সম্পাদকীয় আৰু মৌলিক প্ৰবন্ধ
অসমীয়া বিশ্বকোষৰ বাবে নতুনকৈ মৌলিক অসমীয়াত লিখা প্ৰবন্ধসমূহ — এই বিশ্বকোষৰ মূল ভেটি। · ৩৩১ প্ৰবন্ধ
-
চৈয়দ আব্দুল মালিক
চৈয়দ আব্দুল মালিক (১৯১৯–২০০০) অসমীয়া সাহিত্যৰ অন্যতম বহুমুখী স্ৰষ্টা; বিশেষকৈ আধুনিক অসমীয়া গল্প-সাহিত্যৰ ধাৰা গঢ়াত তেওঁৰ ভূমিকা উল্লেখযোগ্য। গল্প, উপন্যাস, কবিতা, নাটক, গৱেষণামূলক গ্ৰন্থ আৰু ভ্ৰমণকাহিনীৰে তেওঁ দীর্ঘকাল অসমীয়া পাঠকসমাজক প্ৰভাৱিত কৰিছিল আৰু ৰাষ্ট্ৰীয়–ৰাজ্যিক সন্মান লাভ কৰিছিল।
-
বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা
বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা (১৯০৮–১৯৬৪) অসমৰ এগৰাকী উল্লেখযোগ্য শিক্ষাবিদ-গৱেষক, যিয়ে ইতিহাস, ভাষাবিজ্ঞান আৰু বিশেষকৈ লোক-সংস্কৃতি অধ্যয়নত গম্ভীৰ অৱদান আগবঢ়াইছে।
-
গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়
গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয় অসমৰ সৰ্বোচ্চ ন্যায়িক প্ৰতিষ্ঠান আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত বহুকেইখন ৰাজ্যৰ বাবে এক উমৈহতীয়া উচ্চ ন্যায়ালয় হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ। ১৯৪৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা পোৱা এই ন্যায়ালয়ৰ মূল আসন গুৱাহাটীত, আৰু বিভিন্ন ৰাজ্যত একাধিক বিচাৰপীঠ আছে।
-
গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়
গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয় গুৱাহাটীৰ নৰকাসুৰ পাহাৰত অৱস্থিত অসমৰ দ্বিতীয়খন চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু সংলগ্ন বৃহৎ শিক্ষণ-চিকিৎসালয়। ১৯৬০ চনত অসম চৰকাৰে স্থাপন কৰা এই প্ৰতিষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ স্বাস্থ্য বিজ্ঞান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনত স্বাস্থ্য শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্যসেৱা—দুয়ো ক্ষেত্ৰতেই…
-
বিশ্বনাথ চাৰিআলি
বিশ্বনাথ চাৰিআলি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ এক উল্লেখযোগ্য নগৰ আৰু বিশ্বনাথ জিলাৰ সদৰ। চাহ-বাগিচা কেন্দ্ৰিক অৰ্থনীতি, ব্ৰহ্মপুত্ৰীয় জলপথ-সম্পৰ্কিত ঐতিহাসিক ঘাট, আৰু শিক্ষাদান-সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ বাবে এই নগৰখন বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছে।
-
হাজো
হাজো অসমৰ কামৰূপ জিলাত ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এক প্ৰাচীন তীৰ্থাঞ্চল। হিন্দু, বৌদ্ধ আৰু মুছলিম—তিনিটা ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ পবিত্ৰ স্থল একে ঠাইতে সন্নিবিষ্ট হোৱাত ইয়াৰ ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব বিশেষ।
-
তিতাবৰ মহকুমা
তিতাবৰ মহকুমা অসমৰ যোৰহাট জিলাৰ অন্তৰ্গত এক কৃষিনিৰ্ভৰ প্রশাসনিক একক, যোৰহাট নগৰৰ পৰা প্ৰায় ২০ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। ধান উৎপাদন আৰু ধান গৱেষণাৰ ঐতিহাসিক ধাৰা, লগতে শিক্ষা-সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠান আৰু যোগাযোগ ব্যৱস্থাই তিতাবৰক ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ এক উল্লেখযোগ্য অঞ্চল ৰূপে চিহ্নিত কৰে।
-
ৰাভা জনগোষ্ঠী
ৰাভা জনগোষ্ঠী অসমৰ ভৈয়ামৰ খিলঞ্জীয়া জনজাতিসমূহৰ ভিতৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জনগোষ্ঠী, যাৰ ভাষা-সংস্কৃতি চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়ালৰ মান-তিব্বতীয় শাখাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ঐতিহ্যগত বনভিত্তিক জীৱনধাৰা, মাতৃতান্ত্ৰিক সমাজ-ৰীতি, আৰু ভাৰীগান-নৃত্য-গীতৰ দৰে লোকঐতিহ্যৰ বাবে ৰাভাসকল বিশেষভাৱে পৰিচিত।
-
চ্যু-পাত-ফা
চ্যু-পাত-ফা (গদাধৰ সিংহ) আহোম ৰাজ্যৰ ২৯তম চাওফা, যাৰ শাসনকাল ১৬৮১–১৬৯৬। তেওঁৰ শাসনৰে ৰাজ্যৰ অস্থিৰতা বহু পৰিমাণে দূৰ হয় আৰু টুংখুঙীয়া ফৈদৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ জৰিয়তে আহোম শাসনৰ দীৰ্ঘমেয়াদি ৰাজবংশীয় ধাৰা গঢ় লৈ উঠে।
-
ব্ৰজেন বৰুৱা
ব্ৰজেন বৰুৱা (১৯২৫–১৯৭২) অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্বত বহুমুখী প্ৰতিভাৰে চিনাক্ত এগৰাকী পুৰোধা ব্যক্তি। পৰিচালনা, প্ৰযোজনা, সংগীত-নিৰ্দেশনা, অভিনয় আৰু কণ্ঠশিল্প—এই সকলো ক্ষেত্ৰতে তেওঁৰ সক্ৰিয় অৱদান বিশেষকৈ অসমীয়া চলচিত্ৰক জনপ্ৰিয় ৰূপ দিয়াৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ।
-
মাঘ বিহু
মাঘ বিহু (ভোগালী বিহু) অসমত পুহ-মাঘ সংক্ৰান্তিৰ সময়ত পালন কৰা শস্য-উৎসৱ, যাৰ কেন্দ্ৰত ভোজ-ভাত আৰু অগ্নি-অনুষ্ঠান আছে। উৰুকাৰ সমূহীয়া ভোজ আৰু পৰদিনাৰ মেজি-পোৰা এই উৎসৱৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য, আৰু ই অসমীয়াৰ ঐক্যবোধ, লোকাচাৰ আৰু কৃষিজীৱন-সংস্কৃতি প্ৰকাশ কৰে।
-
শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ
শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ গুৱাহাটীৰ পাঞ্জাবাৰীত অৱস্থিত অসমৰ এক মুখ্য সাংস্কৃতিক পৰিসৰ, য’ত সংগ্ৰহালয়, কলা-প্ৰদৰ্শনী, প্ৰেক্ষাগৃহ আদি একেলগে গঢ় লৈ উঠিছে। অসমীয়া সংস্কৃতিৰ ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু শিল্প-সাহিত্য-নৃত্য-নাট্যৰ কৰ্মকেন্দ্ৰ গঠনৰ লক্ষ্যৰে এই প্ৰকল্প স্থাপন কৰা হৈছিল।
-
চুতীয়া জনগোষ্ঠী
চুতীয়া জনগোষ্ঠী অসমৰ এক থলুৱা সমাজ-গোট, যাৰ ঐতিহাসিক বিকাশ চুতীয়া ৰাজ্য আৰু শদিয়া অঞ্চলৰ ৰাজনৈতিক-সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে সম্পৰ্কিত। মধ্যযুগত আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্তিৰ পাছত চুতীয়াসকল উজনি অসমকে ধৰি অসমজুৰি বহুমুখী সামাজিক অভিযোজনৰ মাজেৰে অসমীয়া জাতিসত্তাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদান হৈ…
-
বাণীকান্ত কাকতি
বাণীকান্ত কাকতি (১৮৯৪–১৯৪৮) অসমীয়া ভাষাবিজ্ঞান আৰু সাহিত্য-সমালোচনাৰ ক্ষেত্ৰত গৱেষণাভিত্তিক দিশ-মোচৰ কৰোঁতা এক প্ৰধান পণ্ডিত। কটন কলেজ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত শিক্ষকতা কৰি তেখেতে অসমীয়া ভাষাৰ গঠন-উৎপত্তি সম্পৰ্কীয় অধ্যয়নক আধুনিক শাস্ত্ৰীয় ভিত্তি দান কৰে।
-
লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ
লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ অসমৰ গুৱাহাটী মহানগৰৰ সমীপৱৰ্তী বৰঝাৰত অৱস্থিত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মুখ্য আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ। ই ভাৰতীয় বিমানবন্দৰ প্ৰাধিকৰণে পৰিচালনা কৰে আৰু একে ঠাইতে ভাৰতীয় বায়ু সেনাৰ ঘাঁটিও আছে।
-
অংগৰাগ মহন্ত
অংগৰাগ “পাপন” মহন্ত অসমৰ এজন কণ্ঠশিল্পী, গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ, যিয়ে লোক-সংগীত আৰু বৈষ্ণৱিক ভক্তিগীতৰ উপাদান আধুনিক বাদ্যযন্ত্ৰৰ সৈতে মিহলাই জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছে। অসমীয়াৰ লগতে হিন্দী, বঙালী, তামিল, মাৰাঠী আদি ভাষাত গীত গাই তেওঁ বহুভাষিক ভাৰতীয় সংগীত জগতত নিজৰ স্থান সুদৃঢ় কৰিছে।
-
অৰুণোদই
অৰুণোদই অসমৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাষাৰ মাহেকীয়া সংবাদপত্ৰ তথা আলোচনী, যি ১৮৪৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত শিৱসাগৰৰ মিছন প্ৰে’ছৰ পৰা প্ৰকাশ পাইছিল। আমেৰিকান ব্যপ্টিষ্ট মিছনেৰীসকলৰ ধৰ্মপ্ৰচাৰমূলক উদ্যোগে জন্ম ল’লেও এই প্ৰকাশনেই আধুনিক অসমীয়া গদ্য-সাহিত্য আৰু বৌদ্ধিক জগতৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাটকটীয়া মঞ্চ ৰূপে গঢ় লৈ…
-
এশিঙীয়া গঁড়
এশিঙীয়া গঁড় (Rhinoceros unicornis) দক্ষিণ এছিয়াৰ ঘাঁহনি-জলাভূমি পৰিবেশৰ এক বিশেষ বৃহৎ স্তন্যপায়ী, যাৰ কপালত এটা খড়্গ থাকে। বৰ্তমান ই সীমিত অঞ্চলতহে পোৱা যায় আৰু সংৰক্ষণৰ দিশত ইয়াৰ অৱস্থা আই ইউ চি এন ৰঙা তালিকাত VU হিচাপে চিহ্নিত।
-
চুতণফা
চুতণফা (স্বৰ্গদেউ শিৱ সিংহ) আছিল আহোম ৰাজ্যৰ এগৰাকী দীৰ্ঘকালীন শাসক, যাৰ ৰাজত্বকাল ১৭১৪-১৭৪৪ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ বিস্তৃত। তেওঁৰ শাসনকালত ৰাজনীতি তুলনামূলকভাৱে শান্তিপূৰ্ণ আছিল যদিও ধৰ্মীয় ক্ষেত্ৰত শাক্ত পৰম্পৰাৰ প্ৰভাৱ বৃদ্ধি পাইছিল আৰু সীমান্ত সুৰক্ষাৰ উদ্দেশ্যে ডফলাৰ বিৰুদ্ধে সামৰিক অভিযানো চলোৱা…
-
জয়মতী কুঁৱৰী
জয়মতী কুঁৱৰী আছিল আহোম ৰাজবংশৰ স্বৰ্গদেউ চ্যু-পাত-ফা-ৰ বৰকুঁৱৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ এক স্মৰণীয় নাৰী চৰিত্ৰ। স্বামী গদাপাণিৰ গোপন ঠিকনা প্ৰকাশ নকৰাৰ বাবে তেওঁ চাওদাঙৰ শাস্তি সহ্য কৰি জেৰেঙা পথাৰত মৃত্যুবৰণ কৰে, আৰু এই ত্যাগ অসমীয়াৰ সমষ্টিগত স্মৃতিত নৈতিক সাহসৰ প্ৰতীক হৈ আছে।
-
ডিমাছা জনগোষ্ঠী
ডিমাছা জনগোষ্ঠী অসমৰ এক প্ৰাচীন চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী, যাৰ মূল বসতি ডিমা হাছাও জিলা আৰু পাৰ্শ্বৱৰ্তী অঞ্চলসমূহত বিস্তৃত। ঐতিহাসিক ৰাজ্য-গঠন, স্বতন্ত্ৰ ভাষা, গাঁওকেন্দ্ৰিক সমাজ-ব্যৱস্থা আৰু সমৃদ্ধ ধৰ্মীয়-সাংস্কৃতিক আচাৰে ডিমাছাসকল অসমৰ জনগোষ্ঠীয় বৈচিত্ৰ্যত বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰিছে।
-
নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ
নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ (১৯৩৩–২০০৪) অসমৰ এগৰাকী প্রভাবশালী কবি, গীতিকাৰ আৰু লোক-সংস্কৃতি-গৱেষক, যাৰ সৃষ্টিশীলতা আৰু তাত্ত্বিক কৰ্মই আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যত পৃথক স্থান লাভ কৰিছে।
-
ব’হাগ
ব’হাগ অসমীয়া বৰ্ষপঞ্জীৰ প্ৰথম মাহ, যি সাধাৰণতে গ্ৰেগৰিয়ান এপ্ৰিল-মে' সময়ছোৱাৰ ভিতৰত পৰে। এই মাহত অসমীয়া নববৰ্ষ আৰু ব'হাগ বিহুকে ধৰি কেইবাটাও সাংস্কৃতিক-সামাজিক অনুষ্ঠান, লগতে বসন্ত ঋতুৰ প্ৰাকৃতিক লক্ষণ স্পষ্টভাৱে দেখা যায়।
-
হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা
হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা (১৮৩৫–১৮৯৬) ঊনবিংশ শতিকাৰ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ অন্যতম পথপ্ৰদৰ্শক, যাৰ নাম বিশেষকৈ অভিধান আৰু ব্যাকৰণ-চৰ্চাৰ সৈতে অঙ্গাঙ্গীভাৱে জড়িত। ‘হেমকোষ’ অভিধানৰ প্ৰণেতা হিচাপে তেওঁ আধুনিক অসমীয়া শব্দ-সংকলন আৰু মান্য ৰূপ নিৰ্ধাৰণত দীঘলীয়া প্ৰভাৱ পেলাই গৈছে।
-
সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা
সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা (১৮৯৪–১৯৬৪) অসমৰ আধুনিক বুৰঞ্জীচৰ্চাৰ অগ্ৰণী বুৰঞ্জীবিদ, শিক্ষাবিদ আৰু সংগঠক, যিয়ে দুষ্প্ৰাপ্য বুৰঞ্জী-গ্ৰন্থ সংকলন-সম্পাদনাৰ জৰিয়তে অসমীয়া জ্ঞান-ঐতিহ্যক সুদৃঢ় কৰিলে।
-
জয়মতী (১৯৩৫ চলচ্চিত্ৰ)
জয়মতী (১৯৩৫) অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম কথাছবি আৰু অসমৰ বুৰঞ্জী-সমল আধাৰিত চলচ্চিত্ৰচৰ্চাৰ এটা পথপ্ৰদৰ্শক কৃতি। জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ প্ৰযোজনা-পৰিচালনাত, লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ নাটকৰ আধাৰত নিৰ্মিত এই ছবিখনে ঐতিহাসিক কাহিনীক সমকালীন ৰাজনৈতিক ইঙ্গিতৰ সৈতে জোৰা দিয়াৰ বাবে বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছে।
-
টাই জাতি
টাই জাতি (ফান-টাই) বুলিলে সেইসকল জনগোষ্ঠীৰ সমষ্টিক বুজায় যিসকলে বৰ্তমান বা অতীতত টাই ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছে। দক্ষিণ চীনৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতলৈ বিস্তৃত এই জনগোষ্ঠীসমূহ ভাষা-সংস্কৃতিত বহু সাদৃশ্য ৰাখি অতীতোহে ব্যাপক প্ৰব্ৰজন আৰু ৰাজ্য-গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে জড়িত।
-
নিপ বৰুৱা
নিপ বৰুৱা (১৯২৫–১৯৯২) অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ এজন প্ৰযোজক- পৰিচালক, যাৰ কৰ্মধাৰাই বাণিজ্যিক দিশত চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগখন অধিক সংগঠিত ৰূপত আগবঢ়াই নিয়ে। তেওঁ ১৫খন অসমীয়া কথাছবি পৰিচালনা কৰাৰ লগতে কাৰ্টুন আঁকা, সংগীত আৰু ফুটবলৰ প্ৰতিও আগ্ৰহী আছিল।
-
পদুম
পদুম (Nelumbo nucifera) জলজ উদ্ভিদ আৰু ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফুল, যি সৌন্দৰ্য্য, ধৰ্মীয় প্ৰতীকীতা আৰু ব্যৱহাৰিক মূল্যৰ বাবে বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছে। উষ্ণ জলবায়ুৰ বহু ঠাইত, বিশেষকৈ জান-জুৰি, বিল আৰু পুখুৰীত ই স্বাভাৱিকভাৱে গজে, আৰু খাদ্য, ঔষধ, শিল্প-সংস্কৃতি তথা স্থাপত্যত ব্যাপকভাৱে উপস্থিত।
-
অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা
অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা (১৯০৩-১৯৮৬) অসমীয়া কবি, নাট্যকাৰ, গদ্যলেখক, শিশু সাহিত্যিক আৰু অধ্যাপক। অসমীয়া ৰঙ্গমঞ্চ আৰু সাহিত্য-প্ৰতিষ্ঠানিক জীৱনত নেতৃত্ব, গ্ৰন্থ-প্ৰণয়ন আৰু শিক্ষকতা—এই তিনিধাৰা কাৰ্যৰ জৰিয়তে তেখেতে দীঘলীয়া প্ৰভাৱ ৰাখে।