অসমত শিখ ধৰ্ম

অসমীয়া শিখসকল (Assamese Sikhs) হৈছে অসমত বসবাস কৰা শিখ সম্প্ৰদায়।^১ অসমৰ শিখ সম্প্ৰদায় স্থানীয় অসমীয়া শিখ আৰু পঞ্জাবী শিখ আৰু তেওঁলোকৰ বংশধৰসকলৰদ্বাৰা গঠিত। অসমীয়া শিখসকল শাৰীৰিক গঠনৰফালৰপৰা পঞ্জাবী শিখসকলতকৈ পৃথক, বৰঞ্চ চেহেৰাৰফালৰপৰা তেওঁলোক স্থানীয় জনসাধাৰণৰ সৈতেহে মিলে।^১

ইতিহাস

শিখ গুৰু

পৰা গুৰু নানকৰ জীৱনৰ এটা দৃশ্য চিত্ৰিত কৰা জনমসখী মিউৰেল পেইণ্টিং]]

কোৱা হয় যে ১৬ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে গুৰু নানকে কামৰূপ অঞ্চল (বা কাৰুদেশ) ভ্ৰমণ কৰিছিল।^২ সুৰিন্দৰ সিং কোহলীৰ মতে, গুৰু নানকে ১৫০৫ চনত অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল।^৩ সুৰজিত সিং গান্ধীৰ মতে, গুৰু নানকে উত্তৰ বিহাৰ আৰু উত্তৰ-পশ্চিম বংগৰ মাজেৰে যোৱা এটা পথেৰে ধুবুৰীলৈ আহিছিল, আনহাতে আন একাংশ পণ্ডিতৰ মতে গুৰু নানকে পৰৱৰ্তী সময়ত শ্বেৰ শ্বাহ সূৰী পথ হিচাপে পৰিচিত পথটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ধুবুৰী ভ্ৰমণৰ পিছত তেওঁ গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ এখন ঠাই দৰ্শন কৰিছিল।^৪

শিখসকলে তেওঁৰ এই অঞ্চল ভ্ৰমণৰ বিষয়ে জনামসাখী নামেৰে জনাজাত কাহিনীসমূহত যাদু আৰু ডাইনীৰ সৈতে জড়িত, এই অঞ্চলত নুৰ শ্বাহ নামৰ এগৰাকী মহিলাই শাসন কৰে। কিংবদন্তি অনুসৰি নুৰ শ্বাহ আৰু তেওঁৰ ডাইনী দলটোৱে শিখ গুৰু আৰু মৰ্দানাক যাদুকৰী মন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি মোহিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, তাৰ পিছত তেওঁলোকে নাচি-গান গাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, আৰু শেষত তেওঁলোকক মূল্যৱান বস্তুগত সামগ্ৰী দিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, অৱশ্যে শেষত তেওঁলোকে বিফল হৈছিল আৰু শেষত গুৰুজনৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰিছিল। তাৰ পিছত গুৰুৱে তেওঁলোকক নাম দি যাদু বন্ধ কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে।^৫৪ ইয়াৰ পিছত নানক ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰে কামৰূপা এৰি ওড়িশাৰ পুৰীলৈ উভতি যায়। অসমক যাদু আৰু যাদূৰ ভূমিৰ সৈতে সংযোগ কৰা আন সমসাময়িক কাহিনীৰ সৈতে মিল থকা এই কাহিনীটোক শিখ সূত্ৰই স্ত্ৰী দেশ ("নাৰীৰ দেশ") আৰু তন্ত্ৰৰ সৈতে জড়িত বুলি দাবী কৰা কাহিনীটোক সমৰ্থন কৰিবলৈ কোনো ঐতিহাসিক উৎস নাই।^৫৪ আৰু বৰ্ণিত হৈছে যে গুৰু নানক ধনপুৰ ভ্ৰমণ কৰি বৈষ্ণৱ ধৰ্মাৱলম্বী শংকৰদেৱৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰে। মহম্মদ কাজিমৰ এখন বুৰঞ্জীত নানক নামৰ এটা জনগোষ্ঠীৰ অস্তিত্বৰ কথা লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। তাৰ পিছত গুৰু নানক আৰু অধিক পূব দিশলৈ গৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ পূব দিশত থকা আছা দেশলৈ গৈছিল বুলি কোৱা হয়, য'ত সমুদ্ৰকৰ বংশধৰ ৰাজ স্বৰ্গ নাৰায়ণ নামৰ এজন ব্যক্তিয়ে শাসন কৰিছিল। তাত গুৰুজনে গোলা ঘাট নগৰ আৰু তাৰ পিছত নগা আৰু মিকিৰ পাহাৰৰ মাজৰ ধনশ্ৰী উপত্যকালৈ যোৱাৰ দাবী কৰা হৈছে, য'ত তেওঁ আপাত দৃষ্টিত কোডা ৰক্ষা নামেৰে জনাজাত নৃশংস, সম্ভৱতঃ কোডান জনগোষ্ঠীৰ সন্মুখীন হৈছিল। তাৰপৰা গুৰু নানক এখন নদীৰে গৌহাটীলৈ উভতি আহি শ্বিলঙলৈ আগবাঢ়িল।^৪

সমসাময়িক অসমীয়া নথি-পত্ৰত ১৬৬৯ চনত নৱম শিখ গুৰু, গুৰু টেগ বাহাদুৰ, স্থানীয় আহোম শাসকৰ বিৰুদ্ধে ৰাজা ৰাম সিংহক সহায় কৰিবলৈ সেই অঞ্চললৈ অহাৰ কথাও লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।^২ কিন্তু শিখ উৎসসমূহে নৱম গুৰুজন অসমত থকাৰ তথ্য লিপিবদ্ধ কৰাৰ সময়ত বহু তাৰিখ, স্থান আৰু ব্যক্তিক বিভ্ৰান্ত কৰা যেন লাগে যদিও সম্ভৱতঃ এই অঞ্চলত তেওঁৰ উপস্থিতি আছিল।^৬ অসমত থকাৰ সময়ত শিখৰ বিৱৰণী অনুসৰি গুৰুজনাই ৰাজা ৰাম সিংহ আৰু আহোম শাসক ৰাজ চক্ৰধ্বজ সিংহ (সুপাংমুং)ৰ মাজত শান্তিৰ দালালি কৰিছিল।^৭৮৯ গুৰু টেগ বাহাদুৰ ঢাকাত থকাৰ সময়ত ৰাজা ৰাম সিঙে উত্তৰ- পূব ভাৰতৰ কামৰূপত (অসমত অৱস্থিত) আহোম ৰাজ্যৰ ৰজা চক্ৰধ্বজ সিংহৰ নেতৃত্বত হোৱা বিদ্ৰোহক মষিমূৰ কৰাত অকাল সেনাক সহায় কৰিবলৈ আবেদন জনায়। গুৰুজনে অনুৰোধত সন্মতি দিলে কাৰণ তেওঁৰ পৰিকল্পনা আছিল যে যিকোনো প্ৰকাৰে সেই অঞ্চলটো ভ্ৰমণ কৰি গুৰু নানকৰ উদাসী (ভ্ৰমণ ভ্ৰমণ)ৰ এটা কীৰ্তিচিহ্ন পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ সেই অঞ্চললৈ। ১৬৬৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত গুৰুজন আৰু তেওঁৰ বাহিনী এই অঞ্চলত উপস্থিত হয়। এখন নদীৰ পাৰৰ ওচৰৰ কামৰূপৰ ধুবুৰীত নিয়োজিত হৈ থকাৰ সময়তে গুৰু টেগ বাহাদূৰৰ সৈতে অকলসেনাৰ এটা শিবিৰ নদীৰ সিপাৰৰপৰা স্থানীয় অসমীয়া বাহিনীৰ আক্ৰমণৰ বলি হৈছিল। শিখসকলে ধনুৰ্বিদ্যা ব্যৱহাৰ কৰি শত্ৰুক পৰাস্ত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ইয়াৰ পিছত গুৰুৱে স্থানীয় লোকসকলৰ সৈতে শান্তি স্থাপন কৰে, পিছৰজনে তেওঁক জনোৱাৰ পিছত যে তেওঁলোকে মোগল সাম্ৰাজ্যৰ বিজয়ক প্ৰতিহত কৰিবলৈ আৰু নিজৰ সাৰ্বভৌমত্ব ৰক্ষাৰ বাবে বিদ্ৰোহ কৰিছে। পৰৱৰ্তী সময়ত গুৰু তেগ বাহাদুৰে ৰাজা ৰাম সিংহৰ আদেশত সাম্ৰাজ্যবাদী মোগল সেনা আৰু স্থানীয় আহোম প্ৰতিৰোধৰ মাজত শান্তিৰ দালালি কৰি কামাখ্যা থানত আহোম ৰজাই গুৰুজনক সম্বৰ্ধনা জনায়।^১০ ইয়াৰ উপৰি বিশ্বাস কৰা হয় যে টেগ বাহাদুৰে গোৱালপাৰা জিলাৰ ধুবুৰীত স্থানীয়ভাৱে ডুমডুমে গুৰুদ্বাৰা নামেৰে জনাজাত এটা শিখ মন্দিৰ স্থাপন কৰিছিল, য'ত গুৰু নানকৰ পূৰ্বৰ ভ্ৰমণৰ স্থানত আছিল।^২৪ কিছুমান শিখ লোক অসমত থাকি মন্দিৰ চোৱা-চিতা কৰিবলৈ থাকিল।^২ তদুপৰি, কিংবদন্তি অনুসৰি ৰাজা ৰাম নামৰ এজন স্থানীয় ব্যক্তিয়ে গুৰু তেগ বাহাদূৰৰদ্বাৰা ৰতন ৰায় নামৰ এজন পুত্ৰৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰে আৰু এই পুত্ৰই পিছলৈ গুৰু গোবিন্দ সিংহক হাতীকে ধৰি বিভিন্ন বস্তু উপহাৰ দিয়ে।^৬

ভেৰোণীয়া আৰু নাগৰিক সৈন্য

২০০ বছৰৰো অধিক সময় ধৰি অসমত শিখ ধৰ্ম উপস্থিত হৈ আহিছে।^১১১ ১৮ শতিকাত এই অঞ্চলৰ শিখ মন্দিৰসমূহত কিছুমান শিখ আৰু পাঞ্জাবী ভাড়াতীয়া সৈন্যই বাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকে স্থানীয় সংস্কৃতি আৰু ভাষা গ্ৰহণ কৰিছিল। নগাঁও জিলাৰ অক্ষোমীয়া শিখসকল হয়তো তেওঁলোকৰ বংশধৰ। ১৭৯০ চনৰ আৰম্ভণিৰ দুণ্ডীয়া বিদ্ৰোহৰ সময়ত সম্ভৱতঃ উত্তৰ বিহাৰৰপৰা অহা বা মন্দিৰ চোৱা-চিতা কৰিবলৈ অসমত থকা শিখৰ বংশধৰ কিছুমান শিখে আংশিকভাৱে পাঞ্জাবী আৰু হিন্দুস্তানী মূলৰ উচ্চ দেশৰ মিলিটামেনেৰে গঠিত বৰকাণ্ডেজ বাহিনীত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ৰাজনীকান্ত বৰদলৈৰ মতে, অসমীয়া ব্যক্তি হৰদত্ত চৌধুৰীয়ে তেওঁৰ বৰকান্দাজ বাহিনীৰ বাবে ৩০০ পাঞ্জাবীক নিযুক্তি দি খাদ্যৰ ৰেচন যোগান ধৰিছিল আৰু মাহিলী দৰমহা দিছিল। অৱশ্যে এই বৰকান্দাজসকলে পৰৱৰ্তী সময়ত উন্নত দৰমহাৰ বাবে আহোমৰ লগত যোগদান কৰিছিল। বৰকান্দাজ শিখসকলক মিলিচীয়া হিচাপে আহোম সেনাবাহিনীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল, আৰু তেওঁলোকৰ সেৱাৰ বাবে মাটি দিয়া হৈছিল, সম্ভৱতঃ মৌখিক ইতিহাস অনুসৰি ৰহা চকীত জনজাতীয় সীমান্তৰ ওচৰৰ ৰহাৰ বসতিস্থলত তেওঁলোকক নিয়োগ কৰা হৈছিল। এই শিখসকলে গৃহভূমিৰ সৈতে যোগাযোগ হেৰুৱাই অসমীকৰণৰ এক প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়, স্থানীয় অসমীয়া মহিলাক বিয়া কৰাই।^২

১৮২০ চনত আহোম শাসক চন্দ্ৰকান্ত সিংহক সমৰ্থন কৰিবলৈ শিখ সাম্ৰাজ্যই পঠোৱা শিখ সৈন্যৰপৰাই নগাঁও জিলাৰ গাঁওসমূহৰ এই সম্প্ৰদায়টোৱে ১৮২৩ চনত আক্ৰমণকাৰী বাৰ্মিজ বাহিনীৰ বিৰুদ্ধে হাদিৰাচাকী যুদ্ধত যুঁজ দিয়া শিখ সৈন্যৰপৰাই উদ্ভৱ হোৱা বুলি দাবী কৰে।^১২ অসমীয়া শিখ কিংবদন্তি অনুসৰি এই সৈন্যসকলৰ শিখ সেনাপতি (বীৰ চৈতন্য সিং নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে) যিজনৰ বেটেলিয়নৰ সংখ্যা প্ৰায় পাঁচশজন আছিল নিহত আৰু জীৱিত লোকসকলে তেওঁৰ বিধৱা (কেৱল মাতা-জী নামেৰে জনাজাত)ৰ সৈতে তিতাইমোৰি সুতিৰ নদীলৈ যাত্ৰা কৰে, য'ত তেওঁলোকে প্ৰথমে চাপৰমুখ গাঁৱত বসতি স্থাপন কৰে।^২ পাছলৈ তেওঁলোকে চাপৰমুখ আৰু বৰকোলা গাঁৱত বসতি স্থাপন কৰি কৃষি জীৱন-ধাৰণ কৰে।^১২ হিমাদ্ৰী বেনাৰ্জীৰ মতে এই লোকসকল পাঞ্জাবী শিখ নহয় বৰঞ্চ পূৰ্বৰ বৰকান্দাজৰ স্থানীয় অসমীয়া শিখ আছিল, কিয়নো তেওঁলোকৰ স্থানীয় ভূগোল আৰু জলবিজ্ঞানৰ বিষয়ে বিস্তৃত জ্ঞান আছিল। বেনাৰ্জীৰ মতে, মানৰ আক্ৰমণৰ সময়ত, আহোম কৰ্তৃপক্ষই শিখ বৰকান্দাজসকলক ৰহাৰপৰা হাদিৰাচাকীলৈ স্থানান্তৰিত কৰিছিল, য'ত তেওঁলোক পৰাজিত হৈছিল আৰু তাৰ পিছত চাপৰমুখলৈ উভতি আহিছিল, য'ত তেওঁলোকৰ পৰিয়াল আছিল।^২ শিখ পুৰুষে স্থানীয় অসমীয়া মহিলাক বিয়া কৰাইছিল।^১২

১৮২৬ চনত ইংৰাজে অসম অধিষ্ঠিত কৰি বৰকান্দাজ বাহিনী ভংগ কৰি তাত সেৱা আগবঢ়োৱা স্থানীয় শিখসকলক কৃষি জীৱন-শৈলীলৈ ঠেলি দিয়ে। ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে এই অসমীয়া শিখ গ্ৰাম্য বাসিন্দাসকলে ওখ ঠাইলৈ স্থানান্তৰিত হৈ তেওঁলোকৰ দ্বিতীয় বসতিস্থল বৰকোলা প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। পিছলৈ হাতীপাৰা আৰু লংকাত বাস কৰিছিল।^২

পাঞ্জাবী শিখৰ আগমন আৰু বসতি

ব্ৰিটিছ শাসন কালত পঞ্জাৱৰপৰা পঞ্জাৱী শিখ প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে চাহ-বাগিছাৰ বাবে অসমত বসতি স্থাপন কৰিছিল আৰু ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে অসম-বংগ ৰেলৱে স্থাপনৰ ফলত সুলভতা বৃদ্ধি পাইছিল। প্ৰথম অৱস্থাত বেছিভাগেই ৰামগড়ীয়া এই পাঞ্জাবী শিখ বসতিপ্ৰধান লোকসকলে প্ৰথমে গুৱাহাটীত আৰু পিছলৈ মাৰ্ঘেৰিটাত প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰে। ৰামগড়িয়াৰ অগ্ৰগামীসকলে ৰেলৱেৰ সৈতে জড়িত কামত লিপ্ত হৈছিল, শতিকাটো আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে তেওঁলোকৰ লগত জাট শিখ আৰু দলিত শিখসকলেও যোগদান কৰিছিল। প্ৰথম পাঞ্জাবী শিখৰ আগমন ঘটিছিল ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে শিলচৰলৈ যোৱাৰ পথত গুৱাহাটীৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা সামান্যসংখ্যক। গুৱাহাটীৰ ৰেল ষ্টেচনৰ প্ৰথম ষ্টেচন-মাষ্টাৰ আছিল আল্লা সিং নামৰ এজন পাঞ্জাবী শিখ মানুহ, যিজন আছিল ৰামগড়িয়া। আল্লা সিঙে নিজৰ বাসগৃহত আন শিখসকলক আশ্ৰয় দিছিল আৰু ১৯০২ চনত গুৱাহাটীত শিখ গুৰুদ্বাৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰিছিল, যিটো মূলতঃ টিনৰ চাদৰৰ গঠন আছিল, যেতিয়ালৈকে ১৯২৫–২৬ চনত পকীৰে পুনৰ নিৰ্মাণ নোহোৱালৈকে, ইয়াৰ নাম ৰামগড়িয়া সভা। ১৯১৮ চনৰ পিছত ইংৰাজে সেই অঞ্চলত ৰামগড়িয়া শিখসকলক নিয়োগ কৰি গুৱাহাটীৰপৰা মধ্য আৰু উচ্চ অসমলৈ ৰে’লৰ আন্তঃগাঁথনি সম্প্ৰসাৰণ কৰে, যেনে মৰিয়নীলৈ। ১৯২২ চনত ৰামগড়িয়া শিখৰ আন এজন সুন্দৰ সিং বামৰাই ৰেল ভূমিত এটা গুৰুদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ৰেলৱেৰ কামৰ বাহিৰেও ৰামগড়িয়া শিখসকলে অসম অইল কোম্পানীতো কৰ্মসংস্থাপন লাভ কৰিছিল, যাৰ ফলত তেওঁলোকে উচ্চ অসমৰ ডিগবৈৰ দৰে দূৰৈৰ ঠাইলৈ গৈছিল। ১৯২৬ চনত ডিগবৈত ৰামগড়িয়া গুৰুদ্বাৰা স্থাপন হোৱাৰ বিপৰীতে ১৯৩৫ চনত যোৰহাটত চাহ-উৎপাদনৰ সৈতে জড়িত আন এটা গুৰুদ্বাৰ স্থাপন কৰা হয়। পঞ্জাৱৰ গুৰুদাসপুৰ জিলাৰ বহু ৰামগড়িয়া শিখে যোৰহাটত বসতি স্থাপন কৰিব, য'ত তেওঁলোকে বিভিন্ন কাম (যেনে ৰে'লৱে, নিৰ্মাণ, তেল, বা পৰিবহণ) কাম কৰিছিল, যেনে সোহন সিং আৰু তেহল সিং, যিসকল থেকেদাৰ (নিৰ্মাণ ঠিকাদাৰ) আছিল। সমাজৰ আন বিশিষ্ট থেকেদাৰসকল হ’ল ডিব্ৰুগড়ৰ মোহন সিং হাদিয়াবাদী, যোৰহাটৰ সোহন সিং, গুৱাহাটীৰ কিষেন সিং, আৰু ডিগবৈৰ সুন্দৰ সিং। ক্ৰমবৰ্ধমান কাঠ-বাণিজ্যই পাঞ্জাবী শিখসকলক ডিব্ৰুগড় (১৯৩০) আৰু তিনিচুকীয়া (১৯৩২)লৈ আনিছিল, আনহাতে মাৰ্ঘেৰিটাত বসতি স্থাপনৰ কাৰণ আছিল অন্যান্য সুযোগ। ৰামগড়িয়া শিখসকলৰ দক্ষ-শ্ৰম আৰু শিল্পকৰ্মৰ বাবে তেওঁলোক সমৃদ্ধিশালী হৈ পৰিল আৰু বহুতেই মিষ্ট্ৰীৰ পৰা থেকেদাৰলৈ গ’ল, আৰু অসমৰ ৰামগড়িয়া শিখসকলৰ মাজত সম্প্ৰদায় আৰু জাতি-সংহতিৰ ভাব প্ৰবল হৈ পৰিল। অসমীয়া হিন্দুৰ সাহিত্যিক গ্ৰন্থই অসমীয়া শিখসকলক ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকালৈ "চিকাৰ" আৰু "বাহিৰ" বুলি ঘোষণা কৰিছিল।^২

সিং সভাৰ সংস্কাৰকসকলে অসমীয়া শিখৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে অৱগত নাছিল, সেয়েহে ধৰ্মীয় আৰু সমাজ সংস্কাৰৰদ্বাৰা তেওঁলোক কোনো প্ৰভাৱ পৰা নাছিল।^১১ কিছুমান অসমীয়া শিখ ১৯২০ আৰু তাৰ পিছৰ কালছোৱাত গান্ধী আন্দোলনৰ অনুগামী আছিল, যেনে আত্মসিং ছেত্ৰী, ৰঞ্জিত সিং, ফুলা সিং ছেত্ৰী, কমল সিং, ফটিক সিং, মহাতব সিং, জংগা সিং। প্ৰতিবাদ কৰা হ’ল, জাতীয় বিদ্যালয়ক সমৰ্থন কৰা হ’ল, খাদীৰ ব্যৱহাৰৰ প্ৰচাৰ হ’ল, কিছু অসমীয়া শিখৰ কাৰাগাৰত বন্দী হ’ল। ১৯৩০-১৯৪০ চনত অসমীয়া শিখসকলে অঞ্চলটোৰ বঙালী মুছলমান কৃষক বসতিপ্ৰধান লোকৰদ্বাৰা প্ৰান্তীয়কৃত হোৱাৰ চিন্তাত ক্ৰমান্বয়ে গান্ধী আন্দোলনৰপৰা সমৰ্থন আঁতৰাই আনিছিল। ইয়াৰ পিছত বঙালী মুছলমানক লৈ থকা জনগোষ্ঠীয় সমস্যাৰ বাবে অসমীয়া শিখ আৰু অসমীয়া হিন্দূৰ মাজত ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক গঢ় লৈ উঠিছিল। অৱশেষত ১৯৩৯ চনত জগ সিঙক সাধাৰণ সম্পাদক আৰু লাল সিঙক সভাপতি (য'ত পিছৰজন বাসস্থান পাঞ্জাবী শিখ) লৈ অসমীয়া শিখ সন্থা গঠন হয়। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত স্থানীয় শিখসকলক নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।^২

স্বাধীনতাৰ পিছৰ

অসম আন্দোলনৰ সময়ত (১৯৭৯–১৯৮৫) অসমীয়া শিখসকলে অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰতিবাদত অংশ লৈছিল, সংগঠনটোৱে "পাঞ্জাবী"ক "অবৈধ বিদেশী"ৰ মাজত গোট খোৱা সত্ত্বেও, যিটো অসমীয়া শিখসকলে নাজানিছিল যে লেবেলত তেওঁলোকক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে নে নাই। নিজৰ অসমীয়া-ত্বক প্ৰতিপন্ন কৰি পাঞ্জাবী বুলি চোৱাৰপৰা নিজকে বিচ্ছিন্ন কৰিবলৈ অসমীয়া শিখসকলে ১৯৮০ চনত অসমীয়া শিখ সন্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যিয়ে স্থানীয় ভাষাৰ সাহিত্যক প্ৰচাৰ কৰিছিল। এই কাৰকসমূহৰ বাবেই অসমৰ স্থানীয় অসমীয়া শিখ আৰু পাঞ্জাবী শিখৰ মাজৰ সম্পৰ্ক অৱনতি ঘটিছিল, যেতিয়া প্ৰথমতে ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে তেওঁলোকৰ মাজত বন্ধুত্বপূৰ্ণ আছিল।^২ স্থানীয় অসমীয়া শিখৰ এটা দলে ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহত অমৃতসৰৰ সোণালী মন্দিৰলৈ তীৰ্থযাত্ৰা কৰে।^১১

বৃত্তি, সংস্কৃতি, ধৰ্মীয়তা

অসমীয়া শিখসকলক দুটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি: নগাঁও গাঁৱৰ (যিসকল স্থানীয় অসমীয়া শিখ) আৰু আনটো অসমৰ বিভিন্ন নগৰ কেন্দ্ৰৰ (সাধাৰণতে পাঞ্জাবী শিখ)। অসমীয়া শিখসকল সাধাৰণতে অধিক দৰিদ্ৰ আৰু কৃষি কাম কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকে আনহাতে অসমৰ পাঞ্জাবী শিখসকলে সাধাৰণতে অধিক কাৰিকৰী পদত কাম কৰে আৰু অধিক ধনী।^১১ ১৯ শতিকাত নগাঁও জিলাৰ অসমীয়া শিখসকল প্ৰথমে ভূমিহীন কৃষক আৰু নিম্নমানৰ জংঘলৰ মাটি থকা ভাড়াতীয়া হিচাপে অস্তিত্ব লাভ কৰিছিল। তেওঁলোকে পশুধন ঋণ ল’বলৈ দিয়াৰ বিনিময়ত কৃষি সমাজৰ অধিক ধনী শ্ৰেণীক তেওঁলোকৰ সেৱা আগবঢ়াইছিল। ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতেহে তেওঁলোকে অতিৰিক্ত খেতিযোগ্য ভূমি বিচাৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।^২

অসমীয়া শিখসকলে শিখ ধৰ্ম অনুসৰণ কৰি শিখ উৎসৱ পালন কৰে কাৰণ তেওঁলোকে মাঘ বিহুৰ দৰে সাংস্কৃতিক উৎসৱও পালন কৰে আৰু পৰম্পৰাগত অসমীয়া সাজ-পোছাক পৰিধান কৰে।^২ তেওঁলোকৰ ভাষা অসমীয়া ভাষা।^১২১৩ ইহঁতে পাঞ্জাবী ভাষা নাজানে আৰু গুৰু গ্ৰন্থ চাহাবক মূল ভাষাত পঢ়া নাই।^১২২ তেওঁলোকে পঞ্চ'ক' কঠোৰভাৱে মানি চলে।^১২ কিছুমানে ৰহিতৰ বিষয়ে অজ্ঞাত। তেওঁলোকৰ শিখ ধৰ্মৰ ৰূপ অসমীয়া বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। তেওঁলোকে অন্ধবিশ্বাসতো বিশ্বাস কৰে, যেনে ভুতপ্ৰেত। আন এটা কুইৰ্ক হ’ল বছৰৰ কিছুমান বিশেষ দিনত ইহঁতে হাল বোৱা এৰাই চলে। তেওঁলোকৰ ধৰ্মীয় স্থান আছিল নামঘৰ, গুৰুদ্বাৰ বুলি কোৱাতকৈ। তেওঁলোকৰ গুৰুদ্বাৰৰ স্থাপত্য, যেনে চাপৰমুখৰ প্ৰথমটো জনাজাত (প্ৰথমতে খেৰৰ ঘৰ আৰু পিছলৈ ২০ শতিকাত স্থায়ী গঠনলৈ ৰূপান্তৰিত) স্থাপত্যও অনন্য আৰু অসমীয়া স্থাপত্যৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। চাপৰমুখৰ মাতাজী গুৰুদ্বাৰাত তেওঁলোকে বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ অসমীয়া পদ্ধতিৰে গুৰুপুৰ্ব পালন কৰিছিল।^২

জনগাঁথনি

২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, অসমত ২০,৬৭২ জন শিখ লোক বাস কৰে, যি অসমৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ০.০৭%।^১৪১৫ ভাৰতৰ ২০০১ চনৰ লোকপিয়লত অসমত ২২,৫১৯ জন শিখ লোক বাস কৰে।^১৬ ২০০৩ চনত দ্য ট্ৰিবিউনত বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল যে অসমৰ ১১,০০০ শিখ বাসিন্দাৰ ভিতৰত ৪,০০০ স্থানীয় অসমীয়া শিখ। নগাঁও জিলাৰ বৰকোলা, ঝপাৰমুখ, লংকা, আৰু হাতীপাৰা গাঁৱত অসমীয়া শিখ বাস কৰা দেখা যায়।^১২

পঞ্জাৱৰ বাহিৰৰ শিখসকলক (অসমকে ধৰি) মূল তিনিটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি: কৃষকৰপৰা বংশধৰ জাট শিখ, ব্যৱসায়ীৰ বংশধৰ খটৰী শিখ, আৰু স্থানীয় শিখ গোট। ১৯৫০ চনৰপৰা প্ৰায় ২ লাখ ২০ হাজাৰ পাঞ্জাবী শিখ ভাৰতৰ অন্যান্য ৰাজ্যলৈ প্ৰব্ৰজন কৰি বসতি স্থাপন কৰে।^১ কিন্তু এই পাঞ্জাবী শিখ প্ৰব্ৰজনকাৰীসকল অক্সোমিয়া শিখ নামেৰে জনাজাত শিখসকলৰ স্বৈৰাচাৰী সম্প্ৰদায়ৰ পৰা পৃথক, যিসকল পূৰ্বৰ শতিকাৰ শিখসকলৰ বংশধৰ, যিসকলে অসমীয়া সংস্কৃতিৰ থলুৱা হৈ স্থানীয় ভাষা গ্ৰহণ কৰিছিল।^১২

অসমৰ গুৰুদ্বাৰ

অসমৰ কিছুমান স্থানীয় গুৰুদ্বাৰ হ’ল-

• শ্ৰী গুৰু টেগ বাহাদুৰ চাহিব গুৰুদ্বাৰা
• মাতাজী গুৰুদ্বাৰা, চাপৰমুখ^২

জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি

কুমেদন সিং নামৰ এটা শিখ চৰিত্ৰ পদুমকুৱাৰী, (১৮৯১) উপন্যাসত দেখা গৈছে, শিখ চৰিত্ৰটোক খলনায়ক, বিশ্বাসঘাতক আৰু বিদেশী হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। শৈলাধৰ ৰাজখুৱাই পশন প্ৰতিমা ("শিলৰ প্ৰতিমূৰ্তি") নামৰ এটা কবিতাও ৰচনা কৰিছিল য'ত শিখ চৰিত্ৰ জড়িত হৈ আছে, যেনে চৈতন্য সিংক ফুলৰা আৰু চতলা নামৰ দুগৰাকী ছোৱালীয়ে ভালপোৱা, যাৰ ফলত অসমত শিখসকলৰ মৰ্যাদা উন্নত হৈছিল। অসমীয়া লেখক এম আৰ গোস্বামীয়ে ১৯৮৪ চনৰ শিখ বিৰোধী দাঙ্গা সম্পৰ্কে এখন উপন্যাস তেজ আৰু ধূলিৰেধূসৰিত পৃষ্ঠা (১৯৯৪) লিখিছিল।^১২

অতিৰিক্ত পঠন

• Banerjee. (2003). The Other Sikhs: A View from Eastern India. Manohar. ISBN 9788173044953
• Banerjee. (Jan 30, 2023). Beyond Punjab: Sikhs in East and Northeast India. Taylor & Francis. ISBN 9781000800289