ঈদৰ নামাজ

ঈদৰ নামাজ, যাক ছালাত আল-ঈদ বুলিও কোৱা হয়। (صلاة العيد), ইছলামিক পৰম্পৰাত পৱিত্ৰ উৎসৱ। আৰবী ভাষাত "ঈদ" শব্দটোৰ আক্ষৰিক অনুবাদ হৈছে "উৎসৱ" বা "ভোজ" আৰু ই এনে এটা সময় যেতিয়া মুছলমানসকলে পৰিয়াল আৰু বৃহত্তৰ মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে গোট খাই উদযাপন কৰে।^১

সাধাৰণতে ইছলামিক চন্দ্ৰ কেলেণ্ডাৰ অনুসৰি দুটা কেন্দ্ৰীয় ঈদ হয় (সেয়েহে ইয়াৰ অতিৰিক্ত নাম ছালাত আল-ঈদয়ান (صلاة العيدين "দুই ঈদৰ নামাজ") বুলি কোৱা হয়:

• ঈদ-উল-ফিটৰ^২ (عيد الفطر), যাক "সৰু ঈদ" বুলিও কোৱা হয়, ইছলামৰ পৱিত্ৰ ৰোজা অৰ্থাৎ ৰমজান মাহৰ অন্ত পেলোৱা আৰু নতুন শ্বাৱাল মাহক আদৰণি জনোৱাৰ বাবে তিনিদিনীয়া উদ্‌যাপন। এই ঈদৰ বাধ্যতামূলক কাম হৈছে জাকাত দিয়া, বিশেষকৈ জাকাত আল-ফিতৰ প্ৰতিজন আৰ্থিকভাৱে সক্ষম মুছলমানে (নামাজ পঢ়াৰ আগতে হ’লে ভাল) দুখীয়াক আগবঢ়ায় যাতে কম সৌভাগ্যৰ লোকসকলেও আনন্দময় উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে।
• ঈদ-উল-জুহা (عيد الأضحى), "বৃহত্তৰ ঈদ" বা "বলিদানৰ ঈদ", আল-হিজ্জাহৰ দশম দিনত (ইছলামিক চন্দ্ৰ পঞ্জিকাৰ শেষ মাহত য'ত ইছলামিক স্তম্ভৰ হজ (মক্কাত সম্পন্ন কৰা হয়) পালন কৰা হয়। এই ঈদ ইছলামত আটাইতকৈ পৱিত্ৰ দিন বুলি গণ্য কৰা হয়। আৰাফাৰ দিন^৩ আৰু ই আল্লাহৰদ্বাৰা পৰীক্ষাত ইব্ৰাহিমৰ আজ্ঞাকাৰীতা আৰু ঈমানৰ স্মৃতি হিচাপে কাম কৰে।^৪ সক্ষম মুছলমানসকলে জন্তুক বলি (কুৰবানী) দিয়ে আৰু সেই জন্তুৰ মাংস বন্ধু-বান্ধৱ, পৰিয়াল আৰু দুখীয়াৰ মাজত বিতৰণ কৰিব লাগে, তিনিটা সমান অংশত দান হিচাপে।^৪ যিসকলে কুৰবানী আগবঢ়াব নোৱাৰে কিন্তু ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰে তেওঁলোকে তাৰ ঠাইত জাকাতৰ দান আগবঢ়াব পাৰে।^৫৬ যেতিয়ালৈকে ইয়াৰ দ্বাৰা দানৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰা হয়, এই বাধ্যবাধকতাসমূহ লিংগ নিৰ্বিশেষে প্ৰতিজন প্ৰাপ্তবয়স্ক মুছলমানৰ বাবে প্ৰযোজ্য।^৭ ইয়াৰ সময়সীমা ৪ দিন।

বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি ঈদ উদযাপনৰ দিন সলনি হোৱাৰ বাবে কোনো নিৰ্দিষ্ট তাৰিখ নাই। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল চন্দ্ৰ পঞ্জিকাৰ প্ৰকৃতি যিয়ে চন্দ্ৰৰ পৰ্যায়ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি মাহ গণনা কৰে, আজিৰ দিনত আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহাৰ হোৱা সৌৰ গ্ৰেগ’ৰিয়ান কেলেণ্ডাৰৰ দৰে নহয়। চন্দ্ৰ কেলেণ্ডাৰ গ্ৰেগৰিয়ান কেলেণ্ডাৰতকৈ প্ৰায় ১১ দিন চুটি, আৰু সেয়েহে সমতুল্য তাৰিখ প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ১১ দিন পিছুৱাই যায়। আন আন বন্ধৰ দিন যেনে চীনা নৱবৰ্ষ বা ৰোছ হাছানাহৰ ক্ষেত্ৰতো এই কথা সত্য, যিবোৰো চন্দ্ৰ কেলেণ্ডাৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হয়।^৮ সাধাৰণতে সমগ্ৰ বিশ্বৰ স্থান অনুসৰি তাৰিখ বেলেগ বেলেগ হয়, কিন্তু সামঞ্জস্যৰ স্বাৰ্থত বহু সম্প্ৰদায়ে মক্কাত অৰ্ধচন্দ্ৰ দেখাৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰণ কৰিবলৈ বাছি লয়।^৯

নামৰ ভিন্নতা

ঈদৰ শুভেচ্ছা

ঈদ উৎসৱৰ দিনবোৰত প্ৰথাগত শুভেচ্ছা "ঈদ মোবাৰক" অৰ্থাৎ "ঈদৰ আশীৰ্বাদ পাওক" আৰু ইয়াৰ লগত প্ৰায়ে অন্যান্য ধৰণৰ সাংস্কৃতিক শুভেচ্ছা আৰু ৰীতি-নীতিও দিয়া হয়।

স্থান আৰু সময়

পৰম্পৰাগতভাৱে ঈদৰ নামাজ মুকলি ঠাইত (যেনে মুছাল্লা বা ঈদগাহ) বা বতৰ ভাল থাকিলে ঈদৰ নামাজ পথাৰতও কৰা হয়।^১০ কোৰআন আৰু ছুন্নাহ (মুহাম্মাদৰ কথা, শিক্ষা আৰু কৰ্ম) দ্বাৰা নিৰ্দিষ্ট কৰা ছালাত আল-ঈদৰ কাৰিকৰী নিৰ্দিষ্ট সময় আৰম্ভ হয় যেতিয়া সূৰ্য্য দিগন্তৰ পৰা প্ৰায় তিনি মিটাৰ ওপৰত, আৰু যেতিয়ালৈকে ই সৌৰ দুপৰীয়া উপনীত নহয়। সাধাৰণভাৱে ক’বলৈ গ’লে ৰাতিপুৱা, সূৰ্য্য উদয়ৰ পিছত যিকোনো সময়ত আৰু দুপৰীয়াৰ আগতে নামাজ পঢ়াটো বাঞ্ছনীয়।^১১

ঈদ আল-ফিতৰ নামাজৰ সময় পলম হ'ব পাৰে, আনহাতে ঈদ আল-আযহাৰ নামাজ খৰতকীয়া হয়। ইয়াৰ দ্বাৰা ক্ৰমে নামাজৰ আগত জাকাত বিতৰণ বা তাৰ পিছত কুৰবানী আগবঢ়োৱাৰ সুবিধাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত সময় নিশ্চিত কৰা হয়। এইটো এটা প্ৰমাণিত ছুন্নত হৈ আহিছে আৰু হাদিছত ইয়াক ভালদৰে লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।^৭

স্থানীয় মছজিদ অনুসৰি নামাজৰ নিৰ্দিষ্ট সময় বেলেগ বেলেগ হয় আৰু যাতে বৃহৎ সম্প্ৰদায়ে দুটা নামাজ যিমান পাৰি সিমান লোকে নামাজ পঢ়াৰ সুযোগ সেই দিশেও লক্ষ্য ৰখা হয়।

গুৰুত্বৰ ডিগ্ৰী

ঈদৰ নামাজৰ গুৰুত্বৰ মাত্ৰা বিভিন্ন মাজহাব বা ইছলামিক চিন্তাধাৰাৰ মাজহাবৰ মাজত ভিন্ন হয়। হানাফী পণ্ডিতসকলৰ মতে ছালাত আল ঈদ হৈছে ৱাজিব (বাধ্যতা)। হাম্বলী ন্যায়বিজ্ঞানৰ বাবে ই ফৰ্জ (প্ৰয়োজনীয়; প্ৰায়ে ৱাজিবৰ সমাৰ্থক) আৰু মালিকী আৰু শ্বাফী মাজহাবৰ মতে ইয়াক ছুন্নাহ আল-মুআক্কাদাহ ("নিশ্চিত ছুন্নাহ, "অবিৰতভাৱে পালন কৰা আৰু কেতিয়াও পৰিত্যাগ কৰা নহয়") বুলি গণ্য কৰা হয় কিন্তু বাধ্যতামূলক নহয়।^১২

পদ্ধতি আৰু আচাৰ-ব্যৱহাৰ

প্ৰকৃত নামাজৰ উপৰিও ঈদৰ নামাজৰ আন এটা উপাদান হ’ল খুতবাহ বা ইছলামিক ধৰ্মধ্বনি প্ৰদান কৰা, যেনেকৈ সাপ্তাহিকভাৱে শুকুৰবাৰে জুমুৱাত (বাজিত জুম্মা নামাজ) দিয়া হয়। জুমুৱাৰ বাবে ছালাতৰ পূৰ্বে ধৰ্মধ্বনি দিয়া হয় যদিও ঈদৰ বাবে ছালাতৰ পিছত দিয়া হয়। এইটো আব্দুল্লাহ ইবনে উমৰৰ বর্ণনা অনুসৰি যে মুহাম্মাদে এই ক্ৰমত ঈদৰ নামাজ কৰিছিল।^১৩

ঈদৰ নামাজবোৰো আজান বা ইকামা (আৰবী নামাজ)ৰ প্ৰথাগত আহ্বান অবিহনে কৰা হয়, যিটো সাধাৰণতে প্ৰতিটো ছালাতৰ আগত কোৱা হয়। এই কথা জাবিৰ ছিন চামুৰাৰ পৰম্পৰাগত বর্ণনা অনুসৰি, যিয়ে মুহাম্মাদৰ পিছফালে ঈদৰ নামাজ পঢ়িছিল আৰু লক্ষ্য কৰিছিল যে আহ্বান কৰা হোৱা নাছিল।^১৩

ঈদৰ নামাজৰ আন এটা নিৰ্দিষ্ট বৈশিষ্ট্য হ'ল নামাজৰ প্ৰতিটো ৰাকাত (নামাজৰ একক)ত কৰা তকবীৰৰ সংখ্যা বা "আল্লাহ আকবৰ" ("ঈশ্বৰ মহান") বাক্যাংশৰ আহ্বান কৰা হয়। নিয়মীয়া নামাজৰ বাবে তকবীৰ (লগতে বেছিভাগ ছুন্নত আৰু বিশেষ ছালাত) আৰম্ভণিতে মাত্ৰ এবাৰহে নামাজৰ খোজৰ মাজত পুনৰাবৃত্তিৰে মাতিব লাগে। আমৰ বিন শ্বুয়াইবে প্ৰমাণিত প্ৰজন্মৰ ওপৰত বৰ্ণিত হাদিছ অনুসৰি মুহাম্মাদে ঈদৰ নামাজৰ প্ৰথম ৰাকাত ৭ তকবীৰ আৰু দ্বিতীয় ৰাকাত ৫ টা তকবীৰ সম্পূৰ্ণ কৰিছিল, তাৰ পিছত কোৰআন পাঠৰ পৰা আৰম্ভ কৰিছিল।^১৪ হানাফীসকলে প্ৰথম ৰাকআতত কোৰআন পঢ়াৰ আগতে ৩ টা তকবীৰ আৰু সজ্জাৰ আগত কোৰআন পঢ়াৰ পিছত ৩ টা তকবীৰ সম্পূৰ্ণ কৰে।

at Taipei Grand Mosque, টাইৱান]]

অতিৰিক্ত ছুন্নত

ঈদৰ নামাজৰ পৰা অধিক পুৰস্কাৰ লাভ কৰিবলৈ মুহাম্মাদে নিজৰ সময়ত তেওঁৰ ছুন্নাহ অনুসৰি কৰা অতিৰিক্ত পৰামৰ্শ দিয়া পদক্ষেপ আছে যিবোৰ মুছলমানসকলে পালন কৰিব পাৰে। ইয়াৰ ভিতৰত উৎসৱত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ আগতে গা ধোৱা বা গুছল কৰা, নিজৰ উত্তম সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা, ঈদ-আল-ফিতৰৰ নামাজৰ আগত খাদ্য খোৱা আৰু ঈদ-আল-আজহা নামাজৰ পিছতলৈকে খাদ্য গ্ৰহণ কৰা, ঈদৰ স্থানলৈ অহা-যোৱা কৰা আৰু প্ৰতিটো নামাজৰ পিছত উৎসৱৰ বাকী দিনবোৰৰ বাবে তকবীৰ কোৱা, লগতে নামাজলৈ লৈ যোৱাজনৰ পৰা ঘৰলৈ যোৱাৰ বিকল্প পথ লোৱা।^১৫

মহিলা আৰু ঈদ ছালাত

ঈদ উৎসৱসমূহ মহিলা আৰু শিশুকে ধৰি মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ সকলো সদস্যৰ বাবে এক অনুষ্ঠান হিচাপে গঢ়ি তোলা হৈছে। নুছাইবা বিন্ত আল-হাৰিছ (উম্ম আতিয়াহ) য়ে বর্ণনা কৰা হাদিছ অনুসৰি ডেকা-বুঢ়া নাৰীক ঈদৰ আনন্দত ভাগ ল’বলৈ ওলাই আহি তাৰ আশীর্বাদ লাভ কৰিবলৈ মাতি অনা হৈছিল।^১৬