৱৰ্তনৰ কথাও উল্লেখ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁ কাটাৰৰ পদক্ষেপসমূহক "পটেমকিন সংস্কাৰ" বুলি অভিহিত কৰি সংস্থাটোৰ প্ৰশংসা কৰা আৰু কাটাৰ তথা ফিফাৰ সৈতে এক "আশাবাদী সংস্কাৰবাদী বৰ্ণনা" গ্ৰহণ কৰাৰ সমালোচনা কৰিছিল।^১২৩

কাটাৰগেট কেলেংকাৰি

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কাটাৰৰ সংস্কাৰৰ বিষয়ে দিয়া ইতিবাচক মূল্যায়ন ইউৰোপীয় সংঘৰ কিছুমান ৰাজনীতিবিদে উদ্ধৃত আৰু পুনৰ উল্লেখ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ মাজৰ কিছুমান পিছত কাটাৰগেট দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ সৈতে জড়িত হোৱা বুলি অভিযোগ উত্থাপিত হয়।^{১১৬১১৭১১৮}

কাটাৰগেট তদন্তৰ সৈতে জড়িত এজন বেলজিয়ামৰ বিষয়াই নিউয়ৰ্ক টাইমছক কৈছিল যে বেলজিয়াম কৰ্তৃপক্ষই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ ভিতৰত কাটাৰৰ প্ৰচেষ্টাক জনমত গঢ় দিয়াৰ প্ৰচেষ্টাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল।^১১৬

নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ মতে, বিশ্বকাপৰ ঠিক আগতে কাটাৰৰ বিষয়াসকলে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাক প্ৰতিযোগিতাখনৰ সময়ত নেতিবাচক মন্তব্য নকৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। প্ৰতিৱেদনটোৱে লগতে কয় যে বিশ্বকাপৰ সময়ত সংস্থাটোৰ ৰাজহুৱা বক্তব্যসমূহত চলি থকা শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘনৰ কথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল আৰু চৰকাৰৰ সৈতে সহযোগিতাৰ প্ৰশংসাত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।^১১৬

২০২৩ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষপদ

২০২৩ চনৰ জুন মাহত কাটাৰৰ শ্ৰম মন্ত্ৰী আলী বিন ছামিখ আল-মাৰী জেনেভাত অনুষ্ঠিত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁৰ মনোনয়নে শ্ৰমিক সংগঠন আৰু শ্ৰম তথা মানৱ অধিকাৰ সংগঠনসমূহৰ মাজত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁলোকে তেওঁৰ মনোনয়নক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰে। কাটাৰৰ অব্যাহত শ্ৰমিক অধিকাৰ উলংঘা আৰু কাটাৰগেট দুৰ্নীতি কেলেংকাৰিৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত কাটাৰৰ অধ্যক্ষপদে সংস্থাটোৰ বিশ্বাসযোগ্যতা আৰু সুনামৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে বুলি তেওঁলোকে আশংকা প্ৰকাশ কৰে।^১১৭

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ শ্ৰমিক গোটে আল-মাৰীৰ অধ্যক্ষপদৰ বিৰোধিতা নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।^১১৭ ফলত নিৰ্ধাৰিত কাৰ্যসূচী অনুসৰি তেওঁৰ অধ্যক্ষপদ কাৰ্যকৰী হয়।^১২০

২০২৫ চনত মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় দোহালৈ স্থানান্তৰৰ বিবেচনা

২০২৫ চনৰ শেষৰফালে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই ইয়াৰ মধ্যপ্ৰাচ্যৰ মুখ্য কাৰ্যালয় বেইৰুট, লেবাননৰপৰা কাটাৰৰ দোহালৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ কথা বিবেচনা কৰে। সংস্থাটোৱে অনুমান কৰিছিল যে ইয়াৰ ফলত ২০২৬–২০২৭ চনত ৫ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ ৰাহি হ'ব পাৰে। স্থানান্তৰৰ কাৰণ হিচাপে "আতিথ্য প্ৰদান কৰা চৰকাৰৰ সমৰ্থন", "লেবাননত অব্যাহত অস্থিৰতা" আৰু উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ সম্পদসমূহলৈ অধিক সুবিধাজনক প্ৰৱেশৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।^১২০

কাটাৰৰ এজন বিষয়াই কৈছিল যে কাটাৰে দোহাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয় স্থাপনৰ বাবে নিজৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে।^১২০

ফাইনেন্সিয়েল টাইমছৰ মতে, এই প্ৰস্তাৱক লৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ মাজত উদ্বেগ সৃষ্টি হয়। কৰ্মচাৰীসকলে এখন প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰে আৰু জৰীপত অংশগ্ৰহণ কৰা ৭০ জন সদস্যৰ প্ৰায় ৮০ শতাংশই ইয়াক সমৰ্থন কৰে।^১২০

কৰ্মচাৰীসকলে সতৰ্ক কৰি দিয়ে যে শ্ৰমিক সংগঠন নিষিদ্ধ কৰা আৰু প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ প্ৰতি ব্যৱহাৰৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰ্যবেক্ষণৰ সন্মুখীন হোৱা এখন দেশলৈ কাৰ্যালয় স্থানান্তৰ কৰিলে দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক স্বাভাৱিক বুলি গ্ৰহণ কৰাৰ আশংকা থাকিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত গৱেষকসকলৰ কামত বাধা পৰিব, সংস্থাটোৰ স্বাধীনতা বিপন্ন হ'ব আৰু দুৰ্বল শ্ৰমিক মানদণ্ডক বৈধতা প্ৰদান কৰা হ'ব পাৰে বুলি তেওঁলোকে কয়।^১২০

লেবাননতো প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ সৈতে দুৰ্ব্যৱহাৰৰ অভিযোগ আছে। তথাপি কিছুমান কৰ্মচাৰীয়ে কয় যে কাটাৰত চৰকাৰী তদাৰকী অধিক কঠোৰ হোৱাৰ বাবে তাত বাস কৰি উপসাগৰীয় ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ সমালোচনা কৰা প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰোঁতে গৱেষকসকলে নিৰাপত্তাহীনতা অনুভৱ কৰিব পাৰে।^১২০

তেওঁলোকে লগতে আশংকা প্ৰকাশ কৰে যে এই স্থানান্তৰে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কৰ্মচাৰীৰ স্বাধীনতাৰ ওপৰত গুৰুতৰ বিপদ সৃষ্টি কৰিব পাৰে আৰু সংস্থাটোৱে নিজৰ দায়িত্বৰ সৈতে আপোচ কৰিব পাৰে।^১২০

কাটাৰ ৰাষ্ট্ৰৰ অন্যান্য অৱদান

কাটাৰৰ ভিতৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ কাৰ্যকলাপৰ বাবে আগবঢ়োৱা ধনৰ উপৰি কাটাৰ চৰকাৰে ২০২৫ চনৰ মে' মাহত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ নিয়মীয়া বাজেটৰ পৰিপূৰক হিচাপত ২০ লাখ আমেৰিকান ডলাৰ আগবঢ়ায়। এইটো এটা নমনীয় পুঁজি ব্যৱস্থা।^{১২৪১২৫১২৬}

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাই কৈছিল যে এই অনুষ্ঠানটোৱে কেৱল ধনৰ প্ৰৱাহকে সূচোৱা নাছিল, বৰং আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা আৰু কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজিৰ মাজত অধিক গভীৰ আৰু দীৰ্ঘম্যাদী সহযোগিতাৰ দিশত এক পৰিৱৰ্তন সূচাইছিল। কাটাৰ উন্নয়ন পুঁজিয়েই এই ধন আগবঢ়াইছিল।^১২৪

বাহ্যিক সংযোগ

• আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ
• আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা, ফিলাডেলফিয়া ঘোষণা (১৯৪৪)