চুতণফা

চুতণফা (আহোম নাম: চাওফা চুতণফা; ৰাজোপাধি: স্বৰ্গদেউ শিৱ সিংহ) আহোম ৰাজ্যৰ এজন গুৰুত্বপূর্ণ স্বৰ্গদেউ। ৰুদ্ৰ সিংহৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ আহোম সিংহাসনত অধিষ্ঠিত হয় আৰু শিৱ সিংহ নাম গ্ৰহণ কৰে। প্ৰায় ৩০ বছৰ ধৰি চলা তেওঁৰ শাসনকালত ৰাজ্যত উল্লেখনীয় ৰাজনৈতিক স্থিৰতা দেখা যায়; একে সময়তে কামাখ্যা-কেন্দ্ৰিক শাক্ত ধৰ্মাচৰণ আৰু ভূমিদান-প্ৰথা ৰাজপৃষ্ঠপোষকতাৰে বিস্তাৰ লাভ কৰিছিল। সীমান্ত অঞ্চলত পাহাৰীয়া গোটৰ পৰা হোৱা আক্রমণ-লুটপাটৰ প্ৰতি সঁহাৰি হিচাপে তেওঁ উত্তৰ সীমান্তত সামৰিক পদক্ষেপ লোৱা বুলিও জনা যায়।

নাম আৰু পৰিচয়

চুতণফা আহোম ৰাজবংশৰ ছ্যু ফৈদৰ অন্তৰ্গত এগৰাকী ৰাজকীয় ব্যক্তি। আহোম ৰীতি অনুসৰি তেওঁ চাওফা হিচাপে চুতণফা নামেৰে পৰিচিত আছিল; স্বৰ্গদেউ ৰূপে সিংহাসনত উঠাৰ পাছত তেওঁ শিৱ সিংহ নাম গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী আছিল।

বংশাৱলী আৰু সিংহাসনাৰোহণ

চুতণফা স্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰ সিংহ (চুখ্ৰংফা)ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ। উৎস-তথ্য অনুসৰি ৰুদ্ৰ সিংহে মৃত্যুসজ্জাত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰৰ ৰাজপাট আৰোহণ কামনা কৰিছিল, আৰু সেই অনুসাৰেই ৰুদ্ৰ সিংহৰ মৃত্যুৰ পাছত চুতণফাই আহোম ৰাজ্যৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰুদ্ৰ সিংহৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ তথা চুতণফাৰ ভাতৃ প্ৰমত্ত সিংহ সিংহাসনত অধিষ্ঠিত হয়।

ৰাজত্বকাল আৰু শাসনৰ ধাৰা

চুতণফাৰ ৰাজত্বকাল ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা ১৭৪৪ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ ধৰা হয়। উৎস-তথ্যত তেওঁৰ শাসনকাল “সুদীৰ্ঘ” আৰু “শান্তিপূৰ্ণ” বুলি উল্লেখ আছে, অৰ্থাৎ তৎকালীন আহোম ৰাজ্যত দীৰ্ঘদিনীয়াকৈ অভ্যন্তৰীণ স্থিৰতা বজাই ৰখাত তেওঁ সফল হৈছিল। তেওঁৰ ৰাজত্বকাল সম্পৰ্কে উল্লেখযোগ্য দিশসমূহ হ’ল—

• পিতৃৰ বংগ আক্রমণ-ইচ্ছা ত্যাগ কৰা বুলি তথ্য পোৱা যায়।
• ৰাজকীয় ধৰ্মনীতিৰ ক্ষেত্ৰত কামাখ্যা-কেন্দ্ৰিক শাক্ত আচাৰ-অনুশাসনক ৰাজসমৰ্থন দিয়া।
• সীমান্ত সুৰক্ষা আৰু পাহাৰীয়া আক্রমণ দমনৰ বাবে অভিযান গ্ৰহণ কৰা।

ধৰ্মনীতি, শাক্ত পৰম্পৰা আৰু কামাখ্যা

চুতণফাই পিতৃৰ ইচ্ছানুসাৰে পশ্চিম বংগৰ নৱদ্বীপৰ শাক্ত পুৰোহিত কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য্যৰ শিষ্যত্ব গ্ৰহণ কৰিছিল। এই ঘটনাই তেওঁৰ শাসনকালত শাক্ত ধৰ্মীয় অনুশাসন আৰু আচার-অনুষ্ঠানৰ প্ৰভাৱ বাঢ়ি উঠাৰ দিশটো স্পষ্ট কৰে।

তেওঁ কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য্যক কামাখ্যা মন্দিৰৰ ব্যৱস্থাপনা অৰ্পণ কৰিছিল। কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য্য নীলাচল পাহাৰৰ শিখৰত বাস কৰিবলৈ লোৱাত তেওঁ “পৰ্বতীয়া গোহাঁই” বুলিও পৰিচিত হৈছিল। চুতণফাই তেওঁক আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় গুৰু মান্যতা দিছিল। এই পৃষ্ঠপোষকতাৰ ভিতৰত মন্দিৰসমূহলৈ আৰু ব্ৰাহ্মণসকললৈ ভূমিদান দিয়াৰ কথাও উৎস-তথ্যত আছে। ফলত, ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় ধৰ্মপৃষ্ঠপোষকতা, ভূমিদান আৰু মন্দিৰ-ব্যৱস্থাপনা একে সুতাৰে জড়িত হৈ পৰাৰ এক ধাৰা এই সময়ছোৱাত দৃশ্যমান হয়।

সামৰিক অভিযান আৰু সীমান্ত সুৰক্ষা

চুতণফাৰ ৰাজত্বকালত উল্লিখিত প্ৰধান সামৰিক পদক্ষেপ হৈছে ১৭১৭ খ্ৰীষ্টাব্দৰ জানুৱাৰী মাহত উত্তৰৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ ডফলাসকলৰ বিৰুদ্ধে আৰম্ভ কৰা অভিযান। উৎস-তথ্য অনুসৰি ডফলাসকলে ভৈয়ামলৈ নামি স্থানীয় লোকৰ সা-সম্পত্তি লুট কৰাৰ প্ৰৱণতাই এই অভিযানৰ তাৎক্ষণিক কাৰণ আছিল।

ডফলাসকলক দমন কৰাৰ পাছত ভৱিষ্যতৰ আক্রমণ প্ৰতিৰোধৰ উদ্দেশ্যে পাহাৰৰ নামনিত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰোৱা হৈছিল বুলি উল্লেখ আছে। এই ব্যৱস্থাই চুতণফাৰ শাসনত সীমান্ত সুৰক্ষা, প্রতিরক্ষা-স্থাপত্য আৰু জনসাধাৰণৰ সুৰক্ষাক আগত ৰখা মানসিকতা প্ৰতিফলিত কৰে।

মৃত্যু আৰু উত্তৰসূৰী

চুতণফা (স্বৰ্গদেউ শিৱ সিংহ)ৰ মৃত্যু ১৭৪৪ খ্ৰীষ্টাব্দত হয়। তথ্য-তালিকাৰ ভিত্তিত তেওঁৰ উত্তৰসূৰী হিচাপে চুণেণফাৰ নাম উল্লেখ আছে। অৱশ্যে উৎস-তথ্যত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত সিংহাসনত ভাতৃ প্ৰমত্ত সিংহ বহা বুলি কোৱা হৈছে; সেয়েহে উত্তৰাধিকাৰ-ধাৰা সন্দৰ্ভত বিভিন্ন তালিকা/বৰ্ণনাত প্ৰসংগভেদে ভিন্ন উল্লেখ দেখা যায়।

তাৎপৰ্য

চুতণফাৰ ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য মূলত তিনিটা ক্ষেত্ৰত স্পষ্ট: (১) প্ৰায় ৩০ বছৰ ধৰি তুলনামূলক শান্তিপূৰ্ণ শাসনকালে আহোম শাসন-ব্যৱস্থাৰ স্থিৰতা বজাই ৰখা, (২) শাক্ত পুৰোহিত কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য্যক ৰাজকীয় গুৰু মান্যতা দি কামাখ্যা মন্দিৰৰ ব্যৱস্থাপনা সম্পৰ্কে ৰাজ্যিক পৃষ্ঠপোষকতা শক্তিশালী কৰা, আৰু (৩) সীমান্তত ডফলাৰ দৰে পাহাৰীয়া গোটৰ আক্রমণ দমনৰ বাবে সামৰিক অভিযান আৰু গড় নিৰ্মাণেৰে প্ৰতিৰক্ষা-নীতি কাৰ্যকৰী কৰা। এই দিশসমূহে তেওঁৰ ৰাজত্বকালক আহোম ৰাজ্যৰ ধৰ্মনীতি আৰু সীমান্ত সুৰক্ষাৰ ইতিহাসত এক উল্লেখযোগ্য অধ্যায় কৰি তোলে।

আৰু চাওক

• চাওফা
• আহোম ৰাজ্য
• কামাখ্যা মন্দিৰ
• ডফলা